| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi |
৫৪৭. ৰেস্সন্তরজাতকং (১০)
547. Vessantarajātakaṃ (10)
দসৰরকথা
Dasavarakathā
১৬৫৫.
1655.
পথব্যা চারুপুব্বঙ্গি, যং তুয্হং মনসো পিযং’’॥
Pathabyā cārupubbaṅgi, yaṃ tuyhaṃ manaso piyaṃ’’.
১৬৫৬.
1656.
‘‘দেৰরাজ নমো ত্যত্থু, কিং পাপং পকতং মযা।
‘‘Devarāja namo tyatthu, kiṃ pāpaṃ pakataṃ mayā;
রম্মা চাৰেসি মং ঠানা, ৰাতোৰ ধরণীরুহং’’॥
Rammā cāvesi maṃ ṭhānā, vātova dharaṇīruhaṃ’’.
১৬৫৭.
1657.
‘‘ন চেৰ তে কতং পাপং, ন চ মে ত্ৰমসি অপ্পিযা।
‘‘Na ceva te kataṃ pāpaṃ, na ca me tvamasi appiyā;
পুঞ্ঞঞ্চ তে পরিক্খীণং, যেন তেৰং ৰদামহং॥
Puññañca te parikkhīṇaṃ, yena tevaṃ vadāmahaṃ.
১৬৫৮.
1658.
‘‘সন্তিকে মরণং তুয্হং, ৰিনাভাৰো ভৰিস্সতি।
‘‘Santike maraṇaṃ tuyhaṃ, vinābhāvo bhavissati;
পটিগণ্হাহি মে এতে, ৰরে দস পৰেচ্ছতো’’॥
Paṭigaṇhāhi me ete, vare dasa pavecchato’’.
১৬৫৯.
1659.
‘‘ৰরং চে মে অদো সক্ক, সব্বভূতানমিস্সর।
‘‘Varaṃ ce me ado sakka, sabbabhūtānamissara;
সিৰিরাজস্স ভদ্দন্তে, তত্থ অস্সং নিৰেসনে॥
Sivirājassa bhaddante, tattha assaṃ nivesane.
১৬৬০.
1660.
‘‘নীলনেত্তা নীলভমু, নিলক্খী চ যথা মিগী।
‘‘Nīlanettā nīlabhamu, nilakkhī ca yathā migī;
ফুস্সতী নাম নামেন, তত্থপস্সং পুরিন্দদ॥
Phussatī nāma nāmena, tatthapassaṃ purindada.
১৬৬১.
1661.
পূজিতং পটিরাজূহি, কিত্তিমন্তং যসস্সিনং॥
Pūjitaṃ paṭirājūhi, kittimantaṃ yasassinaṃ.
১৬৬২.
1662.
‘‘গব্ভং মে ধারযন্তিযা, মজ্ঝিমঙ্গং অনুন্নতং।
‘‘Gabbhaṃ me dhārayantiyā, majjhimaṅgaṃ anunnataṃ;
কুচ্ছি অনুন্নতো অস্স, চাপংৰ লিখিতং সমং॥
Kucchi anunnato assa, cāpaṃva likhitaṃ samaṃ.
১৬৬৩.
1663.
‘‘থনা মে নপ্পপতেয্যুং, পলিতা ন সন্তু ৰাসৰ।
‘‘Thanā me nappapateyyuṃ, palitā na santu vāsava;
কাযে রজো ন লিম্পেথ, ৰজ্ঝঞ্চাপি পমোচযে॥
Kāye rajo na limpetha, vajjhañcāpi pamocaye.
১৬৬৪.
1664.
‘‘মযূরকোঞ্চাভিরুদে, নারিৰরগণাযুতে।
‘‘Mayūrakoñcābhirude, nārivaragaṇāyute;
খুজ্জচেলাপকাকিণ্ণে , সূদমাগধৰণ্ণিতে॥
Khujjacelāpakākiṇṇe , sūdamāgadhavaṇṇite.
১৬৬৫.
1665.
‘‘চিত্রগ্গল়েরুঘুসিতে, সুরামংসপবোধনে।
‘‘Citraggaḷerughusite, surāmaṃsapabodhane;
সিৰিরাজস্স ভদ্দন্তে, তত্থস্সং মহেসী পিযা’’॥
Sivirājassa bhaddante, tatthassaṃ mahesī piyā’’.
১৬৬৬.
1666.
‘‘যে তে দস ৰরা দিন্না, মযা সব্বঙ্গসোভনে।
‘‘Ye te dasa varā dinnā, mayā sabbaṅgasobhane;
সিৰিরাজস্স ৰিজিতে, সব্বে তে লচ্ছসী ৰরে॥
Sivirājassa vijite, sabbe te lacchasī vare.
১৬৬৭.
1667.
‘‘ইদং ৰত্ৰান মঘৰা, দেৰরাজা সুজম্পতি।
‘‘Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati;
ফুস্সতিযা ৰরং দত্ৰা, অনুমোদিত্থ ৰাসৰো॥
Phussatiyā varaṃ datvā, anumodittha vāsavo.
দসৰরকথা নাম।
Dasavarakathā nāma.
হেমৰন্তং
Hemavantaṃ
১৬৬৮.
1668.
‘‘পরূল়্হকচ্ছনখলোমা , পঙ্কদন্তা রজস্সিরা।
‘‘Parūḷhakacchanakhalomā , paṅkadantā rajassirā;
পগ্গয্হ দক্খিণং বাহুং, কিং মং যাচন্তি ব্রাহ্মণা’’॥
Paggayha dakkhiṇaṃ bāhuṃ, kiṃ maṃ yācanti brāhmaṇā’’.
১৬৬৯.
1669.
‘‘রতনং দেৰ যাচাম, সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনং।
‘‘Ratanaṃ deva yācāma, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ;
দদাহি পৰরং নাগং, ঈসাদন্তং উরূল়্হৰং’’॥
Dadāhi pavaraṃ nāgaṃ, īsādantaṃ urūḷhavaṃ’’.
১৬৭০.
1670.
‘‘দদামি ন ৰিকম্পামি, যং মং যাচন্তি ব্রাহ্মণা।
‘‘Dadāmi na vikampāmi, yaṃ maṃ yācanti brāhmaṇā;
পভিন্নং কুঞ্জরং দন্তিং, ওপৰয্হং গজুত্তমং’’॥
Pabhinnaṃ kuñjaraṃ dantiṃ, opavayhaṃ gajuttamaṃ’’.
১৬৭১.
1671.
‘‘হত্থিক্খন্ধতো ওরুয্হ, রাজা চাগাধিমানসো।
‘‘Hatthikkhandhato oruyha, rājā cāgādhimānaso;
ব্রাহ্মণানং অদা দানং, সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনো’’॥
Brāhmaṇānaṃ adā dānaṃ, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano’’.
১৬৭২.
1672.
‘‘তদাসি যং ভিংসনকং, তদাসি লোমহংসনং।
‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;
হত্থিনাগে পদিন্নম্হি, মেদনী সম্পকম্পথ॥
Hatthināge padinnamhi, medanī sampakampatha.
১৬৭৩.
1673.
‘‘তদাসি যং ভিংসনকং, তদাসি লোমহংসনং।
‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;
হত্থিনাগে পদিন্নম্হি, খুব্ভিত্থ নগরং তদা॥
Hatthināge padinnamhi, khubbhittha nagaraṃ tadā.
১৬৭৪.
1674.
‘‘সমাকুলং পুরং আসি, ঘোসো চ ৰিপুলো মহা।
‘‘Samākulaṃ puraṃ āsi, ghoso ca vipulo mahā;
হত্থিনাগে পদিন্নম্হি, সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনে’’॥
Hatthināge padinnamhi, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane’’.
১৬৭৫.
1675.
‘‘উগ্গা চ রাজপুত্তা চ, ৰেসিযানা চ ব্রাহ্মণা।
‘‘Uggā ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;
হত্থারোহা অনীকট্ঠা, রথিকা পত্তিকারকা॥
Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā.
১৬৭৬.
1676.
‘‘কেৰলো চাপি নিগমো, সিৰযো চ সমাগতা।
‘‘Kevalo cāpi nigamo, sivayo ca samāgatā;
দিস্ৰা নাগং নীযমানং, তে রঞ্ঞো পটিৰেদযুং॥
Disvā nāgaṃ nīyamānaṃ, te rañño paṭivedayuṃ.
১৬৭৭.
1677.
‘‘ৰিধমং দেৰ তে রট্ঠং, পুত্তো ৰেস্সন্তরো তৰ।
‘‘Vidhamaṃ deva te raṭṭhaṃ, putto vessantaro tava;
কথং নো হত্থিনং দজ্জা, নাগং রট্ঠস্স পূজিতং॥
Kathaṃ no hatthinaṃ dajjā, nāgaṃ raṭṭhassa pūjitaṃ.
১৬৭৮.
1678.
‘‘কথং নো কুঞ্জরং দজ্জা, ঈসাদন্তং উরূল়্হৰং।
‘‘Kathaṃ no kuñjaraṃ dajjā, īsādantaṃ urūḷhavaṃ;
খেত্তঞ্ঞুং সব্বযুদ্ধানং, সব্বসেতং গজুত্তমং॥
Khettaññuṃ sabbayuddhānaṃ, sabbasetaṃ gajuttamaṃ.
১৬৭৯.
1679.
‘‘পণ্ডুকম্বলসঞ্ছন্নং, পভিন্নং সত্তুমদ্দনং।
‘‘Paṇḍukambalasañchannaṃ, pabhinnaṃ sattumaddanaṃ;
দন্তিং সৰাল়বীজনিং, সেতং কেলাসসাদিসং॥
Dantiṃ savāḷabījaniṃ, setaṃ kelāsasādisaṃ.
১৬৮০.
1680.
‘‘সসেতচ্ছত্তং সউপাধেয্যং, সাথব্বনং সহত্থিপং।
‘‘Sasetacchattaṃ saupādheyyaṃ, sāthabbanaṃ sahatthipaṃ;
১৬৮১.
1681.
এতং খো দানং পতিরূপং, এতং খো ব্রাহ্মণারহং॥
Etaṃ kho dānaṃ patirūpaṃ, etaṃ kho brāhmaṇārahaṃ.
১৬৮২.
1682.
কথং ৰেস্সন্তরো পুত্তো, গজং ভাজেতি সঞ্জয॥
Kathaṃ vessantaro putto, gajaṃ bhājeti sañjaya.
১৬৮৩.
1683.
‘‘সচে ত্ৰং ন করিস্সসি, সিৰীনং ৰচনং ইদং।
‘‘Sace tvaṃ na karissasi, sivīnaṃ vacanaṃ idaṃ;
মঞ্ঞে তং সহ পুত্তেন, সিৰী হত্থে করিস্সরে’’॥
Maññe taṃ saha puttena, sivī hatthe karissare’’.
১৬৮৪.
1684.
‘‘কামং জনপদো মাসি, রট্ঠঞ্চাপি ৰিনস্সতু।
‘‘Kāmaṃ janapado māsi, raṭṭhañcāpi vinassatu;
নাহং সিৰীনং ৰচনা, রাজপুত্তং অদূসকং।
Nāhaṃ sivīnaṃ vacanā, rājaputtaṃ adūsakaṃ;
পব্বাজেয্যং সকা রট্ঠা, পুত্তো হি মম ওরসো॥
Pabbājeyyaṃ sakā raṭṭhā, putto hi mama oraso.
১৬৮৫.
1685.
‘‘কামং জনপদো মাসি, রট্ঠঞ্চাপি ৰিনস্সতু।
‘‘Kāmaṃ janapado māsi, raṭṭhañcāpi vinassatu;
নাহং সিৰীনং ৰচনা, রাজপুত্তং অদূসকং।
Nāhaṃ sivīnaṃ vacanā, rājaputtaṃ adūsakaṃ;
পব্বাজেয্যং সকা রট্ঠা, পুত্তো হি মম অত্রজো॥
Pabbājeyyaṃ sakā raṭṭhā, putto hi mama atrajo.
১৬৮৬.
1686.
‘‘ন চাহং তস্মিং দুব্ভেয্যং, অরিযসীলৰতো হি সো।
‘‘Na cāhaṃ tasmiṃ dubbheyyaṃ, ariyasīlavato hi so;
অসিলোকোপি মে অস্স, পাপঞ্চ পসৰে বহুং।
Asilokopi me assa, pāpañca pasave bahuṃ;
কথং ৰেস্সন্তরং পুত্তং, সত্থেন ঘাতযামসে’’॥
Kathaṃ vessantaraṃ puttaṃ, satthena ghātayāmase’’.
১৬৮৭.
1687.
‘‘মা নং দণ্ডেন সত্থেন, ন হি সো বন্ধনারহো।
‘‘Mā naṃ daṇḍena satthena, na hi so bandhanāraho;
পব্বাজেহি চ নং রট্ঠা, ৰঙ্কে ৰসতু পব্বতে’’॥
Pabbājehi ca naṃ raṭṭhā, vaṅke vasatu pabbate’’.
১৬৮৮.
1688.
‘‘এসো চে সিৰীনং ছন্দো, ছন্দং ন পনুদামসে।
‘‘Eso ce sivīnaṃ chando, chandaṃ na panudāmase;
ইমং সো ৰসতু রত্তিং, কামে চ পরিভুঞ্জতু॥
Imaṃ so vasatu rattiṃ, kāme ca paribhuñjatu.
১৬৮৯.
1689.
সমগ্গা সিৰযো হুত্ৰা, রট্ঠা পব্বাজযন্তু নং’’॥
Samaggā sivayo hutvā, raṭṭhā pabbājayantu naṃ’’.
১৬৯০.
1690.
‘‘উট্ঠেহি কত্তে তরমানো, গন্ত্ৰা ৰেস্সন্তরং ৰদ।
‘‘Uṭṭhehi katte taramāno, gantvā vessantaraṃ vada;
সিৰযো দেৰ তে কুদ্ধা, নেগমা চ সমাগতা॥
Sivayo deva te kuddhā, negamā ca samāgatā.
১৬৯১.
1691.
‘‘উগ্গা চ রাজপুত্তা চ, ৰেসিযানা চ ব্রাহ্মণা।
‘‘Uggā ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;
হত্থারোহা অনীকট্ঠা, রথিকা পত্তিকারকা।
Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
কেৰলো চাপি নিগমো, সিৰযো চ সমাগতা॥
Kevalo cāpi nigamo, sivayo ca samāgatā.
১৬৯২.
1692.
‘‘অস্মা রত্যা ৰিৰসানে, সূরিযস্সুগ্গমনং পতি।
‘‘Asmā ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati;
সমগ্গা সিৰযো হুত্ৰা, রট্ঠা পব্বাজযন্তি তং॥
Samaggā sivayo hutvā, raṭṭhā pabbājayanti taṃ.
১৬৯৩.
1693.
‘‘স কত্তা তরমানোৰ, সিৰিরাজেন পেসিতো।
‘‘Sa kattā taramānova, sivirājena pesito;
আমুত্তহত্থাভরণা, সুৰত্থো চন্দনভূসিতো॥
Āmuttahatthābharaṇā, suvattho candanabhūsito.
১৬৯৪.
1694.
‘‘সীসং ন্হাতো উদকে সো, আমুত্তমণিকুণ্ডলো।
‘‘Sīsaṃ nhāto udake so, āmuttamaṇikuṇḍalo;
উপাগমি পুরং রম্মং, ৰেস্সন্তরনিৰেসনং॥
Upāgami puraṃ rammaṃ, vessantaranivesanaṃ.
১৬৯৫.
1695.
‘‘তত্থদ্দস কুমারং সো, রমমানং সকে পুরে।
‘‘Tatthaddasa kumāraṃ so, ramamānaṃ sake pure;
পরিকিণ্ণং অমচ্চেহি, তিদসানংৰ ৰাসৰং॥
Parikiṇṇaṃ amaccehi, tidasānaṃva vāsavaṃ.
১৬৯৬.
1696.
‘‘সো তত্থ গন্ত্ৰা তরমানো, কত্তা ৰেস্সন্তরংব্রৰি।
‘‘So tattha gantvā taramāno, kattā vessantaraṃbravi;
দুক্খং তে ৰেদযিস্সামি, মা মে কুজ্ঝি রথেসভ॥
Dukkhaṃ te vedayissāmi, mā me kujjhi rathesabha.
১৬৯৭.
1697.
‘‘ৰন্দিত্ৰা রোদমানো সো, কত্তা রাজানমব্রৰি।
‘‘Vanditvā rodamāno so, kattā rājānamabravi;
ভত্তা মেসি মহারাজ, সব্বকামরসাহরো॥
Bhattā mesi mahārāja, sabbakāmarasāharo.
১৬৯৮.
1698.
‘‘দুক্খং তে ৰেদযিস্সামি, তত্থ অস্সাসযন্তু মং।
‘‘Dukkhaṃ te vedayissāmi, tattha assāsayantu maṃ;
সিৰযো দেৰ তে কুদ্ধা, নেগমা চ সমাগতা॥
Sivayo deva te kuddhā, negamā ca samāgatā.
১৬৯৯.
1699.
‘‘উগ্গা চ রাজপুত্তা চ, ৰেসিযানা চ ব্রাহ্মণা।
‘‘Uggā ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;
হত্থারোহা অনীকট্ঠা, রথিকা পত্তিকারকা।
Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
কেৰলো চাপি নিগমো, সিৰযো চ সমাগতা॥
Kevalo cāpi nigamo, sivayo ca samāgatā.
১৭০০.
1700.
‘‘অস্মা রত্যা ৰিৰসানে, সূরিযস্সুগ্গমনং পতি।
‘‘Asmā ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati;
সমগ্গা সিৰযো হুত্ৰা, রট্ঠা পব্বাজযন্তি তং’’॥
Samaggā sivayo hutvā, raṭṭhā pabbājayanti taṃ’’.
১৭০১.
1701.
‘‘কিস্মিং মে সিৰযো কুদ্ধা, নাহং পস্সামি দুক্কটং।
‘‘Kismiṃ me sivayo kuddhā, nāhaṃ passāmi dukkaṭaṃ;
তং মে কত্তে ৰিযাচিক্খ, কস্মা পব্বাজযন্তি মং’’॥
Taṃ me katte viyācikkha, kasmā pabbājayanti maṃ’’.
১৭০২.
1702.
‘‘উগ্গা চ রাজপুত্তা চ, ৰেসিযানা চ ব্রাহ্মণা।
‘‘Uggā ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;
হত্থারোহা অনীকট্ঠা, রথিকা পত্তিকারকা।
Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
নাগদানেন খিয্যন্তি, তস্মা পব্বাজযন্তি তং’’॥
Nāgadānena khiyyanti, tasmā pabbājayanti taṃ’’.
১৭০৩.
1703.
‘‘হদযং চক্খুম্পহং দজ্জং, কিং মে বাহিরকং ধনং।
‘‘Hadayaṃ cakkhumpahaṃ dajjaṃ, kiṃ me bāhirakaṃ dhanaṃ;
হিরঞ্ঞং ৰা সুৰণ্ণং ৰা, মুত্তা ৰেল়ুরিযা মণি॥
Hiraññaṃ vā suvaṇṇaṃ vā, muttā veḷuriyā maṇi.
১৭০৪.
1704.
‘‘দক্খিণং ৰাপহং বাহুং, দিস্ৰা যাচকমাগতে।
‘‘Dakkhiṇaṃ vāpahaṃ bāhuṃ, disvā yācakamāgate;
দদেয্যং ন ৰিকম্পেয্যং, দানে মে রমতে মনো॥
Dadeyyaṃ na vikampeyyaṃ, dāne me ramate mano.
১৭০৫.
1705.
‘‘কামং মং সিৰযো সব্বে, পব্বাজেন্তু হনন্তু ৰা।
‘‘Kāmaṃ maṃ sivayo sabbe, pabbājentu hanantu vā;
নেৰ দানা ৰিরমিস্সং, কামং ছিন্দন্তু সত্তধা’’॥
Neva dānā viramissaṃ, kāmaṃ chindantu sattadhā’’.
১৭০৬.
1706.
‘‘এৰং তং সিৰযো আহু, নেগমা চ সমাগতা।
‘‘Evaṃ taṃ sivayo āhu, negamā ca samāgatā;
কোন্তিমারায তীরেন, গিরিমারঞ্জরং পতি।
Kontimārāya tīrena, girimārañjaraṃ pati;
যেন পব্বাজিতা যন্তি, তেন গচ্ছতু সুব্বতো’’॥
Yena pabbājitā yanti, tena gacchatu subbato’’.
১৭০৭.
1707.
‘‘সোহং তেন গমিস্সামি, যেন গচ্ছন্তি দূসকা।
‘‘Sohaṃ tena gamissāmi, yena gacchanti dūsakā;
রত্তিন্দিৰং মে খমথ, যাৰ দানং দদামহং’’॥
Rattindivaṃ me khamatha, yāva dānaṃ dadāmahaṃ’’.
১৭০৮.
1708.
‘‘আমন্তযিত্থ রাজানং, মদ্দিং সব্বঙ্গসোভনং।
‘‘Āmantayittha rājānaṃ, maddiṃ sabbaṅgasobhanaṃ;
যং তে কিঞ্চি মযা দিন্নং, ধনং ধঞ্ঞঞ্চ ৰিজ্জতি॥
Yaṃ te kiñci mayā dinnaṃ, dhanaṃ dhaññañca vijjati.
১৭০৯.
1709.
‘‘হিরঞ্ঞং ৰা সুৰণ্ণং ৰা, মুত্তা ৰেল়ুরিযা বহূ।
‘‘Hiraññaṃ vā suvaṇṇaṃ vā, muttā veḷuriyā bahū;
সব্বং তং নিদহেয্যাসি, যঞ্চ তে পেত্তিকং ধনং॥
Sabbaṃ taṃ nidaheyyāsi, yañca te pettikaṃ dhanaṃ.
১৭১০.
1710.
‘‘তমব্রৰি রাজপুত্তী, মদ্দী সব্বঙ্গসোভনা।
‘‘Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā;
কুহিং দেৰ নিদহামি, তং মে অক্খাহি পুচ্ছিতো’’॥
Kuhiṃ deva nidahāmi, taṃ me akkhāhi pucchito’’.
১৭১১.
1711.
‘‘সীলৰন্তেসু দজ্জাসি, দানং মদ্দি যথারহং।
‘‘Sīlavantesu dajjāsi, dānaṃ maddi yathārahaṃ;
ন হি দানা পরং অত্থি, পতিট্ঠা সব্বপাণিনং॥
Na hi dānā paraṃ atthi, patiṭṭhā sabbapāṇinaṃ.
১৭১২.
1712.
‘‘পুত্তেসু মদ্দি দযেসি, সস্সুযা সসুরম্হি চ।
‘‘Puttesu maddi dayesi, sassuyā sasuramhi ca;
যো চ তং ভত্তা মঞ্ঞেয্য, সক্কচ্চং তং উপট্ঠহে॥
Yo ca taṃ bhattā maññeyya, sakkaccaṃ taṃ upaṭṭhahe.
১৭১৩.
1713.
‘‘নো চে তং ভত্তা মঞ্ঞেয্য, মযা ৰিপ্পৰসেন তে।
‘‘No ce taṃ bhattā maññeyya, mayā vippavasena te;
অঞ্ঞং ভত্তারং পরিযেস, মা কিসিত্থো 13 মযা ৰিনা’’॥
Aññaṃ bhattāraṃ pariyesa, mā kisittho 14 mayā vinā’’.
১৭১৪.
1714.
‘‘অহঞ্হি ৰনং গচ্ছামি, ঘোরং ৰাল়মিগাযুতং।
‘‘Ahañhi vanaṃ gacchāmi, ghoraṃ vāḷamigāyutaṃ;
সংসযো জীৰিতং ময্হং, এককস্স ব্রহাৰনে’’॥
Saṃsayo jīvitaṃ mayhaṃ, ekakassa brahāvane’’.
১৭১৫.
1715.
‘‘তমব্রৰি রাজপুত্তী, মদ্দী সব্বঙ্গসোভনা।
‘‘Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā;
‘‘অভুম্মে কথং নু ভণসি, পাপকং ৰত ভাসসি॥
‘‘Abhumme kathaṃ nu bhaṇasi, pāpakaṃ vata bhāsasi.
১৭১৬.
1716.
‘‘নেস ধম্মো মহারাজ, যং ত্ৰং গচ্ছেয্য এককো।
‘‘Nesa dhammo mahārāja, yaṃ tvaṃ gaccheyya ekako;
অহম্পি তেন গচ্ছামি, যেন গচ্ছসি খত্তিয॥
Ahampi tena gacchāmi, yena gacchasi khattiya.
১৭১৭.
1717.
‘‘মরণং ৰা তযা সদ্ধিং, জীৰিতং ৰা তযা ৰিনা।
‘‘Maraṇaṃ vā tayā saddhiṃ, jīvitaṃ vā tayā vinā;
তদেৰ মরণং সেয্যো, যং চে জীৰে তযা ৰিনা॥
Tadeva maraṇaṃ seyyo, yaṃ ce jīve tayā vinā.
১৭১৮.
1718.
১৭১৯.
1719.
‘‘যথা আরঞ্ঞকং নাগং, দন্তিং অন্ৰেতি হত্থিনী।
‘‘Yathā āraññakaṃ nāgaṃ, dantiṃ anveti hatthinī;
জেস্সন্তং গিরিদুগ্গেসু, সমেসু ৰিসমেসু চ॥
Jessantaṃ giriduggesu, samesu visamesu ca.
১৭২০.
1720.
‘‘এৰং তং অনুগচ্ছামি, পুত্তে আদায পচ্ছতো।
‘‘Evaṃ taṃ anugacchāmi, putte ādāya pacchato;
সুভরা তে ভৰিস্সামি, ন তে হেস্সামি দুব্ভরা॥
Subharā te bhavissāmi, na te hessāmi dubbharā.
১৭২১.
1721.
‘‘ইমে কুমারে পস্সন্তো, মঞ্জুকে পিযভাণিনে।
‘‘Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine;
১৭২২.
1722.
‘‘ইমে কুমারে পস্সন্তো, মঞ্জুকে পিযভাণিনে।
‘‘Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine;
কীল়ন্তে ৰনগুম্বস্মিং, ন রজ্জস্স সরিস্সসি॥
Kīḷante vanagumbasmiṃ, na rajjassa sarissasi.
১৭২৩.
1723.
‘‘ইমে কুমারে পস্সন্তো, মঞ্জুকে পিযভাণিনে।
‘‘Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine;
অস্সমে রমণীযম্হি, ন রজ্জস্স সরিস্সসি॥
Assame ramaṇīyamhi, na rajjassa sarissasi.
১৭২৪.
1724.
‘‘ইমে কুমারে পস্সন্তো, মঞ্জুকে পিযভাণিনে।
‘‘Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine;
কীল়ন্তে অস্সমে রম্মে, ন রজ্জস্স সরিস্সসি॥
Kīḷante assame ramme, na rajjassa sarissasi.
১৭২৫.
1725.
‘‘ইমে কুমারে পস্সন্তো, মালধারী অলঙ্কতে।
‘‘Ime kumāre passanto, māladhārī alaṅkate;
অস্সমে রমণীযম্হি, ন রজ্জস্স সরিস্সসি॥
Assame ramaṇīyamhi, na rajjassa sarissasi.
১৭২৬.
1726.
‘‘ইমে কুমারে পস্সন্তো, মালধারী অলঙ্কতে।
‘‘Ime kumāre passanto, māladhārī alaṅkate;
কীল়ন্তে অস্সমে রম্মে, ন রজ্জস্স সরিস্সসি॥
Kīḷante assame ramme, na rajjassa sarissasi.
১৭২৭.
1727.
‘‘যদা দক্খিসি নচ্চন্তে, কুমারে মালধারিনে।
‘‘Yadā dakkhisi naccante, kumāre māladhārine;
অস্সমে রমণীযম্হি, ন রজ্জস্স সরিস্সসি॥
Assame ramaṇīyamhi, na rajjassa sarissasi.
১৭২৮.
1728.
‘‘যদা দক্খিসি নচ্চন্তে, কুমারে মালধারিনে।
‘‘Yadā dakkhisi naccante, kumāre māladhārine;
কীল়ন্তে অস্সমে রম্মে, ন রজ্জস্স সরিস্সসি॥
Kīḷante assame ramme, na rajjassa sarissasi.
১৭২৯.
1729.
‘‘যদা দক্খিসি মাতঙ্গং, কুঞ্জরং সট্ঠিহাযনং।
‘‘Yadā dakkhisi mātaṅgaṃ, kuñjaraṃ saṭṭhihāyanaṃ;
একং অরঞ্ঞে চরন্তং, ন রজ্জস্স সরিস্সসি॥
Ekaṃ araññe carantaṃ, na rajjassa sarissasi.
১৭৩০.
1730.
‘‘যদা দক্খিসি মাতঙ্গং, কুঞ্জরং সট্ঠিহাযনং।
‘‘Yadā dakkhisi mātaṅgaṃ, kuñjaraṃ saṭṭhihāyanaṃ;
সাযং পাতো ৰিচরন্তং, ন রজ্জস্স সরিস্সসি॥
Sāyaṃ pāto vicarantaṃ, na rajjassa sarissasi.
১৭৩১.
1731.
‘‘যদা করেণুসঙ্ঘস্স, যূথস্স পুরতো ৰজং।
‘‘Yadā kareṇusaṅghassa, yūthassa purato vajaṃ;
কোঞ্চং কাহতি মাতঙ্গো, কুঞ্জরো সট্ঠিহাযনো।
Koñcaṃ kāhati mātaṅgo, kuñjaro saṭṭhihāyano;
তস্স তং নদতো সুত্ৰা, ন রজ্জস্স সরিস্সসি॥
Tassa taṃ nadato sutvā, na rajjassa sarissasi.
১৭৩২.
1732.
‘‘দুভতো ৰনৰিকাসে, যদা দক্খিসি কামদো।
‘‘Dubhato vanavikāse, yadā dakkhisi kāmado;
ৰনে ৰাল়মিগাকিণ্ণে, ন রজ্জস্স সরিস্সসি॥
Vane vāḷamigākiṇṇe, na rajjassa sarissasi.
১৭৩৩.
1733.
‘‘মিগং দিস্ৰান সাযন্হং, পঞ্চমালিনমাগতং।
‘‘Migaṃ disvāna sāyanhaṃ, pañcamālinamāgataṃ;
কিম্পুরিসে চ নচ্চন্তে, ন রজ্জস্স সরিস্সসি॥
Kimpurise ca naccante, na rajjassa sarissasi.
১৭৩৪.
1734.
‘‘যদা সোস্সসি নিগ্ঘোসং, সন্দমানায সিন্ধুযা।
‘‘Yadā sossasi nigghosaṃ, sandamānāya sindhuyā;
গীতং কিম্পুরিসানঞ্চ, ন রজ্জস্স সরিস্সসি॥
Gītaṃ kimpurisānañca, na rajjassa sarissasi.
১৭৩৫.
1735.
‘‘যদা সোস্সসি নিগ্ঘোসং, গিরিগব্ভরচারিনো।
‘‘Yadā sossasi nigghosaṃ, girigabbharacārino;
ৰস্সমানস্সুলূকস্স, ন রজ্জস্স সরিস্সসি॥
Vassamānassulūkassa, na rajjassa sarissasi.
১৭৩৬.
1736.
‘‘যদা সীহস্স ব্যগ্ঘস্স, খগ্গস্স গৰযস্স চ।
‘‘Yadā sīhassa byagghassa, khaggassa gavayassa ca;
ৰনে সোস্সসি ৰাল়ানং, ন রজ্জস্স সরিস্সসি॥
Vane sossasi vāḷānaṃ, na rajjassa sarissasi.
১৭৩৭.
1737.
‘‘যদা মোরীহি পরিকিণ্ণং, বরিহীনং মত্থকাসিনং।
‘‘Yadā morīhi parikiṇṇaṃ, barihīnaṃ matthakāsinaṃ;
মোরং দক্খিসি নচ্চন্তং, ন রজ্জস্স সরিস্সসি॥
Moraṃ dakkhisi naccantaṃ, na rajjassa sarissasi.
১৭৩৮.
1738.
‘‘যদা মোরীহি পরিকিণ্ণং, অণ্ডজং চিত্রপক্খিনং।
‘‘Yadā morīhi parikiṇṇaṃ, aṇḍajaṃ citrapakkhinaṃ;
মোরং দক্খিসি নচ্চন্তং, ন রজ্জস্স সরিস্সসি॥
Moraṃ dakkhisi naccantaṃ, na rajjassa sarissasi.
১৭৩৯.
1739.
‘‘যদা মোরীহি পরিকিণ্ণং, নীলগীৰং সিখণ্ডিনং।
‘‘Yadā morīhi parikiṇṇaṃ, nīlagīvaṃ sikhaṇḍinaṃ;
মোরং দক্খিসি নচ্চন্তং, ন রজ্জস্স সরিস্সসি॥
Moraṃ dakkhisi naccantaṃ, na rajjassa sarissasi.
১৭৪০.
1740.
‘‘যদা দক্খিসি হেমন্তে, পুপ্ফিতে ধরণীরুহে।
‘‘Yadā dakkhisi hemante, pupphite dharaṇīruhe;
সুরভিং সম্পৰাযন্তে, ন রজ্জস্স সরিস্সসি॥
Surabhiṃ sampavāyante, na rajjassa sarissasi.
১৭৪১.
1741.
ইন্দগোপকসঞ্ছন্নং, ন রজ্জস্স সরিস্সসি॥
Indagopakasañchannaṃ, na rajjassa sarissasi.
১৭৪২.
1742.
‘‘যদা দক্খিসি হেমন্তে, পুপ্ফিতে ধরণীরুহে।
‘‘Yadā dakkhisi hemante, pupphite dharaṇīruhe;
সুরভিং সম্পৰাযন্তে, ন রজ্জস্স সরিস্সসি॥
Surabhiṃ sampavāyante, na rajjassa sarissasi.
১৭৪৩.
1743.
‘‘যদা হেমন্তিকে মাসে, ৰনং দক্খিসি পুপ্ফিতং।
‘‘Yadā hemantike māse, vanaṃ dakkhisi pupphitaṃ;
ওপুপ্ফানি চ পদ্মানি, ন রজ্জস্স সরিস্সসি’’॥
Opupphāni ca padmāni, na rajjassa sarissasi’’.
হেমৰন্তং নাম।
Hemavantaṃ nāma.
দানকণ্ডং
Dānakaṇḍaṃ
১৭৪৪.
1744.
‘‘তেসং লালপ্পিতং সুত্ৰা, পুত্তস্স সুণিসায চ।
‘‘Tesaṃ lālappitaṃ sutvā, puttassa suṇisāya ca;
১৭৪৫.
1745.
‘‘সেয্যো ৰিসং মে খাযিতং, পপাতা পপতেয্যহং।
‘‘Seyyo visaṃ me khāyitaṃ, papātā papateyyahaṃ;
রজ্জুযা বজ্ঝ মিয্যাহং, কস্মা ৰেস্সন্তরং পুত্তং।
Rajjuyā bajjha miyyāhaṃ, kasmā vessantaraṃ puttaṃ;
পব্বাজেন্তি অদূসকং॥
Pabbājenti adūsakaṃ.
১৭৪৬.
1746.
‘‘অজ্ঝাযকং দানপতিং, যাচযোগং অমচ্ছরিং।
‘‘Ajjhāyakaṃ dānapatiṃ, yācayogaṃ amacchariṃ;
পূজিতং পটিরাজূহি, কিত্তিমন্তং যসস্সিনং।
Pūjitaṃ paṭirājūhi, kittimantaṃ yasassinaṃ;
কস্মা ৰেস্সন্তরং পুত্তং, পব্বাজেন্তি অদূসকং॥
Kasmā vessantaraṃ puttaṃ, pabbājenti adūsakaṃ.
১৭৪৭.
1747.
‘‘মাতাপেত্তিভরং জন্তুং, কুলে জেট্ঠাপচাযিকং।
‘‘Mātāpettibharaṃ jantuṃ, kule jeṭṭhāpacāyikaṃ;
কস্মা ৰেস্সন্তরং পুত্তং, পব্বাজেন্তি অদূসকং॥
Kasmā vessantaraṃ puttaṃ, pabbājenti adūsakaṃ.
১৭৪৮.
1748.
‘‘রঞ্ঞো হিতং দেৰিহিতং, ঞাতীনং সখিনং হিতং।
‘‘Rañño hitaṃ devihitaṃ, ñātīnaṃ sakhinaṃ hitaṃ;
হিতং সব্বস্স রট্ঠস্স, কস্মা ৰেস্সন্তরং পুত্তং।
Hitaṃ sabbassa raṭṭhassa, kasmā vessantaraṃ puttaṃ;
পব্বাজেন্তি অদূসকং॥
Pabbājenti adūsakaṃ.
১৭৪৯.
1749.
‘‘মধূনিৰ পলাতানি, অম্বাৰ পতিতা ছমা।
‘‘Madhūniva palātāni, ambāva patitā chamā;
এৰং হেস্সতি তে রট্ঠং, পব্বাজেন্তি অদূসকং॥
Evaṃ hessati te raṭṭhaṃ, pabbājenti adūsakaṃ.
১৭৫০.
1750.
