| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / នេត្តិប្បករណ-ដីកា • Nettippakaraṇa-ṭīkā |
១០. វេវចនហារវិភង្គវណ្ណនា
10. Vevacanahāravibhaṅgavaṇṇanā
៣៧. អញ្ញមញ្ញេហីតិ អញ្ញេហិ អញ្ញេហិ។ អាយតិន្តិ បច្ចវេក្ខណកាលេ។ កថញ្ចីតិ យេន កេនចិ បការេន, បឋមំ វុត្តេន បរិយាយេន អប្បដិវិជ្ឈន្តោ អបរេន បរិយាយេន បដិវិជ្ឈេយ្យាតិ អធិប្បាយោ។ បរិយាយវចនំ និទ្ទិសតីតិ សម្ពន្ធោ។ ឯវំ សព្ពត្ថ។ តស្មិំ ខណេតិ បរិយាយវចនស្ស វុត្តក្ខណេ។ វិក្ខិត្តចិត្តានន្តិ អារម្មណន្តរេហិ វិវិធខិត្តចិត្តានំ ។ អញ្ញវិហិតានន្តិ អញ្ញំ ចិន្តេន្តានំ។ កស្មា បន អញ្ញេន បរិយាយេន តទត្ថាវពោធនំ, ននុ តេន វុត្តេ ទឡ្ហីករណំ ហោតីតិ ចោទនំ សន្ធាយាហ ‘‘តេនេវា’’តិអាទិ។ តត្ថ តទញ្ញេសន្តិ តេហិ វិក្ខិត្តចិត្តាទីហិ អញ្ញេសំ, យេហិ បឋមំ វចនំ សម្មទេវ គហិតំ។ តត្ថាតិ វុត្តវចនេនេវ បុនប្បុនំ វចនេ។ អធិគតអន្វត្ថតាយ បុនរុត្តិ បរិវជ្ជនត្ថំ វិសេសនភាវេន តាហិ តាហិ សញ្ញាហិបិ អយម្បិ សទ្ទោ ឥមស្សត្ថស្ស វាចកោ, អយម្បិ សទ្ទោ ឥមស្សត្ថស្ស វាចកោតិ បញ្ញាបនេហិ។ ទេសេតព្ពស្ស តស្ស តស្ស អត្ថស្ស អត្តនោ ចិត្តេ ឧបនិពន្ធនំ ឋបនំ។ តត្ថាតិ ធម្មនិរុត្តិបដិសម្ភិទាយំ។ ពីជាវាបនំ ហេតុសម្បាទនំ។
37.Aññamaññehīti aññehi aññehi. Āyatinti paccavekkhaṇakāle. Kathañcīti yena kenaci pakārena, paṭhamaṃ vuttena pariyāyena appaṭivijjhanto aparena pariyāyena paṭivijjheyyāti adhippāyo. Pariyāyavacanaṃ niddisatīti sambandho. Evaṃ sabbattha. Tasmiṃ khaṇeti pariyāyavacanassa vuttakkhaṇe. Vikkhittacittānanti ārammaṇantarehi vividhakhittacittānaṃ . Aññavihitānanti aññaṃ cintentānaṃ. Kasmā pana aññena pariyāyena tadatthāvabodhanaṃ, nanu tena vutte daḷhīkaraṇaṃ hotīti codanaṃ sandhāyāha ‘‘tenevā’’tiādi. Tattha tadaññesanti tehi vikkhittacittādīhi aññesaṃ, yehi paṭhamaṃ vacanaṃ sammadeva gahitaṃ. Tatthāti vuttavacaneneva punappunaṃ vacane. Adhigataanvatthatāya punarutti parivajjanatthaṃ visesanabhāvena tāhi tāhi saññāhipi ayampi saddo imassatthassa vācako, ayampi saddo imassatthassa vācakoti paññāpanehi. Desetabbassa tassa tassa atthassa attano citte upanibandhanaṃ ṭhapanaṃ. Tatthāti dhammaniruttipaṭisambhidāyaṃ. Bījāvāpanaṃ hetusampādanaṃ.
ឯវំ ភគវតោ បរិយាយទេសនាយំ អនេកានិ បយោជនានិ វត្វា ឥទានិ អត្តនោ សម្មាសម្ពុទ្ធតាយ ឯវំ តថាគតា ពុទ្ធលីលាយ អនេកេហិ បរិយាយេហិ ធម្មំ ទេសេន្តីតិ ទស្សេន្តោ ‘‘កិំ ពហុនា’’តិអាទិមាហ។
Evaṃ bhagavato pariyāyadesanāyaṃ anekāni payojanāni vatvā idāni attano sammāsambuddhatāya evaṃ tathāgatā buddhalīlāya anekehi pariyāyehi dhammaṃ desentīti dassento ‘‘kiṃ bahunā’’tiādimāha.