‘‘হংসো নিখীণপত্তোৰ, পল্ললস্মিং অনূদকে।
‘‘Haṃso nikhīṇapattova, pallalasmiṃ anūdake;
অপৰিট্ঠো অমচ্চেহি, একো রাজা ৰিহিয্যসি॥
Apaviṭṭho amaccehi, eko rājā vihiyyasi.
১৭৫১.
1751.
‘‘তং তং ব্রূমি মহারাজ, অত্থো তে মা উপচ্চগা।
‘‘Taṃ taṃ brūmi mahārāja, attho te mā upaccagā;
মা নং সিৰীনং ৰচনা, পব্বাজেসি অদূসকং’’॥
Mā naṃ sivīnaṃ vacanā, pabbājesi adūsakaṃ’’.
১৭৫২.
1752.
‘‘ধম্মস্সাপচিতিং কুম্মি, সিৰীনং ৰিনযং ধজং।
‘‘Dhammassāpacitiṃ kummi, sivīnaṃ vinayaṃ dhajaṃ;
পব্বাজেমি সকং পুত্তং, পাণা পিযতরো হি মে’’॥
Pabbājemi sakaṃ puttaṃ, pāṇā piyataro hi me’’.
১৭৫৩.
1753.
‘‘যস্স পুব্বে ধজগ্গানি, কণিকারাৰ পুপ্ফিতা।
‘‘Yassa pubbe dhajaggāni, kaṇikārāva pupphitā;
যাযন্তমনুযাযন্তি, স্ৰজ্জেকোৰ গমিস্সতি॥
Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati.
১৭৫৪.
1754.
‘‘যস্স পুব্বে ধজগ্গানি, কণিকারৰনানিৰ।
‘‘Yassa pubbe dhajaggāni, kaṇikāravanāniva;
যাযন্তমনুযাযন্তি , স্ৰজ্জেকোৰ গমিস্সতি॥
Yāyantamanuyāyanti , svajjekova gamissati.
১৭৫৫.
1755.
‘‘যস্স পুব্বে অনীকানি, কণিকারাৰ পুপ্ফিতা।
‘‘Yassa pubbe anīkāni, kaṇikārāva pupphitā;
যাযন্তমনুযাযন্তি, স্ৰজ্জেকোৰ গমিস্সতি॥
Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati.
১৭৫৬.
1756.
‘‘যস্স পুব্বে অনীকানি, কণিকারৰনানিৰ।
‘‘Yassa pubbe anīkāni, kaṇikāravanāniva;
যাযন্তমনুযাযন্তি, স্ৰজ্জেকোৰ গমিস্সতি॥
Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati.
১৭৫৭.
1757.
‘‘ইন্দগোপকৰণ্ণাভা, গন্ধারা পণ্ডুকম্বলা।
‘‘Indagopakavaṇṇābhā, gandhārā paṇḍukambalā;
যাযন্তমনুযাযন্তি, স্ৰজ্জেকোৰ গমিস্সতি॥
Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati.
১৭৫৮.
1758.
‘‘যো পুব্বে হত্থিনা যাতি, সিৰিকায রথেন চ।
‘‘Yo pubbe hatthinā yāti, sivikāya rathena ca;
স্ৰজ্জ ৰেস্সন্তরো রাজা, কথং গচ্ছতি পত্তিকো॥
Svajja vessantaro rājā, kathaṃ gacchati pattiko.
১৭৫৯.
1759.
‘‘কথং চন্দনলিত্তঙ্গো, নচ্চগীতপ্পবোধনো।
‘‘Kathaṃ candanalittaṅgo, naccagītappabodhano;
১৭৬০.
1760.
‘‘কস্মা নাভিহরিস্সন্তি, কাসাৰ অজিনানি চ।
‘‘Kasmā nābhiharissanti, kāsāva ajināni ca;
পৰিসন্তং ব্রহারঞ্ঞং, কস্মা চীরং ন বজ্ঝরে॥
Pavisantaṃ brahāraññaṃ, kasmā cīraṃ na bajjhare.
১৭৬১.
1761.
‘‘কথং নু চীরং ধারেন্তি, রাজপব্বাজিতা জনা।
‘‘Kathaṃ nu cīraṃ dhārenti, rājapabbājitā janā;
কথং কুসমযং চীরং, মদ্দী পরিদহিস্সতি॥
Kathaṃ kusamayaṃ cīraṃ, maddī paridahissati.
১৭৬২.
1762.
‘‘কাসিযানি চ ধারেত্ৰা, খোমকোটুম্বরানি চ।
‘‘Kāsiyāni ca dhāretvā, khomakoṭumbarāni ca;
কুসচীরানি ধারেন্তী, কথং মদ্দী করিস্সতি॥
Kusacīrāni dhārentī, kathaṃ maddī karissati.
১৭৬৩.
1763.
‘‘ৰয্হাহি পরিযাযিত্ৰা, সিৰিকায রথেন চ।
‘‘Vayhāhi pariyāyitvā, sivikāya rathena ca;
সা কথজ্জ অনুজ্ঝঙ্গী, পথং গচ্ছতি পত্তিকা॥
Sā kathajja anujjhaṅgī, pathaṃ gacchati pattikā.
১৭৬৪.
1764.
‘‘যস্সা মুদুতলা হত্থা, চরণা চ সুখেধিতা।
‘‘Yassā mudutalā hatthā, caraṇā ca sukhedhitā;
সা কথজ্জ অনুজ্ঝঙ্গী, পথং গচ্ছতি পত্তিকা॥
Sā kathajja anujjhaṅgī, pathaṃ gacchati pattikā.
১৭৬৫.
1765.
‘‘যস্সা মুদুতলা পাদা, চরণা চ সুখেধিতা।
‘‘Yassā mudutalā pādā, caraṇā ca sukhedhitā;
পাদুকাহি সুৰণ্ণাহি, পীল়মানাৰ গচ্ছতি।
Pādukāhi suvaṇṇāhi, pīḷamānāva gacchati;
সা কথজ্জ অনুজ্ঝঙ্গী, পথং গচ্ছতি পত্তিকা॥
Sā kathajja anujjhaṅgī, pathaṃ gacchati pattikā.
১৭৬৬.
1766.
‘‘যাস্সু ইত্থিসহস্সানং, পুরতো গচ্ছতি মালিনী।
‘‘Yāssu itthisahassānaṃ, purato gacchati mālinī;
সা কথজ্জ অনুজ্ঝঙ্গী, ৰনং গচ্ছতি একিকা॥
Sā kathajja anujjhaṅgī, vanaṃ gacchati ekikā.
১৭৬৭.
1767.
‘‘যাস্সু সিৰায সুত্ৰান, মুহুং উত্তসতে পুরে।
‘‘Yāssu sivāya sutvāna, muhuṃ uttasate pure;
সা কথজ্জ অনুজ্ঝঙ্গী, ৰনং গচ্ছতি ভীরুকা॥
Sā kathajja anujjhaṅgī, vanaṃ gacchati bhīrukā.
১৭৬৮.
1768.
‘‘যাস্সু ইন্দসগোত্তস্স, উলূকস্স পৰস্সতো।
‘‘Yāssu indasagottassa, ulūkassa pavassato;
সুত্ৰান নদতো ভীতা, ৰারুণীৰ পৰেধতি।
Sutvāna nadato bhītā, vāruṇīva pavedhati;
সা কথজ্জ অনুজ্ঝঙ্গী, ৰনং গচ্ছতি ভীরুকা॥
Sā kathajja anujjhaṅgī, vanaṃ gacchati bhīrukā.
১৭৬৯.
1769.
‘‘সকুণী হতপুত্তাৰ, সুঞ্ঞং দিস্ৰা কুলাৰকং।
‘‘Sakuṇī hataputtāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ;
চিরং দুক্খেন ঝাযিস্সং, সুঞ্ঞং আগম্মিমং পুরং॥
Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ, suññaṃ āgammimaṃ puraṃ.
১৭৭০.
1770.
‘‘সকুণী হতপুত্তাৰ, সুঞ্ঞং দিস্ৰা কুলাৰকং।
‘‘Sakuṇī hataputtāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ;
কিসা পণ্ডু ভৰিস্সামি, পিযে পুত্তে অপস্সতী॥
Kisā paṇḍu bhavissāmi, piye putte apassatī.
১৭৭১.
1771.
‘‘সকুণী হতপুত্তাৰ, সুঞ্ঞং দিস্ৰা কুলাৰকং।
‘‘Sakuṇī hataputtāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ;
তেন তেন পধাৰিস্সং, পিযে পুত্তে অপস্সতী॥
Tena tena padhāvissaṃ, piye putte apassatī.
১৭৭২.
1772.
চিরং দুক্খেন ঝাযিস্সং, সুঞ্ঞং আগম্মিমং পুরং॥
Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ, suññaṃ āgammimaṃ puraṃ.
১৭৭৩.
1773.
‘‘কুররী হতছাপাৰ, সুঞ্ঞং দিস্ৰা কুলাৰকং।
‘‘Kurarī hatachāpāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ;
কিসা পণ্ডু ভৰিস্সামি, পিযে পুত্তে অপস্সতী॥
Kisā paṇḍu bhavissāmi, piye putte apassatī.
১৭৭৪.
1774.
‘‘কুররী হতছাপাৰ, সুঞ্ঞং দিস্ৰা কুলাৰকং।
‘‘Kurarī hatachāpāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ;
তেন তেন পধাৰিস্সং, পিযে পুত্তে অপস্সতী॥
Tena tena padhāvissaṃ, piye putte apassatī.
১৭৭৫.
1775.
‘‘সা নূন চক্কৰাকীৰ, পল্ললস্মিং অনূদকে।
‘‘Sā nūna cakkavākīva, pallalasmiṃ anūdake;
চিরং দুক্খেন ঝাযিস্সং, সুঞ্ঞং আগম্মিমং পুরং॥
Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ, suññaṃ āgammimaṃ puraṃ.
১৭৭৬.
1776.
‘‘সা নূন চক্কৰাকীৰ, পল্ললস্মিং অনূদকে।
‘‘Sā nūna cakkavākīva, pallalasmiṃ anūdake;
কিসা পণ্ডু ভৰিস্সামি, পিযে পুত্তে অপস্সতী॥
Kisā paṇḍu bhavissāmi, piye putte apassatī.
১৭৭৭.
1777.
‘‘সা নূন চক্কৰাকীৰ, পল্ললস্মিং অনূদকে।
‘‘Sā nūna cakkavākīva, pallalasmiṃ anūdake;
তেন তেন পধাৰিস্সং, পিযে পুত্তে অপস্সতী॥
Tena tena padhāvissaṃ, piye putte apassatī.
১৭৭৮.
1778.
‘‘এৰং মে ৰিলপন্তিযা, রাজা পুত্তং অদূসকং।
‘‘Evaṃ me vilapantiyā, rājā puttaṃ adūsakaṃ;
পব্বাজেসি ৰনং রট্ঠা, মঞ্ঞে হিস্সামি জীৰিতং’’॥
Pabbājesi vanaṃ raṭṭhā, maññe hissāmi jīvitaṃ’’.
১৭৭৯.
1779.
বাহা পগ্গয্হ পক্কন্দুং, সিৰিকঞ্ঞা সমাগতা॥
Bāhā paggayha pakkanduṃ, sivikaññā samāgatā.
১৭৮০.
1780.
‘‘সালাৰ সম্পমথিতা, মালুতেন পমদ্দিতা।
‘‘Sālāva sampamathitā, mālutena pamadditā;
সেন্তি পুত্তা চ দারা চ, ৰেস্সন্তরনিৰেসনে॥
Senti puttā ca dārā ca, vessantaranivesane.
১৭৮১.
1781.
‘‘ওরোধা চ কুমারা চ, ৰেসিযানা চ ব্রাহ্মণা।
‘‘Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;
বাহা পগ্গয্হ পক্কন্দুং, ৰেস্সন্তরনিৰেসনে॥
Bāhā paggayha pakkanduṃ, vessantaranivesane.
১৭৮২.
1782.
‘‘হত্থারোহা অনীকট্ঠা, রথিকা পত্তিকারকা।
‘‘Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
বাহা পগ্গয্হ পক্কন্দুং, ৰেস্সন্তরনিৰেসনে॥
Bāhā paggayha pakkanduṃ, vessantaranivesane.
১৭৮৩.
1783.
‘‘ততো রত্যা ৰিৰসানে, সূরিযস্সুগ্গমনং পতি।
‘‘Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati;
অথ ৰেস্সন্তরো রাজা, দানং দাতুং উপাগমি॥
Atha vessantaro rājā, dānaṃ dātuṃ upāgami.
১৭৮৪.
1784.
‘‘ৰত্থানি ৰত্থকামানং, সোণ্ডানং দেথ ৰারুণিং।
‘‘Vatthāni vatthakāmānaṃ, soṇḍānaṃ detha vāruṇiṃ;
ভোজনং ভোজনত্থীনং, সম্মদেৰ পৰেচ্ছথ॥
Bhojanaṃ bhojanatthīnaṃ, sammadeva pavecchatha.
১৭৮৫.
1785.
‘‘মা চ কিঞ্চি ৰনিব্বকে, হেট্ঠযিত্থ ইধাগতে।
‘‘Mā ca kiñci vanibbake, heṭṭhayittha idhāgate;
তপ্পেথ অন্নপানেন, গচ্ছন্তু পটিপূজিতা॥
Tappetha annapānena, gacchantu paṭipūjitā.
১৭৮৬.
1786.
‘‘অথেত্থ ৰত্ততী সদ্দো, তুমুলো ভেরৰো মহা।
‘‘Athettha vattatī saddo, tumulo bheravo mahā;
১৭৮৭.
1787.
‘‘তেসু মত্তা কিলন্তাৰ, সম্পতন্তি ৰনিব্বকা।
‘‘Tesu mattā kilantāva, sampatanti vanibbakā;
নিক্খমন্তে মহারাজে, সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনে॥
Nikkhamante mahārāje, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
১৭৮৮.
1788.
‘‘অচ্ছেচ্ছুং ৰত ভো রুক্খং, নানাফলধরং দুমং।
‘‘Acchecchuṃ vata bho rukkhaṃ, nānāphaladharaṃ dumaṃ;
যথা ৰেস্সন্তরং রট্ঠা, পব্বাজেন্তি অদূসকং॥
Yathā vessantaraṃ raṭṭhā, pabbājenti adūsakaṃ.
১৭৮৯.
1789.
‘‘অচ্ছেচ্ছুং ৰত ভো রুক্খং, সব্বকামদদং দুমং।
‘‘Acchecchuṃ vata bho rukkhaṃ, sabbakāmadadaṃ dumaṃ;
যথা ৰেস্সন্তরং রট্ঠা, পব্বাজেন্তি অদূসকং॥
Yathā vessantaraṃ raṭṭhā, pabbājenti adūsakaṃ.
১৭৯০.
1790.
‘‘অচ্ছেচ্ছুং ৰত ভো রুক্খং, সব্বকামরসাহরং।
‘‘Acchecchuṃ vata bho rukkhaṃ, sabbakāmarasāharaṃ;
যথা ৰেস্সন্তরং রট্ঠা, পব্বাজেন্তি অদূসকং॥
Yathā vessantaraṃ raṭṭhā, pabbājenti adūsakaṃ.
১৭৯১.
1791.
‘‘যে ৰুড্ঢা যে চ দহরা, যে চ মজ্ঝিমপোরিসা।
‘‘Ye vuḍḍhā ye ca daharā, ye ca majjhimaporisā;
বাহা পগ্গয্হ পক্কন্দুং, নিক্খমন্তে মহারাজে।
Bāhā paggayha pakkanduṃ, nikkhamante mahārāje;
সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনে॥
Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
১৭৯২.
1792.
‘‘অতিযক্খা ৰস্সৰরা, ইত্থাগারা চ রাজিনো।
‘‘Atiyakkhā vassavarā, itthāgārā ca rājino;
বাহা পগ্গয্হ পক্কন্দুং, নিক্খমন্তে মহারাজে।
Bāhā paggayha pakkanduṃ, nikkhamante mahārāje;
সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনে॥
Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
১৭৯৩.
1793.
‘‘থিযোপি তত্থ পক্কন্দুং, যা তম্হি নগরে অহু।
‘‘Thiyopi tattha pakkanduṃ, yā tamhi nagare ahu;
নিক্খমন্তে মহারাজে, সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনে॥
Nikkhamante mahārāje, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
১৭৯৪.
1794.
‘‘যে ব্রাহ্মণা যে চ সমণা, অঞ্ঞে ৰাপি ৰনিব্বকা।
‘‘Ye brāhmaṇā ye ca samaṇā, aññe vāpi vanibbakā;
বাহা পগ্গয্হ পক্কন্দুং, অধম্মো কির ভো ইতি॥
Bāhā paggayha pakkanduṃ, adhammo kira bho iti.
১৭৯৫.
1795.
‘‘যথা ৰেস্সন্তরো রাজা, যজমানো সকে পুরে।
‘‘Yathā vessantaro rājā, yajamāno sake pure;
সিৰীনং ৰচনত্থেন, সম্হা রট্ঠা নিরজ্জতি॥
Sivīnaṃ vacanatthena, samhā raṭṭhā nirajjati.
১৭৯৬.
1796.
‘‘সত্ত হত্থিসতে দত্ৰা, সব্বালঙ্কারভূসিতে।
‘‘Satta hatthisate datvā, sabbālaṅkārabhūsite;
সুৰণ্ণকচ্ছে মাতঙ্গে, হেমকপ্পনৰাসসে॥
Suvaṇṇakacche mātaṅge, hemakappanavāsase.
১৭৯৭.
1797.
‘‘আরূল়্হে গামণীযেহি, তোমরঙ্কুসপাণিভি।
‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi;
এস ৰেস্সন্তরো রাজা, সম্হা রট্ঠা নিরজ্জতি॥
Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.
১৭৯৮.
1798.
‘‘সত্ত অস্সসতে দত্ৰা, সব্বালঙ্কারভূসিতে।
‘‘Satta assasate datvā, sabbālaṅkārabhūsite;
আজানীযেৰ জাতিযা, সিন্ধৰে সীঘৰাহনে॥
Ājānīyeva jātiyā, sindhave sīghavāhane.
১৭৯৯.
1799.
‘‘আরূল়্হে গামণীযেহি, ইল্লিযাচাপধারিভি।
‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi;
এস ৰেস্সন্তরো রাজা, সম্হা রট্ঠা নিরজ্জতি॥
Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.
১৮০০.
1800.
‘‘সত্ত রথসতে দত্ৰা, সন্নদ্ধে উস্সিতদ্ধজে।
‘‘Satta rathasate datvā, sannaddhe ussitaddhaje;
দীপে অথোপি ৰেযগ্ঘে, সব্বালঙ্কারভূসিতে॥
Dīpe athopi veyagghe, sabbālaṅkārabhūsite.
১৮০১.
1801.
‘‘আরূল়্হে গামণীযেহি, চাপহত্থেহি ৰম্মিভি।
‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;
এস ৰেস্সন্তরো রাজা, সম্হা রট্ঠা নিরজ্জতি॥
Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.
১৮০২.
1802.
‘‘সত্ত ইত্থিসতে দত্ৰা, একমেকা রথে ঠিতা।
‘‘Satta itthisate datvā, ekamekā rathe ṭhitā;
সন্নদ্ধা নিক্খরজ্জূহি, সুৰণ্ণেহি অলঙ্কতা॥
Sannaddhā nikkharajjūhi, suvaṇṇehi alaṅkatā.
১৮০৩.
1803.
‘‘পীতালঙ্কারা পীতৰসনা, পীতাভরণৰিভূসিতা।
‘‘Pītālaṅkārā pītavasanā, pītābharaṇavibhūsitā;
অল়ারপম্হা হসুলা, সুসঞ্ঞা তনুমজ্ঝিমা।
Aḷārapamhā hasulā, susaññā tanumajjhimā;
এস ৰেস্সন্তরো রাজা, সম্হা রট্ঠা নিরজ্জতি॥
Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.
১৮০৪.
1804.
এস ৰেস্সন্তরো রাজা, সম্হা রট্ঠা নিরজ্জতি॥
Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.
১৮০৫.
1805.
‘‘সত্ত দাসিসতে দত্ৰা, সত্ত দাসসতানি চ।
‘‘Satta dāsisate datvā, satta dāsasatāni ca;
এস ৰেস্সন্তরো রাজা, সম্হা রট্ঠা নিরজ্জতি॥
Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.
১৮০৬.
1806.
এস ৰেস্সন্তরো রাজা, সম্হা রট্ঠা নিরজ্জতি॥
Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.
১৮০৭.
1807.
‘‘তদাসি যং ভিংসনকং, তদাসি লোমহংসনং।
‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;
মহাদানে পদিন্নম্হি, মেদনী সম্পকম্পথ॥
Mahādāne padinnamhi, medanī sampakampatha.
১৮০৮.
1808.
‘‘তদাসি যং ভিংসনকং, তদাসি লোমহংসনং।
‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;
যং পঞ্জলিকতো রাজা, সম্হা রট্ঠা নিরজ্জতি॥
Yaṃ pañjalikato rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.
১৮০৯.
1809.
‘‘অথেত্থ ৰত্ততী সদ্দো, তুমুলো ভেরৰো মহা।
‘‘Athettha vattatī saddo, tumulo bheravo mahā;
দানেন তং নীহরন্তি, পুন দানং অদা তুৰং॥
Dānena taṃ nīharanti, puna dānaṃ adā tuvaṃ.
১৮১০.
1810.
‘‘তেসু মত্তা কিলন্তাৰ, সম্পতন্তি ৰনিব্বকা।
‘‘Tesu mattā kilantāva, sampatanti vanibbakā;
নিক্খমন্তে মহারাজে, সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনে’’॥
Nikkhamante mahārāje, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane’’.
১৮১১.
1811.
অৰরুদ্ধসি মং দেৰ, ৰঙ্কং গচ্ছামি পব্বতং॥
Avaruddhasi maṃ deva, vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ.
১৮১২.
1812.
‘‘যে হি কেচি মহারাজ, ভূতা যে চ ভৰিস্সরে।
‘‘Ye hi keci mahārāja, bhūtā ye ca bhavissare;
অতিত্তাযেৰ কামেহি, গচ্ছন্তি যমসাধনং॥
Atittāyeva kāmehi, gacchanti yamasādhanaṃ.
১৮১৩.
1813.
‘‘স্ৰাহং সকে অভিস্সসিং, যজমানো সকে পুরে।
‘‘Svāhaṃ sake abhissasiṃ, yajamāno sake pure;
সিৰীনং ৰচনত্থেন, সম্হা রট্ঠা নিরজ্জতি॥
Sivīnaṃ vacanatthena, samhā raṭṭhā nirajjati.
১৮১৪.
1814.
‘‘অঘং তং পটিসেৰিস্সং, ৰনে ৰাল়মিগাকিণ্ণে।
‘‘Aghaṃ taṃ paṭisevissaṃ, vane vāḷamigākiṇṇe;
খগ্গদীপিনিসেৰিতে, অহং পুঞ্ঞানি করোমি।
Khaggadīpinisevite, ahaṃ puññāni karomi;
তুম্হে পঙ্কম্হি সীদথ’’॥
Tumhe paṅkamhi sīdatha’’.
১৮১৫.
1815.
‘‘অনুজানাহি মং অম্ম, পব্বজ্জা মম রুচ্চতি।
‘‘Anujānāhi maṃ amma, pabbajjā mama ruccati;
স্ৰাহং সকে অভিস্সসিং, যজমানো সকে পুরে।
Svāhaṃ sake abhissasiṃ, yajamāno sake pure;
সিৰীনং ৰচনত্থেন, সম্হা রট্ঠা নিরজ্জতি॥
Sivīnaṃ vacanatthena, samhā raṭṭhā nirajjati.
১৮১৬.
1816.
‘‘অঘং তং পটিসেৰিস্সং, ৰনে ৰাল়মিগাকিণ্ণে।
‘‘Aghaṃ taṃ paṭisevissaṃ, vane vāḷamigākiṇṇe;
খগ্গদীপিনিসেৰিতে, অহং পুঞ্ঞানি করোমি।
Khaggadīpinisevite, ahaṃ puññāni karomi;
১৮১৭.
1817.
‘‘অনুজানামি তং পুত্ত, পব্বজ্জা তে সমিজ্ঝতু।
‘‘Anujānāmi taṃ putta, pabbajjā te samijjhatu;
অযঞ্চ মদ্দী কল্যাণী, সুসঞ্ঞা তনুমজ্ঝিমা।
Ayañca maddī kalyāṇī, susaññā tanumajjhimā;
অচ্ছতং সহ পুত্তেহি, কিং অরঞ্ঞে করিস্সতি’’॥
Acchataṃ saha puttehi, kiṃ araññe karissati’’.
১৮১৮.
1818.
‘‘নাহং অকামা দাসিম্পি, অরঞ্ঞং নেতুমুস্সহে।
‘‘Nāhaṃ akāmā dāsimpi, araññaṃ netumussahe;
সচে ইচ্ছতি অন্ৰেতু, সচে নিচ্ছতি অচ্ছতু’’॥
Sace icchati anvetu, sace nicchati acchatu’’.
১৮১৯.
1819.
‘‘ততো সুণ্হং মহারাজা, যাচিতুং পটিপজ্জথ।
‘‘Tato suṇhaṃ mahārājā, yācituṃ paṭipajjatha;
মা চন্দনসমাচারে, রজোজল্লং অধারযি॥
Mā candanasamācāre, rajojallaṃ adhārayi.
১৮২০.
1820.
দুক্খো ৰাসো অরঞ্ঞস্মিং, মা হি ত্ৰং লক্খণে গমি॥
Dukkho vāso araññasmiṃ, mā hi tvaṃ lakkhaṇe gami.
১৮২১.
1821.
‘‘তমব্রৰি রাজপুত্তী, মদ্দী সব্বঙ্গসোভনা।
‘‘Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā;
নাহং তং সুখমিচ্ছেয্যং, যং মে ৰেস্সন্তরং ৰিনা’’॥
Nāhaṃ taṃ sukhamiccheyyaṃ, yaṃ me vessantaraṃ vinā’’.
১৮২২.
1822.
‘‘তমব্রৰি মহারাজা, সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনো।
‘‘Tamabravi mahārājā, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano;
ইঙ্ঘ মদ্দী নিসামেতি, ৰনে যে হোন্তি দুস্সহা॥
Iṅgha maddī nisāmeti, vane ye honti dussahā.
১৮২৩.
1823.
‘‘বহূ কীটা পটঙ্গা চ, মকসা মধুমক্খিকা।
‘‘Bahū kīṭā paṭaṅgā ca, makasā madhumakkhikā;
তেপি তং তত্থ হিংসেয্যুং, তং তে দুক্খতরং সিযা॥
Tepi taṃ tattha hiṃseyyuṃ, taṃ te dukkhataraṃ siyā.
১৮২৪.
1824.
‘‘অপরে পস্স সন্তাপে, নদীনুপনিসেৰিতে।
‘‘Apare passa santāpe, nadīnupanisevite;
সপ্পা অজগরা নাম, অৰিসা তে মহব্বলা॥
Sappā ajagarā nāma, avisā te mahabbalā.
১৮২৫.
1825.
‘‘তে মনুস্সং মিগং ৰাপি, অপি মাসন্নমাগতং।
‘‘Te manussaṃ migaṃ vāpi, api māsannamāgataṃ;
পরিক্খিপিত্ৰা ভোগেহি, ৰসমানেন্তি অত্তনো॥
Parikkhipitvā bhogehi, vasamānenti attano.
১৮২৬.
1826.
ন তেহি পুরিসো দিট্ঠো, রুক্খমারুয্হ মুচ্চতি॥
Na tehi puriso diṭṭho, rukkhamāruyha muccati.
১৮২৭.
1827.
‘‘সঙ্ঘট্টযন্তা সিঙ্গানি, তিক্খগ্গাতিপ্পহারিনো 47।
‘‘Saṅghaṭṭayantā siṅgāni, tikkhaggātippahārino 48;
মহিংসা ৰিচরন্তেত্থ, নদিং সোতুম্বরং পতি॥
Mahiṃsā vicarantettha, nadiṃ sotumbaraṃ pati.
১৮২৮.
1828.
‘‘দিস্ৰা মিগানং যূথানং, গৰং সঞ্চরতং ৰনে।
‘‘Disvā migānaṃ yūthānaṃ, gavaṃ sañcarataṃ vane;
ধেনুৰ ৰচ্ছগিদ্ধাৰ, কথং মদ্দি করিস্সসি॥
Dhenuva vacchagiddhāva, kathaṃ maddi karissasi.
১৮২৯.
1829.
‘‘দিস্ৰা সম্পতিতে ঘোরে, দুমগ্গেসু প্লৰঙ্গমে।
‘‘Disvā sampatite ghore, dumaggesu plavaṅgame;
অখেত্তঞ্ঞায তে মদ্দি, ভৰিস্সতে মহব্ভযং॥
Akhettaññāya te maddi, bhavissate mahabbhayaṃ.
১৮৩০.
1830.
সা ত্ৰং ৰঙ্কমনুপ্পত্তা, কথং মদ্দি করিস্সসি॥
Sā tvaṃ vaṅkamanuppattā, kathaṃ maddi karissasi.
১৮৩১.
1831.
‘‘ঠিতে মজ্ঝন্হিকে 51 কালে, সন্নিসিন্নেসু পক্খিসু।
‘‘Ṭhite majjhanhike 52 kāle, sannisinnesu pakkhisu;
সণতেৰ ব্রহারঞ্ঞং, তত্থ কিং গন্তুমিচ্ছসি’’॥
Saṇateva brahāraññaṃ, tattha kiṃ gantumicchasi’’.
১৮৩২.
1832.
‘‘তমব্রৰি রাজপুত্তী, মদ্দী সব্বঙ্গসোভনা।
‘‘Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā;
যানি এতানি অক্খাসি, ৰনে পটিভযানি মে।
Yāni etāni akkhāsi, vane paṭibhayāni me;
সব্বানি অভিসম্ভোস্সং, গচ্ছঞ্ঞেৰ রথেসভ॥
Sabbāni abhisambhossaṃ, gacchaññeva rathesabha.
১৮৩৩.
1833.
উরসা পনুদহিস্সামি, নস্স হেস্সামি দুন্নযা॥
Urasā panudahissāmi, nassa hessāmi dunnayā.
১৮৩৪.
1834.
‘‘বহূহি ৰত চরিযাহি, কুমারী ৰিন্দতে পতিং।
‘‘Bahūhi vata cariyāhi, kumārī vindate patiṃ;
উদরস্সুপরোধেন, গোহনুৰেঠনেন চ॥
Udarassuparodhena, gohanuveṭhanena ca.
১৮৩৫.
1835.
‘‘অগ্গিস্স পারিচরিযায, উদকুম্মুজ্জনেন চ।
‘‘Aggissa pāricariyāya, udakummujjanena ca;
১৮৩৬.
1836.
‘‘অপিস্সা হোতি অপ্পত্তো, উচ্ছিট্ঠমপি ভুঞ্জিতুং।
‘‘Apissā hoti appatto, ucchiṭṭhamapi bhuñjituṃ;
যো নং হত্থে গহেত্ৰান, অকামং পরিকড্ঢতি।
Yo naṃ hatthe gahetvāna, akāmaṃ parikaḍḍhati;
ৰেধব্যং কটুকং লোকে, গচ্ছঞ্ঞেৰ রথেসভ॥
Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha.
১৮৩৭.
1837.
‘‘কেসগ্গহণমুক্খেপা , ভূম্যা চ পরিসুম্ভনা।
‘‘Kesaggahaṇamukkhepā , bhūmyā ca parisumbhanā;
দত্ৰা চ নোপক্কমতি, বহুদুক্খং অনপ্পকং।
Datvā ca nopakkamati, bahudukkhaṃ anappakaṃ;
ৰেধব্যং কটুকং লোকে, গচ্ছঞ্ঞেৰ রথেসভ॥
Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha.
১৮৩৮.
1838.
‘‘সুকচ্ছৰী ৰেধৰেরা, দত্ৰা সুভগমানিনো।
‘‘Sukacchavī vedhaverā, datvā subhagamānino;
অকামং পরিকড্ঢন্তি, উলূকঞ্ঞেৰ ৰাযসা।
Akāmaṃ parikaḍḍhanti, ulūkaññeva vāyasā;
ৰেধব্যং কটুকং লোকে, গচ্ছঞ্ঞেৰ রথেসভ॥
Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha.
১৮৩৯.
1839.
‘‘অপি ঞাতিকুলে ফীতে, কংসপজ্জোতনে ৰসং।
‘‘Api ñātikule phīte, kaṃsapajjotane vasaṃ;
ৰেধব্যং কটুকং লোকে, গচ্ছঞ্ঞেৰ রথেসভ॥
Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha.
১৮৪০.
1840.
‘‘নগ্গা নদী অনূদকা, নগ্গং রট্ঠং অরাজকং।
‘‘Naggā nadī anūdakā, naggaṃ raṭṭhaṃ arājakaṃ;
ইত্থীপি ৰিধৰা নগ্গা, যস্সাপি দস ভাতরো।
Itthīpi vidhavā naggā, yassāpi dasa bhātaro;
ৰেধব্যং কটুকং লোকে, গচ্ছঞ্ঞেৰ রথেসভ॥
Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha.
১৮৪১.
1841.
‘‘ধজো রথস্স পঞ্ঞাণং, ধূমো পঞ্ঞাণমগ্গিনো।
‘‘Dhajo rathassa paññāṇaṃ, dhūmo paññāṇamaggino;
রাজা রথস্স পঞ্ঞাণং, ভত্তা পঞ্ঞাণমিত্থিযা।
Rājā rathassa paññāṇaṃ, bhattā paññāṇamitthiyā;
ৰেধব্যং কটুকং লোকে, গচ্ছঞ্ঞেৰ রথেসভ॥
Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha.
১৮৪২.
1842.
‘‘যা দলিদ্দী দলিদ্দস্স, অড্ঢা অড্ঢস্স কিত্তিমং।
‘‘Yā daliddī daliddassa, aḍḍhā aḍḍhassa kittimaṃ;
তং ৰে দেৰা পসংসন্তি, দুক্করঞ্হি করোতি সা॥
Taṃ ve devā pasaṃsanti, dukkarañhi karoti sā.
১৮৪৩.
1843.
‘‘সামিকং অনুবন্ধিস্সং, সদা কাসাযৰাসিনী।
‘‘Sāmikaṃ anubandhissaṃ, sadā kāsāyavāsinī;
১৮৪৪.
1844.
‘‘অপি সাগরপরিযন্তং, বহুৰিত্তধরং মহিং।
‘‘Api sāgarapariyantaṃ, bahuvittadharaṃ mahiṃ;
নানারতনপরিপূরং , নিচ্ছে ৰেস্সন্তরং ৰিনা॥
Nānāratanaparipūraṃ , nicche vessantaraṃ vinā.
১৮৪৫.
1845.
‘‘কথং নু তাসং হদযং, সুখরা ৰত ইত্থিযো।
‘‘Kathaṃ nu tāsaṃ hadayaṃ, sukharā vata itthiyo;
যা সামিকে দুক্খিতম্হি, সুখমিচ্ছন্তি অত্তনো॥
Yā sāmike dukkhitamhi, sukhamicchanti attano.
১৮৪৬.
1846.
‘‘নিক্খমন্তে মহারাজে, সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনে।
‘‘Nikkhamante mahārāje, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane;
তমহং অনুবন্ধিস্সং, সব্বকামদদো হি মে’’॥
Tamahaṃ anubandhissaṃ, sabbakāmadado hi me’’.
১৮৪৭.
1847.
‘‘তমব্রৰি মহারাজা, মদ্দিং সব্বঙ্গসোভনং।
‘‘Tamabravi mahārājā, maddiṃ sabbaṅgasobhanaṃ;
ইমে তে দহরা পুত্তা, জালী কণ্হাজিনা চুভো।
Ime te daharā puttā, jālī kaṇhājinā cubho;
১৮৪৮.
1848.
‘‘তমব্রৰি রাজপুত্তী, মদ্দী সব্বঙ্গসোভনা।
‘‘Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā;
পিযা মে পুত্তকা দেৰ, জালী কণ্হাজিনা চুভো।
Piyā me puttakā deva, jālī kaṇhājinā cubho;
ত্যম্হং তত্থ রমেস্সন্তি, অরঞ্ঞে জীৰসোকিনং’’॥
Tyamhaṃ tattha ramessanti, araññe jīvasokinaṃ’’.
১৮৪৯.
1849.
‘‘তমব্রৰি মহারাজা, সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনো।
‘‘Tamabravi mahārājā, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano;
সালীনং ওদনং ভুত্ৰা, সুচিং মংসূপসেচনং।
Sālīnaṃ odanaṃ bhutvā, suciṃ maṃsūpasecanaṃ;
রুক্খফলানি ভুঞ্জন্তা, কথং কাহন্তি দারকা॥
Rukkhaphalāni bhuñjantā, kathaṃ kāhanti dārakā.
১৮৫০.
1850.
‘‘ভুত্ৰা সতপলে কংসে, সোৰণ্ণে সতরাজিকে।
‘‘Bhutvā satapale kaṃse, sovaṇṇe satarājike;
রুক্খপত্তেসু ভুঞ্জন্তা, কথং কাহন্তি দারকা॥
Rukkhapattesu bhuñjantā, kathaṃ kāhanti dārakā.
১৮৫১.
1851.
‘‘কাসিযানি চ ধারেত্ৰা, খোমকোটুম্বরানি চ।
‘‘Kāsiyāni ca dhāretvā, khomakoṭumbarāni ca;
কুসচীরানি ধারেন্তা, কথং কাহন্তি দারকা॥
Kusacīrāni dhārentā, kathaṃ kāhanti dārakā.
১৮৫২.
1852.
‘‘ৰয্হাহি পরিযাযিত্ৰা, সিৰিকায রথেন চ।
‘‘Vayhāhi pariyāyitvā, sivikāya rathena ca;
পত্তিকা পরিধাৰন্তা, কথং কাহন্তি দারকা॥
Pattikā paridhāvantā, kathaṃ kāhanti dārakā.
১৮৫৩.
1853.
‘‘কূটাগারে সযিত্ৰান, নিৰাতে ফুসিতগ্গল়ে।
‘‘Kūṭāgāre sayitvāna, nivāte phusitaggaḷe;
সযন্তা রুক্খমূলস্মিং, কথং কাহন্তি দারকা॥
Sayantā rukkhamūlasmiṃ, kathaṃ kāhanti dārakā.
১৮৫৪.
1854.
‘‘পল্লঙ্কেসু সযিত্ৰান, গোনকে চিত্তসন্থতে।
‘‘Pallaṅkesu sayitvāna, gonake cittasanthate;
সযন্তা তিণসন্থারে, কথং কাহন্তি দারকা॥
Sayantā tiṇasanthāre, kathaṃ kāhanti dārakā.
১৮৫৫.
1855.
‘‘গন্ধকেন ৰিলিম্পিত্ৰা, অগরুচন্দনেন চ।
‘‘Gandhakena vilimpitvā, agarucandanena ca;
রজোজল্লানি ধারেন্তা, কথং কাহন্তি দারকা॥
Rajojallāni dhārentā, kathaṃ kāhanti dārakā.
১৮৫৬.
1856.
ফুট্ঠা ডংসেহি মকসেহি, কথং কাহন্তি দারকা’’॥
Phuṭṭhā ḍaṃsehi makasehi, kathaṃ kāhanti dārakā’’.
১৮৫৭.
1857.
‘‘তমব্রৰি রাজপুত্তী, মদ্দী সব্বঙ্গসোভনা।
‘‘Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā;
মা দেৰ পরিদেৰেসি, মা চ ত্ৰং ৰিমনো অহু।
Mā deva paridevesi, mā ca tvaṃ vimano ahu;
যথা মযং ভৰিস্সাম, তথা হেস্সন্তি দারকা॥
Yathā mayaṃ bhavissāma, tathā hessanti dārakā.
১৮৫৮.
1858.
‘‘ইদং ৰত্ৰান পক্কামি, মদ্দী সব্বঙ্গসোভনা।
‘‘Idaṃ vatvāna pakkāmi, maddī sabbaṅgasobhanā;
সিৰিমগ্গেন অন্ৰেসি, পুত্তে আদায লক্খণা’’॥
Sivimaggena anvesi, putte ādāya lakkhaṇā’’.
১৮৫৯.
1859.
ততো ৰেস্সন্তরো রাজা, দানং দত্ৰান খত্তিযো।
Tato vessantaro rājā, dānaṃ datvāna khattiyo;
পিতু মাতু চ ৰন্দিত্ৰা, কত্ৰা চ নং পদক্খিণং॥
Pitu mātu ca vanditvā, katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ.
১৮৬০.
1860.
চতুৰাহিং রথং যুত্তং, সীঘমারুয্হ সন্দনং।
Catuvāhiṃ rathaṃ yuttaṃ, sīghamāruyha sandanaṃ;
আদায পুত্তদারঞ্চ, ৰঙ্কং পাযাসি পব্বতং॥
Ādāya puttadārañca, vaṅkaṃ pāyāsi pabbataṃ.
১৮৬১.
1861.
ততো ৰেস্সন্তরো রাজা, যেনাসি বহুকো জনো।
Tato vessantaro rājā, yenāsi bahuko jano;
‘‘আমন্ত খো তং গচ্ছাম, অরোগা হোন্তু ঞাতযো’’॥
‘‘Āmanta kho taṃ gacchāma, arogā hontu ñātayo’’.
১৮৬২.
1862.
‘‘ইঙ্ঘ মদ্দি নিসামেহি, রম্মরূপংৰ দিস্সতি।
‘‘Iṅgha maddi nisāmehi, rammarūpaṃva dissati;
আৰাসং সিৰিসেট্ঠস্স, পেত্তিকং ভৰনং মম’’॥
Āvāsaṃ siviseṭṭhassa, pettikaṃ bhavanaṃ mama’’.
১৮৬৩.
1863.
‘‘তং ব্রাহ্মণা অন্ৰগমুং, তে নং অস্সে অযাচিসুং।
‘‘Taṃ brāhmaṇā anvagamuṃ, te naṃ asse ayācisuṃ;
যাচিতো পটিপাদেসি, চতুন্নং চতুরো হযে’’’॥
Yācito paṭipādesi, catunnaṃ caturo haye’’’.
১৮৬৪.
1864.
‘‘ইঙ্ঘ মদ্দি নিসামেহি, চিত্তরূপংৰ দিস্সতি।
‘‘Iṅgha maddi nisāmehi, cittarūpaṃva dissati;
মিগরোহিচ্চৰণ্ণেন, দক্খিণস্সা ৰহন্তি মং’’॥
Migarohiccavaṇṇena, dakkhiṇassā vahanti maṃ’’.
১৮৬৫.
1865.
‘‘অথেত্থ পঞ্চমো আগা, সো তং রথমযাচথ।
‘‘Athettha pañcamo āgā, so taṃ rathamayācatha;
তস্স তং যাচিতোদাসি, ন চস্সুপহতো মনো॥
Tassa taṃ yācitodāsi, na cassupahato mano.
১৮৬৬.
1866.
অস্সাসযি অস্সরথং, ব্রাহ্মণস্স ধনেসিনো’’॥
Assāsayi assarathaṃ, brāhmaṇassa dhanesino’’.
১৮৬৭.
1867.
‘‘ত্ৰং মদ্দি কণ্হং গণ্হাহি, লহু এসা কনিট্ঠিকা।
‘‘Tvaṃ maddi kaṇhaṃ gaṇhāhi, lahu esā kaniṭṭhikā;
অহং জালিং গহেস্সামি, গরুকো ভাতিকো হি সো’’॥
Ahaṃ jāliṃ gahessāmi, garuko bhātiko hi so’’.
১৮৬৮.
1868.
‘‘রাজা কুমারমাদায, রাজপুত্তী চ দারিকং।
‘‘Rājā kumāramādāya, rājaputtī ca dārikaṃ;
সম্মোদমানা পক্কামুং, অঞ্ঞমঞ্ঞং পিযংৰদা’’॥
Sammodamānā pakkāmuṃ, aññamaññaṃ piyaṃvadā’’.
দানকণ্ডং নাম।
Dānakaṇḍaṃ nāma.
ৰনপৰেসনং
Vanapavesanaṃ
১৮৬৯.
1869.
‘‘যদি কেচি মনুজা এন্তি, অনুমগ্গে পটিপথে।
‘‘Yadi keci manujā enti, anumagge paṭipathe;
মগ্গং তে পটিপুচ্ছাম, কুহিং ৰঙ্কতপব্বতো॥
Maggaṃ te paṭipucchāma, kuhiṃ vaṅkatapabbato.
১৮৭০.
1870.
‘‘তে তত্থ অম্হে পস্সিত্ৰা, কলুনং পরিদেৰযুং।
‘‘Te tattha amhe passitvā, kalunaṃ paridevayuṃ;
দুক্খং তে পটিৰেদেন্তি, দূরে ৰঙ্কতপব্বতো’’॥
Dukkhaṃ te paṭivedenti, dūre vaṅkatapabbato’’.
১৮৭১.
1871.
তেসং ফলানং হেতুম্হি, উপরোদন্তি দারকা॥
Tesaṃ phalānaṃ hetumhi, uparodanti dārakā.
১৮৭২.
1872.
সযমেৰোনমিত্ৰান, উপগচ্ছন্তি দারকে॥
Sayamevonamitvāna, upagacchanti dārake.
১৮৭৩.
1873.
‘‘ইদং অচ্ছেরকং দিস্ৰা, অব্ভুতং লোমহংসনং।
‘‘Idaṃ accherakaṃ disvā, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ;
সাধুকারং পৰত্তেসি, মদ্দী সব্বঙ্গসোভনা॥
Sādhukāraṃ pavattesi, maddī sabbaṅgasobhanā.
১৮৭৪.
1874.
‘‘অচ্ছেরং ৰত লোকস্মিং, অব্ভুতং লোমহংসনং।
‘‘Accheraṃ vata lokasmiṃ, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ;
ৰেস্সন্তরস্স তেজেন, সযমেৰোনতা দুমা’’॥
Vessantarassa tejena, sayamevonatā dumā’’.
১৮৭৫.
1875.
‘‘সঙ্খিপিংসু পথং যক্খা, অনুকম্পায দারকে।
‘‘Saṅkhipiṃsu pathaṃ yakkhā, anukampāya dārake;
নিক্খন্তদিৰসেনেৰ, চেতরট্ঠং উপাগমুং’’॥
Nikkhantadivaseneva, cetaraṭṭhaṃ upāgamuṃ’’.
১৮৭৬.
1876.
‘‘তে গন্ত্ৰা দীঘমদ্ধানং, চেতরট্ঠং উপাগমুং।
‘‘Te gantvā dīghamaddhānaṃ, cetaraṭṭhaṃ upāgamuṃ;
ইদ্ধং ফীতং জনপদং, বহুমংসসুরোদনং’’॥
Iddhaṃ phītaṃ janapadaṃ, bahumaṃsasurodanaṃ’’.
১৮৭৭.
1877.
‘‘চেতিযো পরিৰারিংসু, দিস্ৰা লক্খণমাগতং।
‘‘Cetiyo parivāriṃsu, disvā lakkhaṇamāgataṃ;
সুখুমালী ৰত অয্যা, পত্তিকা পরিধাৰতি॥
Sukhumālī vata ayyā, pattikā paridhāvati.
১৮৭৮.
1878.
‘‘ৰয্হাহি পরিযাযিত্ৰা, সিৰিকায রথেন চ।
‘‘Vayhāhi pariyāyitvā, sivikāya rathena ca;
সাজ্জ মদ্দী অরঞ্ঞস্মিং, পত্তিকা পরিধাৰতি’’॥
Sājja maddī araññasmiṃ, pattikā paridhāvati’’.
১৮৭৯.
1879.
‘‘তং দিস্ৰা চেতপামোক্খা, রোদমানা উপাগমুং।
‘‘Taṃ disvā cetapāmokkhā, rodamānā upāgamuṃ;
কচ্চি নু দেৰ কুসলং, কচ্চি দেৰ অনামযং।
Kacci nu deva kusalaṃ, kacci deva anāmayaṃ;
কচ্চি পিতা অরোগো তে, সিৰীনঞ্চ অনামযং॥
Kacci pitā arogo te, sivīnañca anāmayaṃ.
১৮৮০.
1880.
‘‘কো তে বলং মহারাজ, কো নু তে রথমণ্ডলং।
‘‘Ko te balaṃ mahārāja, ko nu te rathamaṇḍalaṃ;
অনস্সকো অরথকো, দীঘমদ্ধানমাগতো।
Anassako arathako, dīghamaddhānamāgato;
কচ্চামিত্তেহি পকতো, অনুপ্পত্তোসিমং দিসং’’॥
Kaccāmittehi pakato, anuppattosimaṃ disaṃ’’.
১৮৮১.
1881.
‘‘কুসলঞ্চেৰ মে সম্ম, অথো সম্ম অনামযং।
‘‘Kusalañceva me samma, atho samma anāmayaṃ;
অথো পিতা অরোগো মে, সিৰীনঞ্চ অনামযং॥
Atho pitā arogo me, sivīnañca anāmayaṃ.
১৮৮২.
1882.
‘‘অহঞ্হি কুঞ্জরং দজ্জং, ঈসাদন্তং উরূল়্হৰং।
‘‘Ahañhi kuñjaraṃ dajjaṃ, īsādantaṃ urūḷhavaṃ;
খেত্তঞ্ঞুং সব্বযুদ্ধানং, সব্বসেতং গজুত্তমং॥
Khettaññuṃ sabbayuddhānaṃ, sabbasetaṃ gajuttamaṃ.
১৮৮৩.
1883.
‘‘পণ্ডুকম্বলসঞ্ছন্নং, পভিন্নং সত্তুমদ্দনং।
‘‘Paṇḍukambalasañchannaṃ, pabhinnaṃ sattumaddanaṃ;
দন্তিং সৰাল়বীজনিং, সেতং কেলাসসাদিসং॥
Dantiṃ savāḷabījaniṃ, setaṃ kelāsasādisaṃ.
১৮৮৪.
1884.
‘‘সসেতচ্ছত্তং সউপাধেয্যং, সাথপ্পনং সহত্থিপং।
‘‘Sasetacchattaṃ saupādheyyaṃ, sāthappanaṃ sahatthipaṃ;
অগ্গযানং রাজৰাহিং, ব্রাহ্মণানং অদাসহং॥
Aggayānaṃ rājavāhiṃ, brāhmaṇānaṃ adāsahaṃ.
১৮৮৫.
1885.
‘‘তস্মিং মে সিৰযো কুদ্ধা, পিতা চুপহতোমনো।
‘‘Tasmiṃ me sivayo kuddhā, pitā cupahatomano;
অৰরুদ্ধসি মং রাজা, ৰঙ্কং গচ্ছামি পব্বতং।
Avaruddhasi maṃ rājā, vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ;
ওকাসং সম্মা জানাথ, ৰনে যত্থ ৰসামসে’’॥
Okāsaṃ sammā jānātha, vane yattha vasāmase’’.
১৮৮৬.
1886.
‘‘স্ৰাগতং তে মহারাজ, অথো তে অদুরাগতং।
‘‘Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ;
ইস্সরোসি অনুপ্পত্তো, যং ইধত্থি পৰেদয॥
Issarosi anuppatto, yaṃ idhatthi pavedaya.
১৮৮৭.
1887.
‘‘সাকং ভিসং মধুং মংসং, সুদ্ধং সালিনমোদনং।
‘‘Sākaṃ bhisaṃ madhuṃ maṃsaṃ, suddhaṃ sālinamodanaṃ;
পরিভুঞ্জ মহারাজ, পাহুনো নোসি আগতো’’॥
Paribhuñja mahārāja, pāhuno nosi āgato’’.
১৮৮৮.
1888.
‘‘পটিগ্গহিতং যং দিন্নং, সব্বস্স অগ্ঘিযং কতং।
‘‘Paṭiggahitaṃ yaṃ dinnaṃ, sabbassa agghiyaṃ kataṃ;
অৰরুদ্ধসি মং রাজা, ৰঙ্কং গচ্ছামি পব্বতং।
Avaruddhasi maṃ rājā, vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ;
ওকাসং সম্মা জানাথ, ৰনে যত্থ ৰসামসে’’॥
Okāsaṃ sammā jānātha, vane yattha vasāmase’’.
১৮৮৯.
1889.
‘‘ইধেৰ তাৰ অচ্ছস্সু, চেতরট্ঠে রথেসভ।
‘‘Idheva tāva acchassu, cetaraṭṭhe rathesabha;
যাৰ চেতা গমিস্সন্তি, রঞ্ঞো সন্তিক যাচিতুং॥
Yāva cetā gamissanti, rañño santika yācituṃ.
১৮৯০.
1890.
‘‘নিজ্ঝাপেতুং মহারাজং, সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনং।
‘‘Nijjhāpetuṃ mahārājaṃ, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ;
তং তং চেতা পুরক্খত্ৰা, পতীতা লদ্ধপচ্চযা।
Taṃ taṃ cetā purakkhatvā, patītā laddhapaccayā;
পরিৰারেত্ৰান গচ্ছন্তি, এৰং জানাহি খত্তিয’’॥
Parivāretvāna gacchanti, evaṃ jānāhi khattiya’’.
১৮৯১.
1891.
‘‘মা ৰো রুচ্চিত্থ গমনং, রঞ্ঞো সন্তিক যাচিতুং।
‘‘Mā vo ruccittha gamanaṃ, rañño santika yācituṃ;
নিজ্ঝাপেতুং মহারাজং, রাজাপি তত্থ নিস্সরো॥
Nijjhāpetuṃ mahārājaṃ, rājāpi tattha nissaro.
১৮৯২.
1892.
‘‘অচ্চুগ্গতা হি সিৰযো, বলগ্গা নেগমা চ যে।
‘‘Accuggatā hi sivayo, balaggā negamā ca ye;
তে ৰিধংসেতুমিচ্ছন্তি, রাজানং মম কারণা’’॥
Te vidhaṃsetumicchanti, rājānaṃ mama kāraṇā’’.
১৮৯৩.
1893.
‘‘সচে এসা পৰত্তেত্থ, রট্ঠস্মিং রট্ঠৰড্ঢন।
‘‘Sace esā pavattettha, raṭṭhasmiṃ raṭṭhavaḍḍhana;
ইধেৰ রজ্জং কারেহি, চেতেহি পরিৰারিতো॥
Idheva rajjaṃ kārehi, cetehi parivārito.
১৮৯৪.
1894.
‘‘ইদ্ধং ফীতঞ্চিদং রট্ঠং, ইদ্ধো জনপদো মহা।
‘‘Iddhaṃ phītañcidaṃ raṭṭhaṃ, iddho janapado mahā;
মতিং করোহি ত্ৰং দেৰ, রজ্জস্স মনুসাসিতুং’’॥
Matiṃ karohi tvaṃ deva, rajjassa manusāsituṃ’’.
১৮৯৫.
1895.
‘‘ন মে ছন্দো মতি অত্থি, রজ্জস্স অনুসাসিতুং।
‘‘Na me chando mati atthi, rajjassa anusāsituṃ;
পব্বাজিতস্স রট্ঠস্মা, চেতপুত্তা সুণাথ মে॥
Pabbājitassa raṭṭhasmā, cetaputtā suṇātha me.
১৮৯৬.
1896.
‘‘অতুট্ঠা সিৰযো আসুং, বলগ্গা নেগমা চ যে।
‘‘Atuṭṭhā sivayo āsuṃ, balaggā negamā ca ye;
পব্বাজিতস্স রট্ঠস্মা, চেতা রজ্জেভিসেচযুং॥
Pabbājitassa raṭṭhasmā, cetā rajjebhisecayuṃ.
১৮৯৭.
1897.
‘‘অসম্মোদিযম্পি ৰো অস্স, অচ্চন্তং মম কারণা।
‘‘Asammodiyampi vo assa, accantaṃ mama kāraṇā;
সিৰীহি ভণ্ডনঞ্চাপি, ৰিগ্গহো মে ন রুচ্চতি॥
Sivīhi bhaṇḍanañcāpi, viggaho me na ruccati.
১৮৯৮.
1898.
‘‘অথস্স ভণ্ডনং ঘোরং, সম্পহারো অনপ্পকো।
‘‘Athassa bhaṇḍanaṃ ghoraṃ, sampahāro anappako;
একস্স কারণা ময্হং, হিংসেয্য বহুকো জনো॥
Ekassa kāraṇā mayhaṃ, hiṃseyya bahuko jano.
১৮৯৯.
1899.
‘‘পটিগ্গহিতং যং দিন্নং, সব্বস্স অগ্ঘিযং কতং।
‘‘Paṭiggahitaṃ yaṃ dinnaṃ, sabbassa agghiyaṃ kataṃ;
অৰরুদ্ধসি মং রাজা, ৰঙ্কং গচ্ছামি পব্বতং।
Avaruddhasi maṃ rājā, vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ;
ওকাসং সম্মা জানাথ, ৰনে যত্থ ৰসামসে’’॥
Okāsaṃ sammā jānātha, vane yattha vasāmase’’.
১৯০০.
1900.
‘‘তগ্ঘ তে মযমক্খাম, যথাপি কুসলা তথা।
‘‘Taggha te mayamakkhāma, yathāpi kusalā tathā;
রাজিসী যত্থ সম্মন্তি, আহুতগ্গী সমাহিতা॥
Rājisī yattha sammanti, āhutaggī samāhitā.
১৯০১.
1901.
‘‘এস সেলো মহারাজ, পব্বতো গন্ধমাদনো।
‘‘Esa selo mahārāja, pabbato gandhamādano;
যত্থ ত্ৰং সহ পুত্তেহি, সহ ভরিযায চচ্ছসি॥
Yattha tvaṃ saha puttehi, saha bhariyāya cacchasi.
১৯০২.
1902.
‘‘তং চেতা অনুসাসিংসু, অস্সুনেত্তা রুদংমুখা।
‘‘Taṃ cetā anusāsiṃsu, assunettā rudaṃmukhā;
ইতো গচ্ছ মহারাজ, উজুং যেনুত্তরা মুখো॥
Ito gaccha mahārāja, ujuṃ yenuttarā mukho.
১৯০৩.
1903.
‘‘অথ দক্খিসি ভদ্দন্তে, ৰেপুল্লং নাম পব্বতং।
‘‘Atha dakkhisi bhaddante, vepullaṃ nāma pabbataṃ;
নানাদুমগণাকিণ্ণং, সীতচ্ছাযং মনোরমং॥
Nānādumagaṇākiṇṇaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ.
১৯০৪.
1904.
‘‘তমতিক্কম্ম ভদ্দন্তে, অথ দক্খিসি আপগং।
‘‘Tamatikkamma bhaddante, atha dakkhisi āpagaṃ;
নদিং কেতুমতিং নাম, গম্ভীরং গিরিগব্ভরং॥
Nadiṃ ketumatiṃ nāma, gambhīraṃ girigabbharaṃ.
১৯০৫.
1905.
‘‘পুথুলোমমচ্ছাকিণ্ণং, সুপতিত্থং মহোদকং।
‘‘Puthulomamacchākiṇṇaṃ, supatitthaṃ mahodakaṃ;
তত্থ ন্হত্ৰা পিৰিত্ৰা চ, অস্সাসেত্ৰা সপুত্তকে॥
Tattha nhatvā pivitvā ca, assāsetvā saputtake.
১৯০৬.
1906.
‘‘অথ দক্খিসি ভদ্দন্তে, নিগ্রোধং মধুপিপ্ফলং।
‘‘Atha dakkhisi bhaddante, nigrodhaṃ madhupipphalaṃ;
রম্মকে সিখরে জাতং, সীতচ্ছাযং মনোরমং॥
Rammake sikhare jātaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ.
১৯০৭.
1907.
‘‘অথ দক্খিসি ভদ্দন্তে, নাল়িকং নাম পব্বতং।
‘‘Atha dakkhisi bhaddante, nāḷikaṃ nāma pabbataṃ;
নানাদিজগণাকিণ্ণং, সেলং কিম্পুরিসাযুতং॥
Nānādijagaṇākiṇṇaṃ, selaṃ kimpurisāyutaṃ.
১৯০৮.
1908.
‘‘তস্স উত্তরপুব্বেন, মুচলিন্দো নাম সো সরো।
‘‘Tassa uttarapubbena, mucalindo nāma so saro;
পুণ্ডরীকেহি সঞ্ছন্নো, সেতসোগন্ধিকেহি চ॥
Puṇḍarīkehi sañchanno, setasogandhikehi ca.
১৯০৯.
1909.
‘‘সো ৰনং মেঘসঙ্কাসং, ধুৰং হরিতসদ্দলং।
‘‘So vanaṃ meghasaṅkāsaṃ, dhuvaṃ haritasaddalaṃ;
সীহোৰামিসপেক্খীৰ ৰনসণ্ডং ৰিগাহয।
Sīhovāmisapekkhīva vanasaṇḍaṃ vigāhaya;
পুপ্ফরুক্খেহি সঞ্ছন্নং, ফলরুক্খেহি চূভযং॥
Puppharukkhehi sañchannaṃ, phalarukkhehi cūbhayaṃ.
১৯১০.
1910.
‘‘তত্থ বিন্দুস্সরা ৰগ্গূ, নানাৰণ্ণা বহূ দিজা।
‘‘Tattha bindussarā vaggū, nānāvaṇṇā bahū dijā;
কূজন্তমুপকূজন্তি, উতুসংপুপ্ফিতে দুমে॥
Kūjantamupakūjanti, utusaṃpupphite dume.
১৯১১.
1911.
‘‘গন্ত্ৰা গিরিৰিদুগ্গানং, নদীনং পভৰানি চ।
‘‘Gantvā girividuggānaṃ, nadīnaṃ pabhavāni ca;
১৯১২.
1912.
‘‘পুথুলোমমচ্ছাকিণ্ণং, সুপতিত্থং মহোদকং।
‘‘Puthulomamacchākiṇṇaṃ, supatitthaṃ mahodakaṃ;
সমঞ্চ চতুরংসঞ্চ, সাদুং অপ্পটিগন্ধিযং॥
Samañca caturaṃsañca, sāduṃ appaṭigandhiyaṃ.
১৯১৩.
1913.
‘‘তস্সা উত্তরপুব্বেন, পণ্ণসালং অমাপয।
‘‘Tassā uttarapubbena, paṇṇasālaṃ amāpaya;
পণ্ণসালং অমাপেত্ৰা, উঞ্ছাচরিযায ঈহথ’’॥
Paṇṇasālaṃ amāpetvā, uñchācariyāya īhatha’’.
ৰনপৰেসনং নাম।
Vanapavesanaṃ nāma.
জূজকপব্বং
Jūjakapabbaṃ
১৯১৪.
1914.
‘‘অহু ৰাসী কলিঙ্গেসু, জূজকো নাম ব্রাহ্মণো।
‘‘Ahu vāsī kaliṅgesu, jūjako nāma brāhmaṇo;
তস্সাসি দহরা ভরিযা, নামেনামিত্ততাপনা॥
Tassāsi daharā bhariyā, nāmenāmittatāpanā.
১৯১৫.
1915.
‘‘তা নং তত্থ গতাৰোচুং, নদিং উদকহারিযা।
‘‘Tā naṃ tattha gatāvocuṃ, nadiṃ udakahāriyā;
থিযো নং পরিভাসিংসু, সমাগন্ত্ৰা কুতূহলা॥
Thiyo naṃ paribhāsiṃsu, samāgantvā kutūhalā.
১৯১৬.
1916.
‘‘অমিত্তা নূন তে মাতা, অমিত্তো নূন তে পিতা।
‘‘Amittā nūna te mātā, amitto nūna te pitā;
যে তং জিণ্ণস্স পাদংসু, এৰং দহরিযং সতিং॥
Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ.
১৯১৭.
1917.
‘‘অহিতং ৰত তে ঞাতী, মন্তযিংসু রহোগতা।
‘‘Ahitaṃ vata te ñātī, mantayiṃsu rahogatā;
যে তং জিণ্ণস্স পাদংসু, এৰং দহরিযং সতিং॥
Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ.
১৯১৮.
1918.
‘‘অমিত্তা ৰত তে ঞাতী, মন্তযিংসু রহোগতা।
‘‘Amittā vata te ñātī, mantayiṃsu rahogatā;
যে তং জিণ্ণস্স পাদংসু, এৰং দহরিযং সতিং॥
Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ.
১৯১৯.
1919.
‘‘দুক্কটং ৰত তে ঞাতী, মন্তযিংসু রহোগতা।
‘‘Dukkaṭaṃ vata te ñātī, mantayiṃsu rahogatā;
যে তং জিণ্ণস্স পাদংসু, এৰং দহরিযং সতিং॥
Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ.
১৯২০.
1920.
‘‘পাপকং ৰত তে ঞাতী, মন্তযিংসু রহোগতা।
‘‘Pāpakaṃ vata te ñātī, mantayiṃsu rahogatā;
যে তং জিণ্ণস্স পাদংসু, এৰং দহরিযং সতিং॥
Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ.
১৯২১.
1921.
‘‘অমনাপং ৰত তে ঞাতী, মন্তযিংসু রহোগতা।
‘‘Amanāpaṃ vata te ñātī, mantayiṃsu rahogatā;
যে তং জিণ্ণস্স পাদংসু, এৰং দহরিযং সতিং॥
Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ.
১৯২২.
1922.
যা ত্ৰং ৰসসি জিণ্ণস্স, মতং তে জীৰিতা ৰরং॥
Yā tvaṃ vasasi jiṇṇassa, mataṃ te jīvitā varaṃ.
১৯২৩.
1923.
‘‘ন হি নূন তুয্হং কল্যাণি, পিতা মাতা চ সোভনে।
‘‘Na hi nūna tuyhaṃ kalyāṇi, pitā mātā ca sobhane;
অঞ্ঞং ভত্তারং ৰিন্দিংসু, যে তং জিণ্ণস্স পাদংসু।
Aññaṃ bhattāraṃ vindiṃsu, ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu;
এৰং দহরিযং সতিং॥
Evaṃ dahariyaṃ satiṃ.
১৯২৪.
1924.
‘‘দুযিট্ঠং তে নৰমিযং, অকতং অগ্গিহুত্তকং।
‘‘Duyiṭṭhaṃ te navamiyaṃ, akataṃ aggihuttakaṃ;
যে তং জিণ্ণস্স পাদংসু, এৰং দহরিযং সতিং॥
Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ.
১৯২৫.
1925.
‘‘সমণে ব্রাহ্মণে নূন, ব্রাহ্মণচরিযপরাযণে।
‘‘Samaṇe brāhmaṇe nūna, brāhmaṇacariyaparāyaṇe;
সা ত্ৰং লোকে অভিসপি, সীলৰন্তে বহুস্সুতে।
Sā tvaṃ loke abhisapi, sīlavante bahussute;
যা ত্ৰং ৰসসি জিণ্ণস্স, এৰং দহরিযা সতী॥
Yā tvaṃ vasasi jiṇṇassa, evaṃ dahariyā satī.
১৯২৬.
1926.
‘‘ন দুক্খং অহিনা দট্ঠং, ন দুক্খং সত্তিযা হতং।
‘‘Na dukkhaṃ ahinā daṭṭhaṃ, na dukkhaṃ sattiyā hataṃ;
তঞ্চ দুক্খঞ্চ তিব্বঞ্চ, যং পস্সে জিণ্ণকং পতিং॥
Tañca dukkhañca tibbañca, yaṃ passe jiṇṇakaṃ patiṃ.
১৯২৭.
1927.
‘‘নত্থি খিড্ডা নত্থি রতি, জিণ্ণেন পতিনা সহ।
‘‘Natthi khiḍḍā natthi rati, jiṇṇena patinā saha;
১৯২৮.
1928.
সব্বেসং সোকা নস্সন্তি, যে কেচি হদযস্সিতা॥
Sabbesaṃ sokā nassanti, ye keci hadayassitā.
১৯২৯.
1929.
‘‘দহরা ত্ৰং রূপৰতী, পুরিসানংভিপত্থিতা।
‘‘Daharā tvaṃ rūpavatī, purisānaṃbhipatthitā;
গচ্ছ ঞাতিকুলে অচ্ছ, কিং জিণ্ণো রমযিস্সতি’’॥
Gaccha ñātikule accha, kiṃ jiṇṇo ramayissati’’.
১৯৩০.
1930.
‘‘ন তে ব্রাহ্মণ গচ্ছামি, নদিং উদকহারিযা।
‘‘Na te brāhmaṇa gacchāmi, nadiṃ udakahāriyā;
থিযো মং পরিভাসন্তি, তযা জিণ্ণেন ব্রাহ্মণ’’॥
Thiyo maṃ paribhāsanti, tayā jiṇṇena brāhmaṇa’’.
১৯৩১.
1931.
‘‘মা মে ত্ৰং অকরা কম্মং, মা মে উদকমাহরি।
‘‘Mā me tvaṃ akarā kammaṃ, mā me udakamāhari;
অহং উদকমাহিস্সং, মা ভোতি কুপিতা অহু’’॥
Ahaṃ udakamāhissaṃ, mā bhoti kupitā ahu’’.
১৯৩২.
1932.
‘‘নাহং তম্হি কুলে জাতা, যং ত্ৰং উদকমাহরে।
‘‘Nāhaṃ tamhi kule jātā, yaṃ tvaṃ udakamāhare;
এৰং ব্রাহ্মণ জানাহি, ন তে ৰচ্ছামহং ঘরে॥
Evaṃ brāhmaṇa jānāhi, na te vacchāmahaṃ ghare.
১৯৩৩.
1933.
‘‘সচে মে দাসং দাসিং ৰা, নানযিস্সসি ব্রাহ্মণ।
‘‘Sace me dāsaṃ dāsiṃ vā, nānayissasi brāhmaṇa;
এৰং ব্রাহ্মণ জানাহি, ন তে ৰচ্ছামি সন্তিকে’’॥
Evaṃ brāhmaṇa jānāhi, na te vacchāmi santike’’.
১৯৩৪.
1934.
‘‘নত্থি মে সিপ্পঠানং ৰা, ধনং ধঞ্ঞঞ্চ ব্রাহ্মণি।
‘‘Natthi me sippaṭhānaṃ vā, dhanaṃ dhaññañca brāhmaṇi;
কুতোহং দাসং দাসিং ৰা, আনযিস্সামি ভোতিযা।
Kutohaṃ dāsaṃ dāsiṃ vā, ānayissāmi bhotiyā;
অহং ভোতিং উপট্ঠিস্সং, মা ভোতি কুপিতা অহু’’॥
Ahaṃ bhotiṃ upaṭṭhissaṃ, mā bhoti kupitā ahu’’.
১৯৩৫.
1935.
‘‘এহি তে অহমক্খিস্সং, যথা মে ৰচনং সুতং।
‘‘Ehi te ahamakkhissaṃ, yathā me vacanaṃ sutaṃ;
এস ৰেস্সন্তরো রাজা, ৰঙ্কে ৰসতি পব্বতে॥
Esa vessantaro rājā, vaṅke vasati pabbate.
১৯৩৬.
1936.
‘‘তং ত্ৰং গন্ত্ৰান যাচস্সু, দাসং দাসিঞ্চ ব্রাহ্মণ।
‘‘Taṃ tvaṃ gantvāna yācassu, dāsaṃ dāsiñca brāhmaṇa;
সো তে দস্সতি যাচিতো, দাসং দাসিঞ্চ খত্তিযো’’॥
So te dassati yācito, dāsaṃ dāsiñca khattiyo’’.
১৯৩৭.
1937.
অহং ভোতিং উপট্ঠিস্সং, মা ভোতি কুপিতা অহু’’॥
Ahaṃ bhotiṃ upaṭṭhissaṃ, mā bhoti kupitā ahu’’.
১৯৩৮.
1938.
‘‘যথা অগন্ত্ৰা সঙ্গামং, অযুদ্ধোৰ পরাজিতো।
‘‘Yathā agantvā saṅgāmaṃ, ayuddhova parājito;
এৰমেৰ তুৰং ব্রহ্মে, অগন্ত্ৰাৰ পরাজিতো॥
Evameva tuvaṃ brahme, agantvāva parājito.
১৯৩৯.
1939.
‘‘সচে মে দাসং দাসিং ৰা, নানযিস্সসি ব্রাহ্মণ।
‘‘Sace me dāsaṃ dāsiṃ vā, nānayissasi brāhmaṇa;
এৰং ব্রাহ্মণ জানাহি, ন তে ৰচ্ছামহং ঘরে।
Evaṃ brāhmaṇa jānāhi, na te vacchāmahaṃ ghare;
অমনাপং তে করিস্সামি, তং তে দুক্খং ভৰিস্সতি॥
Amanāpaṃ te karissāmi, taṃ te dukkhaṃ bhavissati.
১৯৪০.
1940.
‘‘নক্খত্তে উতুপুব্বেসু, যদা মং দক্খিসিলঙ্কতং।
‘‘Nakkhatte utupubbesu, yadā maṃ dakkhisilaṅkataṃ;
অঞ্ঞেহি সদ্ধিং রমমানং, তং তে দুক্খং ভৰিস্সতি॥
Aññehi saddhiṃ ramamānaṃ, taṃ te dukkhaṃ bhavissati.
১৯৪১.
1941.
‘‘অদস্সনেন ময্হং তে, জিণ্ণস্স পরিদেৰতো।
‘‘Adassanena mayhaṃ te, jiṇṇassa paridevato;
ভিয্যো ৰঙ্কা চ পলিতা, বহূ হেস্সন্তি ব্রাহ্মণ’’॥
Bhiyyo vaṅkā ca palitā, bahū hessanti brāhmaṇa’’.
১৯৪২.
1942.
‘‘ততো সো ব্রাহ্মণো ভীতো, ব্রাহ্মণিযা ৰসানুগো।
‘‘Tato so brāhmaṇo bhīto, brāhmaṇiyā vasānugo;
অট্টিতো কামরাগেন, ব্রাহ্মণিং এতদব্রৰি’’॥
Aṭṭito kāmarāgena, brāhmaṇiṃ etadabravi’’.
১৯৪৩.
1943.
‘‘পাথেয্যং মে করোহি ত্ৰং, সংকুল্যা সগুল়ানি চ 83।
‘‘Pātheyyaṃ me karohi tvaṃ, saṃkulyā saguḷāni ca 84;
মধুপিণ্ডিকা চ সুকতাযো, সত্তুভত্তঞ্চ ব্রাহ্মণি॥
Madhupiṇḍikā ca sukatāyo, sattubhattañca brāhmaṇi.