បាឡិយំ ‘‘បិហា នាម យា វត្តមានស្ស អត្ថស្ស បត្ថនា’’តិ បច្ចុប្បន្នវិសយតំ ទស្សេត្វា បុន អនាគតវិសយតំ ទស្សេតុំ ‘‘សេយ្យតរំ វា’’តិអាទិ វុត្តន្តិ ‘‘អនាគតបច្ចុប្បន្នត្ថវិសយា តណ្ហា បិហា’’តិ អាហ។
Pāḷiyaṃ ‘‘pihā nāma yā vattamānassa atthassa patthanā’’ti paccuppannavisayataṃ dassetvā puna anāgatavisayataṃ dassetuṃ ‘‘seyyataraṃ vā’’tiādi vuttanti ‘‘anāgatapaccuppannatthavisayā taṇhā pihā’’ti āha.
អត្ថនិប្ផត្តិបដិបាលនាតិ ឥមស្មិំ វា បទេ បិហាយ ឯវត្ថវសេន អនាគតបច្ចុប្បន្នត្ថវិសយភាវទីបនតោ។
Atthanipphattipaṭipālanāti imasmiṃ vā pade pihāya evatthavasena anāgatapaccuppannatthavisayabhāvadīpanato.
ធម្មារម្មណេនេវ សង្គហិតា ‘‘ធម្មារម្មណ’’ន្ត្វេវ គហណំ គតា។ ចតុវីសតិ បទានីតិ ឯត្ថ គេហសិតទោមនស្សូបវិចារាទីនំ ចតុន្នំ ឆក្កានំ វសេន ចតុវីស កោដ្ឋាសា។
Dhammārammaṇeneva saṅgahitā ‘‘dhammārammaṇa’’ntveva gahaṇaṃ gatā. Catuvīsati padānīti ettha gehasitadomanassūpavicārādīnaṃ catunnaṃ chakkānaṃ vasena catuvīsa koṭṭhāsā.
៣៨. សាយេវ បត្ថនាការេន ធម្មនន្ទីតិអាទិមាហាតិ ឯត្ថ អយមត្ថោ – សា ឯវ បត្ថនាការេន បវត្តិយា អាសាទិបរិយាយេន វុត្តា តណ្ហា រូបាទិធម្មេសុ នន្ទនដ្ឋេន ធម្មនន្ទី។ តេសំ ឯវ បិយាយនដ្ឋេន ធម្មបេមំ។ គិលិត្វា បរិនិដ្ឋបេត្វា ឋានតោ ធម្មជ្ឈោសានន្តិ។
38.Sāyeva patthanākārena dhammanandītiādimāhāti ettha ayamattho – sā eva patthanākārena pavattiyā āsādipariyāyena vuttā taṇhā rūpādidhammesu nandanaṭṭhena dhammanandī. Tesaṃ eva piyāyanaṭṭhena dhammapemaṃ. Gilitvā pariniṭṭhapetvā ṭhānato dhammajjhosānanti.
ឥមិនាបីតិ ន កេវលំ ‘‘បញ្ញា បជាននា’’តិអាទិអាវេណិកបរិយាយេនេវ វេវចនំ វត្តព្ពំ, អថ ខោ ឥមិនា អាធិបតេយ្យាទិសាធារណបរិយាយេនបិ វេវចនំ វត្តព្ពន្តិ អត្ថោ។ ឥមិនាវ នយេនាតិ ឯតេន បរិយាយវចនេន ។ ន ហិ ទេសនត្ថសាធនំ ‘‘ឥតិបិ សោ ភគវា’’តិអាទិបាឡិនយទស្សនន្តិ ទស្សេតិ។ ពលនិប្ផត្តិគតោតិអាទីសុ ទសសុ តថាគតពលេសុ និប្ផត្តិំ បារិបូរិំ គតោ។ សម្ពោធិបហានន្តរាយទេសនា វិសេសចោទនាសុ វិសារទភាវសង្ខាតានិ ចត្តារិ ញាណានិ បត្តោ អធិគតោតិ វេសារជ្ជប្បត្តោ។
Imināpīti na kevalaṃ ‘‘paññā pajānanā’’tiādiāveṇikapariyāyeneva vevacanaṃ vattabbaṃ, atha kho iminā ādhipateyyādisādhāraṇapariyāyenapi vevacanaṃ vattabbanti attho. Imināva nayenāti etena pariyāyavacanena . Na hi desanatthasādhanaṃ ‘‘itipi so bhagavā’’tiādipāḷinayadassananti dasseti. Balanipphattigatotiādīsu dasasu tathāgatabalesu nipphattiṃ pāripūriṃ gato. Sambodhipahānantarāyadesanā visesacodanāsu visāradabhāvasaṅkhātāni cattāri ñāṇāni patto adhigatoti vesārajjappatto.