১৯৪৪.
1944.
‘‘আনযিস্সং মেথুনকে, উভো দাসকুমারকে।
‘‘Ānayissaṃ methunake, ubho dāsakumārake;
তে তং পরিচরিস্সন্তি, রত্তিন্দিৰমতন্দিতা’’॥
Te taṃ paricarissanti, rattindivamatanditā’’.
১৯৪৫.
1945.
‘‘ইদং ৰত্ৰা ব্রহ্মবন্ধু, পটিমুঞ্চি উপাহনা।
‘‘Idaṃ vatvā brahmabandhu, paṭimuñci upāhanā;
ততো সো মন্তযিত্ৰান, ভরিযং কত্ৰা পদক্খিণং॥
Tato so mantayitvāna, bhariyaṃ katvā padakkhiṇaṃ.
১৯৪৬.
1946.
‘‘পক্কামি সো রুণ্ণমুখো, ব্রাহ্মণো সহিতব্বতো।
‘‘Pakkāmi so ruṇṇamukho, brāhmaṇo sahitabbato;
সিৰীনং নগরং ফীতং, দাসপরিযেসনং চরং’’॥
Sivīnaṃ nagaraṃ phītaṃ, dāsapariyesanaṃ caraṃ’’.
১৯৪৭.
1947.
কুহিং ৰেস্সন্তরো রাজা, কত্থ পস্সেমু খত্তিযং’’॥
Kuhiṃ vessantaro rājā, kattha passemu khattiyaṃ’’.
১৯৪৮.
1948.
‘‘তে জনা তং অৰচিংসু, যে তত্থাসুং সমাগতা।
‘‘Te janā taṃ avaciṃsu, ye tatthāsuṃ samāgatā;
তুম্হেহি ব্রহ্মে পকতো, অতিদানেন খত্তিযো।
Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo;
পব্বাজিতো সকা রট্ঠা, ৰঙ্কে ৰসতি পব্বতে॥
Pabbājito sakā raṭṭhā, vaṅke vasati pabbate.
১৯৪৯.
1949.
‘‘তুম্হেহি ব্রহ্মে পকতো, অতিদানেন খত্তিযো।
‘‘Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo;
আদায পুত্তদারঞ্চ, ৰঙ্কে ৰসতি পব্বতে’’॥
Ādāya puttadārañca, vaṅke vasati pabbate’’.
১৯৫০.
1950.
‘‘সো চোদিতো ব্রাহ্মণিযা, ব্রাহ্মণো কামগিদ্ধিমা।
‘‘So codito brāhmaṇiyā, brāhmaṇo kāmagiddhimā;
অঘং তং পটিসেৰিত্থ, ৰনে ৰাল়মিগাকিণ্ণে।
Aghaṃ taṃ paṭisevittha, vane vāḷamigākiṇṇe;
খগ্গদীপিনিসেৰিতে॥
Khaggadīpinisevite.
১৯৫১.
1951.
‘‘আদায বেল়ুৰং দণ্ডং, অগ্গিহুত্তং কমণ্ডলুং।
‘‘Ādāya beḷuvaṃ daṇḍaṃ, aggihuttaṃ kamaṇḍaluṃ;
সো পাৰিসি ব্রহারঞ্ঞং, যত্থ অস্সোসি কামদং॥
So pāvisi brahāraññaṃ, yattha assosi kāmadaṃ.
১৯৫২.
1952.
‘‘তং পৰিট্ঠং ব্রহারঞ্ঞং, কোকা নং পরিৰারযুং।
‘‘Taṃ paviṭṭhaṃ brahāraññaṃ, kokā naṃ parivārayuṃ;
ৰিক্কন্দি সো ৰিপ্পনট্ঠো, দূরে পন্থা অপক্কমি॥
Vikkandi so vippanaṭṭho, dūre panthā apakkami.
১৯৫৩.
1953.
‘‘ততো সো ব্রাহ্মণো গন্ত্ৰা, ভোগলুদ্ধো অসঞ্ঞতো।
‘‘Tato so brāhmaṇo gantvā, bhogaluddho asaññato;
ৰঙ্কস্সোরোহণে নট্ঠে, ইমা গাথা অভাসথ’’॥
Vaṅkassorohaṇe naṭṭhe, imā gāthā abhāsatha’’.
১৯৫৪.
1954.
‘‘কো রাজপুত্তং নিসভং, জযন্তমপরাজিতং।
‘‘Ko rājaputtaṃ nisabhaṃ, jayantamaparājitaṃ;
ভযে খেমস্স দাতারং, কো মে ৰেস্সন্তরং ৰিদূ॥
Bhaye khemassa dātāraṃ, ko me vessantaraṃ vidū.
১৯৫৫.
1955.
‘‘যো যাচতং পতিট্ঠাসি, ভূতানং ধরণীরিৰ।
‘‘Yo yācataṃ patiṭṭhāsi, bhūtānaṃ dharaṇīriva;
ধরণূপমং মহারাজং, কো মে ৰেস্সন্তরং ৰিদূ॥
Dharaṇūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū.
১৯৫৬.
1956.
‘‘যো যাচতং গতী আসি, সৰন্তীনংৰ সাগরো।
‘‘Yo yācataṃ gatī āsi, savantīnaṃva sāgaro;
১৯৫৭.
1957.
‘‘কল্যাণতিত্থং সুচিমং, সীতূদকং মনোরমং।
‘‘Kalyāṇatitthaṃ sucimaṃ, sītūdakaṃ manoramaṃ;
পুণ্ডরীকেহি সঞ্ছন্নং, যুত্তং কিঞ্জক্খরেণুনা।
Puṇḍarīkehi sañchannaṃ, yuttaṃ kiñjakkhareṇunā;
১৯৫৮.
1958.
‘‘অস্সত্থংৰ পথে জাতং, সীতচ্ছাযং মনোরমং।
‘‘Assatthaṃva pathe jātaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ;
সন্তানং ৰিসমেতারং, কিলন্তানং পটিগ্গহং।
Santānaṃ visametāraṃ, kilantānaṃ paṭiggahaṃ;
তথূপমং মহারাজং, কো মে ৰেস্সন্তরং ৰিদূ॥
Tathūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū.
১৯৫৯.
1959.
‘‘নিগ্রোধংৰ পথে জাতং, সীতচ্ছাযং মনোরমং।
‘‘Nigrodhaṃva pathe jātaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ;
সন্তানং ৰিসমেতারং, কিলন্তানং পটিগ্গহং।
Santānaṃ visametāraṃ, kilantānaṃ paṭiggahaṃ;
তথূপমং মহারাজং, কো মে ৰেস্সন্তরং ৰিদূ॥
Tathūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū.
১৯৬০.
1960.
‘‘অম্বং ইৰ পথে জাতং, সীতচ্ছাযং মনোরমং।
‘‘Ambaṃ iva pathe jātaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ;
সন্তানং ৰিসমেতারং, কিলন্তানং পটিগ্গহং।
Santānaṃ visametāraṃ, kilantānaṃ paṭiggahaṃ;
তথূপমং মহারাজং, কো মে ৰেস্সন্তরং ৰিদূ॥
Tathūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū.
১৯৬১.
1961.
‘‘সালং ইৰ পথে জাতং, সীতচ্ছাযং মনোরমং।
‘‘Sālaṃ iva pathe jātaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ;
সন্তানং ৰিসমেতারং, কিলন্তানং পটিগ্গহং।
Santānaṃ visametāraṃ, kilantānaṃ paṭiggahaṃ;
তথূপমং মহারাজং, কো মে ৰেস্সন্তরং ৰিদূ॥
Tathūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū.
১৯৬২.
1962.
‘‘দুমং ইৰ পথে জাতং, সীতচ্ছাযং মনোরমং।
‘‘Dumaṃ iva pathe jātaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ;
সন্তানং ৰিসমেতারং, কিলন্তানং পটিগ্গহং।
Santānaṃ visametāraṃ, kilantānaṃ paṭiggahaṃ;
তথূপমং মহারাজং, কো মে ৰেস্সন্তরং ৰিদূ॥
Tathūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū.
১৯৬৩.
1963.
‘‘এৰঞ্চ মে ৰিলপতো, পৰিট্ঠস্স ব্রহাৰনে।
‘‘Evañca me vilapato, paviṭṭhassa brahāvane;
অহং জানন্তি যো ৰজ্জা, নন্দিং সো জনযে মম॥
Ahaṃ jānanti yo vajjā, nandiṃ so janaye mama.
১৯৬৪.
1964.
‘‘এৰঞ্চ মে ৰিলপতো, পৰিট্ঠস্স ব্রহাৰনে।
‘‘Evañca me vilapato, paviṭṭhassa brahāvane;
অহং জানন্তি যো ৰজ্জা, তায সো একৰাচায।
Ahaṃ jānanti yo vajjā, tāya so ekavācāya;
পসৰে পুঞ্ঞং অনপ্পকং’’॥
Pasave puññaṃ anappakaṃ’’.
১৯৬৫.
1965.
‘‘তস্স চেতো পটিস্সোসি, অরঞ্ঞে লুদ্দকো চরং।
‘‘Tassa ceto paṭissosi, araññe luddako caraṃ;
তুম্হেহি ব্রহ্মে পকতো, অতিদানেন খত্তিযো।
Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo;
পব্বাজিতো সকা রট্ঠা, ৰঙ্কে ৰসতি পব্বতে॥
Pabbājito sakā raṭṭhā, vaṅke vasati pabbate.
১৯৬৬.
1966.
‘‘তুম্হেহি ব্রহ্মে পকতো, অতিদানেন খত্তিযো।
‘‘Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo;
আদায পুত্তদারঞ্চ, ৰঙ্কে ৰসতি পব্বতে॥
Ādāya puttadārañca, vaṅke vasati pabbate.
১৯৬৭.
1967.
‘‘অকিচ্চকারী দুম্মেধো, রট্ঠা পৰনমাগতো।
‘‘Akiccakārī dummedho, raṭṭhā pavanamāgato;
রাজপুত্তং গৰেসন্তো, বকো মচ্ছমিৰোদকে॥
Rājaputtaṃ gavesanto, bako macchamivodake.
১৯৬৮.
1968.
‘‘তস্স ত্যাহং ন দস্সামি, জীৰিতং ইধ ব্রাহ্মণ।
‘‘Tassa tyāhaṃ na dassāmi, jīvitaṃ idha brāhmaṇa;
১৯৬৯.
1969.
‘‘সিরো তে ৰজ্ঝযিত্ৰান, হদযং ছেত্ৰা সবন্ধনং।
‘‘Siro te vajjhayitvāna, hadayaṃ chetvā sabandhanaṃ;
১৯৭০.
1970.
‘‘তুয্হং মংসেন মেদেন, মত্থকেন চ ব্রাহ্মণ।
‘‘Tuyhaṃ maṃsena medena, matthakena ca brāhmaṇa;
আহুতিং পগ্গহেস্সামি, ছেত্ৰান হদযং তৰ॥
Āhutiṃ paggahessāmi, chetvāna hadayaṃ tava.
১৯৭১.
1971.
‘‘তং মে সুযিট্ঠং সুহুতং, তুয্হং মংসেন ব্রাহ্মণ।
‘‘Taṃ me suyiṭṭhaṃ suhutaṃ, tuyhaṃ maṃsena brāhmaṇa;
ন চ ত্ৰং রাজপুত্তস্স, ভরিযং পুত্তে চ নেস্সসি’’॥
Na ca tvaṃ rājaputtassa, bhariyaṃ putte ca nessasi’’.
১৯৭২.
1972.
‘‘অৰজ্ঝো ব্রাহ্মণো দূতো, চেতপুত্ত সুণোহি মে।
‘‘Avajjho brāhmaṇo dūto, cetaputta suṇohi me;
তস্মা হি দূতং ন হন্তি, এস ধম্মো সনন্তনো॥
Tasmā hi dūtaṃ na hanti, esa dhammo sanantano.
১৯৭৩.
1973.
‘‘নিজ্ঝত্তা সিৰযো সব্বে, পিতা নং দট্ঠুমিচ্ছতি।
‘‘Nijjhattā sivayo sabbe, pitā naṃ daṭṭhumicchati;
মাতা চ দুব্বলা তস্স, অচিরা চক্খূনি জীযরে॥
Mātā ca dubbalā tassa, acirā cakkhūni jīyare.
১৯৭৪.
1974.
‘‘তেসাহং পহিতো দূতো, চেতপুত্ত সুণোহি মে।
‘‘Tesāhaṃ pahito dūto, cetaputta suṇohi me;
রাজপুত্তং নযিস্সামি, যদি জানাসি সংস মে॥
Rājaputtaṃ nayissāmi, yadi jānāsi saṃsa me.
‘‘পিযস্স মে পিযো দূতো, পুণ্ণপত্তং দদামি তে’’।
‘‘Piyassa me piyo dūto, puṇṇapattaṃ dadāmi te’’;
১৯৭৫.
1975.
‘‘ইমঞ্চ মধুনো তুম্বং, মিগসত্থিঞ্চ ব্রাহ্মণ।
‘‘Imañca madhuno tumbaṃ, migasatthiñca brāhmaṇa;
তঞ্চ তে দেসমক্খিস্সং, যত্থ সম্মতি কামদো’’॥
Tañca te desamakkhissaṃ, yattha sammati kāmado’’.
জূজকপব্বং নাম।
Jūjakapabbaṃ nāma.
চূল়ৰনৰণ্ণনা
Cūḷavanavaṇṇanā
১৯৭৬.
1976.
‘‘এস সেলো মহাব্রহ্মে, পব্বতো গন্ধমাদনো।
‘‘Esa selo mahābrahme, pabbato gandhamādano;
যত্থ ৰেস্সন্তরো রাজা, সহ পুত্তেহি সম্মতি॥
Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.
১৯৭৭.
1977.
চম্মৰাসী ছমা সেতি, জাতৰেদং নমস্সতি॥
Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati.
১৯৭৮.
1978.
‘‘এতে নীলা পদিস্সন্তি, নানাফলধরা দুমা।
‘‘Ete nīlā padissanti, nānāphaladharā dumā;
উগ্গতা অব্ভকূটাৰ, নীলা অঞ্জনপব্বতা॥
Uggatā abbhakūṭāva, nīlā añjanapabbatā.
১৯৭৯.
1979.
‘‘ধৰস্সকণ্ণা খদিরা, সালা ফন্দনমালুৰা।
‘‘Dhavassakaṇṇā khadirā, sālā phandanamāluvā;
সম্পৰেধন্তি ৰাতেন, সকিং পীতাৰ মাণৰা॥
Sampavedhanti vātena, sakiṃ pītāva māṇavā.
১৯৮০.
1980.
‘‘উপরি দুমপরিযাযেসু, সঙ্গীতিযোৰ সুয্যরে।
‘‘Upari dumapariyāyesu, saṅgītiyova suyyare;
১৯৮১.
1981.
‘‘অৰ্হযন্তেৰ গচ্ছন্তং, সাখাপত্তসমীরিতা।
‘‘Avhayanteva gacchantaṃ, sākhāpattasamīritā;
রমযন্তেৰ আগন্তং, মোদযন্তি নিৰাসিনং।
Ramayanteva āgantaṃ, modayanti nivāsinaṃ;
যত্থ ৰেস্সন্তরো রাজা, সহ পুত্তেহি সম্মতি॥
Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.
১৯৮২.
1982.
‘‘ধারেন্তো ব্রাহ্মণৰণ্ণং, আসদঞ্চ মসং জটং।
‘‘Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, āsadañca masaṃ jaṭaṃ;
চম্মৰাসী ছমা সেতি, জাতৰেদং নমস্সতি॥
Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati.
১৯৮৩.
1983.
‘‘অম্বা কপিত্থা পনসা, সালা জম্বূ ৰিভীতকা।
‘‘Ambā kapitthā panasā, sālā jambū vibhītakā;
হরীতকী আমলকা, অস্সত্থা বদরানি চ॥
Harītakī āmalakā, assatthā badarāni ca.
১৯৮৪.
1984.
‘‘চারুতিম্বরুক্খা চেত্থ, নিগ্রোধা চ কপিত্থনা।
‘‘Cārutimbarukkhā cettha, nigrodhā ca kapitthanā;
মধুমধুকা থেৰন্তি, নীচে পক্কা চুদুম্বরা॥
Madhumadhukā thevanti, nīce pakkā cudumbarā.
১৯৮৫.
1985.
‘‘পারেৰতা ভৰেয্যা চ, মুদ্দিকা চ মধুত্থিকা।
‘‘Pārevatā bhaveyyā ca, muddikā ca madhutthikā;
মধুং অনেলকং তত্থ, সকমাদায ভুঞ্জরে॥
Madhuṃ anelakaṃ tattha, sakamādāya bhuñjare.
১৯৮৬.
1986.
‘‘অঞ্ঞেত্থ পুপ্ফিতা অম্বা, অঞ্ঞে তিট্ঠন্তি দোৰিলা।
‘‘Aññettha pupphitā ambā, aññe tiṭṭhanti dovilā;
অঞ্ঞে আমা চ পক্কা চ, ভেকৰণ্ণা তদূভযং॥
Aññe āmā ca pakkā ca, bhekavaṇṇā tadūbhayaṃ.
১৯৮৭.
1987.
‘‘অথেত্থ হেট্ঠা পুরিসো, অম্বপক্কানি গণ্হতি।
‘‘Athettha heṭṭhā puriso, ambapakkāni gaṇhati;
আমানি চেৰ পক্কানি, ৰণ্ণগন্ধরসুত্তমে॥
Āmāni ceva pakkāni, vaṇṇagandharasuttame.
১৯৮৮.
1988.
‘‘অতেৰ মে অচ্ছরিযং, হিঙ্কারো পটিভাতি মং।
‘‘Ateva me acchariyaṃ, hiṅkāro paṭibhāti maṃ;
দেৰানমিৰ আৰাসো, সোভতি নন্দনূপমো॥
Devānamiva āvāso, sobhati nandanūpamo.
১৯৮৯.
1989.
‘‘ৰিভেদিকা নাল়িকেরা, খজ্জুরীনং ব্রহাৰনে।
‘‘Vibhedikā nāḷikerā, khajjurīnaṃ brahāvane;
মালাৰ গন্থিতা ঠন্তি, ধজগ্গানেৰ দিস্সরে।
Mālāva ganthitā ṭhanti, dhajaggāneva dissare;
নানাৰণ্ণেহি পুপ্ফেতি, নভং তারাচিতামিৰ॥
Nānāvaṇṇehi puppheti, nabhaṃ tārācitāmiva.
১৯৯০.
1990.
‘‘কুটজী কুট্ঠতগরা, পাটলিযো চ পুপ্ফিতা।
‘‘Kuṭajī kuṭṭhatagarā, pāṭaliyo ca pupphitā;
পুন্নাগা গিরিপুন্নাগা, কোৰিল়ারা চ পুপ্ফিতা॥
Punnāgā giripunnāgā, koviḷārā ca pupphitā.
১৯৯১.
1991.
১৯৯২.
1992.
সালা চ পুপ্ফিতা তত্থ, পলালখলসন্নিভা॥
Sālā ca pupphitā tattha, palālakhalasannibhā.
১৯৯৩.
1993.
‘‘তস্সাৰিদূরে পোক্খরণী, ভূমিভাগে মনোরমে।
‘‘Tassāvidūre pokkharaṇī, bhūmibhāge manorame;
পদুমুপ্পলসঞ্ছন্না, দেৰানমিৰ নন্দনে॥
Padumuppalasañchannā, devānamiva nandane.
১৯৯৪.
1994.
‘‘অথেত্থ পুপ্ফরসমত্তা, কোকিলা মঞ্জুভাণিকা।
‘‘Athettha puppharasamattā, kokilā mañjubhāṇikā;
অভিনাদেন্তি পৰনং, উতুসম্পুপ্ফিতে দুমে॥
Abhinādenti pavanaṃ, utusampupphite dume.
১৯৯৫.
1995.
‘‘ভস্সন্তি মকরন্দেহি, পোক্খরে পোক্খরে মধূ।
‘‘Bhassanti makarandehi, pokkhare pokkhare madhū;
অথেত্থ ৰাতা ৰাযন্তি, দক্খিণা অথ পচ্ছিমা।
Athettha vātā vāyanti, dakkhiṇā atha pacchimā;
পদুমকিঞ্জক্খরেণূহি, ওকিণ্ণো হোতি অস্সমো॥
Padumakiñjakkhareṇūhi, okiṇṇo hoti assamo.
১৯৯৬.
1996.
মচ্ছকচ্ছপব্যাৰিদ্ধা, বহূ চেত্থ মুপযানকা।
Macchakacchapabyāviddhā, bahū cettha mupayānakā;
মধুং ভিসেহি সৰতি, খিরসপ্পিমুল়ালিভি॥
Madhuṃ bhisehi savati, khirasappimuḷālibhi.
১৯৯৭.
1997.
ভমরা পুপ্ফগন্ধেন, সমন্তা মভিনাদিতা॥
Bhamarā pupphagandhena, samantā mabhināditā.
১৯৯৮.
1998.
‘‘অথেত্থ সকুণা সন্তি, নানাৰণ্ণা বহূ দিজা।
‘‘Athettha sakuṇā santi, nānāvaṇṇā bahū dijā;
মোদন্তি সহ ভরিযাহি, অঞ্ঞমঞ্ঞং পকূজিনো॥
Modanti saha bhariyāhi, aññamaññaṃ pakūjino.
১৯৯৯.
1999.
‘‘নন্দিকা জীৰপুত্তা চ, জীৰপুত্তা পিযা চ নো।
‘‘Nandikā jīvaputtā ca, jīvaputtā piyā ca no;
পিযা পুত্তা পিযা নন্দা, দিজা পোক্খরণীঘরা॥
Piyā puttā piyā nandā, dijā pokkharaṇīgharā.
২০০০.
2000.
‘‘মালাৰ গন্থিতা ঠন্তি, ধজগ্গানেৰ দিস্সরে।
‘‘Mālāva ganthitā ṭhanti, dhajaggāneva dissare;
যত্থ ৰেস্সন্তরো রাজা, সহ পুত্তেহি সম্মতি॥
Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.
২০০১.
2001.
‘‘ধারেন্তো ব্রাহ্মণৰণ্ণং, আসদঞ্চ মসং জটং।
‘‘Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, āsadañca masaṃ jaṭaṃ;
চম্মৰাসী ছমা সেতি, জাতৰেদং নমস্সতি’’॥
Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati’’.
২০০২.
2002.
‘‘ইদঞ্চ মে সত্তুভত্তং, মধুনা পটিসংযুতং।
‘‘Idañca me sattubhattaṃ, madhunā paṭisaṃyutaṃ;
মধুপিণ্ডিকা চ সুকতাযো, সত্তুভত্তং দদামি তে’’॥
Madhupiṇḍikā ca sukatāyo, sattubhattaṃ dadāmi te’’.
২০০৩.
2003.
‘‘তুয্হেৰ সম্বলং হোতু, নাহং ইচ্ছামি সম্বলং।
‘‘Tuyheva sambalaṃ hotu, nāhaṃ icchāmi sambalaṃ;
ইতোপি ব্রহ্মে গণ্হাহি, গচ্ছ ব্রহ্মে যথাসুখং॥
Itopi brahme gaṇhāhi, gaccha brahme yathāsukhaṃ.
২০০৪.
2004.
‘‘অযং একপদী এতি, উজুং গচ্ছতি অস্সমং।
‘‘Ayaṃ ekapadī eti, ujuṃ gacchati assamaṃ;
ইসীপি অচ্চুতো তত্থ, পঙ্কদন্তো রজস্সিরো।
Isīpi accuto tattha, paṅkadanto rajassiro;
ধারেন্তো ব্রাহ্মণৰণ্ণং, আসদঞ্চ মসং জটং॥
Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, āsadañca masaṃ jaṭaṃ.
২০০৫.
2005.
‘‘চম্মৰাসী ছমা সেতি, জাতৰেদং নমস্সতি।
‘‘Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati;
তং ত্ৰং গন্ত্ৰান পুচ্ছস্সু, সো তে মগ্গং পৰক্খতি’’॥
Taṃ tvaṃ gantvāna pucchassu, so te maggaṃ pavakkhati’’.
২০০৬.
2006.
ইদং সুত্ৰা ব্রহ্মবন্ধু, চেতং কত্ৰা পদক্খিণং।
Idaṃ sutvā brahmabandhu, cetaṃ katvā padakkhiṇaṃ;
উদগ্গচিত্তো পক্কামি, যেনাসি অচ্চুতো ইসি॥
Udaggacitto pakkāmi, yenāsi accuto isi.
চূল়ৰনৰণ্ণনা।
Cūḷavanavaṇṇanā.
মহাৰনৰণ্ণনা
Mahāvanavaṇṇanā
২০০৭.
2007.
গচ্ছন্তো সো ভারদ্ৰাজো, অদ্দস্স অচ্চুতং ইসিং।
Gacchanto so bhāradvājo, addassa accutaṃ isiṃ;
দিস্ৰান তং ভারদ্ৰাজো, সম্মোদি ইসিনা সহ॥
Disvāna taṃ bhāradvājo, sammodi isinā saha.
২০০৮.
2008.
‘‘কচ্চি নু ভোতো কুসলং, কচ্চি ভোতো অনামযং।
‘‘Kacci nu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ;
কচ্চি উঞ্ছেন যাপেসি, কচ্চি মূলফলা বহূ॥
Kacci uñchena yāpesi, kacci mūlaphalā bahū.
২০০৯.
2009.
‘‘কচ্চি ডংসা মকসা চ, অপ্পমেৰ সরীসপা।
‘‘Kacci ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;
ৰনে ৰাল়মিগাকিণ্ণে, কচ্চি হিংসা ন ৰিজ্জতি’’॥
Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṃsā na vijjati’’.
২০১০.
2010.
‘‘কুসলঞ্চেৰ মে ব্রহ্মে, অথো ব্রহ্মে অনামযং।
‘‘Kusalañceva me brahme, atho brahme anāmayaṃ;
অথো উঞ্ছেন যাপেমি, অথো মূলফলা বহূ॥
Atho uñchena yāpemi, atho mūlaphalā bahū.
২০১১.
2011.
‘‘অথো ডংসা মকসা চ, অপ্পমেৰ সরীসপা।
‘‘Atho ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;
ৰনে ৰাল়মিগাকিণ্ণে, হিংসা ময্হং ন ৰিজ্জতি॥
Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṃsā mayhaṃ na vijjati.
২০১২.
2012.
‘‘বহূনি ৰস্সপূগানি, অস্সমে ৰসতো মম।
‘‘Bahūni vassapūgāni, assame vasato mama;
নাভিজানামি উপ্পন্নং, আবাধং অমনোরমং॥
Nābhijānāmi uppannaṃ, ābādhaṃ amanoramaṃ.
২০১৩.
2013.
‘‘স্ৰাগতং তে মহাব্রহ্মে, অথো তে অদুরাগতং।
‘‘Svāgataṃ te mahābrahme, atho te adurāgataṃ;
অন্তো পৰিস ভদ্দন্তে, পাদে পক্খালযস্সু তে॥
Anto pavisa bhaddante, pāde pakkhālayassu te.
২০১৪.
2014.
‘‘তিন্দুকানি পিযালানি, মধুকে কাসুমারিযো।
‘‘Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo;
ফলানি খুদ্দকপ্পানি, ভুঞ্জ ব্রহ্মে ৰরং ৰরং॥
Phalāni khuddakappāni, bhuñja brahme varaṃ varaṃ.
২০১৫.
2015.
‘‘ইদম্পি পানীযং সীতং, আভতং গিরিগব্ভরা।
‘‘Idampi pānīyaṃ sītaṃ, ābhataṃ girigabbharā;
ততো পিৰ মহাব্রহ্মে, সচে ত্ৰং অভিকঙ্খসি’’॥
Tato piva mahābrahme, sace tvaṃ abhikaṅkhasi’’.
২০১৬.
2016.
‘‘পটিগ্গহিতং যং দিন্নং, সব্বস্স অগ্ঘিযং কতং।
‘‘Paṭiggahitaṃ yaṃ dinnaṃ, sabbassa agghiyaṃ kataṃ;
সঞ্জযস্স সকং পুত্তং, সিৰীহি ৰিপ্পৰাসিতং।
Sañjayassa sakaṃ puttaṃ, sivīhi vippavāsitaṃ;
তমহং দস্সনমাগতো, যদি জানাসি সংস মে’’॥
Tamahaṃ dassanamāgato, yadi jānāsi saṃsa me’’.
২০১৭.
2017.
‘‘ন ভৰং এতি পুঞ্ঞত্থং, সিৰিরাজস্স দস্সনং।
‘‘Na bhavaṃ eti puññatthaṃ, sivirājassa dassanaṃ;
মঞ্ঞে ভৰং পত্থযতি, রঞ্ঞো ভরিযং পতিব্বতং।
Maññe bhavaṃ patthayati, rañño bhariyaṃ patibbataṃ;
মঞ্ঞে কণ্হাজিনং দাসিং, জালিং দাসঞ্চ ইচ্ছসি॥
Maññe kaṇhājinaṃ dāsiṃ, jāliṃ dāsañca icchasi.
২০১৮.
2018.
‘‘অথ ৰা তযো মাতাপুত্তে, অরঞ্ঞা নেতুমাগতো।
‘‘Atha vā tayo mātāputte, araññā netumāgato;
ন তস্স ভোগা ৰিজ্জন্তি, ধনং ধঞ্ঞঞ্চ ব্রাহ্মণ’’॥
Na tassa bhogā vijjanti, dhanaṃ dhaññañca brāhmaṇa’’.
২০১৯.
2019.
সাধু দস্সনমরিযানং, সন্নিৰাসো সদা সুখো॥
Sādhu dassanamariyānaṃ, sannivāso sadā sukho.
২০২০.
2020.
‘‘অদিট্ঠপুব্বো সিৰিরাজা, সিৰীহি ৰিপ্পৰাসিতো।
‘‘Adiṭṭhapubbo sivirājā, sivīhi vippavāsito;
তমহং দস্সনমাগতো, যদি জানাসি সংস মে’’॥
Tamahaṃ dassanamāgato, yadi jānāsi saṃsa me’’.
২০২১.
2021.
‘‘এস সেলো মহাব্রহ্মে, পব্বতো গন্ধমাদনো।
‘‘Esa selo mahābrahme, pabbato gandhamādano;
যত্থ ৰেস্সন্তরো রাজা, সহ পুত্তেহি সম্মতি॥
Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.
২০২২.
2022.
‘‘ধারেন্তো ব্রাহ্মণৰণ্ণং, আসদঞ্চ মসং জটং।
‘‘Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, āsadañca masaṃ jaṭaṃ;
চম্মৰাসী ছমা সেতি, জাতৰেদং নমস্সতি॥
Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati.
২০২৩.
2023.
‘‘এতে নীলা পদিস্সন্তি, নানাফলধরা দুমা।
‘‘Ete nīlā padissanti, nānāphaladharā dumā;
উগ্গতা অব্ভকূটাৰ নীলা অঞ্জনপব্বতা॥
Uggatā abbhakūṭāva nīlā añjanapabbatā.
২০২৪.
2024.
‘‘ধৰস্সকণ্ণা খদিরা, সালা ফন্দনমালুৰা।
‘‘Dhavassakaṇṇā khadirā, sālā phandanamāluvā;
সম্পৰেধন্তি ৰাতেন, সকিং পীতাৰ মাণৰা॥
Sampavedhanti vātena, sakiṃ pītāva māṇavā.
২০২৫.
2025.
‘‘উপরি দুমপরিযাযেসু, সঙ্গীতিযোৰ সুয্যরে।
‘‘Upari dumapariyāyesu, saṅgītiyova suyyare;
নজ্জুহা কোকিলসঙ্ঘা, সম্পতন্তি দুমা দুমং॥
Najjuhā kokilasaṅghā, sampatanti dumā dumaṃ.
২০২৬.
2026.
‘‘অৰ্হযন্তেৰ গচ্ছন্তং, সাখাপত্তসমীরিতা।
‘‘Avhayanteva gacchantaṃ, sākhāpattasamīritā;
রমযন্তেৰ আগন্তং, মোদযন্তি নিৰাসিনং।
Ramayanteva āgantaṃ, modayanti nivāsinaṃ;
যত্থ ৰেস্সন্তরো রাজা, সহ পুত্তেহি সম্মতি॥
Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.
২০২৭.
2027.
‘‘ধারেন্তো ব্রাহ্মণৰণ্ণং, আসদঞ্চ মসং জটং।
‘‘Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, āsadañca masaṃ jaṭaṃ;
চম্মৰাসী ছমা সেতি, জাতৰেদং নমস্সতি॥
Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati.
২০২৮.
2028.
‘‘করেরিমালা ৰিততা, ভূমিভাগে মনোরমে।
‘‘Karerimālā vitatā, bhūmibhāge manorame;
সদ্দলাহরিতা ভূমি, ন তত্থুদ্ধংসতে রজো॥
Saddalāharitā bhūmi, na tatthuddhaṃsate rajo.
২০২৯.
2029.
‘‘মযূরগীৰসঙ্কাসা, তূলফস্সসমূপমা।
‘‘Mayūragīvasaṅkāsā, tūlaphassasamūpamā;
তিণানি নাতিৰত্তন্তি, সমন্তা চতুরঙ্গুলা॥
Tiṇāni nātivattanti, samantā caturaṅgulā.
২০৩০.
2030.
‘‘অম্বা জম্বূ কপিত্থা চ, নীচে পক্কা চুদুম্বরা।
‘‘Ambā jambū kapitthā ca, nīce pakkā cudumbarā;
পরিভোগেহি রুক্খেহি, ৰনং তং রতিৰড্ঢনং॥
Paribhogehi rukkhehi, vanaṃ taṃ rativaḍḍhanaṃ.
২০৩১.
2031.
‘‘ৰেল়ুরিযৰণ্ণসন্নিভং , মচ্ছগুম্বনিসেৰিতং।
‘‘Veḷuriyavaṇṇasannibhaṃ , macchagumbanisevitaṃ;
সুচিং সুগন্ধং সলিলং, আপো তত্থপি সন্দতি॥
Suciṃ sugandhaṃ salilaṃ, āpo tatthapi sandati.
২০৩২.
2032.
‘‘তস্সাৰিদূরে পোক্খরণী, ভূমিভাগে মনোরমে।
‘‘Tassāvidūre pokkharaṇī, bhūmibhāge manorame;
পদুমুপ্পলসঞ্ছন্না, দেৰানমিৰ নন্দনে॥
Padumuppalasañchannā, devānamiva nandane.
২০৩৩.
2033.
‘‘তীণি উপ্পলজাতানি, তস্মিং সরসি ব্রাহ্মণ।
‘‘Tīṇi uppalajātāni, tasmiṃ sarasi brāhmaṇa;
ৰিচিত্তং নীলানেকানি, সেতা লোহিতকানি চ॥
Vicittaṃ nīlānekāni, setā lohitakāni ca.
২০৩৪.
2034.
‘‘খোমাৰ তত্থ পদুমা, সেতসোগন্ধিকেহি চ।
‘‘Khomāva tattha padumā, setasogandhikehi ca;
কলম্বকেহি সঞ্ছন্নো, মুচলিন্দো নাম সো সরো॥
Kalambakehi sañchanno, mucalindo nāma so saro.
২০৩৫.
2035.
‘‘অথেত্থ পদুমা ফুল্লা, অপরিযন্তাৰ দিস্সরে।
‘‘Athettha padumā phullā, apariyantāva dissare;
গিম্হা হেমন্তিকা ফুল্লা, জণ্ণুতগ্ঘা উপত্থরা॥
Gimhā hemantikā phullā, jaṇṇutagghā upattharā.
২০৩৬.
2036.
‘‘সুরভী সম্পৰাযন্তি, ৰিচিত্তপুপ্ফসন্থতা।
‘‘Surabhī sampavāyanti, vicittapupphasanthatā;
ভমরা পুপ্ফগন্ধেন, সমন্তা মভিনাদিতা॥
Bhamarā pupphagandhena, samantā mabhināditā.
২০৩৭.
2037.
‘‘অথেত্থ উদকন্তস্মিং, রুক্খা তিট্ঠন্তি ব্রাহ্মণ।
‘‘Athettha udakantasmiṃ, rukkhā tiṭṭhanti brāhmaṇa;
কদম্বা পাটলী ফুল্লা, কোৰিল়ারা চ পুপ্ফিতা॥
Kadambā pāṭalī phullā, koviḷārā ca pupphitā.
২০৩৮.
2038.
‘‘অঙ্কোলা কচ্ছিকারা চ, পারিজঞ্ঞা চ পুপ্ফিতা।
‘‘Aṅkolā kacchikārā ca, pārijaññā ca pupphitā;
২০৩৯.
2039.
নিগ্গুণ্ডী সিরীনিগ্গুণ্ডী 121, অসনা চেত্থ পুপ্ফিতা॥
Nigguṇḍī sirīnigguṇḍī 122, asanā cettha pupphitā.
২০৪০.
2040.
কেতকা কণিকারা চ, কনৰেরা চ পুপ্ফিতা॥
Ketakā kaṇikārā ca, kanaverā ca pupphitā.
২০৪১.
2041.
‘‘অজ্জুনা অজ্জুকণ্ণা চ, মহানামা চ পুপ্ফিতা।
‘‘Ajjunā ajjukaṇṇā ca, mahānāmā ca pupphitā;
সুপুপ্ফিতগ্গা তিট্ঠন্তি, পজ্জলন্তেৰ কিংসুকা॥
Supupphitaggā tiṭṭhanti, pajjalanteva kiṃsukā.
২০৪২.
2042.
‘‘সেতপণ্ণী সত্তপণ্ণা, কদলিযো কুসুম্ভরা।
‘‘Setapaṇṇī sattapaṇṇā, kadaliyo kusumbharā;
ধনুতক্কারী পুপ্ফেহি, সীসপাৰরণানি চ॥
Dhanutakkārī pupphehi, sīsapāvaraṇāni ca.
২০৪৩.
2043.
‘‘অচ্ছিৰা সল্লৰা 125 রুক্খা, সল্লকিযো চ পুপ্ফিতা।
‘‘Acchivā sallavā 126 rukkhā, sallakiyo ca pupphitā;
সেতগেরু চ তগরা, মংসিকুট্ঠা কুলাৰরা॥
Setageru ca tagarā, maṃsikuṭṭhā kulāvarā.
২০৪৪.
2044.
‘‘দহরা রুক্খা চ ৰুদ্ধা চ, অকুটিলা চেত্থ পুপ্ফিতা।
‘‘Daharā rukkhā ca vuddhā ca, akuṭilā cettha pupphitā;
অস্সমং উভতো ঠন্তি, অগ্যাগারং সমন্ততো॥
Assamaṃ ubhato ṭhanti, agyāgāraṃ samantato.
২০৪৫.
2045.
‘‘অথেত্থ উদকন্তস্মিং, বহুজাতো ফণিজ্জকো।
‘‘Athettha udakantasmiṃ, bahujāto phaṇijjako;
মুগ্গতিযো করতিযো, সেৰালসীসকা বহূ॥
Muggatiyo karatiyo, sevālasīsakā bahū.
২০৪৬.
2046.
‘‘উদ্দাপৰত্তং 127 উল্লুল়িতং, মক্খিকা হিঙ্গুজালিকা।
‘‘Uddāpavattaṃ 128 ulluḷitaṃ, makkhikā hiṅgujālikā;
২০৪৭.
2047.
‘‘এলম্ফুরকসঞ্ছন্না 131, রুক্খা তিট্ঠন্তি ব্রাহ্মণ।
‘‘Elamphurakasañchannā 132, rukkhā tiṭṭhanti brāhmaṇa;
সত্তাহং ধারিযমানানং, গন্ধো তেসং ন ছিজ্জতি॥
Sattāhaṃ dhāriyamānānaṃ, gandho tesaṃ na chijjati.
২০৪৮.
2048.
‘‘উভতো সরং মুচলিন্দং, পুপ্ফা তিট্ঠন্তি সোভনা।
‘‘Ubhato saraṃ mucalindaṃ, pupphā tiṭṭhanti sobhanā;
ইন্দীৰরেহি সঞ্ছন্নং, ৰনং তং উপসোভতি॥
Indīvarehi sañchannaṃ, vanaṃ taṃ upasobhati.
২০৪৯.
2049.
‘‘অড্ঢমাসং ধারিযমানানং, গন্ধো তেসং ন ছিজ্জতি।
‘‘Aḍḍhamāsaṃ dhāriyamānānaṃ, gandho tesaṃ na chijjati;
নীলপুপ্ফী সেতৰারী, পুপ্ফিতা গিরিকণ্ণিকা।
Nīlapupphī setavārī, pupphitā girikaṇṇikā;
২০৫০.
2050.
‘‘সম্মদ্দতেৰ গন্ধেন, পুপ্ফসাখাহি তং ৰনং।
‘‘Sammaddateva gandhena, pupphasākhāhi taṃ vanaṃ;
ভমরা পুপ্ফগন্ধেন, সমন্তা মভিনাদিতা॥
Bhamarā pupphagandhena, samantā mabhināditā.
২০৫১.
2051.
‘‘তীণি কক্কারুজাতানি, তস্মিং সরসি ব্রাহ্মণ।
‘‘Tīṇi kakkārujātāni, tasmiṃ sarasi brāhmaṇa;
কুম্ভমত্তানি চেকানি, মুরজমত্তানি তা উভো॥
Kumbhamattāni cekāni, murajamattāni tā ubho.
২০৫২.
2052.
অসী তালাৰ তিট্ঠন্তি, ছেজ্জা ইন্দীৰরা বহূ॥
Asī tālāva tiṭṭhanti, chejjā indīvarā bahū.
২০৫৩.
2053.
অসোকা মুদযন্তী চ, ৰল্লিভো খুদ্দপুপ্ফিযো॥
Asokā mudayantī ca, vallibho khuddapupphiyo.
২০৫৪.
2054.
রুক্খমারুয্হ তিট্ঠন্তি, ফুল্লা কিংসুকৰল্লিযো॥
Rukkhamāruyha tiṭṭhanti, phullā kiṃsukavalliyo.
২০৫৫.
2055.
‘‘কটেরুহা চ ৰাসন্তী, যূথিকা মধুগন্ধিযা।
‘‘Kaṭeruhā ca vāsantī, yūthikā madhugandhiyā;
নিলিযা সুমনা ভণ্ডী, সোভতি পদুমুত্তরো॥
Niliyā sumanā bhaṇḍī, sobhati padumuttaro.
২০৫৬.
2056.
‘‘পাটলী সমুদ্দকপ্পাসী, কণিকারা চ পুপ্ফিতা।
‘‘Pāṭalī samuddakappāsī, kaṇikārā ca pupphitā;
হেমজালাৰ দিস্সন্তি, রুচিরগ্গি সিখূপমা॥
Hemajālāva dissanti, ruciraggi sikhūpamā.
২০৫৭.
2057.
‘‘যানি তানি চ পুপ্ফানি, থলজানুদকানি চ।
‘‘Yāni tāni ca pupphāni, thalajānudakāni ca;
সব্বানি তত্থ দিস্সন্তি, এৰং রম্মো মহোদধি॥
Sabbāni tattha dissanti, evaṃ rammo mahodadhi.
২০৫৮.
2058.
‘‘অথস্সা পোক্খরণিযা, বহুকা ৰারিগোচরা।
‘‘Athassā pokkharaṇiyā, bahukā vārigocarā;
২০৫৯.
2059.
‘‘মধু চ মধুলট্ঠি চ, তালিসা চ পিযঙ্গুকা।
‘‘Madhu ca madhulaṭṭhi ca, tālisā ca piyaṅgukā;
২০৬০.
2060.
পদ্মকা নরদা কুট্ঠা, ঝামকা চ হরেণুকা॥
Padmakā naradā kuṭṭhā, jhāmakā ca hareṇukā.
২০৬১.
2061.
‘‘হলিদ্দকা গন্ধসিলা, হিরিৰেরা চ গুগ্গুলা।
‘‘Haliddakā gandhasilā, hiriverā ca guggulā;
ৰিভেদিকা চোরকা কুট্ঠা, কপ্পুরা চ কলিঙ্গুকা॥
Vibhedikā corakā kuṭṭhā, kappurā ca kaliṅgukā.
২০৬২.
2062.
‘‘অথেত্থ সীহব্যগ্ঘা চ, পুরিসালূ চ হত্থিযো।
‘‘Athettha sīhabyagghā ca, purisālū ca hatthiyo;
এণেয্যা পসদা চেৰ, রোহিচ্চা সরভা মিগা॥
Eṇeyyā pasadā ceva, rohiccā sarabhā migā.
২০৬৩.
2063.
‘‘কোট্ঠসুণা সুণোপি চ, তুলিযা নল়সন্নিভা।
‘‘Koṭṭhasuṇā suṇopi ca, tuliyā naḷasannibhā;
চামরী চলনী লঙ্ঘী, ঝাপিতা মক্কটা পিচু॥
Cāmarī calanī laṅghī, jhāpitā makkaṭā picu.
২০৬৪.
2064.
‘‘কক্কটা কটমাযা চ, ইক্কা গোণসিরা বহূ।
‘‘Kakkaṭā kaṭamāyā ca, ikkā goṇasirā bahū;
খগ্গা ৰরাহা নকুলা, কাল়কেত্থ বহূতসো॥
Khaggā varāhā nakulā, kāḷakettha bahūtaso.
২০৬৫.
2065.
‘‘মহিংসা সোণসিঙ্গালা, পম্পকা চ সমন্ততো।
‘‘Mahiṃsā soṇasiṅgālā, pampakā ca samantato;
আকুচ্ছা পচলাকা চ, চিত্রকা চাপি দীপিযো॥
Ākucchā pacalākā ca, citrakā cāpi dīpiyo.
২০৬৬.
2066.
‘‘পেলকা চ ৰিঘাসাদা, সীহা গোগণিসাদকা।
‘‘Pelakā ca vighāsādā, sīhā gogaṇisādakā;
অট্ঠপাদা চ মোরা চ, ভস্সরা চ কুকুত্থকা॥
Aṭṭhapādā ca morā ca, bhassarā ca kukutthakā.
২০৬৭.
2067.
‘‘চঙ্কোরা কুক্কুটা নাগা, অঞ্ঞমঞ্ঞং পকূজিনো।
‘‘Caṅkorā kukkuṭā nāgā, aññamaññaṃ pakūjino;
২০৬৮.
2068.
কপিঞ্জরা তিত্তিরাযো, কুলা চ পটিকুত্থকা॥
Kapiñjarā tittirāyo, kulā ca paṭikutthakā.
২০৬৯.
2069.
‘‘মন্দালকা চেলকেটু, ভণ্ডুতিত্তিরনামকা।
‘‘Mandālakā celakeṭu, bhaṇḍutittiranāmakā;
২০৭০.
2070.
‘‘করৰিযা চ সগ্গা চ, উহুঙ্কারা চ কুক্কুহা।
‘‘Karaviyā ca saggā ca, uhuṅkārā ca kukkuhā;
নানাদিজগণাকিণ্ণং, নানাসরনিকূজিতং॥
Nānādijagaṇākiṇṇaṃ, nānāsaranikūjitaṃ.
২০৭১.
2071.
মোদন্তি সহ ভরিযাহি, অঞ্ঞমঞ্ঞং পকূজিনো॥
Modanti saha bhariyāhi, aññamaññaṃ pakūjino.
২০৭২.
2072.
‘‘অথেত্থ সকুণা সন্তি, দিজা মঞ্জুস্সরা সিতা।
‘‘Athettha sakuṇā santi, dijā mañjussarā sitā;
সেতচ্ছিকুটা ভদ্রক্খা, অণ্ডজা চিত্রপেখুণা॥
Setacchikuṭā bhadrakkhā, aṇḍajā citrapekhuṇā.
২০৭৩.
2073.
‘‘অথেত্থ সকুণা সন্তি, দিজা মঞ্জুস্সরা সিতা।
‘‘Athettha sakuṇā santi, dijā mañjussarā sitā;
সিখণ্ডী নীলগীৰাহি, অঞ্ঞমঞ্ঞং পকূজিনো॥
Sikhaṇḍī nīlagīvāhi, aññamaññaṃ pakūjino.
২০৭৪.
2074.
‘‘কুকুত্থকা কুল়ীরকা, কোট্ঠা পোক্খরসাতকা।
‘‘Kukutthakā kuḷīrakā, koṭṭhā pokkharasātakā;
কালামেয্যা বলিযক্খা, কদম্বা সুৰসাল়িকা॥
Kālāmeyyā baliyakkhā, kadambā suvasāḷikā.
২০৭৫.
2075.
‘‘হলিদ্দা লোহিতা সেতা, অথেত্থ নলকা বহূ।
‘‘Haliddā lohitā setā, athettha nalakā bahū;
ৰারণা ভিঙ্গরাজা চ, কদম্বা সুৰকোকিলা॥
Vāraṇā bhiṅgarājā ca, kadambā suvakokilā.
২০৭৬.
2076.
‘‘উক্কুসা কুররা হংসা, আটা পরিৰদেন্তিকা।
‘‘Ukkusā kurarā haṃsā, āṭā parivadentikā;
পাকহংসা অতিবলা, নজ্জুহা জীৰজীৰকা॥
Pākahaṃsā atibalā, najjuhā jīvajīvakā.
২০৭৭.
2077.
‘‘পারেৰতা রৰিহংসা, চক্কৰাকা নদীচরা।
‘‘Pārevatā ravihaṃsā, cakkavākā nadīcarā;
ৰারণাভিরুদা রম্মা, উভো কালূপকূজিনো॥
Vāraṇābhirudā rammā, ubho kālūpakūjino.
২০৭৮.
2078.
‘‘অথেত্থ সকুণা সন্তি, নানাৰণ্ণা বহূ দিজা।
‘‘Athettha sakuṇā santi, nānāvaṇṇā bahū dijā;
মোদন্তি সহ ভরিযাহি, অঞ্ঞমঞ্ঞং পকূজিনো॥
Modanti saha bhariyāhi, aññamaññaṃ pakūjino.
২০৭৯.
2079.
‘‘অথেত্থ সকুণা সন্তি, নানাৰণ্ণা বহূ দিজা।
‘‘Athettha sakuṇā santi, nānāvaṇṇā bahū dijā;
সব্বে মঞ্জূ নিকূজন্তি, মুচলিন্দমুভতোসরং॥
Sabbe mañjū nikūjanti, mucalindamubhatosaraṃ.
২০৮০.
2080.
মোদন্তি সহ ভরিযাহি, অঞ্ঞমঞ্ঞং পকূজিনো॥
Modanti saha bhariyāhi, aññamaññaṃ pakūjino.
২০৮১.
2081.
‘‘অথেত্থ সকুণা সন্তি, করৰিযা নাম তে দিজা।
‘‘Athettha sakuṇā santi, karaviyā nāma te dijā;
সব্বে মঞ্জূ নিকূজন্তি, মুচলিন্দমুভতোসরং॥
Sabbe mañjū nikūjanti, mucalindamubhatosaraṃ.
২০৮২.
2082.
‘‘এণেয্যপসদাকিণ্ণং, নাগসংসেৰিতং ৰনং।
‘‘Eṇeyyapasadākiṇṇaṃ, nāgasaṃsevitaṃ vanaṃ;
নানালতাহি সঞ্ছন্নং, কদলীমিগসেৰিতং॥
Nānālatāhi sañchannaṃ, kadalīmigasevitaṃ.
২০৮৩.
2083.
সালি অকট্ঠপাকো চ, উচ্ছু তত্থ অনপ্পকো॥
Sāli akaṭṭhapāko ca, ucchu tattha anappako.
২০৮৪.
2084.
‘‘অযং একপদী এতি, উজুং গচ্ছতি অস্সমং।
‘‘Ayaṃ ekapadī eti, ujuṃ gacchati assamaṃ;
যত্থ ৰেস্সন্তরো রাজা, সহ পুত্তেহি সম্মতি॥
Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.
২০৮৫.
2085.
‘‘ধারেন্তো ব্রাহ্মণৰণ্ণং, আসদঞ্চ মসং জটং।
‘‘Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, āsadañca masaṃ jaṭaṃ;
চম্মৰাসী ছমা সেতি, জাতৰেদং নমস্সতি’’॥
Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati’’.
২০৮৬.
2086.
ইদং সুত্ৰা ব্রহ্মবন্ধু, ইসিং কত্ৰা পদক্খিণং।
Idaṃ sutvā brahmabandhu, isiṃ katvā padakkhiṇaṃ;
উদগ্গচিত্তো পক্কামি, যত্থ ৰেস্সন্তরো অহু’’॥
Udaggacitto pakkāmi, yattha vessantaro ahu’’.
মহাৰনৰণ্ণনা।
Mahāvanavaṇṇanā.
দারকপব্বং
Dārakapabbaṃ
২০৮৭.
2087.
‘‘উট্ঠেহি জালি পতিট্ঠ, পোরাণং ৰিয দিস্সতি।
‘‘Uṭṭhehi jāli patiṭṭha, porāṇaṃ viya dissati;
ব্রাহ্মণং ৰিয পস্সামি, নন্দিযো মাভিকীররে’’॥
Brāhmaṇaṃ viya passāmi, nandiyo mābhikīrare’’.
২০৮৮.
2088.
‘‘অহম্পি তাত পস্সামি, যো সো ব্রহ্মাৰ দিস্সতি।
‘‘Ahampi tāta passāmi, yo so brahmāva dissati;
২০৮৯.
2089.
‘‘কচ্চি নু ভোতো কুসলং, কচ্চি ভোতো অনামযং।
‘‘Kacci nu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ;
কচ্চি উঞ্ছেন যাপেথ, কচ্চি মূলফলা বহূ॥
Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū.
২০৯০.
2090.
‘‘কচ্চি ডংসা মকসা চ, অপ্পমেৰ সরীসপা।
‘‘Kacci ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;
ৰনে ৰাল়মিগাকিণ্ণে, কচ্চি হিংসা ন ৰিজ্জতি’’॥
Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṃsā na vijjati’’.
২০৯১.
2091.
‘‘কুসলঞ্চেৰ নো ব্রহ্মে, অথো ব্রহ্মে অনামযং।
‘‘Kusalañceva no brahme, atho brahme anāmayaṃ;
অথো উঞ্ছেন যাপেম, অথো মূলফলা বহূ॥
Atho uñchena yāpema, atho mūlaphalā bahū.
২০৯২.
2092.
‘‘অথো ডংসা মকসা চ, অপ্পমেৰ সরীসপা।
‘‘Atho ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;
২০৯৩.
2093.
ইদম্পি পঠমং পস্সাম, ব্রাহ্মণং দেৰৰণ্ণিনং।
Idampi paṭhamaṃ passāma, brāhmaṇaṃ devavaṇṇinaṃ;
আদায ৰেল়ুৰং দণ্ডং, অগ্গিহুত্তং কমণ্ডলুং॥
Ādāya veḷuvaṃ daṇḍaṃ, aggihuttaṃ kamaṇḍaluṃ.
২০৯৪.
2094.
‘‘স্ৰাগতং তে মহাব্রহ্মে, অথো তে অদুরাগতং।
‘‘Svāgataṃ te mahābrahme, atho te adurāgataṃ;
অন্তো পৰিস ভদ্দন্তে, পাদে পক্খালযস্সু তে॥
Anto pavisa bhaddante, pāde pakkhālayassu te.
২০৯৫.
2095.
‘‘তিন্দুকানি পিযালানি, মধুকে কাসুমারিযো।
‘‘Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo;
ফলানি খুদ্দকপ্পানি, ভুঞ্জ ব্রহ্মে ৰরং ৰরং॥
Phalāni khuddakappāni, bhuñja brahme varaṃ varaṃ.
২০৯৬.
2096.
‘‘ইদম্পি পানীযং সীতং, আভতং গিরিগব্ভরা।
‘‘Idampi pānīyaṃ sītaṃ, ābhataṃ girigabbharā;
ততো পিৰ মহাব্রহ্মে, সচে ত্ৰং অভিকঙ্খসি॥
Tato piva mahābrahme, sace tvaṃ abhikaṅkhasi.
২০৯৭.
2097.
‘‘অথ ত্ৰং কেন ৰণ্ণেন, কেন ৰা পন হেতুনা।
‘‘Atha tvaṃ kena vaṇṇena, kena vā pana hetunā;
অনুপ্পত্তো ব্রহারঞ্ঞং, তং মে অক্খাহি পুচ্ছিতো’’॥
Anuppatto brahāraññaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito’’.
২০৯৮.
2098.
‘‘যথা ৰারিৰহো পূরো, সব্বকালং ন খীযতি।
‘‘Yathā vārivaho pūro, sabbakālaṃ na khīyati;
এৰং তং যাচিতাগচ্ছিং, পুত্তে মে দেহি যাচিতো’’॥
Evaṃ taṃ yācitāgacchiṃ, putte me dehi yācito’’.
২০৯৯.
2099.
‘‘দদামি ন ৰিকম্পামি, ইস্সরো নয ব্রাহ্মণ।
‘‘Dadāmi na vikampāmi, issaro naya brāhmaṇa;
পাতো গতা রাজপুত্তী, সাযং উঞ্ছাতো এহিতি॥
Pāto gatā rājaputtī, sāyaṃ uñchāto ehiti.
২১০০.
2100.
‘‘একরত্তিং ৰসিত্ৰান, পাতো গচ্ছসি ব্রাহ্মণ।
‘‘Ekarattiṃ vasitvāna, pāto gacchasi brāhmaṇa;
তস্সা ন্হাতে উপঘাতে, অথ নে মালধারিনে॥
Tassā nhāte upaghāte, atha ne māladhārine.
২১০১.
2101.
‘‘একরত্তিং ৰসিত্ৰান, পাতো গচ্ছসি ব্রাহ্মণ।
‘‘Ekarattiṃ vasitvāna, pāto gacchasi brāhmaṇa;
নানাপুপ্ফেহি সঞ্ছন্নে, নানাগন্ধেহি ভূসিতে।
Nānāpupphehi sañchanne, nānāgandhehi bhūsite;
নানামূলফলাকিণ্ণে, গচ্ছ স্ৰাদায ব্রাহ্মণ’’॥
Nānāmūlaphalākiṇṇe, gaccha svādāya brāhmaṇa’’.
২১০২.
2102.
‘‘ন ৰাসমভিরোচামি, গমনং ময্হ রুচ্চতি।
‘‘Na vāsamabhirocāmi, gamanaṃ mayha ruccati;
অন্তরাযোপি মে অস্স, গচ্ছঞ্ঞেৰ রথেসভ॥
Antarāyopi me assa, gacchaññeva rathesabha.
২১০৩.
2103.
‘‘ন হেতা যাচযোগী নং, অন্তরাযস্স কারিযা।
‘‘Na hetā yācayogī naṃ, antarāyassa kāriyā;
ইত্থিযো মন্তং 167 জানন্তি, সব্বং গণ্হন্তি ৰামতো॥
Itthiyo mantaṃ 168 jānanti, sabbaṃ gaṇhanti vāmato.
২১০৪.
2104.
‘‘সদ্ধায দানং দদতো, মাসং অদক্খি মাতরং।
‘‘Saddhāya dānaṃ dadato, māsaṃ adakkhi mātaraṃ;
অন্তরাযম্পি সা কযিরা, গচ্ছঞ্ঞেৰ রথেসভ॥
Antarāyampi sā kayirā, gacchaññeva rathesabha.
২১০৫.
2105.
‘‘আমন্তযস্সু তে পুত্তে, মা তে মাতরমদ্দসুং।
‘‘Āmantayassu te putte, mā te mātaramaddasuṃ;
সদ্ধায দানং দদতো, এৰং পুঞ্ঞং পৰড্ঢতি॥
Saddhāya dānaṃ dadato, evaṃ puññaṃ pavaḍḍhati.
২১০৬.
2106.
‘‘আমন্তযস্সু তে পুত্তে, মা তে মাতরমদ্দসুং।
‘‘Āmantayassu te putte, mā te mātaramaddasuṃ;
মাদিসস্স ধনং দত্ৰা, রাজ সগ্গং গমিস্সসি’’॥
Mādisassa dhanaṃ datvā, rāja saggaṃ gamissasi’’.
২১০৭.
2107.
‘‘সচে ত্ৰং নিচ্ছসে দট্ঠুং, মম ভরিযং পতিব্বতং।
‘‘Sace tvaṃ nicchase daṭṭhuṃ, mama bhariyaṃ patibbataṃ;
অয্যকস্সপি দস্সেহি, জালিং কণ্হাজিনং চুভো॥
Ayyakassapi dassehi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
২১০৮.
2108.
‘‘ইমে কুমারে দিস্ৰান, মঞ্জুকে পিযভাণিনে।
‘‘Ime kumāre disvāna, mañjuke piyabhāṇine;
পতীতো সুমনো ৰিত্তো, বহুং দস্সতি তে ধনং’’॥
Patīto sumano vitto, bahuṃ dassati te dhanaṃ’’.
২১০৯.
2109.
‘‘অচ্ছেদনস্স ভাযামি, রাজপুত্ত সুণোহি মে।
‘‘Acchedanassa bhāyāmi, rājaputta suṇohi me;
রাজদণ্ডায মং দজ্জা, ৰিক্কিণেয্য হনেয্য ৰা।
Rājadaṇḍāya maṃ dajjā, vikkiṇeyya haneyya vā;
জিনো ধনঞ্চ দাসে চ, গারয্হস্স ব্রহ্মবন্ধুযা’’॥
Jino dhanañca dāse ca, gārayhassa brahmabandhuyā’’.
২১১০.
2110.
‘‘ইমে কুমারে দিস্ৰান, মঞ্জুকে পিযভাণিনে।
‘‘Ime kumāre disvāna, mañjuke piyabhāṇine;
ধম্মে ঠিতো মহারাজা, সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনো।
Dhamme ṭhito mahārājā, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano;
লদ্ধা পীতিসোমনস্সং, বহুং দস্সতি তে ধনং’’॥
Laddhā pītisomanassaṃ, bahuṃ dassati te dhanaṃ’’.
২১১১.
2111.
‘‘নাহং তম্পি করিস্সামি, যং মং ত্ৰং অনুসাসসি।
‘‘Nāhaṃ tampi karissāmi, yaṃ maṃ tvaṃ anusāsasi;
দারকেৰ অহং নেস্সং, ব্রাহ্মণ্যা পরিচারকে’’॥
Dārakeva ahaṃ nessaṃ, brāhmaṇyā paricārake’’.
২১১২.
2112.
‘‘ততো কুমারা ব্যথিতা 169, সুত্ৰা লুদ্দস্স ভাসিতং।
‘‘Tato kumārā byathitā 170, sutvā luddassa bhāsitaṃ;
তেন তেন পধাৰিংসু, জালী কণ্হাজিনা চুভো’’॥
Tena tena padhāviṃsu, jālī kaṇhājinā cubho’’.
২১১৩.
2113.
‘‘এহি তাত পিযপুত্ত, পূরেথ মম পারমিং।
‘‘Ehi tāta piyaputta, pūretha mama pāramiṃ;
হদযং মেভিসিঞ্চেথ, করোথ ৰচনং মম॥
Hadayaṃ mebhisiñcetha, karotha vacanaṃ mama.
২১১৪.
2114.
‘‘যানা নাৰা চ মে হোথ, অচলা ভৰসাগরে।
‘‘Yānā nāvā ca me hotha, acalā bhavasāgare;
জাতিপারং তরিস্সামি, সন্তারেস্সং সদেৰকং’’॥
Jātipāraṃ tarissāmi, santāressaṃ sadevakaṃ’’.
২১১৫.
2115.
হদযং মেভিসিঞ্চেথ, করোথ ৰচনং মম॥
Hadayaṃ mebhisiñcetha, karotha vacanaṃ mama.
২১১৬.
2116.
‘‘যানা নাৰা চ মে হোথ, অচলা ভৰসাগরে।
‘‘Yānā nāvā ca me hotha, acalā bhavasāgare;
জাতিপারং তরিস্সামি, উদ্ধরিস্সং সদেৰকং’’॥
Jātipāraṃ tarissāmi, uddharissaṃ sadevakaṃ’’.
২১১৭.
2117.
‘‘ততো কুমারে আদায, জালিং কণ্হাজিনং চুভো।
‘‘Tato kumāre ādāya, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho;
ব্রাহ্মণস্স অদা দানং, সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনো॥
Brāhmaṇassa adā dānaṃ, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano.
২১১৮.
2118.
‘‘ততো কুমারে আদায, জালিং কণ্হাজিনং চুভো।
‘‘Tato kumāre ādāya, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho;
ব্রাহ্মণস্স অদা ৰিত্তো, পুত্তকে দানমুত্তমং॥
Brāhmaṇassa adā vitto, puttake dānamuttamaṃ.
২১১৯.
2119.
‘‘তদাসি যং ভিংসনকং, তদাসি লোমহংসনং।
‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;
যং কুমারে পদিন্নম্হি, মেদনী সম্পকম্পথ॥
Yaṃ kumāre padinnamhi, medanī sampakampatha.
২১২০.
2120.
‘‘তদাসি যং ভিংসনকং, তদাসি লোমহংসনং।
‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;
যং পঞ্জলিকতো রাজা, কুমারে সুখৰচ্ছিতে।
Yaṃ pañjalikato rājā, kumāre sukhavacchite;
ব্রাহ্মণস্স অদা দানং, সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনো’’॥
Brāhmaṇassa adā dānaṃ, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano’’.
২১২১.
2121.
‘‘ততো সো ব্রাহ্মণো লুদ্দো, লতং দন্তেহি ছিন্দিয।
‘‘Tato so brāhmaṇo luddo, lataṃ dantehi chindiya;
২১২২.
2122.
‘‘ততো সো রজ্জুমাদায, দণ্ডঞ্চাদায ব্রাহ্মণো।
‘‘Tato so rajjumādāya, daṇḍañcādāya brāhmaṇo;
আকোটযন্তো তে নেতি, সিৰিরাজস্স পেক্খতো’’॥
Ākoṭayanto te neti, sivirājassa pekkhato’’.
২১২৩.
2123.
‘‘ততো কুমারা পক্কামুং, ব্রাহ্মণস্স পমুঞ্চিয।
‘‘Tato kumārā pakkāmuṃ, brāhmaṇassa pamuñciya;
অস্সুপুণ্ণেহি নেত্তেহি, পিতরং সো উদিক্খতি॥
Assupuṇṇehi nettehi, pitaraṃ so udikkhati.
২১২৪.
2124.
‘‘ৰেধমস্সত্থপত্তংৰ, পিতু পাদানি ৰন্দতি।
‘‘Vedhamassatthapattaṃva, pitu pādāni vandati;
পিতু পাদানি ৰন্দিত্ৰা, ইদং ৰচনমব্রৰি॥
Pitu pādāni vanditvā, idaṃ vacanamabravi.
২১২৫.
2125.
‘‘অম্মা চ তাত নিক্খন্তা, ত্ৰঞ্চ নো তাত দস্সসি।
‘‘Ammā ca tāta nikkhantā, tvañca no tāta dassasi;
যাৰ অম্মম্পি পস্সেমু, অথ নো তাত দস্সসি॥
Yāva ammampi passemu, atha no tāta dassasi.
২১২৬.
2126.
‘‘অম্মা চ তাত নিক্খন্তা, ত্ৰঞ্চ নো তাত দস্সসি।
‘‘Ammā ca tāta nikkhantā, tvañca no tāta dassasi;
মা নো ত্ৰং তাত অদদা, যাৰ অম্মাপি এতু নো।
Mā no tvaṃ tāta adadā, yāva ammāpi etu no;
তদাযং ব্রাহ্মণো কামং, ৰিক্কিণাতু হনাতু ৰা॥
Tadāyaṃ brāhmaṇo kāmaṃ, vikkiṇātu hanātu vā.
২১২৭.
2127.
দীঘুত্তরোট্ঠো চপলো, কল়ারো ভগ্গনাসকো॥
Dīghuttaroṭṭho capalo, kaḷāro bhagganāsako.
২১২৮.
2128.
‘‘কুম্ভোদরো ভগ্গপিট্ঠি, অথো ৰিসমচক্খুকো।
‘‘Kumbhodaro bhaggapiṭṭhi, atho visamacakkhuko;
লোহমস্সু হরিতকেসো, ৰলীনং তিলকাহতো॥
Lohamassu haritakeso, valīnaṃ tilakāhato.
২১২৯.
2129.
‘‘পিঙ্গলো চ ৰিনতো চ, ৰিকটো চ ব্রহা খরো।
‘‘Piṅgalo ca vinato ca, vikaṭo ca brahā kharo;
অজিনানি চ সন্নদ্ধো, অমনুস্সো ভযানকো॥
Ajināni ca sannaddho, amanusso bhayānako.
২১৩০.
2130.
‘‘মনুস্সো উদাহু যক্খো, মংসলোহিতভোজনো।
‘‘Manusso udāhu yakkho, maṃsalohitabhojano;
গামা অরঞ্ঞমাগম্ম, ধনং তং তাত যাচতি॥
Gāmā araññamāgamma, dhanaṃ taṃ tāta yācati.
২১৩১.
2131.
‘‘নীযমানে পিসাচেন, কিং নু তাত উদিক্খসি।
‘‘Nīyamāne pisācena, kiṃ nu tāta udikkhasi;
অস্মা নূন তে হদযং, আযসং দল়্হবন্ধনং॥
Asmā nūna te hadayaṃ, āyasaṃ daḷhabandhanaṃ.
২১৩২.
2132.
‘‘যো নো বদ্ধে ন জানাসি, ব্রাহ্মণেন ধনেসিনা।
‘‘Yo no baddhe na jānāsi, brāhmaṇena dhanesinā;
অচ্চাযিকেন লুদ্দেন, যো নো গাৰোৰ সুম্ভতি॥
Accāyikena luddena, yo no gāvova sumbhati.
২১৩৩.
2133.
‘‘ইধেৰ অচ্ছতং কণ্হা, ন সা জানাতি কিস্মিঞ্চি।
‘‘Idheva acchataṃ kaṇhā, na sā jānāti kismiñci;
মিগীৰ খীরসম্মত্তা, যূথা হীনা পকন্দতি॥
Migīva khīrasammattā, yūthā hīnā pakandati.
২১৩৪.
2134.
‘‘ন মে ইদং তথা দুক্খং, লব্ভা হি পুমুনা ইদং।
‘‘Na me idaṃ tathā dukkhaṃ, labbhā hi pumunā idaṃ;
যঞ্চ অম্মং ন পস্সামি, তং মে দুক্খতরং ইতো॥
Yañca ammaṃ na passāmi, taṃ me dukkhataraṃ ito.
২১৩৫.
2135.
‘‘ন মে ইদং তথা দুক্খং, লব্ভা হি পুমুনা ইদং।
‘‘Na me idaṃ tathā dukkhaṃ, labbhā hi pumunā idaṃ;
যঞ্চ তাতং ন পস্সামি, তং মে দুক্খতরং ইতো॥
Yañca tātaṃ na passāmi, taṃ me dukkhataraṃ ito.
২১৩৬.
2136.
কণ্হাজিনং অপস্সন্তী, কুমারিং চারুদস্সনিং॥
Kaṇhājinaṃ apassantī, kumāriṃ cārudassaniṃ.
২১৩৭.
2137.
‘‘সো নূন কপণো তাতো, চিররত্তায রুচ্ছতি।
‘‘So nūna kapaṇo tāto, cirarattāya rucchati;
কণ্হাজিনং অপস্সন্তো, কুমারিং চারুদস্সনিং॥
Kaṇhājinaṃ apassanto, kumāriṃ cārudassaniṃ.
২১৩৮.
2138.
‘‘সা নূন কপণা অম্মা, চিরং রুচ্ছতি অস্সমে।
‘‘Sā nūna kapaṇā ammā, ciraṃ rucchati assame;
কণ্হাজিনং অপস্সন্তী, কুমারিং চারুদস্সনিং॥
Kaṇhājinaṃ apassantī, kumāriṃ cārudassaniṃ.
২১৩৯.
2139.
‘‘সো নূন কপণো তাতো, চিরং রুচ্ছতি অস্সমে।
‘‘So nūna kapaṇo tāto, ciraṃ rucchati assame;
কণ্হাজিনং অপস্সন্তো, কুমারিং চারুদস্সনিং॥
Kaṇhājinaṃ apassanto, kumāriṃ cārudassaniṃ.
২১৪০.
2140.
‘‘সা নূন কপণা অম্মা, চিররত্তায রুচ্ছতি।
‘‘Sā nūna kapaṇā ammā, cirarattāya rucchati;
অড্ঢরত্তে ৰ রত্তে ৰা, নদীৰ অৰসুচ্ছতি॥
Aḍḍharatte va ratte vā, nadīva avasucchati.
২১৪১.
2141.
‘‘সো নূন কপণো তাতো, চিররত্তায রুচ্ছতি।
‘‘So nūna kapaṇo tāto, cirarattāya rucchati;
অড্ঢরত্তে ৰ রত্তে ৰা, নদীৰ অৰসুচ্ছতি॥
Aḍḍharatte va ratte vā, nadīva avasucchati.
২১৪২.
2142.
ৰিৰিধানি রুক্খজাতানি, তানি অজ্জ জহামসে॥
Vividhāni rukkhajātāni, tāni ajja jahāmase.
২১৪৩.
2143.
‘‘অস্সত্থা পনসা চেমে, নিগ্রোধা চ কপিত্থনা।
‘‘Assatthā panasā ceme, nigrodhā ca kapitthanā;
ৰিৰিধানি ফলজাতানি, তানি অজ্জ জহামসে॥
Vividhāni phalajātāni, tāni ajja jahāmase.
২১৪৪.
2144.
যত্থস্সু পুব্বে কীল়াম, তানি অজ্জ জহামসে॥
Yatthassu pubbe kīḷāma, tāni ajja jahāmase.
২১৪৫.
2145.
‘‘ৰিৰিধানি পুপ্ফজাতানি, অস্মিং উপরিপব্বতে।
‘‘Vividhāni pupphajātāni, asmiṃ uparipabbate;
যানস্সু পুব্বে ধারেম, তানি অজ্জ জহামসে॥
Yānassu pubbe dhārema, tāni ajja jahāmase.
২১৪৬.
2146.