លោភជ្ឈាសយាទិអជ្ឈាសយំ វិសេសេន អតិវត្តោតិ អជ្ឈាសយវីតិវត្តោ។ អតីតហេតុសង្ខេបាទិសង្ខេបវិរហិតតាយ អសង្ខេបសង្ខាតំ និព្ពានំ, អកុប្បធម្មតាយ គុណេហិ វា អសង្ខេបំ អសង្ខ្យេយ្យំ គតោ ឧបគតោតិ អសង្ខេបគតោ។ សេសំ សុវិញ្ញេយ្យមេវ។ ឧទ្ធេយ្យន្តិ ឧទ្ធរិតព្ពំ។
Lobhajjhāsayādiajjhāsayaṃ visesena ativattoti ajjhāsayavītivatto. Atītahetusaṅkhepādisaṅkhepavirahitatāya asaṅkhepasaṅkhātaṃ nibbānaṃ, akuppadhammatāya guṇehi vā asaṅkhepaṃ asaṅkhyeyyaṃ gato upagatoti asaṅkhepagato. Sesaṃ suviññeyyameva. Uddheyyanti uddharitabbaṃ.
ធម្មានុស្សតិយំ ឯវំ អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោតិ សម្ពន្ធោ។ សំសារទុក្ខតោ បាតិ, សន្តេន សុខេន រមេតិ ចាតិ វា បារំ។
Dhammānussatiyaṃ evaṃ attho daṭṭhabboti sambandho. Saṃsāradukkhato pāti, santena sukhena rameti cāti vā pāraṃ.
អភូតបុព្ពត្តាតិ អនុប្បន្នបុព្ពត្តា, តេនស្ស និច្ចតំវ វិភាវេតិ កេនចិ ទេវតោបសគ្គាទិនា អនុបសជ្ជនីយត្តា អនុបសដ្ឋត្តា។
Abhūtapubbattāti anuppannapubbattā, tenassa niccataṃva vibhāveti kenaci devatopasaggādinā anupasajjanīyattā anupasaṭṭhattā.
‘‘ទុប្បស្ស’’ន្តិបិ បាឡិ, ទុរធិគមន្តិ អត្ថោ។ គុណសោភាសុរភិភាវេនាតិ គុណេហិ សោភាយ, សុគន្ធិភាវេន ច។
‘‘Duppassa’’ntipi pāḷi, duradhigamanti attho. Guṇasobhāsurabhibhāvenāti guṇehi sobhāya, sugandhibhāvena ca.
យថា អក្ខណវេធី បុគ្គលោ សិប្បនិប្ផត្តិយា រត្តន្ធការតិមិសាយ អចិរក្ខណាលោកេន អតិសុខុមម្បិ ទូរគតំ លក្ខំ វិជ្ឈតិ, ឯវំ អរិយសាវកោ សីលសម្បត្តិយា អតិសុខុមំ និព្ពានំ ចតុសច្ចធម្មំ ឯកបដិវេធេនេវ បដិវិជ្ឈតីតិ អាហ ‘‘សិប្បញ្ច សីលំ អក្ខណវេធិតាយា’’តិ។ លោកិកន្តិ និទស្សនមត្តំ ទដ្ឋព្ពំ លោកុត្តរធម្មឱលោកនស្សាបិ អធិដ្ឋានភាវតោ។
Yathā akkhaṇavedhī puggalo sippanipphattiyā rattandhakāratimisāya acirakkhaṇālokena atisukhumampi dūragataṃ lakkhaṃ vijjhati, evaṃ ariyasāvako sīlasampattiyā atisukhumaṃ nibbānaṃ catusaccadhammaṃ ekapaṭivedheneva paṭivijjhatīti āha ‘‘sippañca sīlaṃ akkhaṇavedhitāyā’’ti. Lokikanti nidassanamattaṃ daṭṭhabbaṃ lokuttaradhammaolokanassāpi adhiṭṭhānabhāvato.
វេវចនហារវិភង្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Vevacanahāravibhaṅgavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / នេត្តិប្បករណបាឡិ • Nettippakaraṇapāḷi / ១០. វេវចនហារវិភង្គោ • 10. Vevacanahāravibhaṅgo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ខុទ្ទកនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / នេត្តិប្បករណ-អដ្ឋកថា • Nettippakaraṇa-aṭṭhakathā / ១០. វេវចនហារវិភង្គវណ្ណនា • 10. Vevacanahāravibhaṅgavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / សុត្តបិដក (ដីកា) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ខុទ្ទកនិកាយ (ដីកា) • Khuddakanikāya (ṭīkā) / នេត្តិវិភាវិនី • Nettivibhāvinī / ១០. វេវចនហារវិភង្គវិភាវនា • 10. Vevacanahāravibhaṅgavibhāvanā