‘‘ৰিৰিধানি ফলজাতানি, অস্মিং উপরিপব্বতে।
‘‘Vividhāni phalajātāni, asmiṃ uparipabbate;
যানস্সু পুব্বে ভুঞ্জাম, তানি অজ্জ জহামসে॥
Yānassu pubbe bhuñjāma, tāni ajja jahāmase.
২১৪৭.
2147.
‘‘ইমে নো হত্থিকা অস্সা, বলিবদ্দা চ নো ইমে।
‘‘Ime no hatthikā assā, balibaddā ca no ime;
যেহিস্সু পুব্বে কীল়াম, তানি অজ্জ জহামসে’’॥
Yehissu pubbe kīḷāma, tāni ajja jahāmase’’.
২১৪৮.
2148.
‘‘নীযমানা কুমারা তে, পিতরং এতদব্রৰুং।
‘‘Nīyamānā kumārā te, pitaraṃ etadabravuṃ;
অম্মং আরোগ্যং ৰজ্জাসি, ত্ৰঞ্চ তাত সুখী ভৰ॥
Ammaṃ ārogyaṃ vajjāsi, tvañca tāta sukhī bhava.
২১৪৯.
2149.
‘‘ইমে নো হত্থিকা অস্সা, বলিবদ্দা চ নো ইমে।
‘‘Ime no hatthikā assā, balibaddā ca no ime;
তানি অম্মায দজ্জেসি, সোকং তেহি ৰিনেস্সতি॥
Tāni ammāya dajjesi, sokaṃ tehi vinessati.
২১৫০.
2150.
‘‘ইমে নো হত্থিকা অস্সা, বলিবদ্দা চ নো ইমে।
‘‘Ime no hatthikā assā, balibaddā ca no ime;
তানি অম্মা উদিক্খন্তী, সোকং পটিৰিনেস্সতি॥
Tāni ammā udikkhantī, sokaṃ paṭivinessati.
২১৫১.
2151.
‘‘ততো ৰেস্সন্তরো রাজা, দানং দত্ৰান খত্তিযো।
‘‘Tato vessantaro rājā, dānaṃ datvāna khattiyo;
পণ্ণসালং পৰিসিত্ৰা, কলুনং পরিদেৰযি’’॥
Paṇṇasālaṃ pavisitvā, kalunaṃ paridevayi’’.
২১৫২.
2152.
‘‘কং ন্ৰজ্জ ছাতা তসিতা, উপরুচ্ছন্তি দারকা।
‘‘Kaṃ nvajja chātā tasitā, uparucchanti dārakā;
সাযং সংৰেসনাকালে, কো নে দস্সতি ভোজনং॥
Sāyaṃ saṃvesanākāle, ko ne dassati bhojanaṃ.
২১৫৩.
2153.
‘‘কং ন্ৰজ্জ ছাতা তসিতা, উপরুচ্ছন্তি দারকা।
‘‘Kaṃ nvajja chātā tasitā, uparucchanti dārakā;
সাযং সংৰেসনাকালে, অম্মা ছাতম্হ দেথ নো॥
Sāyaṃ saṃvesanākāle, ammā chātamha detha no.
২১৫৪.
2154.
‘‘কথং নু পথং গচ্ছন্তি, পত্তিকা অনুপাহনা।
‘‘Kathaṃ nu pathaṃ gacchanti, pattikā anupāhanā;
সন্তা সূনেহি পাদেহি, কো নে হত্থে গহেস্সতি॥
Santā sūnehi pādehi, ko ne hatthe gahessati.
২১৫৫.
2155.
‘‘কথং নু সো ন লজ্জেয্য, সম্মুখা পহরং মম।
‘‘Kathaṃ nu so na lajjeyya, sammukhā paharaṃ mama;
অদূসকানং পুত্তানং, অলজ্জী ৰত ব্রাহ্মণো॥
Adūsakānaṃ puttānaṃ, alajjī vata brāhmaṇo.
২১৫৬.
2156.
‘‘যোপি মে দাসিদাসস্স, অঞ্ঞো ৰা পন পেসিযো।
‘‘Yopi me dāsidāsassa, añño vā pana pesiyo;
তস্সাপি সুৰিহীনস্স, কো লজ্জী পহরিস্সতি॥
Tassāpi suvihīnassa, ko lajjī paharissati.
২১৫৭.
2157.
‘‘ৰারিজস্সেৰ মে সতো, বদ্ধস্স কুমিনামুখে।
‘‘Vārijasseva me sato, baddhassa kumināmukhe;
অক্কোসতি পহরতি, পিযে পুত্তে অপস্সতো॥
Akkosati paharati, piye putte apassato.
২১৫৮.
2158.
‘‘অদু চাপং গহেত্ৰান, খগ্গং বন্ধিয ৰামতো।
‘‘Adu cāpaṃ gahetvāna, khaggaṃ bandhiya vāmato;
আনেস্সামি সকে পুত্তে, পুত্তানঞ্হি ৰধো দুখো॥
Ānessāmi sake putte, puttānañhi vadho dukho.
২১৫৯.
2159.
‘‘অট্ঠানমেতং 187 দুক্খরূপং, যং কুমারা ৰিহঞ্ঞরে।
‘‘Aṭṭhānametaṃ 188 dukkharūpaṃ, yaṃ kumārā vihaññare;
সতঞ্চ ধম্মমঞ্ঞায, কো দত্ৰা অনুতপ্পতি’’॥
Satañca dhammamaññāya, ko datvā anutappati’’.
২১৬০.
2160.
‘‘সচ্চং কিরেৰমাহংসু, নরা একচ্চিযা ইধ।
‘‘Saccaṃ kirevamāhaṃsu, narā ekacciyā idha;
২১৬১.
2161.
‘‘এহি কণ্হে মরিস্সাম, নত্থত্থো জীৰিতেন নো।
‘‘Ehi kaṇhe marissāma, natthattho jīvitena no;
অচ্চাযিকস্স লুদ্দস্স, যো নো গাৰোৰ সুম্ভতি॥
Accāyikassa luddassa, yo no gāvova sumbhati.
২১৬২.
2162.
‘‘ইমে তে জম্বুকা রুক্খা, ৰেদিসা সিন্দুৰারকা।
‘‘Ime te jambukā rukkhā, vedisā sinduvārakā;
ৰিৰিধানি রুক্খজাতানি, তানি কণ্হে জহামসে॥
Vividhāni rukkhajātāni, tāni kaṇhe jahāmase.
২১৬৩.
2163.
‘‘অস্সত্থা পনসা চেমে, নিগ্রোধা চ কপিত্থনা।
‘‘Assatthā panasā ceme, nigrodhā ca kapitthanā;
ৰিৰিধানি ফলজাতানি, তানি কণ্হে জহামসে॥
Vividhāni phalajātāni, tāni kaṇhe jahāmase.
২১৬৪.
2164.
‘‘ইমে তিট্ঠন্তি আরামা, অযং সীতূদকা নদী।
‘‘Ime tiṭṭhanti ārāmā, ayaṃ sītūdakā nadī;
যত্থস্সু পুব্বে কীল়াম, তানি কণ্হে জহামসে॥
Yatthassu pubbe kīḷāma, tāni kaṇhe jahāmase.
২১৬৫.
2165.
‘‘ৰিৰিধানি পুপ্ফজাতানি, অস্মিং উপরিপব্বতে।
‘‘Vividhāni pupphajātāni, asmiṃ uparipabbate;
যানস্সু পুব্বে ধারেম, তানি কণ্হে জহামসে॥
Yānassu pubbe dhārema, tāni kaṇhe jahāmase.
২১৬৬.
2166.
‘‘ৰিৰিধানি ফলজাতানি, অস্মিং উপরিপব্বতে।
‘‘Vividhāni phalajātāni, asmiṃ uparipabbate;
যানস্সু পুব্বে ভুঞ্জাম, তানি কণ্হে জহামসে॥
Yānassu pubbe bhuñjāma, tāni kaṇhe jahāmase.
২১৬৭.
2167.
‘‘ইমে নো হত্থিকা অস্সা, বলিবদ্দা চ নো ইমে।
‘‘Ime no hatthikā assā, balibaddā ca no ime;
যেহিস্সু পুব্বে কীল়াম, তানি কণ্হে জহামসে’’॥
Yehissu pubbe kīḷāma, tāni kaṇhe jahāmase’’.
২১৬৮.
2168.
‘‘নীযমানা কুমারা তে, ব্রাহ্মণস্স পমুঞ্চিয।
‘‘Nīyamānā kumārā te, brāhmaṇassa pamuñciya;
তেন তেন পধাৰিংসু, জালী কণ্হাজিনা চুভো’’॥
Tena tena padhāviṃsu, jālī kaṇhājinā cubho’’.
২১৬৯.
2169.
‘‘ততো সো রজ্জুমাদায, দণ্ডঞ্চাদায ব্রাহ্মণো।
‘‘Tato so rajjumādāya, daṇḍañcādāya brāhmaṇo;
আকোটযন্তো তে নেতি, সিৰিরাজস্স পেক্খতো’’॥
Ākoṭayanto te neti, sivirājassa pekkhato’’.
২১৭০.
2170.
‘‘তং তং কণ্হাজিনাৰোচ, অযং মং তাত ব্রাহ্মণো।
‘‘Taṃ taṃ kaṇhājināvoca, ayaṃ maṃ tāta brāhmaṇo;
লট্ঠিযা পটিকোটেতি, ঘরে জাতংৰ দাসিযং॥
Laṭṭhiyā paṭikoṭeti, ghare jātaṃva dāsiyaṃ.
২১৭১.
2171.
‘‘ন চাযং ব্রাহ্মণো তাত, ধম্মিকা হোন্তি ব্রাহ্মণা।
‘‘Na cāyaṃ brāhmaṇo tāta, dhammikā honti brāhmaṇā;
যক্খো ব্রাহ্মণৰণ্ণেন, খাদিতুং তাত নেতি নো।
Yakkho brāhmaṇavaṇṇena, khādituṃ tāta neti no;
নীযমানে পিসাচেন, কিং নু তাত উদিক্খসি’’॥
Nīyamāne pisācena, kiṃ nu tāta udikkhasi’’.
২১৭২.
2172.
‘‘ইমে নো পাদকা দুক্খা, দীঘো চদ্ধা সুদুগ্গমো।
‘‘Ime no pādakā dukkhā, dīgho caddhā suduggamo;
২১৭৩.
2173.
২১৭৪.
2174.
‘‘তিণলতানি ওসধ্যো, পব্বতানি ৰনানি চ।
‘‘Tiṇalatāni osadhyo, pabbatāni vanāni ca;
অম্মং আরোগ্যং ৰজ্জাথ, অযং নো নেতি ব্রাহ্মণো॥
Ammaṃ ārogyaṃ vajjātha, ayaṃ no neti brāhmaṇo.
২১৭৫.
2175.
‘‘ৰজ্জন্তু ভোন্তো অম্মঞ্চ, মদ্দিং অস্মাক মাতরং।
‘‘Vajjantu bhonto ammañca, maddiṃ asmāka mātaraṃ;
সচে অনুপতিতুকামাসি, খিপ্পং অনুপতিযাসি নো॥
Sace anupatitukāmāsi, khippaṃ anupatiyāsi no.
২১৭৬.
2176.
‘‘অযং একপদী এতি, উজুং গচ্ছতি অস্সমং।
‘‘Ayaṃ ekapadī eti, ujuṃ gacchati assamaṃ;
তমেৰানুপতেয্যাসি, অপি পস্সেসি নে লহুং॥
Tamevānupateyyāsi, api passesi ne lahuṃ.
২১৭৭.
2177.
সুঞ্ঞং দিস্ৰান অস্সমং, তং তে দুক্খং ভৰিস্সতি॥
Suññaṃ disvāna assamaṃ, taṃ te dukkhaṃ bhavissati.
২১৭৮.
2178.
যা নো বদ্ধে ন জানাসি, ব্রাহ্মণেন ধনেসিনা॥
Yā no baddhe na jānāsi, brāhmaṇena dhanesinā.
২১৭৯.
2179.
‘‘অচ্চাযিকেন লুদ্দেন, যো নো গাৰোৰ সুম্ভতি।
‘‘Accāyikena luddena, yo no gāvova sumbhati;
অপজ্জ অম্মং পস্সেমু, সাযং উঞ্ছাতো আগতং॥
Apajja ammaṃ passemu, sāyaṃ uñchāto āgataṃ.
২১৮০.
2180.
‘‘দজ্জা অম্মা ব্রাহ্মণস্স, ফলং খুদ্দেন মিস্সিতং।
‘‘Dajjā ammā brāhmaṇassa, phalaṃ khuddena missitaṃ;
২১৮১.
2181.
‘‘সূনা চ ৰত নো পাদা, বাল়্হং ধারেতি ব্রাহ্মণো।
‘‘Sūnā ca vata no pādā, bāḷhaṃ dhāreti brāhmaṇo;
ইতি তত্থ ৰিলপিংসু, কুমারা মাতুগিদ্ধিনো’’॥
Iti tattha vilapiṃsu, kumārā mātugiddhino’’.
দারকপব্বং নাম।
Dārakapabbaṃ nāma.
মদ্দীপব্বং
Maddīpabbaṃ
২১৮২.
2182.
‘‘তেসং লালপ্পিতং সুত্ৰা, তযো ৰাল়া ৰনে মিগা।
‘‘Tesaṃ lālappitaṃ sutvā, tayo vāḷā vane migā;
সীহো ব্যগ্ঘো চ দীপি চ, ইদং ৰচনমব্রৰুং॥
Sīho byaggho ca dīpi ca, idaṃ vacanamabravuṃ.
২১৮৩.
2183.
‘‘মা হেৰ নো রাজপুত্তী, সাযং উঞ্ছাতো আগমা।
‘‘Mā heva no rājaputtī, sāyaṃ uñchāto āgamā;
মা হেৰম্হাক নিব্ভোগে, হেঠযিত্থ ৰনে মিগা॥
Mā hevamhāka nibbhoge, heṭhayittha vane migā.
২১৮৪.
2184.
‘‘সীহো চ নং ৰিহেঠেয্য, ব্যগ্ঘো দীপি চ লক্খণং।
‘‘Sīho ca naṃ viheṭheyya, byaggho dīpi ca lakkhaṇaṃ;
নেৰ জালীকুমারস্স, কুতো কণ্হাজিনা সিযা।
Neva jālīkumārassa, kuto kaṇhājinā siyā;
উভযেনেৰ জীযেথ, পতিং পুত্তে চ লক্খণা’’॥
Ubhayeneva jīyetha, patiṃ putte ca lakkhaṇā’’.
২১৮৫.
2185.
‘‘খণিত্তিকং মে পতিতং, দক্খিণক্খি চ ফন্দতি।
‘‘Khaṇittikaṃ me patitaṃ, dakkhiṇakkhi ca phandati;
অফলা ফলিনো রুক্খা, সব্বা মুয্হন্তি মে দিসা॥
Aphalā phalino rukkhā, sabbā muyhanti me disā.
২১৮৬.
2186.
‘‘তস্সা সাযন্হকালস্মিং, অস্সমাগমনং পতি।
‘‘Tassā sāyanhakālasmiṃ, assamāgamanaṃ pati;
অত্থঙ্গতম্হি সূরিযে, ৰাল়া পন্থে উপট্ঠহুং॥
Atthaṅgatamhi sūriye, vāḷā panthe upaṭṭhahuṃ.
২১৮৭.
2187.
‘‘নীচে চোলম্বতে সূরিযো, দূরে চ ৰত অস্সমো।
‘‘Nīce colambate sūriyo, dūre ca vata assamo;
যঞ্চ নেসং ইতো হস্সং 205, তং তে ভুঞ্জেয্যু ভোজনং॥
Yañca nesaṃ ito hassaṃ 206, taṃ te bhuñjeyyu bhojanaṃ.
২১৮৮.
2188.
‘‘সো নূন খত্তিযো একো, পণ্ণসালায অচ্ছতি।
‘‘So nūna khattiyo eko, paṇṇasālāya acchati;
তোসেন্তো দারকে ছাতে, মমং দিস্ৰা অনাযতিং॥
Tosento dārake chāte, mamaṃ disvā anāyatiṃ.
২১৮৯.
2189.
‘‘তে নূন পুত্তকা ময্হং, কপণায ৰরাকিযা।
‘‘Te nūna puttakā mayhaṃ, kapaṇāya varākiyā;
সাযং সংৰেসনাকালে, খীরপীতাৰ অচ্ছরে॥
Sāyaṃ saṃvesanākāle, khīrapītāva acchare.
২১৯০.
2190.
‘‘তে নূন পুত্তকা ময্হং, কপণায ৰরাকিযা।
‘‘Te nūna puttakā mayhaṃ, kapaṇāya varākiyā;
সাযং সংৰেসনাকালে, ৰারিপীতাৰ অচ্ছরে॥
Sāyaṃ saṃvesanākāle, vāripītāva acchare.
২১৯১.
2191.
‘‘তে নূন পুত্তকা ময্হং, কপণায ৰরাকিযা।
‘‘Te nūna puttakā mayhaṃ, kapaṇāya varākiyā;
পচ্চুগ্গতা মং তিট্ঠন্তি, ৰচ্ছা বালাৰ মাতরং॥
Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, vacchā bālāva mātaraṃ.
২১৯২.
2192.
‘‘তে নূন পুত্তকা ময্হং, কপণায ৰরাকিযা।
‘‘Te nūna puttakā mayhaṃ, kapaṇāya varākiyā;
পচ্চুগ্গতা মং তিট্ঠন্তি, হংসাৰুপরিপল্ললে॥
Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, haṃsāvuparipallale.
২১৯৩.
2193.
‘‘তে নূন পুত্তকা ময্হং, কপণায ৰরাকিযা।
‘‘Te nūna puttakā mayhaṃ, kapaṇāya varākiyā;
পচ্চুগ্গতা মং তিট্ঠন্তি, অস্সমস্সাৰিদূরতো॥
Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, assamassāvidūrato.
২১৯৪.
2194.
‘‘একাযনো একপথো, সরা সোব্ভা চ পস্সতো।
‘‘Ekāyano ekapatho, sarā sobbhā ca passato;
অঞ্ঞং মগ্গং ন পস্সামি, যেন গচ্ছেয্য অস্সমং॥
Aññaṃ maggaṃ na passāmi, yena gaccheyya assamaṃ.
২১৯৫.
2195.
‘‘মিগা নমত্থু রাজানো, কাননস্মিং মহব্বলা।
‘‘Migā namatthu rājāno, kānanasmiṃ mahabbalā;
ধম্মেন ভাতরো হোথ, মগ্গং মে দেথ যাচিতা॥
Dhammena bhātaro hotha, maggaṃ me detha yācitā.
২১৯৬.
2196.
‘‘অৰরুদ্ধস্সাহং ভরিযা, রাজপুত্তস্স সিরীমতো।
‘‘Avaruddhassāhaṃ bhariyā, rājaputtassa sirīmato;
তং চাহং নাতিমঞ্ঞামি, রামং সীতাৰনুব্বতা॥
Taṃ cāhaṃ nātimaññāmi, rāmaṃ sītāvanubbatā.
২১৯৭.
2197.
‘‘তুম্হে চ পুত্তে পস্সথ, সাযং সংৰেসনং পতি।
‘‘Tumhe ca putte passatha, sāyaṃ saṃvesanaṃ pati;
অহঞ্চ পুত্তে পস্সেয্যং, জালিং কণ্হাজিনং চুভো॥
Ahañca putte passeyyaṃ, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
২১৯৮.
2198.
‘‘বহুং চিদং মূলফলং, ভক্খো চাযং অনপ্পকো।
‘‘Bahuṃ cidaṃ mūlaphalaṃ, bhakkho cāyaṃ anappako;
ততো উপড্ঢং দস্সামি, মগ্গং মে দেথ যাচিতা॥
Tato upaḍḍhaṃ dassāmi, maggaṃ me detha yācitā.
২১৯৯.
2199.
‘‘রাজপুত্তী চ নো মাতা, রাজপুত্তো চ নো পিতা।
‘‘Rājaputtī ca no mātā, rājaputto ca no pitā;
ধম্মেন ভাতরো হোথ, মগ্গং মে দেথ যাচিতা’’॥
Dhammena bhātaro hotha, maggaṃ me detha yācitā’’.
২২০০.
2200.
‘‘তস্সা লালপ্পমানায, বহুং কারুঞ্ঞসঞ্হিতং।
‘‘Tassā lālappamānāya, bahuṃ kāruññasañhitaṃ;
সুত্ৰা নেলপতিং ৰাচং, ৰাল়া পন্থা অপক্কমুং’’॥
Sutvā nelapatiṃ vācaṃ, vāḷā panthā apakkamuṃ’’.
২২০১.
2201.
‘‘ইমম্হি নং পদেসম্হি, পুত্তকা পংসুকুণ্ঠিতা।
‘‘Imamhi naṃ padesamhi, puttakā paṃsukuṇṭhitā;
পচ্চুগ্গতা মং তিট্ঠন্তি, ৰচ্ছা বালাৰ মাতরং॥
Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, vacchā bālāva mātaraṃ.
২২০২.
2202.
‘‘ইমম্হি নং পদেসম্হি, পুত্তকা পংসুকুণ্ঠিতা।
‘‘Imamhi naṃ padesamhi, puttakā paṃsukuṇṭhitā;
পচ্চুগ্গতা মং তিট্ঠন্তি, হংসাৰুপরিপল্ললে॥
Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, haṃsāvuparipallale.
২২০৩.
2203.
‘‘ইমম্হি নং পদেসম্হি, পুত্তকা পংসুকুণ্ঠিতা।
‘‘Imamhi naṃ padesamhi, puttakā paṃsukuṇṭhitā;
পচ্চুগ্গতা মং তিট্ঠন্তি, অস্সমস্সাৰিদূরতো॥
Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, assamassāvidūrato.
২২০৪.
2204.
আনন্দিনো পমুদিতা, ৰগ্গমানাৰ কম্পরে।
Ānandino pamuditā, vaggamānāva kampare;
ত্যজ্জ পুত্তে ন পস্সামি, জালিং কণ্হাজিনং চুভো॥
Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
২২০৫.
2205.
‘‘ছকলীৰ মিগী ছাপং, পক্খী মুত্তাৰ পঞ্জরা।
‘‘Chakalīva migī chāpaṃ, pakkhī muttāva pañjarā;
ওহায পুত্তে নিক্খমিং, সীহীৰামিসগিদ্ধিনী।
Ohāya putte nikkhamiṃ, sīhīvāmisagiddhinī;
ত্যজ্জ পুত্তে ন পস্সামি, জালিং কণ্হাজিনং চুভো॥
Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
২২০৬.
2206.
‘‘ইদং নেসং পদক্কন্তং, নাগানমিৰ পব্বতে।
‘‘Idaṃ nesaṃ padakkantaṃ, nāgānamiva pabbate;
চিতকা পরিকিণ্ণাযো, অস্সমস্সাৰিদূরতো।
Citakā parikiṇṇāyo, assamassāvidūrato;
ত্যজ্জ পুত্তে ন পস্সামি, জালিং কণ্হাজিনং চুভো॥
Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
২২০৭.
2207.
‘‘ৰালিকাযপি ওকিণ্ণা, পুত্তকা পংসুকুণ্ঠিতা।
‘‘Vālikāyapi okiṇṇā, puttakā paṃsukuṇṭhitā;
সমন্তা মভিধাৰন্তি, তে ন পস্সামি দারকে॥
Samantā mabhidhāvanti, te na passāmi dārake.
২২০৮.
2208.
‘‘যে মং পুরে পচ্চুট্ঠেন্তি 211, অরঞ্ঞা দূরমাযতিং।
‘‘Ye maṃ pure paccuṭṭhenti 212, araññā dūramāyatiṃ;
ত্যজ্জ পুত্তে ন পস্সামি, জালিং কণ্হাজিনং চুভো॥
Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
২২০৯.
2209.
‘‘ছকলিংৰ মিগিং ছাপা, পচ্চুগ্গন্তুন মাতরং।
‘‘Chakaliṃva migiṃ chāpā, paccuggantuna mātaraṃ;
২২১০.
2210.
‘‘ইদং নেসং কীল়ানকং, পতিতং পণ্ডুবেল়ুৰং।
‘‘Idaṃ nesaṃ kīḷānakaṃ, patitaṃ paṇḍubeḷuvaṃ;
ত্যজ্জ পুত্তে ন পস্সামি, জালিং কণ্হাজিনং চুভো॥
Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
২২১১.
2211.
‘‘থনা চ ময্হিমে পূরা, উরো চ সম্পদালতি।
‘‘Thanā ca mayhime pūrā, uro ca sampadālati;
ত্যজ্জ পুত্তে ন পস্সামি, জালিং কণ্হাজিনং চুভো॥
Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
২২১২.
2212.
‘‘উচ্ছঙ্গেকো ৰিচিনাতি, থনমেকাৰলম্বতি।
‘‘Ucchaṅgeko vicināti, thanamekāvalambati;
ত্যজ্জ পুত্তে ন পস্সামি, জালিং কণ্হাজিনং চুভো॥
Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
২২১৩.
2213.
‘‘যস্সু সাযন্হসমযং, পুত্তকা পংসুকুণ্ঠিতা।
‘‘Yassu sāyanhasamayaṃ, puttakā paṃsukuṇṭhitā;
উচ্ছঙ্গে মে ৰিৰত্তন্তি, তে ন পস্সামি দারকে॥
Ucchaṅge me vivattanti, te na passāmi dārake.
২২১৪.
2214.
‘‘অযং সো অস্সমো পুব্বে, সমজ্জো পটিভাতি মং।
‘‘Ayaṃ so assamo pubbe, samajjo paṭibhāti maṃ;
ত্যজ্জ পুত্তে অপস্সন্ত্যা, ভমতে ৰিয অস্সমো॥
Tyajja putte apassantyā, bhamate viya assamo.
২২১৫.
2215.
‘‘কিমিদং অপ্পসদ্দোৰ, অস্সমো পটিভাতি মং।
‘‘Kimidaṃ appasaddova, assamo paṭibhāti maṃ;
কাকোলাপি ন ৰস্সন্তি, মতা মে নূন দারকা॥
Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
২২১৬.
2216.
‘‘কিমিদং অপ্পসদ্দোৰ, অস্সমো পটিভাতি মং।
‘‘Kimidaṃ appasaddova, assamo paṭibhāti maṃ;
সকুণাপি ন ৰস্সন্তি, মতা মে নূন দারকা॥
Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
২২১৭.
2217.
‘‘কিমিদং তুণ্হিভূতোসি, অপি রত্তেৰ মে মনো।
‘‘Kimidaṃ tuṇhibhūtosi, api ratteva me mano;
কাকোলাপি ন ৰস্সন্তি, মতা মে নূন দারকা॥
Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
২২১৮.
2218.
‘‘কিমিদং তুণ্হিভূতোসি, অপি রত্তেৰ মে মনো।
‘‘Kimidaṃ tuṇhibhūtosi, api ratteva me mano;
সকুণাপি ন ৰস্সন্তি, মতা মে নূন দারকা॥
Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
২২১৯.
2219.
‘‘কচ্চি নু মে অয্যপুত্ত, মিগা খাদিংসু দারকে।
‘‘Kacci nu me ayyaputta, migā khādiṃsu dārake;
অরঞ্ঞে ইরিণে ৰিৰনে, কেন নীতা মে দারকা॥
Araññe iriṇe vivane, kena nītā me dārakā.
২২২০.
2220.
‘‘অদু তে পহিতা দূতা, অদু সুত্তা পিযংৰদা।
‘‘Adu te pahitā dūtā, adu suttā piyaṃvadā;
অদু বহি নো নিক্খন্তা, খিড্ডাসু পসুতা নু তে॥
Adu bahi no nikkhantā, khiḍḍāsu pasutā nu te.
২২২১.
2221.
‘‘নেৰাসং কেসা দিস্সন্তি, হত্থপাদা চ জালিনো।
‘‘Nevāsaṃ kesā dissanti, hatthapādā ca jālino;
সকুণানঞ্চ ওপাতো, কেন নীতা মে দারকা॥
Sakuṇānañca opāto, kena nītā me dārakā.
২২২২.
2222.
‘‘ইদং ততো দুক্খতরং, সল্লৰিদ্ধো যথা ৰণো।
‘‘Idaṃ tato dukkhataraṃ, sallaviddho yathā vaṇo;
ত্যজ্জ পুত্তে ন পস্সামি, জালিং কণ্হাজিনং চুভো॥
Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
২২২৩.
2223.
‘‘ইদম্পি দুতিযং সল্লং, কম্পেতি হদযং মম।
‘‘Idampi dutiyaṃ sallaṃ, kampeti hadayaṃ mama;
যঞ্চ পুত্তে ন পস্সামি, ত্ৰঞ্চ মং নাভিভাসসি॥
Yañca putte na passāmi, tvañca maṃ nābhibhāsasi.
২২২৪.
2224.
মঞ্ঞে ওক্কন্তসন্তং 217 মং, পাতো দক্খিসি নো মতং’’॥
Maññe okkantasantaṃ 218 maṃ, pāto dakkhisi no mataṃ’’.
২২২৫.
2225.
‘‘নূন মদ্দী ৰরারোহা, রাজপুত্তী যসস্সিনী।
‘‘Nūna maddī varārohā, rājaputtī yasassinī;
পাতো গতাসি উঞ্ছায, কিমিদং সাযমাগতা’’॥
Pāto gatāsi uñchāya, kimidaṃ sāyamāgatā’’.
২২২৬.
2226.
‘‘ননু ত্ৰং সদ্দমস্সোসি, যে সরং পাতুমাগতা।
‘‘Nanu tvaṃ saddamassosi, ye saraṃ pātumāgatā;
সীহস্সপি নদন্তস্স, ব্যগ্ঘস্স চ নিকুজ্জিতং॥
Sīhassapi nadantassa, byagghassa ca nikujjitaṃ.
২২২৭.
2227.
‘‘অহু পুব্বনিমিত্তং মে, ৰিচরন্ত্যা ব্রহাৰনে।
‘‘Ahu pubbanimittaṃ me, vicarantyā brahāvane;
২২২৮.
2228.
‘‘তদাহং ব্যথিতা ভীতা, পুথু কত্ৰান পঞ্জলিং।
‘‘Tadāhaṃ byathitā bhītā, puthu katvāna pañjaliṃ;
সব্বদিসা নমস্সিস্সং, অপি সোত্থি ইতো সিযা॥
Sabbadisā namassissaṃ, api sotthi ito siyā.
২২২৯.
2229.
‘‘মা হেৰ নো রাজপুত্তো, হতো সীহেন দীপিনা।
‘‘Mā heva no rājaputto, hato sīhena dīpinā;
দারকা ৰা পরামট্ঠা, অচ্ছকোকতরচ্ছিহি॥
Dārakā vā parāmaṭṭhā, acchakokataracchihi.
২২৩০.
2230.
‘‘সীহো ব্যগ্ঘো চ দীপি চ, তযো ৰাল়া ৰনে মিগা।
‘‘Sīho byaggho ca dīpi ca, tayo vāḷā vane migā;
তে মং পরিযাৰরুং মগ্গং, তেন সাযম্হি আগতা॥
Te maṃ pariyāvaruṃ maggaṃ, tena sāyamhi āgatā.
২২৩১.
2231.
‘‘অহং পতিঞ্চ পুত্তে চ, আচেরমিৰ মাণৰো।
‘‘Ahaṃ patiñca putte ca, āceramiva māṇavo;
অনুট্ঠিতা দিৰারত্তিং, জটিনী ব্রহ্মচারিনী॥
Anuṭṭhitā divārattiṃ, jaṭinī brahmacārinī.
২২৩২.
2232.
‘‘অজিনানি পরিদহিত্ৰা, ৰনমূলফলহারিযা।
‘‘Ajināni paridahitvā, vanamūlaphalahāriyā;
ৰিচরামি দিৰারত্তিং, তুম্হং কামা হি পুত্তকা॥
Vicarāmi divārattiṃ, tumhaṃ kāmā hi puttakā.
২২৩৩.
2233.
‘‘অহং সুৰণ্ণহলিদ্দিং, আভতং পণ্ডুবেল়ুৰং।
‘‘Ahaṃ suvaṇṇahaliddiṃ, ābhataṃ paṇḍubeḷuvaṃ;
রুক্খপক্কানি চাহাসিং, ইমে ৰো পুত্ত কীল়না॥
Rukkhapakkāni cāhāsiṃ, ime vo putta kīḷanā.
২২৩৪.
2234.
‘‘ইমং মূলাল়িৰত্তকং, সালুকং চিঞ্চভেদকং।
‘‘Imaṃ mūlāḷivattakaṃ, sālukaṃ ciñcabhedakaṃ;
ভুঞ্জ খুদ্দেহি সংযুত্তং, সহ পুত্তেহি খত্তিয॥
Bhuñja khuddehi saṃyuttaṃ, saha puttehi khattiya.
২২৩৫.
2235.
‘‘পদুমং জালিনো দেহি, কুমুদঞ্চ কুমারিযা।
‘‘Padumaṃ jālino dehi, kumudañca kumāriyā;
মালিনে পস্স নচ্চন্তে, সিৰি পুত্তানি অৰ্হয॥
Māline passa naccante, sivi puttāni avhaya.
২২৩৬.
2236.
‘‘ততো কণ্হাজিনাযপি, নিসামেহি রথেসভ।
‘‘Tato kaṇhājināyapi, nisāmehi rathesabha;
২২৩৭.
2237.
‘‘সমানসুখদুক্খম্হা, রট্ঠা পব্বাজিতা উভো।
‘‘Samānasukhadukkhamhā, raṭṭhā pabbājitā ubho;
অপি সিৰি পুত্তে পস্সেসি, জালিং কণ্হাজিনং চুভো॥
Api sivi putte passesi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
২২৩৮.
2238.
‘‘সমণে ব্রাহ্মণে নূন, ব্রহ্মচরিযপরাযণে।
‘‘Samaṇe brāhmaṇe nūna, brahmacariyaparāyaṇe;
অহং লোকে অভিস্সপিং, সীলৰন্তে বহুস্সুতে।
Ahaṃ loke abhissapiṃ, sīlavante bahussute;
ত্যজ্জ পুত্তে ন পস্সামি, জালিং কণ্হাজিনং চুভো’’॥
Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho’’.
২২৩৯.
2239.
‘‘ইমে তে জম্বুকা রুক্খা, ৰেদিসা সিন্দুৰারকা।
‘‘Ime te jambukā rukkhā, vedisā sinduvārakā;
ৰিৰিধানি রুক্খজাতানি, তে কুমারা ন দিস্সরে॥
Vividhāni rukkhajātāni, te kumārā na dissare.
২২৪০.
2240.
‘‘অস্সত্থা পনসা চেমে, নিগ্রোধা চ কপিত্থনা।
‘‘Assatthā panasā ceme, nigrodhā ca kapitthanā;
ৰিৰিধানি ফলজাতানি, তে কুমারা ন দিস্সরে॥
Vividhāni phalajātāni, te kumārā na dissare.
২২৪১.
2241.
‘‘ইমে তিট্ঠন্তি আরামা, অযং সীতূদকা নদী।
‘‘Ime tiṭṭhanti ārāmā, ayaṃ sītūdakā nadī;
যত্থস্সু পুব্বে কীল়িংসু, তে কুমারা ন দিস্সরে॥
Yatthassu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare.
২২৪২.
2242.
‘‘ৰিৰিধানি পুপ্ফজাতানি, অস্মিং উপরিপব্বতে।
‘‘Vividhāni pupphajātāni, asmiṃ uparipabbate;
যানস্সু পুব্বে ধারিংসু, তে কুমারা ন দিস্সরে॥
Yānassu pubbe dhāriṃsu, te kumārā na dissare.
২২৪৩.
2243.
‘‘ৰিৰিধানি ফলজাতানি, অস্মিং উপরিপব্বতে।
‘‘Vividhāni phalajātāni, asmiṃ uparipabbate;
যানস্সু পুব্বে ভুঞ্জিংসু, তে কুমারা ন দিস্সরে॥
Yānassu pubbe bhuñjiṃsu, te kumārā na dissare.
২২৪৪.
2244.
‘‘ইমে তে হত্থিকা অস্সা, বলিবদ্দা চ তে ইমে।
‘‘Ime te hatthikā assā, balibaddā ca te ime;
যেহিস্সু পুব্বে কীল়িংসু, তে কুমারা ন দিস্সরে’’॥
Yehissu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare’’.
২২৪৫.
2245.
‘‘ইমে সামা সসোলূকা, বহুকা কদলীমিগা।
‘‘Ime sāmā sasolūkā, bahukā kadalīmigā;
যেহিস্সু পুব্বে কীল়িংসু, তে কুমারা ন দিস্সরে॥
Yehissu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare.
২২৪৬.
2246.
‘‘ইমে হংসা চ কোঞ্চা চ, মযূরা চিত্রপেখুণা।
‘‘Ime haṃsā ca koñcā ca, mayūrā citrapekhuṇā;
যেহিস্সু পুব্বে কীল়িংসু, তে কুমারা ন দিস্সরে’’॥
Yehissu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare’’.
২২৪৭.
2247.
‘‘ইমা তা ৰনগুম্বাযো, পুপ্ফিতা সব্বকালিকা।
‘‘Imā tā vanagumbāyo, pupphitā sabbakālikā;
যত্থস্সু পুব্বে কীল়িংসু, তে কুমারা ন দিস্সরে॥
Yatthassu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare.
২২৪৮.
2248.
‘‘ইমা তা পোক্খরণী রম্মা, চক্কৰাকূপকূজিতা।
‘‘Imā tā pokkharaṇī rammā, cakkavākūpakūjitā;
মন্দালকেহি সঞ্ছন্না, পদুমুপ্পলকেহি চ।
Mandālakehi sañchannā, padumuppalakehi ca;
যত্থস্সু পুব্বে কীল়িংসু, তে কুমারা ন দিস্সরে॥
Yatthassu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare.
২২৪৯.
2249.
‘‘ন তে কট্ঠানি ভিন্নানি, ন তে উদকমাহতং।
‘‘Na te kaṭṭhāni bhinnāni, na te udakamāhataṃ;
অগ্গিপি তে ন হাপিতো, কিং নু মন্দোৰ ঝাযসি॥
Aggipi te na hāpito, kiṃ nu mandova jhāyasi.
২২৫০.
2250.
ত্যজ্জ পুত্তে ন পস্সামি, জালিং কণ্হাজিনং চুভো’’॥
Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho’’.
২২৫১.
2251.
‘‘ন খো নো দেৰ পস্সামি, যেন তে নীহতা মতা।
‘‘Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā;
কাকোলাপি ন ৰস্সন্তি, মতা মে নূন দারকা॥
Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
২২৫২.
2252.
‘‘ন খো নো দেৰ পস্সামি, যেন তে নীহতা মতা।
‘‘Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā;
সকুণাপি ন ৰস্সন্তি, মতা মে নূন দারকা’’॥
Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā’’.
২২৫৩.
2253.
‘‘সা তত্থ পরিদেৰিত্ৰা, পব্বতানি ৰনানি চ।
‘‘Sā tattha paridevitvā, pabbatāni vanāni ca;
২২৫৪.
2254.
‘‘‘ন খো নো দেৰ পস্সামি, যেন তে নীহতা মতা।
‘‘‘Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā;
কাকোলাপি ন ৰস্সন্তি, মতা মে নূন দারকা॥
Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
২২৫৫.
2255.
‘‘‘ন খো নো দেৰ পস্সামি, যেন তে নীহতা মতা।
‘‘‘Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā;
সকুণাপি ন ৰস্সন্তি, মতা মে নূন দারকা॥
Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
২২৫৬.
2256.
‘‘‘ন খো নো দেৰ পস্সামি, যেন তে নীহতা মতা।
‘‘‘Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā;
ৰিচরন্তি রুক্খমূলেসু, পব্বতেসু গুহাসু চ’॥
Vicaranti rukkhamūlesu, pabbatesu guhāsu ca’.
২২৫৭.
2257.
‘‘ইতি মদ্দী ৰরারোহা, রাজপুত্তী যসস্সিনী।
‘‘Iti maddī varārohā, rājaputtī yasassinī;
বাহা পগ্গয্হ কন্দিত্ৰা, তত্থেৰ পতিতা ছমা’’॥
Bāhā paggayha kanditvā, tattheva patitā chamā’’.
২২৫৮.
2258.
‘‘তমজ্ঝপত্তং রাজপুত্তিং, উদকেনাভিসিঞ্চথ।
‘‘Tamajjhapattaṃ rājaputtiṃ, udakenābhisiñcatha;
অস্সত্থং নং ৰিদিত্ৰান, অথ নং এতদব্রৰি’’॥
Assatthaṃ naṃ viditvāna, atha naṃ etadabravi’’.
২২৫৯.
2259.
‘‘আদিযেনেৰ তে মদ্দি, দুক্খং নক্খাতুমিচ্ছিসং।
‘‘Ādiyeneva te maddi, dukkhaṃ nakkhātumicchisaṃ;
দলিদ্দো যাচকো ৰুড্ঢো, ব্রাহ্মণো ঘরমাগতো॥
Daliddo yācako vuḍḍho, brāhmaṇo gharamāgato.
২২৬০.
2260.
‘‘তস্স দিন্না মযা পুত্তা, মদ্দি মা ভাযি অস্সস।
‘‘Tassa dinnā mayā puttā, maddi mā bhāyi assasa;
মং পস্স মদ্দি মা পুত্তে, মা বাল়্হং পরিদেৰসি।
Maṃ passa maddi mā putte, mā bāḷhaṃ paridevasi;
লচ্ছাম পুত্তে জীৰন্তা, অরোগা চ ভৰামসে॥
Lacchāma putte jīvantā, arogā ca bhavāmase.
২২৬১.
2261.
‘‘পুত্তে পসুঞ্চ ধঞ্ঞঞ্চ, যঞ্চ অঞ্ঞং ঘরে ধনং।
‘‘Putte pasuñca dhaññañca, yañca aññaṃ ghare dhanaṃ;
দজ্জা সপ্পুরিসো দানং, দিস্ৰা যাচকমাগতং।
Dajjā sappuriso dānaṃ, disvā yācakamāgataṃ;
অনুমোদাহি মে মদ্দি, পুত্তকে দানমুত্তমং’’॥
Anumodāhi me maddi, puttake dānamuttamaṃ’’.
২২৬২.
2262.
‘‘অনুমোদামি তে দেৰ, পুত্তকে দানমুত্তমং।
‘‘Anumodāmi te deva, puttake dānamuttamaṃ;
দত্ৰা চিত্তং পসাদেহি, ভিয্যো দানং দদো ভৰ॥
Datvā cittaṃ pasādehi, bhiyyo dānaṃ dado bhava.
২২৬৩.
2263.
‘‘যো ত্ৰং মচ্ছেরভূতেসু, মনুস্সেসু জনাধিপ।
‘‘Yo tvaṃ maccherabhūtesu, manussesu janādhipa;
ব্রাহ্মণস্স অদা দানং, সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনো’’॥
Brāhmaṇassa adā dānaṃ, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano’’.
২২৬৪.
2264.
‘‘নিন্নাদিতা তে পথৰী, সদ্দো তে তিদিৰঙ্গতো।
‘‘Ninnāditā te pathavī, saddo te tidivaṅgato;
সমন্তা ৰিজ্জুতা আগুং, গিরীনংৰ পতিস্সুতা॥
Samantā vijjutā āguṃ, girīnaṃva patissutā.
২২৬৫.
2265.
‘‘তস্স তে অনুমোদন্তি, উভো নারদপব্বতা।
‘‘Tassa te anumodanti, ubho nāradapabbatā;
ইন্দো চ ব্রহ্মা পজাপতি, সোমো যমো ৰেস্সৰণো।
Indo ca brahmā pajāpati, somo yamo vessavaṇo;
সব্বে দেৰানুমোদন্তি, তাৰতিংসা সইন্দকা॥
Sabbe devānumodanti, tāvatiṃsā saindakā.
২২৬৬.
2266.
‘‘ইতি মদ্দী ৰরারোহা, রাজপুত্তী যসস্সিনী।
‘‘Iti maddī varārohā, rājaputtī yasassinī;
ৰেস্সন্তরস্স অনুমোদি, পুত্তকে দানমুত্তমং’’॥
Vessantarassa anumodi, puttake dānamuttamaṃ’’.
মদ্দীপব্বং নাম।
Maddīpabbaṃ nāma.
সক্কপব্বং
Sakkapabbaṃ
২২৬৭.
2267.
ততো রত্যা ৰিৰসানে, সূরিযস্সুগ্গমনং পতি।
Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati;
সক্কো ব্রাহ্মণৰণ্ণেন, পাতো তেসং অদিস্সথ॥
Sakko brāhmaṇavaṇṇena, pāto tesaṃ adissatha.
২২৬৮.
2268.
‘‘কচ্চি নু ভোতো কুসলং, কচ্চি ভোতো অনামযং।
‘‘Kacci nu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ;
কচ্চি উঞ্ছেন যাপেথ, কচ্চি মূলফলা বহূ॥
Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū.
২২৬৯.
2269.
‘‘কচ্চি ডংসা মকসা চ, অপ্পমেৰ সরীসপা।
‘‘Kacci ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;
ৰনে ৰাল়মিগাকিণ্ণে, কচ্চি হিংসা ন ৰিজ্জতি’’॥
Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṃsā na vijjati’’.
২২৭০.
2270.
‘‘কুসলঞ্চেৰ নো ব্রহ্মে, অথো ব্রহ্মে অনামযং।
‘‘Kusalañceva no brahme, atho brahme anāmayaṃ;
অথো উঞ্ছেন যাপেম, অথো মূলফলা বহূ॥
Atho uñchena yāpema, atho mūlaphalā bahū.
২২৭১.
2271.
‘‘অথো ডংসা মকসা চ, অপ্পমেৰ সরীসপা।
‘‘Atho ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;
ৰনে ৰাল়মিগাকিণ্ণে, হিংসা ময্হং ন ৰিজ্জতি॥
Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṃsā mayhaṃ na vijjati.
২২৭২.
2272.
‘‘সত্ত নো মাসে ৰসতং, অরঞ্ঞে জীৰসোকিনং।
‘‘Satta no māse vasataṃ, araññe jīvasokinaṃ;
ইদং দুতিযং পস্সাম, ব্রাহ্মণং দেৰৰণ্ণিনং।
Idaṃ dutiyaṃ passāma, brāhmaṇaṃ devavaṇṇinaṃ;
আদায ৰেল়ুৰং দণ্ডং, ধারেন্তং অজিনক্খিপং॥
Ādāya veḷuvaṃ daṇḍaṃ, dhārentaṃ ajinakkhipaṃ.
২২৭৩.
2273.
‘‘স্ৰাগতং তে মহাব্রহ্মে, অথো মে অদুরাগতং।
‘‘Svāgataṃ te mahābrahme, atho me adurāgataṃ;
অন্তো পৰিস ভদ্দন্তে, পাদে পক্খালযস্সু তে॥
Anto pavisa bhaddante, pāde pakkhālayassu te.
২২৭৪.
2274.
‘‘তিন্দুকানি পিযালানি, মধুকে কাসুমারিযো।
‘‘Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo;
ফলানি খুদ্দকপ্পানি, ভুঞ্জ ব্রহ্মে ৰরং ৰরং॥
Phalāni khuddakappāni, bhuñja brahme varaṃ varaṃ.
২২৭৫.
2275.
‘‘ইদম্পি পানীযং সীতং, আভতং গিরিগব্ভরা।
‘‘Idampi pānīyaṃ sītaṃ, ābhataṃ girigabbharā;
ততো পিৰ মহাব্রহ্মে, সচে ত্ৰং অভিকঙ্খসি॥
Tato piva mahābrahme, sace tvaṃ abhikaṅkhasi.
২২৭৬.
2276.
‘‘অথ ত্ৰং কেন ৰণ্ণেন, কেন ৰা পন হেতুনা।
‘‘Atha tvaṃ kena vaṇṇena, kena vā pana hetunā;
অনুপ্পত্তো ব্রহারঞ্ঞং, তং মে অক্খাহি পুচ্ছিতো’’॥
Anuppatto brahāraññaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito’’.
২২৭৭.
2277.
‘‘যথা ৰারিৰহো পূরো, সব্বকালং ন খীযতি।
‘‘Yathā vārivaho pūro, sabbakālaṃ na khīyati;
এৰং তং যাচিতাগচ্ছিং, ভরিযং মে দেহি যাচিতো’’॥
Evaṃ taṃ yācitāgacchiṃ, bhariyaṃ me dehi yācito’’.
২২৭৮.
2278.
‘‘দদামি ন ৰিকম্পামি, যং মং যাচসি ব্রাহ্মণ।
‘‘Dadāmi na vikampāmi, yaṃ maṃ yācasi brāhmaṇa;
সন্তং নপ্পটিগুয্হামি, দানে মে রমতী মনো’’॥
Santaṃ nappaṭiguyhāmi, dāne me ramatī mano’’.
২২৭৯.
2279.
‘‘মদ্দিং হত্থে গহেত্ৰান, উদকস্স কমণ্ডলুং।
‘‘Maddiṃ hatthe gahetvāna, udakassa kamaṇḍaluṃ;
ব্রাহ্মণস্স অদা দানং, সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনো॥
Brāhmaṇassa adā dānaṃ, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano.
২২৮০.
2280.
‘‘তদাসি যং ভিংসনকং, তদাসি লোমহংসনং।
‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;
মদ্দিং পরিচজন্তস্স, মেদনী সম্পকম্পথ॥
Maddiṃ paricajantassa, medanī sampakampatha.
২২৮১.
2281.
‘‘নেৰ সা মদ্দী ভাকুটি, ন সন্ধীযতি ন রোদতি।
‘‘Neva sā maddī bhākuṭi, na sandhīyati na rodati;
পেক্খতেৰস্স তুণ্হী সা, এসো জানাতি যং ৰরং’’॥
Pekkhatevassa tuṇhī sā, eso jānāti yaṃ varaṃ’’.
২২৮২.
2282.
‘‘কোমারী যস্সাহং ভরিযা, সামিকো মম ইস্সরো।
‘‘Komārī yassāhaṃ bhariyā, sāmiko mama issaro;
যস্সিচ্ছে তস্স মং দজ্জা, ৰিক্কিণেয্য হনেয্য ৰা’’॥
Yassicche tassa maṃ dajjā, vikkiṇeyya haneyya vā’’.
২২৮৩.
2283.
‘‘তেসং সঙ্কপ্পমঞ্ঞায, দেৰিন্দো এতদব্রৰি।
‘‘Tesaṃ saṅkappamaññāya, devindo etadabravi;
সব্বে জিতা তে পচ্চূহা, যে দিব্বা যে চ মানুসা॥
Sabbe jitā te paccūhā, ye dibbā ye ca mānusā.
২২৮৪.
2284.
‘‘নিন্নাদিতা তে পথৰী, সদ্দো তে তিদিৰঙ্গতো।
‘‘Ninnāditā te pathavī, saddo te tidivaṅgato;
সমন্তা ৰিজ্জুতা আগুং, গিরীনংৰ পতিস্সুতা॥
Samantā vijjutā āguṃ, girīnaṃva patissutā.
২২৮৫.
2285.
‘‘তস্স তে অনুমোদন্তি, উভো নারদপব্বতা।
‘‘Tassa te anumodanti, ubho nāradapabbatā;
ইন্দো চ ব্রহ্মা পজাপতি, সোমো যমো ৰেস্সৰণো।
Indo ca brahmā pajāpati, somo yamo vessavaṇo;
সব্বে দেৰানুমোদন্তি, দুক্করঞ্হি করোতি সো॥
Sabbe devānumodanti, dukkarañhi karoti so.
২২৮৬.
2286.
‘‘দুদ্দদং দদমানানং, দুক্করং কম্ম কুব্বতং।
‘‘Duddadaṃ dadamānānaṃ, dukkaraṃ kamma kubbataṃ;
অসন্তো নানুকুব্বন্তি, সতং ধম্মো দুরন্নযো॥
Asanto nānukubbanti, sataṃ dhammo durannayo.
২২৮৭.
2287.
‘‘তস্মা সতঞ্চ অসতং, নানা হোতি ইতো গতি।
‘‘Tasmā satañca asataṃ, nānā hoti ito gati;
অসন্তো নিরযং যন্তি, সন্তো সগ্গপরাযণা॥
Asanto nirayaṃ yanti, santo saggaparāyaṇā.
২২৮৮.
2288.
‘‘যমেতং কুমারে অদা, ভরিযং অদা ৰনে ৰসং।
‘‘Yametaṃ kumāre adā, bhariyaṃ adā vane vasaṃ;
ব্রহ্মযানমনোক্কম্ম, সগ্গে তে তং ৰিপচ্চতু’’॥
Brahmayānamanokkamma, sagge te taṃ vipaccatu’’.
২২৮৯.
2289.
‘‘দদামি ভোতো ভরিযং, মদ্দিং সব্বঙ্গসোভনং।
‘‘Dadāmi bhoto bhariyaṃ, maddiṃ sabbaṅgasobhanaṃ;
ত্ৰঞ্চেৰ মদ্দিযা ছন্নো, মদ্দী চ পতিনা সহ॥
Tvañceva maddiyā channo, maddī ca patinā saha.
২২৯০.
2290.
‘‘যথা পযো চ সঙ্খো চ, উভো সমানৰণ্ণিনো।
‘‘Yathā payo ca saṅkho ca, ubho samānavaṇṇino;
এৰং তুৰঞ্চ মদ্দী চ, সমানমনচেতসা॥
Evaṃ tuvañca maddī ca, samānamanacetasā.
২২৯১.
2291.
‘‘অৰরুদ্ধেত্থ অরঞ্ঞস্মিং, উভো সম্মথ অস্সমে।
‘‘Avaruddhettha araññasmiṃ, ubho sammatha assame;
খত্তিযা গোত্তসম্পন্না, সুজাতা মাতুপেত্তিতো।
Khattiyā gottasampannā, sujātā mātupettito;
যথা পুঞ্ঞানি কযিরাথ, দদন্তা অপরাপরং’’॥
Yathā puññāni kayirātha, dadantā aparāparaṃ’’.
২২৯২.
2292.
‘‘সক্কোহমস্মি দেৰিন্দো, আগতোস্মি তৰন্তিকে।
‘‘Sakkohamasmi devindo, āgatosmi tavantike;
ৰরং ৰরস্সু রাজিসি, ৰরে অট্ঠ দদামি তে’’॥
Varaṃ varassu rājisi, vare aṭṭha dadāmi te’’.
২২৯৩.
2293.
‘‘ৰরং চে মে অদো সক্ক, সব্বভূতানমিস্সর।
‘‘Varaṃ ce me ado sakka, sabbabhūtānamissara;
পিতা মং অনুমোদেয্য, ইতো পত্তং সকং ঘরং।
Pitā maṃ anumodeyya, ito pattaṃ sakaṃ gharaṃ;
আসনেন নিমন্তেয্য, পঠমেতং ৰরং ৰরে॥
Āsanena nimanteyya, paṭhametaṃ varaṃ vare.
২২৯৪.
2294.
‘‘পুরিসস্স ৰধং ন রোচেয্যং, অপি কিব্বিসকারকং।
‘‘Purisassa vadhaṃ na roceyyaṃ, api kibbisakārakaṃ;
ৰজ্ঝং ৰধম্হা মোচেয্যং, দুতিযেতং ৰরং ৰরে॥
Vajjhaṃ vadhamhā moceyyaṃ, dutiyetaṃ varaṃ vare.
২২৯৫.
2295.
‘‘যে ৰুড্ঢা যে চ দহরা, যে চ মজ্ঝিমপোরিসা।
‘‘Ye vuḍḍhā ye ca daharā, ye ca majjhimaporisā;
মমেৰ উপজীৰেয্যুং, ততিযেতং ৰরং ৰরে॥
Mameva upajīveyyuṃ, tatiyetaṃ varaṃ vare.
২২৯৬.
2296.
‘‘পরদারং ন গচ্ছেয্যং, সদারপসুতো সিযং।
‘‘Paradāraṃ na gaccheyyaṃ, sadārapasuto siyaṃ;
থীনং ৰসং ন গচ্ছেয্যং, চতুত্থেতং ৰরং ৰরে॥
Thīnaṃ vasaṃ na gaccheyyaṃ, catutthetaṃ varaṃ vare.
২২৯৭.
2297.
‘‘পুত্তো মে সক্ক জাযেথ, সো চ দীঘাযুকো সিযা।
‘‘Putto me sakka jāyetha, so ca dīghāyuko siyā;
ধম্মেন জিনে পথৰিং, পঞ্চমেতং ৰরং ৰরে॥
Dhammena jine pathaviṃ, pañcametaṃ varaṃ vare.
২২৯৮.
2298.
‘‘ততো রত্যা ৰিৰসানে, সূরিযস্সুগ্গমনং পতি।
‘‘Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati;
দিব্বা ভক্খা পাতুভৰেয্যুং, ছট্ঠমেতং ৰরং ৰরে॥
Dibbā bhakkhā pātubhaveyyuṃ, chaṭṭhametaṃ varaṃ vare.
২২৯৯.
2299.
‘‘দদতো মে ন খীযেথ, দত্ৰা নানুতপেয্যহং।
‘‘Dadato me na khīyetha, datvā nānutapeyyahaṃ;
দদং চিত্তং পসাদেয্যং, সত্তমেতং ৰরং ৰরে॥
Dadaṃ cittaṃ pasādeyyaṃ, sattametaṃ varaṃ vare.
২৩০০.
2300.
‘‘ইতো ৰিমুচ্চমানাহং, সগ্গগামী ৰিসেসগূ।
‘‘Ito vimuccamānāhaṃ, saggagāmī visesagū;
অনিৰত্তি ততো অস্সং, অট্ঠমেতং ৰরং ৰরে’’॥
Anivatti tato assaṃ, aṭṭhametaṃ varaṃ vare’’.
২৩০১.
2301.
‘‘তস্স তং ৰচনং সুত্ৰা, দেৰিন্দো এতদব্রৰি।
‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, devindo etadabravi;
অচিরং ৰত তে ততো, পিতা তং দট্ঠুমেস্সতি’’॥
Aciraṃ vata te tato, pitā taṃ daṭṭhumessati’’.
২৩০২.
2302.
‘‘ইদং ৰত্ৰান মঘৰা, দেৰরাজা সুজম্পতি।
‘‘Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati;
ৰেস্সন্তরে ৰরং দত্ৰা, সগ্গকাযং অপক্কমি’’॥
Vessantare varaṃ datvā, saggakāyaṃ apakkami’’.
সক্কপব্বং নাম।
Sakkapabbaṃ nāma.
মহারাজপব্বং
Mahārājapabbaṃ
২৩০৩.
2303.
‘‘কস্সেতং মুখমাভাতি, হেমং ৰুত্তত্তমগ্গিনা।
‘‘Kassetaṃ mukhamābhāti, hemaṃ vuttattamagginā;
নিক্খংৰ জাতরূপস্স, উক্কামুখপহংসিতং॥
Nikkhaṃva jātarūpassa, ukkāmukhapahaṃsitaṃ.
২৩০৪.
2304.
‘‘উভো সদিসপচ্চঙ্গা, উভো সদিসলক্খণা।
‘‘Ubho sadisapaccaṅgā, ubho sadisalakkhaṇā;
জালিস্স সদিসো একো, একা কণ্হাজিনা যথা॥
Jālissa sadiso eko, ekā kaṇhājinā yathā.
২৩০৫.
2305.
‘‘সীহা বিলাৰ নিক্খন্তা, উভো সম্পতিরূপকা।
‘‘Sīhā bilāva nikkhantā, ubho sampatirūpakā;
জাতরূপমযাযেৰ, ইমে দিস্সন্তি দারকা’’॥
Jātarūpamayāyeva, ime dissanti dārakā’’.
২৩০৬.
2306.
‘‘কুতো নু ভৰং ভারদ্ৰাজ, ইমে আনেসি দারকে।
‘‘Kuto nu bhavaṃ bhāradvāja, ime ānesi dārake;
অজ্জ রট্ঠং অনুপ্পত্তো, কুহিং গচ্ছসি ব্রাহ্মণ’’ 227॥
Ajja raṭṭhaṃ anuppatto, kuhiṃ gacchasi brāhmaṇa’’ 228.
২৩০৭.
2307.
‘‘ময্হং তে দারকা দেৰ, দিন্না ৰিত্তেন সঞ্জয।
‘‘Mayhaṃ te dārakā deva, dinnā vittena sañjaya;
২৩০৮.
2308.
‘‘কেন ৰা ৰাচপেয্যেন, সম্মাঞাযেন সদ্দহে।
‘‘Kena vā vācapeyyena, sammāñāyena saddahe;
কো তেতং দানমদদা, পুত্তকে দানমুত্তমং’’॥
Ko tetaṃ dānamadadā, puttake dānamuttamaṃ’’.
২৩০৯.
2309.
‘‘যো যাচতং পতিট্ঠাসি, ভূতানং ধরণীরিৰ।
‘‘Yo yācataṃ patiṭṭhāsi, bhūtānaṃ dharaṇīriva;
সো মে ৰেস্সন্তরো রাজা, পুত্তেদাসি ৰনে ৰসং॥
So me vessantaro rājā, puttedāsi vane vasaṃ.
২৩১০.
2310.
‘‘যো যাচতং গতী আসি, সৰন্তীনংৰ সাগরো।
‘‘Yo yācataṃ gatī āsi, savantīnaṃva sāgaro;
সো মে ৰেস্সন্তরো রাজা, পুত্তেদাসি ৰনে ৰসং’’॥
So me vessantaro rājā, puttedāsi vane vasaṃ’’.
২৩১১.
2311.
‘‘দুক্কটং ৰত ভো রঞ্ঞা, সদ্ধেন ঘরমেসিনা।
‘‘Dukkaṭaṃ vata bho raññā, saddhena gharamesinā;
কথং নু পুত্তকে দজ্জা, অরঞ্ঞে অৰরুদ্ধকো॥
Kathaṃ nu puttake dajjā, araññe avaruddhako.
২৩১২.
2312.
‘‘ইমং ভোন্তো নিসামেথ, যাৰন্তেত্থ সমাগতা।
‘‘Imaṃ bhonto nisāmetha, yāvantettha samāgatā;
কথং ৰেস্সন্তরো রাজা, পুত্তেদাসি ৰনে ৰসং॥
Kathaṃ vessantaro rājā, puttedāsi vane vasaṃ.
২৩১৩.
2313.
‘‘দাসিং দাসং চ 231 সো দজ্জা, অস্সং চস্সতরীরথং।
‘‘Dāsiṃ dāsaṃ ca 232 so dajjā, assaṃ cassatarīrathaṃ;
হত্থিঞ্চ কুঞ্জরং দজ্জ, কথং সো দজ্জ দারকে’’॥
Hatthiñca kuñjaraṃ dajja, kathaṃ so dajja dārake’’.
২৩১৪.
2314.
হত্থী চ কুঞ্জরো নাগো, কিং সো দজ্জা পিতামহ’’॥
Hatthī ca kuñjaro nāgo, kiṃ so dajjā pitāmaha’’.
২৩১৫.
2315.
‘‘দানমস্স পসংসাম, ন চ নিন্দাম পুত্তকা।
‘‘Dānamassa pasaṃsāma, na ca nindāma puttakā;
কথং নু হদযং আসি, তুম্হে দত্ৰা ৰনিব্বকে’’॥
Kathaṃ nu hadayaṃ āsi, tumhe datvā vanibbake’’.
২৩১৬.
2316.
‘‘দুক্খস্স হদযং আসি, অথো উণ্হম্পি পস্সসি।
‘‘Dukkhassa hadayaṃ āsi, atho uṇhampi passasi;
রোহিনীহেৰ তম্বক্খী, পিতা অস্সূনি ৰত্তযি’’॥
Rohinīheva tambakkhī, pitā assūni vattayi’’.
২৩১৭.
2317.
‘‘যং তং কণ্হাজিনাৰোচ, অযং মং তাত ব্রাহ্মণো।
‘‘Yaṃ taṃ kaṇhājināvoca, ayaṃ maṃ tāta brāhmaṇo;
লট্ঠিযা পটিকোটেতি, ঘরে জাতংৰ দাসিযং॥
Laṭṭhiyā paṭikoṭeti, ghare jātaṃva dāsiyaṃ.
২৩১৮.
2318.
‘‘ন চাযং ব্রাহ্মণো তাত, ধম্মিকা হোন্তি ব্রাহ্মণা।
‘‘Na cāyaṃ brāhmaṇo tāta, dhammikā honti brāhmaṇā;
যক্খো ব্রাহ্মণৰণ্ণেন, খাদিতুং তাত নেতি নো।
Yakkho brāhmaṇavaṇṇena, khādituṃ tāta neti no;
নীযমানে পিসাচেন, কিন্নু তাত উদিক্খসি’’॥
Nīyamāne pisācena, kinnu tāta udikkhasi’’.
২৩১৯.
2319.
‘‘রাজপুত্তী চ ৰো মাতা, রাজপুত্তো চ ৰো পিতা।
‘‘Rājaputtī ca vo mātā, rājaputto ca vo pitā;
পুব্বে মে অঙ্গমারুয্হ, কিং নু তিট্ঠথ আরকা’’॥
Pubbe me aṅgamāruyha, kiṃ nu tiṭṭhatha ārakā’’.
২৩২০.
2320.
‘‘রাজপুত্তী চ নো মাতা, রাজপুত্তো চ নো পিতা।
‘‘Rājaputtī ca no mātā, rājaputto ca no pitā;
দাসা মযং ব্রাহ্মণস্স, তস্মা তিট্ঠাম আরকা’’॥
Dāsā mayaṃ brāhmaṇassa, tasmā tiṭṭhāma ārakā’’.
২৩২১.
2321.
‘‘মা সম্মেৰং অৰচুত্থ, ডয্হতে হদযং মম।
‘‘Mā sammevaṃ avacuttha, ḍayhate hadayaṃ mama;
চিতকাযংৰ মে কাযো, আসনে ন সুখং লভে॥
Citakāyaṃva me kāyo, āsane na sukhaṃ labhe.
২৩২২.
2322.
‘‘মা সম্মেৰং অৰচুত্থ, ভিয্যো সোকং জনেথ মং।
‘‘Mā sammevaṃ avacuttha, bhiyyo sokaṃ janetha maṃ;
নিক্কিণিস্সামি দব্বেন, ন ৰো দাসা ভৰিস্সথ॥
Nikkiṇissāmi dabbena, na vo dāsā bhavissatha.
২৩২৩.
2323.
‘‘কিমগ্ঘিযঞ্হি ৰো তাত, ব্রাহ্মণস্স পিতা অদা।
‘‘Kimagghiyañhi vo tāta, brāhmaṇassa pitā adā;
যথাভূতং মে অক্খাথ, পটিপাদেন্তু ব্রাহ্মণং’’॥
Yathābhūtaṃ me akkhātha, paṭipādentu brāhmaṇaṃ’’.
২৩২৪.
2324.
‘‘সহস্সগ্ঘঞ্হি মং তাত, ব্রাহ্মণস্স পিতা অদা।
‘‘Sahassagghañhi maṃ tāta, brāhmaṇassa pitā adā;
২৩২৫.
2325.
‘‘উট্ঠেহি কত্তে তরমানো, ব্রাহ্মণস্স অৰাকর।
‘‘Uṭṭhehi katte taramāno, brāhmaṇassa avākara;
দাসিসতং দাসসতং, গৰং হত্থুসভং সতং।
Dāsisataṃ dāsasataṃ, gavaṃ hatthusabhaṃ sataṃ;
জাতরূপসহস্সঞ্চ , পুত্তানং দেহি নিক্কযং॥
Jātarūpasahassañca , puttānaṃ dehi nikkayaṃ.
২৩২৬.
2326.
‘‘ততো কত্তা তরমানো, ব্রাহ্মণস্স অৰাকরি।
‘‘Tato kattā taramāno, brāhmaṇassa avākari;
দাসিসতং দাসসতং, গৰং হত্থুসভং সতং।
Dāsisataṃ dāsasataṃ, gavaṃ hatthusabhaṃ sataṃ;
জাতরূপসহস্সঞ্চ, পুত্তানংদাসি নিক্কযং’’॥
Jātarūpasahassañca, puttānaṃdāsi nikkayaṃ’’.
২৩২৭.
2327.
‘‘নিক্কিণিত্ৰা নহাপেত্ৰা, ভোজযিত্ৰান দারকে।
‘‘Nikkiṇitvā nahāpetvā, bhojayitvāna dārake;
সমলঙ্করিত্ৰা ভণ্ডেন, উচ্ছঙ্গে উপৰেসযুং॥
Samalaṅkaritvā bhaṇḍena, ucchaṅge upavesayuṃ.
২৩২৮.
2328.
‘‘সীসং ন্হাতে সুচিৰত্থে, সব্বাভরণভূসিতে।
‘‘Sīsaṃ nhāte sucivatthe, sabbābharaṇabhūsite;
রাজা অঙ্কে করিত্ৰান, অয্যকো পরিপুচ্ছথ॥
Rājā aṅke karitvāna, ayyako paripucchatha.
২৩২৯.
2329.
‘‘কুণ্ডলে ঘুসিতে মালে, সব্বাভরণভূসিতে।
‘‘Kuṇḍale ghusite māle, sabbābharaṇabhūsite;
রাজা অঙ্কে করিত্ৰান, ইদং ৰচনমব্রৰি॥
Rājā aṅke karitvāna, idaṃ vacanamabravi.
২৩৩০.
2330.
‘‘কচ্চি উভো অরোগা তে, জালি মাতাপিতা তৰ।
‘‘Kacci ubho arogā te, jāli mātāpitā tava;
কচ্চি উঞ্ছেন যাপেথ, কচ্চি মূলফলা বহূ॥
Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū.
২৩৩১.
2331.
‘‘কচ্চি ডংসা মকসা চ, অপ্পমেৰ সরীসপা।
‘‘Kacci ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;
ৰনে ৰাল়মিগাকিণ্ণে, কচ্চি হিংসা ন ৰিজ্জতি’’॥
Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṃsā na vijjati’’.
২৩৩২.
2332.
‘‘অথো উভো অরোগা মে, দেৰ মাতাপিতা মম।
‘‘Atho ubho arogā me, deva mātāpitā mama;
অথো উঞ্ছেন যাপেন্তি, অথো মূলফলা বহূ॥
Atho uñchena yāpenti, atho mūlaphalā bahū.
২৩৩৩.
2333.
‘‘অথো ডংসা মকসা চ, অপ্পমেৰ সরীসপা।
‘‘Atho ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;
ৰনে ৰাল়মিগাকিণ্ণে, হিংসা নেসং ন ৰিজ্জতি॥
Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṃsā nesaṃ na vijjati.
২৩৩৪.
2334.
‘‘খণন্তালুকলম্বানি, বিলানি তক্কলানি চ।
‘‘Khaṇantālukalambāni, bilāni takkalāni ca;
কোলং ভল্লাতকং বেল্লং, সা নো আহত্ৰ পোসতি॥
Kolaṃ bhallātakaṃ bellaṃ, sā no āhatva posati.
২৩৩৫.
2335.
‘‘যঞ্চেৰ সা আহরতি, ৰনমূলফলহারিযা।
‘‘Yañceva sā āharati, vanamūlaphalahāriyā;
তং নো সব্বে সমাগন্ত্ৰা, রত্তিং ভুঞ্জাম নো দিৰা॥
Taṃ no sabbe samāgantvā, rattiṃ bhuñjāma no divā.
২৩৩৬.
2336.
‘‘অম্মাৰ নো কিসা পণ্ডু, আহরন্তী দুমপ্ফলং।
‘‘Ammāva no kisā paṇḍu, āharantī dumapphalaṃ;
ৰাতাতপেন সুখুমালী, পদুমং হত্থগতামিৰ॥
Vātātapena sukhumālī, padumaṃ hatthagatāmiva.
২৩৩৭.
2337.
‘‘অম্মায পতনূকেসা, ৰিচরন্ত্যা ব্রহাৰনে।
‘‘Ammāya patanūkesā, vicarantyā brahāvane;
ৰনে ৰাল়মিগাকিণ্ণে, খগ্গদীপিনিসেৰিতে॥
Vane vāḷamigākiṇṇe, khaggadīpinisevite.
২৩৩৮.
2338.
‘‘কেসেসু জটং বন্ধিত্ৰা, কচ্ছে জল্লমধারযি।
‘‘Kesesu jaṭaṃ bandhitvā, kacche jallamadhārayi;
চম্মৰাসী ছমা সেতি, জাতৰেদং নমস্সতি॥
Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati.
২৩৩৯.
2339.
‘‘পুত্তা পিযা মনুস্সানং, লোকস্মিং উদপজ্জিসুং।
‘‘Puttā piyā manussānaṃ, lokasmiṃ udapajjisuṃ;
ন হি নূনম্হাকং অয্যস্স, পুত্তে স্নেহো অজাযথ’’॥
Na hi nūnamhākaṃ ayyassa, putte sneho ajāyatha’’.
২৩৪০.
2340.
‘‘দুক্কটঞ্চ হি নো পুত্ত, ভূনহচ্চং কতং মযা।
‘‘Dukkaṭañca hi no putta, bhūnahaccaṃ kataṃ mayā;
যোহং সিৰীনং ৰচনা, পব্বাজেসিমদূসকং॥
Yohaṃ sivīnaṃ vacanā, pabbājesimadūsakaṃ.
২৩৪১.
2341.
‘‘যং মে কিঞ্চি ইধ অত্থি, ধনং ধঞ্ঞঞ্চ ৰিজ্জতি।
‘‘Yaṃ me kiñci idha atthi, dhanaṃ dhaññañca vijjati;
এতু ৰেস্সন্তরো রাজা, সিৰিরট্ঠে পসাসতু’’॥
Etu vessantaro rājā, siviraṭṭhe pasāsatu’’.
২৩৪২.
2342.
‘‘ন দেৰ ময্হং ৰচনা, এহিতি সিৰিসুত্তমো।
‘‘Na deva mayhaṃ vacanā, ehiti sivisuttamo;
সযমেৰ দেৰো গন্ত্ৰা, সিঞ্চ ভোগেহি অত্রজং’’॥
Sayameva devo gantvā, siñca bhogehi atrajaṃ’’.
২৩৪৩.
2343.
‘‘ততো সেনাপতিং রাজা, সজ্জযো অজ্ঝভাসথ।
‘‘Tato senāpatiṃ rājā, sajjayo ajjhabhāsatha;
হত্থী অস্সা রথা পত্তী, সেনা সন্নাহযন্তু নং।
Hatthī assā rathā pattī, senā sannāhayantu naṃ;
নেগমা চ মং অন্ৰেন্তু, ব্রাহ্মণা চ পুরোহিতা॥
Negamā ca maṃ anventu, brāhmaṇā ca purohitā.
২৩৪৪.
2344.
খিপ্পমাযন্তু সন্নদ্ধা, নানাৰণ্ণেহিলঙ্কতা॥
Khippamāyantu sannaddhā, nānāvaṇṇehilaṅkatā.
২৩৪৫.
2345.
অঞ্ঞে লোহিতউণ্হীসা, সুদ্ধানেকে নিৰাসিতা।
Aññe lohitauṇhīsā, suddhāneke nivāsitā;
খিপ্পমাযন্তু সন্নদ্ধা, নানাৰণ্ণেহিলঙ্কতা॥
Khippamāyantu sannaddhā, nānāvaṇṇehilaṅkatā.
২৩৪৬.
2346.
‘‘হিমৰা যথা গন্ধধরো, পব্বতো গন্ধমাদনো।
‘‘Himavā yathā gandhadharo, pabbato gandhamādano;
নানারুক্খেহি সঞ্ছন্নো, মহাভূতগণালযো॥
Nānārukkhehi sañchanno, mahābhūtagaṇālayo.
২৩৪৭.
2347.
‘‘ওসধেহি চ দিব্বেহি, দিসা ভাতি পৰাতি চ।
‘‘Osadhehi ca dibbehi, disā bhāti pavāti ca;
খিপ্পমাযন্তু সন্নদ্ধা, দিসা ভন্তু পৰন্তু চ॥
Khippamāyantu sannaddhā, disā bhantu pavantu ca.
২৩৪৮.
2348.
‘‘ততো নাগসহস্সানি, যোজযন্তু চতুদ্দস।
‘‘Tato nāgasahassāni, yojayantu catuddasa;
সুৰণ্ণকচ্ছা মাতঙ্গা, হেমকপ্পনৰাসসা॥
Suvaṇṇakacchā mātaṅgā, hemakappanavāsasā.
২৩৪৯.
2349.
‘‘আরূল়্হা গামণীযেহি, তোমরঙ্কুসপাণিভি।
‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi;
খিপ্পমাযন্তু সন্নদ্ধা, হত্থিক্খন্ধেহি দস্সিতা॥
Khippamāyantu sannaddhā, hatthikkhandhehi dassitā.
২৩৫০.
2350.
‘‘ততো অস্সসহস্সানি, যোজযন্তু চতুদ্দস।
‘‘Tato assasahassāni, yojayantu catuddasa;
আজানীযাৰ জাতিযা, সিন্ধৰা সীঘৰাহনা॥
Ājānīyāva jātiyā, sindhavā sīghavāhanā.
২৩৫১.
2351.
‘‘আরূল়্হা গামণীযেহি, ইল্লিযাচাপধারিভি।
‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi;
খিপ্পমাযন্তু সন্নদ্ধা, অস্সপিট্ঠে অলঙ্কতা॥
Khippamāyantu sannaddhā, assapiṭṭhe alaṅkatā.
২৩৫২.
2352.
‘‘ততো রথসহস্সানি, যোজযন্তু চতুদ্দস।
‘‘Tato rathasahassāni, yojayantu catuddasa;
অযোসুকতনেমিযো, সুৰণ্ণচিতপক্খরে॥
Ayosukatanemiyo, suvaṇṇacitapakkhare.
২৩৫৩.
2353.
‘‘আরোপেন্তু ধজে তত্থ, চম্মানি কৰচানি চ।
‘‘Āropentu dhaje tattha, cammāni kavacāni ca;
খিপ্পমাযন্তু সন্নদ্ধা, রথেসু রথজীৰিনো’’॥
Khippamāyantu sannaddhā, rathesu rathajīvino’’.
২৩৫৪.
2354.
অগ্ঘিযানি চ তিট্ঠন্তু, যেন মগ্গেন এহিতি॥
Agghiyāni ca tiṭṭhantu, yena maggena ehiti.
২৩৫৫.
2355.
‘‘গামে গামে সতং কুম্ভা, মেরযস্স সুরায চ।
‘‘Gāme gāme sataṃ kumbhā, merayassa surāya ca;
২৩৫৬.
2356.
‘‘মংসা পূৰা সঙ্কুলিযো, কুম্মাসা মচ্ছসংযুতা।
‘‘Maṃsā pūvā saṅkuliyo, kummāsā macchasaṃyutā;
মগ্গম্হি পতিতিট্ঠন্তু, যেন মগ্গেন এহিতি॥
Maggamhi patitiṭṭhantu, yena maggena ehiti.
২৩৫৭.
2357.
মগ্গম্হি পতিতিট্ঠন্তু, যেন মগ্গেন এহিতি॥
Maggamhi patitiṭṭhantu, yena maggena ehiti.
২৩৫৮.
2358.
‘‘আল়ারিকা চ সূদা চ, নটনট্টকগাযিনো।
‘‘Āḷārikā ca sūdā ca, naṭanaṭṭakagāyino;
২৩৫৯.
2359.
‘‘আহঞ্ঞন্তু সব্বৰীণা, ভেরিযো দিন্দিমানি চ।
‘‘Āhaññantu sabbavīṇā, bheriyo dindimāni ca;
২৩৬০.
2360.
‘‘মুদিঙ্গা পণৰা সঙ্খা, গোধা পরিৰদেন্তিকা।
‘‘Mudiṅgā paṇavā saṅkhā, godhā parivadentikā;
দিন্দিমানি চ হঞ্ঞন্তু, কুতুম্প 255 দিন্দিমানি চ’’॥
Dindimāni ca haññantu, kutumpa 256 dindimāni ca’’.
২৩৬১.
2361.
‘‘সা সেনা মহতী আসি, উয্যুত্তা সিৰিৰাহিনী।
‘‘Sā senā mahatī āsi, uyyuttā sivivāhinī;
জালিনা মগ্গনাযেন, ৰঙ্কং পাযাসি পব্বতং॥
Jālinā magganāyena, vaṅkaṃ pāyāsi pabbataṃ.
২৩৬২.
2362.
‘‘কোঞ্চং নদতি মাতঙ্গো, কুঞ্জরো সট্ঠিহাযনো।
‘‘Koñcaṃ nadati mātaṅgo, kuñjaro saṭṭhihāyano;
কচ্ছায বদ্ধমানায, কোঞ্চং নদতি ৰারণো॥
Kacchāya baddhamānāya, koñcaṃ nadati vāraṇo.
২৩৬৩.
2363.
অব্ভং রজো অচ্ছাদেসি, উয্যুত্তা সিৰিৰাহিনী॥
Abbhaṃ rajo acchādesi, uyyuttā sivivāhinī.
২৩৬৪.
2364.
‘‘সা সেনা মহতী আসি, উয্যুত্তা হারহারিনী।
‘‘Sā senā mahatī āsi, uyyuttā hārahārinī;
জালিনা মগ্গনাযেন, ৰঙ্কং পাযাসি পব্বতং॥
Jālinā magganāyena, vaṅkaṃ pāyāsi pabbataṃ.
২৩৬৫.
2365.
পুপ্ফরুক্খেহি সঞ্ছন্নং, ফলরুক্খেহি চূভযং॥
Puppharukkhehi sañchannaṃ, phalarukkhehi cūbhayaṃ.
২৩৬৬.
2366.
‘‘তত্থ বিন্দুস্সরা ৰগ্গূ, নানাৰণ্ণা বহূ দিজা।
‘‘Tattha bindussarā vaggū, nānāvaṇṇā bahū dijā;
কূজন্তমুপকূজন্তি, উতুসম্পুপ্ফিতে দুমে॥
Kūjantamupakūjanti, utusampupphite dume.
২৩৬৭.
2367.
‘‘তে গন্ত্ৰা দীঘমদ্ধানং, অহোরত্তানমচ্চযে।
‘‘Te gantvā dīghamaddhānaṃ, ahorattānamaccaye;
পদেসং তং উপাগচ্ছুং, যত্থ ৰেস্সন্তরো অহু’’॥
Padesaṃ taṃ upāgacchuṃ, yattha vessantaro ahu’’.
মহারাজপব্বং নাম।
Mahārājapabbaṃ nāma.
ছখত্তিযকম্মং
Chakhattiyakammaṃ
২৩৬৮.
2368.
‘‘তেসং সুত্ৰান নিগ্ঘোসং, ভীতো ৰেস্সন্তরো অহু।
‘‘Tesaṃ sutvāna nigghosaṃ, bhīto vessantaro ahu;
পব্বতং অভিরুহিত্ৰা, ভীতো সেনং উদিক্খতি॥
Pabbataṃ abhiruhitvā, bhīto senaṃ udikkhati.
২৩৬৯.
2369.
‘‘ইঙ্ঘ মদ্দি নিসামেহি, নিগ্ঘোসো যাদিসো ৰনে।
‘‘Iṅgha maddi nisāmehi, nigghoso yādiso vane;
আজানীযা হসিযন্তি, ধজগ্গানি চ দিস্সরে॥
Ājānīyā hasiyanti, dhajaggāni ca dissare.
২৩৭০.
2370.
‘‘ইমে নূন অরঞ্ঞস্মিং, মিগসঙ্ঘানি লুদ্দকা।
‘‘Ime nūna araññasmiṃ, migasaṅghāni luddakā;
ৰাগুরাহি পরিক্খিপ্প, সোব্ভং পাতেত্ৰা তাৰদে।
Vāgurāhi parikkhippa, sobbhaṃ pātetvā tāvade;
ৰিক্কোসমানা তিব্বাহি, হন্তি নেসং ৰরং ৰরং॥
Vikkosamānā tibbāhi, hanti nesaṃ varaṃ varaṃ.
২৩৭১.
2371.
‘‘যথা মযং অদূসকা, অরঞ্ঞে অৰরুদ্ধকা।
‘‘Yathā mayaṃ adūsakā, araññe avaruddhakā;
অমিত্তহত্থত্তং গতা, পস্স দুব্বলঘাতকং’’॥
Amittahatthattaṃ gatā, passa dubbalaghātakaṃ’’.
২৩৭২.
2372.
‘‘অমিত্তা নপ্পসাহেয্যুং, অগ্গীৰ উদকণ্ণৰে।
‘‘Amittā nappasāheyyuṃ, aggīva udakaṇṇave;
তদেৰ ত্ৰং ৰিচিন্তেহি, অপি সোত্থি ইতো সিযা’’॥
Tadeva tvaṃ vicintehi, api sotthi ito siyā’’.
২৩৭৩.
2373.
‘‘ততো ৰেস্সন্তরো রাজা, ওরোহিত্ৰান পব্বতা।
‘‘Tato vessantaro rājā, orohitvāna pabbatā;
নিসীদি পণ্ণসালাযং, দল়্হং কত্ৰান মানসং’’॥
Nisīdi paṇṇasālāyaṃ, daḷhaṃ katvāna mānasaṃ’’.
২৩৭৪.
2374.
‘‘নিৰত্তযিত্ৰান রথং, ৰুট্ঠপেত্ৰান সেনিযো।
‘‘Nivattayitvāna rathaṃ, vuṭṭhapetvāna seniyo;
একং অরঞ্ঞে ৰিহরন্তং, পিতা পুত্তং উপাগমি॥
Ekaṃ araññe viharantaṃ, pitā puttaṃ upāgami.
২৩৭৫.
2375.
‘‘হত্থিক্খন্ধতো ওরুয্হ, একংসো পঞ্জলীকতো।
‘‘Hatthikkhandhato oruyha, ekaṃso pañjalīkato;
২৩৭৬.
2376.
‘‘তত্থদ্দস কুমারং সো, রম্মরূপং সমাহিতং।
‘‘Tatthaddasa kumāraṃ so, rammarūpaṃ samāhitaṃ;
নিসিন্নং পণ্ণসালাযং, ঝাযন্তং অকুতোভযং॥
Nisinnaṃ paṇṇasālāyaṃ, jhāyantaṃ akutobhayaṃ.
২৩৭৭.
2377.
‘‘তঞ্চ দিস্ৰান আযন্তং, পিতরং পুত্তগিদ্ধিনং।
‘‘Tañca disvāna āyantaṃ, pitaraṃ puttagiddhinaṃ;
ৰেস্সন্তরো চ মদ্দী চ, পচ্চুগ্গন্ত্ৰা অৰন্দিসুং॥
Vessantaro ca maddī ca, paccuggantvā avandisuṃ.
২৩৭৮.
2378.
‘‘মদ্দী চ সিরসা পাদে, সসুরস্সাভিৰাদযি।
‘‘Maddī ca sirasā pāde, sasurassābhivādayi;
‘মদ্দী অহঞ্হি তে দেৰ, পাদে ৰন্দামি তে সুণ্হা’ 263।
‘Maddī ahañhi te deva, pāde vandāmi te suṇhā’ 264;
তেসু তত্থ পলিসজ্জ, পাণিনা পরিমজ্জথ’’॥
Tesu tattha palisajja, pāṇinā parimajjatha’’.
২৩৭৯.
2379.
‘‘কচ্চি ৰো কুসলং পুত্ত, কচ্চি পুত্ত অনামযং।
‘‘Kacci vo kusalaṃ putta, kacci putta anāmayaṃ;
কচ্চি উঞ্ছেন যাপেথ, কচ্চি মূলফলা বহূ॥
Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū.
২৩৮০.
2380.
‘‘কচ্চি ডংসা মকসা চ, অপ্পমেৰ সরীসপা।
‘‘Kacci ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;
ৰনে ৰাল়মিগাকিণ্ণে, কচ্চি হিংসা ন ৰিজ্জতি’’॥
Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṃsā na vijjati’’.
২৩৮১.
2381.
‘‘অত্থি নো জীৰিকা দেৰ, সা চ যাদিসকীদিসা।
‘‘Atthi no jīvikā deva, sā ca yādisakīdisā;
২৩৮২.
2382.
‘‘অনিদ্ধিনং মহারাজ, দমেতস্সংৰ সারথি।
‘‘Aniddhinaṃ mahārāja, dametassaṃva sārathi;
ত্যম্হা অনিদ্ধিকা দন্তা, অসমিদ্ধি দমেতি নো॥
Tyamhā aniddhikā dantā, asamiddhi dameti no.
২৩৮৩.
2383.
‘‘অপি নো কিসানি মংসানি, পিতু মাতু অদস্সনা।
‘‘Api no kisāni maṃsāni, pitu mātu adassanā;
অৰরুদ্ধানং মহারাজ, অরঞ্ঞে জীৰসোকিনং’’॥
Avaruddhānaṃ mahārāja, araññe jīvasokinaṃ’’.
২৩৮৪.
2384.
‘‘যেপি তে সিৰিসেট্ঠস্স, দাযাদাপত্তমানসা।
‘‘Yepi te siviseṭṭhassa, dāyādāpattamānasā;
জালী কণ্হাজিনা চুভো, ব্রাহ্মণস্স ৰসানুগা।
Jālī kaṇhājinā cubho, brāhmaṇassa vasānugā;
অচ্চাযিকস্স লুদ্দস্স, যো নে গাৰোৰ সুম্ভতি॥
Accāyikassa luddassa, yo ne gāvova sumbhati.
২৩৮৫.
2385.
‘‘তে রাজপুত্তিযা পুত্তে, যদি জানাথ সংসথ।
‘‘Te rājaputtiyā putte, yadi jānātha saṃsatha;
পরিযাপুণাথ নো খিপ্পং, সপ্পদট্ঠংৰ মাণৰং’’॥
Pariyāpuṇātha no khippaṃ, sappadaṭṭhaṃva māṇavaṃ’’.
২৩৮৬.
2386.
‘‘উভো কুমারা নিক্কীতা, জালী কণ্হাজিনা চুভো।
‘‘Ubho kumārā nikkītā, jālī kaṇhājinā cubho;
ব্রাহ্মণস্স ধনং দত্ৰা, পুত্ত মা ভাযি অস্সস’’॥
Brāhmaṇassa dhanaṃ datvā, putta mā bhāyi assasa’’.
২৩৮৭.
2387.
‘‘কচ্চি নু তাত কুসলং, কচ্চি তাত অনামযং।
‘‘Kacci nu tāta kusalaṃ, kacci tāta anāmayaṃ;
কচ্চি নু তাত মে মাতু, চক্খু ন পরিহাযতি’’॥
Kacci nu tāta me mātu, cakkhu na parihāyati’’.
২৩৮৮.
2388.
‘‘কুসলঞ্চেৰ মে পুত্ত, অথো পুত্ত অনামযং।
‘‘Kusalañceva me putta, atho putta anāmayaṃ;
অথো চ পুত্ত তে মাতু, চক্খু ন পরিহাযতি’’॥
Atho ca putta te mātu, cakkhu na parihāyati’’.
২৩৮৯.
2389.
‘‘কচ্চি অরোগং যোগ্গং তে, কচ্চি ৰহতি ৰাহনং।
‘‘Kacci arogaṃ yoggaṃ te, kacci vahati vāhanaṃ;
কচ্চি ফীতো জনপদো, কচ্চি ৰুট্ঠি ন ছিজ্জতি’’॥
Kacci phīto janapado, kacci vuṭṭhi na chijjati’’.
২৩৯০.
2390.
‘‘অথো অরোগং যোগ্গং মে, অথো ৰহতি ৰাহনং।
‘‘Atho arogaṃ yoggaṃ me, atho vahati vāhanaṃ;
অথো ফীতো জনপদো, অথো ৰুট্ঠি ন ছিজ্জতি’’॥
Atho phīto janapado, atho vuṭṭhi na chijjati’’.
২৩৯১.
2391.
‘‘ইচ্চেৰং মন্তযন্তানং, মাতা নেসং অদিস্সথ।
‘‘Iccevaṃ mantayantānaṃ, mātā nesaṃ adissatha;
রাজপুত্তী গিরিদ্ৰারে, পত্তিকা অনুপাহনা॥
Rājaputtī giridvāre, pattikā anupāhanā.
২৩৯২.
2392.
‘‘তঞ্চ দিস্ৰান আযন্তং, মাতরং পুত্তগিদ্ধিনিং।
‘‘Tañca disvāna āyantaṃ, mātaraṃ puttagiddhiniṃ;
ৰেস্সন্তরো চ মদ্দী চ, পচ্চুগ্গন্ত্ৰা অৰন্দিসুং॥
Vessantaro ca maddī ca, paccuggantvā avandisuṃ.
২৩৯৩.
2393.
‘‘মদ্দী চ সিরসা পাদে, সস্সুযা অভিৰাদযি।
‘‘Maddī ca sirasā pāde, sassuyā abhivādayi;
মদ্দী অহঞ্হি তে অয্যে, পাদে ৰন্দামি তে সুণ্হা’’॥
Maddī ahañhi te ayye, pāde vandāmi te suṇhā’’.
২৩৯৪.
2394.
‘‘মদ্দিঞ্চ পুত্তকা দিস্ৰা, দূরতো সোত্থিমাগতা।
‘‘Maddiñca puttakā disvā, dūrato sotthimāgatā;
কন্দন্তা মভিধাৰিংসু, ৰচ্ছবালাৰ মাতরং॥
Kandantā mabhidhāviṃsu, vacchabālāva mātaraṃ.
২৩৯৫.
2395.
‘‘মদ্দী চ পুত্তকে দিস্ৰা, দূরতো সোত্থিমাগতে।
‘‘Maddī ca puttake disvā, dūrato sotthimāgate;
ৰারুণীৰ পৰেধেন্তী, থনধারাভিসিঞ্চথ’’॥
Vāruṇīva pavedhentī, thanadhārābhisiñcatha’’.
২৩৯৬.
2396.
‘‘সমাগতানং ঞাতীনং, মহাঘোসো অজাযথ।
‘‘Samāgatānaṃ ñātīnaṃ, mahāghoso ajāyatha;
পব্বতা সমনাদিংসু, মহী পকম্পিতা অহু॥
Pabbatā samanādiṃsu, mahī pakampitā ahu.
২৩৯৭.
2397.
‘‘ৰুট্ঠিধারং পৰত্তেন্তো, দেৰো পাৰস্সি তাৰদে।
‘‘Vuṭṭhidhāraṃ pavattento, devo pāvassi tāvade;
অথ ৰেস্সন্তরো রাজা, ঞাতীহি সমগচ্ছথ॥
Atha vessantaro rājā, ñātīhi samagacchatha.
২৩৯৮.
2398.
‘‘নত্তারো সুণিসা পুত্তো, রাজা দেৰী চ একতো।
‘‘Nattāro suṇisā putto, rājā devī ca ekato;
যদা সমাগতা আসুং, তদাসি লোমহংসনং॥
Yadā samāgatā āsuṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ.
২৩৯৯.
2399.
‘‘পঞ্জলিকা তস্স যাচন্তি, রোদন্তা ভেরৰে ৰনে।
‘‘Pañjalikā tassa yācanti, rodantā bherave vane;
ৰেস্সন্তরঞ্চ মদ্দিঞ্চ, সব্বে রট্ঠা সমাগতা।
Vessantarañca maddiñca, sabbe raṭṭhā samāgatā;
ত্ৰং নোসি ইস্সরো রাজা, রজ্জং কারেথ নো উভো’’॥
Tvaṃ nosi issaro rājā, rajjaṃ kāretha no ubho’’.
ছখত্তিযকম্মং নাম।
Chakhattiyakammaṃ nāma.
২৪০০.
2400.
‘‘ধম্মেন রজ্জং কারেন্তং, রট্ঠা পব্বাজযিত্থ মং।
‘‘Dhammena rajjaṃ kārentaṃ, raṭṭhā pabbājayittha maṃ;
ত্ৰঞ্চ জানপদা চেৰ, নেগমা চ সমাগতা’’॥
Tvañca jānapadā ceva, negamā ca samāgatā’’.
২৪০১.
2401.
‘‘দুক্কটঞ্চ হি নো পুত্ত, ভূনহচ্চং কতং মযা।
‘‘Dukkaṭañca hi no putta, bhūnahaccaṃ kataṃ mayā;
যোহং সিৰীনং ৰচনা, পব্বাজেসিমদূসকং’’॥
Yohaṃ sivīnaṃ vacanā, pabbājesimadūsakaṃ’’.
২৪০২.
2402.
‘‘যেন কেনচি ৰণ্ণেন, পিতু দুক্খং উদব্বহে।
‘‘Yena kenaci vaṇṇena, pitu dukkhaṃ udabbahe;
মাতু ভগিনিযা চাপি, অপি পাণেহি অত্তনো’’॥
Mātu bhaginiyā cāpi, api pāṇehi attano’’.
২৪০৩.
2403.
‘‘ততো ৰেস্সন্তরো রাজা, রজোজল্লং পৰাহযি।
‘‘Tato vessantaro rājā, rajojallaṃ pavāhayi;
২৪০৪.
2404.
‘‘সীসং ন্হাতো সুচিৰত্থো, সব্বাভরণভূসিতো।
‘‘Sīsaṃ nhāto sucivattho, sabbābharaṇabhūsito;
পচ্চযং নাগমারুয্হ, খগ্গং বন্ধি পরন্তপং॥
Paccayaṃ nāgamāruyha, khaggaṃ bandhi parantapaṃ.
২৪০৫.
2405.
‘‘ততো সট্ঠিসহস্সানি, যোধিনো চারুদস্সনা।
‘‘Tato saṭṭhisahassāni, yodhino cārudassanā;
সহজাতা পকিরিংসু, নন্দযন্তা রথেসভং॥
Sahajātā pakiriṃsu, nandayantā rathesabhaṃ.
২৪০৬.
2406.
‘‘ততো মদ্দিম্পি ন্হাপেসুং, সিৰিকঞ্ঞা সমাগতা।
‘‘Tato maddimpi nhāpesuṃ, sivikaññā samāgatā;
ৰেস্সন্তরো তং পালেতু, জালী কণ্হাজিনা চুভো।
Vessantaro taṃ pāletu, jālī kaṇhājinā cubho;
অথোপি তং মহারাজা, সঞ্জযো অভিরক্খতু’’॥
Athopi taṃ mahārājā, sañjayo abhirakkhatu’’.
২৪০৭.
2407.
‘‘ইদঞ্চ পচ্চযং লদ্ধা, পুব্বে সংক্লেসমত্তনো।
‘‘Idañca paccayaṃ laddhā, pubbe saṃklesamattano;
আনন্দিযং আচরিংসু, রমণীযে গিরিব্বজে॥
Ānandiyaṃ ācariṃsu, ramaṇīye giribbaje.
২৪০৮.
2408.
‘‘ইদঞ্চ পচ্চযং লদ্ধা, পুব্বে সংক্লেসমত্তনো।
‘‘Idañca paccayaṃ laddhā, pubbe saṃklesamattano;
আনন্দি ৰিত্তা সুমনা, পুত্তে সঙ্গম্ম লক্খণা॥
Ānandi vittā sumanā, putte saṅgamma lakkhaṇā.
২৪০৯.
2409.
‘‘ইদঞ্চ পচ্চযং লদ্ধা, পুব্বে সংক্লেসমত্তনো।
‘‘Idañca paccayaṃ laddhā, pubbe saṃklesamattano;
আনন্দি ৰিত্তা পতীতা, সহ পুত্তেহি লক্খণা’’॥
Ānandi vittā patītā, saha puttehi lakkhaṇā’’.
২৪১০.
2410.
‘‘একভত্তা পুরে আসিং, নিচ্চং থণ্ডিলসাযিনী।
‘‘Ekabhattā pure āsiṃ, niccaṃ thaṇḍilasāyinī;
ইতি মেতং ৰতং আসি, তুম্হং কামা হি পুত্তকা॥
Iti metaṃ vataṃ āsi, tumhaṃ kāmā hi puttakā.
২৪১১.
2411.
‘‘তং মে ৰতং সমিদ্ধজ্জ, তুম্হে সঙ্গম্ম পুত্তকা।
‘‘Taṃ me vataṃ samiddhajja, tumhe saṅgamma puttakā;
মাতুজম্পি তং পালেতু, পিতুজম্পি চ পুত্তক।
Mātujampi taṃ pāletu, pitujampi ca puttaka;
অথোপি তং মহারাজা, সঞ্জযো অভিরক্খতু॥
Athopi taṃ mahārājā, sañjayo abhirakkhatu.
২৪১২.
2412.
‘‘যং কিঞ্চিত্থি কতং পুঞ্ঞং, ময্হঞ্চেৰ পিতুচ্চ তে।
‘‘Yaṃ kiñcitthi kataṃ puññaṃ, mayhañceva pitucca te;
সব্বেন তেন কুসলেন, অজরো অমরো ভৰ’’॥
Sabbena tena kusalena, ajaro amaro bhava’’.
২৪১৩.
2413.
‘‘কপ্পাসিকঞ্চ কোসেয্যং, খোমকোটুম্বরানি চ।
‘‘Kappāsikañca koseyyaṃ, khomakoṭumbarāni ca;
সস্সু সুণ্হায পাহেসি, যেহি মদ্দী অসোভথ॥
Sassu suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.
২৪১৪.
2414.
‘‘ততো হেমঞ্চ কাযূরং, গীৰেয্যং রতনামযং।
‘‘Tato hemañca kāyūraṃ, gīveyyaṃ ratanāmayaṃ;
সস্সু সুণ্হায পাহেসি, যেহি মদ্দী অসোভথ॥
Sassu suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.
২৪১৫.
2415.
‘‘ততো হেমঞ্চ কাযূরং, অঙ্গদং মণিমেখলং।
‘‘Tato hemañca kāyūraṃ, aṅgadaṃ maṇimekhalaṃ;
সস্সু সুণ্হায পাহেসি, যেহি মদ্দী অসোভথ॥
Sassu suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.
২৪১৬.
2416.
সস্সু সুণ্হায পাহেসি, যেহি মদ্দী অসোভথ॥
Sassu suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.
২৪১৭.
2417.
সস্সু সুণ্হায পাহেসি, যেহি মদ্দী অসোভথ॥
Sassu suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.
২৪১৮.
2418.
‘‘সুত্তঞ্চ সুত্তৰজ্জঞ্চ, উপনিজ্ঝায সেয্যসি।
‘‘Suttañca suttavajjañca, upanijjhāya seyyasi;
অসোভথ রাজপুত্তী, দেৰকঞ্ঞাৰ নন্দনে॥
Asobhatha rājaputtī, devakaññāva nandane.
২৪১৯.
2419.
‘‘সীসং ন্হাতা সুচিৰত্থা, সব্বালঙ্কারভূসিতা।
‘‘Sīsaṃ nhātā sucivatthā, sabbālaṅkārabhūsitā;
অসোভথ রাজপুত্তী, তাৰতিংসেৰ অচ্ছরা॥
Asobhatha rājaputtī, tāvatiṃseva accharā.
২৪২০.
2420.
‘‘কদলীৰ ৰাতচ্ছুপিতা, জাতা চিত্তলতাৰনে।
‘‘Kadalīva vātacchupitā, jātā cittalatāvane;
দন্তাৰরণসম্পন্না, রাজপুত্তী অসোভথ॥
Dantāvaraṇasampannā, rājaputtī asobhatha.
২৪২১.
2421.
‘‘সকুণী মানুসিনীৰ, জাতা চিত্তপত্তা পতী।
‘‘Sakuṇī mānusinīva, jātā cittapattā patī;
নিগ্রোধপক্কবিম্বোট্ঠী, রাজপুত্তী অসোভথ॥
Nigrodhapakkabimboṭṭhī, rājaputtī asobhatha.
২৪২২.
2422.
‘‘তস্সা চ নাগমানেসুং, নাতিবদ্ধংৰ কুঞ্জরং।
‘‘Tassā ca nāgamānesuṃ, nātibaddhaṃva kuñjaraṃ;
সত্তিক্খমং সরক্খমং, ঈসাদন্তং উরূল়্হৰং॥
Sattikkhamaṃ sarakkhamaṃ, īsādantaṃ urūḷhavaṃ.
২৪২৩.
2423.
‘‘সা মদ্দী নাগমারুহি, নাতিবদ্ধংৰ কুঞ্জরং।
‘‘Sā maddī nāgamāruhi, nātibaddhaṃva kuñjaraṃ;
সত্তিক্খমং সরক্খমং, ঈসাদন্তং উরূল়্হৰং’’॥
Sattikkhamaṃ sarakkhamaṃ, īsādantaṃ urūḷhavaṃ’’.
২৪২৪.
2424.
‘‘সব্বম্হি তংঅরঞ্ঞম্হি, যাৰন্তেত্থ মিগা অহুং।
‘‘Sabbamhi taṃaraññamhi, yāvantettha migā ahuṃ;
ৰেস্সন্তরস্স তেজেন, নঞ্ঞমঞ্ঞং ৰিহেঠযুং॥
Vessantarassa tejena, naññamaññaṃ viheṭhayuṃ.
২৪২৫.
2425.
‘‘সব্বম্হি তংঅরঞ্ঞম্হি, যাৰন্তেত্থ দিজা অহুং।
‘‘Sabbamhi taṃaraññamhi, yāvantettha dijā ahuṃ;
ৰেস্সন্তরস্স তেজেন, নঞ্ঞমঞ্ঞং ৰিহেঠযুং॥
Vessantarassa tejena, naññamaññaṃ viheṭhayuṃ.
২৪২৬.
2426.
‘‘সব্বম্হি তংঅরঞ্ঞম্হি, যাৰন্তেত্থ মিগা অহুং।
‘‘Sabbamhi taṃaraññamhi, yāvantettha migā ahuṃ;
একজ্ঝং সন্নিপাতিংসু, ৰেস্সন্তরে পযাতম্হি।
Ekajjhaṃ sannipātiṃsu, vessantare payātamhi;
সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনে॥
Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
২৪২৭.
2427.
‘‘সব্বম্হি তংঅরঞ্ঞম্হি, যাৰন্তেত্থ দিজা অহুং।
‘‘Sabbamhi taṃaraññamhi, yāvantettha dijā ahuṃ;
একজ্ঝং সন্নিপাতিংসু, ৰেস্সন্তরে পযাতম্হি।
Ekajjhaṃ sannipātiṃsu, vessantare payātamhi;
সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনে॥
Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
২৪২৮.
2428.
‘‘সব্বম্হি তংঅরঞ্ঞম্হি, যাৰন্তেত্থ মিগা অহুং।
‘‘Sabbamhi taṃaraññamhi, yāvantettha migā ahuṃ;
নাস্সু মঞ্জূ নিকূজিংসু, ৰেস্সন্তরে পযাতম্হি।
Nāssu mañjū nikūjiṃsu, vessantare payātamhi;
সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনে॥
Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
২৪২৯.
2429.
‘‘সব্বম্হি তংঅরঞ্ঞম্হি, যাৰন্তেত্থ দিজা অহুং।
‘‘Sabbamhi taṃaraññamhi, yāvantettha dijā ahuṃ;
নাস্সু মঞ্জূ নিকূজিংসু, ৰেস্সন্তরে পযাতম্হি।
Nāssu mañjū nikūjiṃsu, vessantare payātamhi;
সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনে॥
Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
২৪৩০.
2430.
‘‘পটিযত্তো রাজমগ্গো, ৰিচিত্তো পুপ্ফসন্থতো।
‘‘Paṭiyatto rājamaggo, vicitto pupphasanthato;
ৰসি ৰেস্সন্তরো যত্থ, যাৰতাৰ জেতুত্তরা॥
Vasi vessantaro yattha, yāvatāva jetuttarā.
২৪৩১.
2431.
‘‘ততো সট্ঠিসহস্সানি, যোধিনো চারুদস্সনা।
‘‘Tato saṭṭhisahassāni, yodhino cārudassanā;
সমন্তা পরিকিরিংসু, ৰেস্সন্তরে পযাতম্হি।
Samantā parikiriṃsu, vessantare payātamhi;
সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনে॥
Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
২৪৩২.
2432.
‘‘ওরোধা চ কুমারা চ, ৰেসিযানা চ ব্রাহ্মণা।
‘‘Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;
সমন্তা পরিকিরিংসু, ৰেস্সন্তরে পযাতম্হি।
Samantā parikiriṃsu, vessantare payātamhi;
সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনে॥
Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
২৪৩৩.
2433.
‘‘হত্থারোহা অনীকট্ঠা, রথিকা পত্তিকারকা।
‘‘Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
সমন্তা পরিকিরিংসু, ৰেস্সন্তরে পযাতম্হি।
Samantā parikiriṃsu, vessantare payātamhi;
সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনে॥
Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
২৪৩৪.
2434.
‘‘সমাগতা জানপদা, নেগমা চ সমাগতা।
‘‘Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā;
সমন্তা পরিকিরিংসু, ৰেস্সন্তরে পযাতম্হি।
Samantā parikiriṃsu, vessantare payātamhi;
সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনে॥
Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
২৪৩৫.
2435.
পুরতো পটিপজ্জিংসু, ৰেস্সন্তরে পযাতম্হি।
Purato paṭipajjiṃsu, vessantare payātamhi;
সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনে॥
Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
২৪৩৬.
2436.
‘‘তে পাৰিসুং পুরং রম্মং, মহাপাকারতোরণং।
‘‘Te pāvisuṃ puraṃ rammaṃ, mahāpākāratoraṇaṃ;
উপেতং অন্নপানেহি, নচ্চগীতেহি চূভযং॥
Upetaṃ annapānehi, naccagītehi cūbhayaṃ.
২৪৩৭.
2437.
‘‘ৰিত্তা জানপদা আসুং, নেগমা চ সমাগতা।
‘‘Vittā jānapadā āsuṃ, negamā ca samāgatā;
অনুপ্পত্তে কুমারম্হি, সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনে॥
Anuppatte kumāramhi, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
২৪৩৮.
2438.
‘‘চেলুক্খেপো অৰত্তিত্থ, আগতে ধনদাযকে।
‘‘Celukkhepo avattittha, āgate dhanadāyake;
২৪৩৯.
2439.
‘‘জাতরূপমযং ৰস্সং, দেৰো পাৰস্সি তাৰদে।
‘‘Jātarūpamayaṃ vassaṃ, devo pāvassi tāvade;
ৰেস্সন্তরে পৰিট্ঠম্হি, সিৰীনং রট্ঠৰড্ঢনে॥
Vessantare paviṭṭhamhi, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
২৪৪০.
2440.
‘‘ততো ৰেস্সন্তরো রাজা, দানং দত্ৰান খত্তিযো।
‘‘Tato vessantaro rājā, dānaṃ datvāna khattiyo;
কাযস্স ভেদা সপ্পঞ্ঞো, সগ্গং সো উপপজ্জথা’’তি॥
Kāyassa bhedā sappañño, saggaṃ so upapajjathā’’ti.
ৰেস্সন্তরজাতকং দসমং।
Vessantarajātakaṃ dasamaṃ.
মহানিপাত নিট্ঠিতা।
Mahānipāta niṭṭhitā.
জাতকপাল়ি নিট্ঠিতা।
Jātakapāḷi niṭṭhitā.
Footnotes:
Related texts:
অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / খুদ্দকনিকায (অট্ঠকথা) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā / [৫৪৭] ১০. ৰেস্সন্তরজাতকৰণ্ণনা • [547] 10. Vessantarajātakavaṇṇanā
