| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / कङ्खावितरणी-अभिनव-टीका • Kaṅkhāvitaraṇī-abhinava-ṭīkā |
८. वेहासकुटिसिक्खापदवण्णना
8. Vehāsakuṭisikkhāpadavaṇṇanā
उपरिवेहासकुटियाति उपरिमतले असन्थतपदराय कुटिया। तेनाह ‘‘उपरि अच्छन्नतलाया’’तिआदि। या हि काचि उपरि अच्छन्नतला द्विभूमिककुटिका वा तिभूमिकादिकुटिका वा, सा ‘‘वेहासकुटी’’ति वुच्चति। इदञ्हि वेहासकुटिलक्खणं। यदि एवं कस्मा पदभाजने ‘‘मज्झिमस्स पुरिसस्स असीसघट्टा’’ति (पाचि॰ १३१) वुत्तन्ति आह ‘‘पदभाजने पना’’तिआदि। इध अधिप्पेतं कुटिं दस्सेतुन्ति इमस्मिं सिक्खापदे अधिप्पेतं वेहासकुटिं दस्सेतुं। मज्झिमस्स पुरिसस्साति पमाणमज्झिमस्स पुरिसस्स। सब्बहेट्ठिमाहि तुलाहि सीसं न घट्टेतीति असीसघट्टा। अङ्गे विज्झित्वाति अटनियो विज्झित्वा। पवेसितपादकन्ति पवेसितपादसिखं। तस्माति ‘‘भूमत्थे वा’’तिआदिना वुत्तमेवत्थं कारणभावेन पच्चामसति। यस्मा आहच्चपादकादीसु यथावुत्तो अत्थो होति, तस्माति वुत्तं होति।
Uparivehāsakuṭiyāti uparimatale asanthatapadarāya kuṭiyā. Tenāha ‘‘upari acchannatalāyā’’tiādi. Yā hi kāci upari acchannatalā dvibhūmikakuṭikā vā tibhūmikādikuṭikā vā, sā ‘‘vehāsakuṭī’’ti vuccati. Idañhi vehāsakuṭilakkhaṇaṃ. Yadi evaṃ kasmā padabhājane ‘‘majjhimassa purisassa asīsaghaṭṭā’’ti (pāci. 131) vuttanti āha ‘‘padabhājane panā’’tiādi. Idha adhippetaṃ kuṭiṃ dassetunti imasmiṃ sikkhāpade adhippetaṃ vehāsakuṭiṃ dassetuṃ. Majjhimassa purisassāti pamāṇamajjhimassa purisassa. Sabbaheṭṭhimāhi tulāhi sīsaṃ na ghaṭṭetīti asīsaghaṭṭā. Aṅge vijjhitvāti aṭaniyo vijjhitvā. Pavesitapādakanti pavesitapādasikhaṃ. Tasmāti ‘‘bhūmatthe vā’’tiādinā vuttamevatthaṃ kāraṇabhāvena paccāmasati. Yasmā āhaccapādakādīsu yathāvutto attho hoti, tasmāti vuttaṃ hoti.
सहसाति अभिभवित्वा अज्झोत्थरित्वा। अवेहासकुटिकायाति भूमियं कतपण्णसालादीसु, तत्थ अनापत्ति। न हि सक्का तत्थ परस्स पीळा कातुं। सीसघट्टायाति या सीसं घट्टा होति, तत्थापि अनापत्ति। न हि सक्का तत्थ हेट्ठापासादे अनोणतेन विचरितुं, तस्मा असञ्चरणट्ठानत्ता परपीळा न भविस्सति। उपरितलं वा पदरसञ्चितन्ति उपरिमतलं दारुफलकेहि घनसन्थतं। किञ्चि गण्हाति वाति उपरि नागदन्तकादीसु लग्गितं चीवरादिं यं किञ्चि गण्हाति वा। लग्गति वाति एत्थापि एसेव नयो। पटिपक्खभूता आणि पटाणि। यस्सा दिन्नाय निसीदन्तेपि पादा न निपतन्ति, एवंभूता आणि मञ्चपीठानं पादसिखासु दिन्ना होतीति अत्थो। तेनाह ‘‘पादसीसान’’न्तिआदि।
Sahasāti abhibhavitvā ajjhottharitvā. Avehāsakuṭikāyāti bhūmiyaṃ katapaṇṇasālādīsu, tattha anāpatti. Na hi sakkā tattha parassa pīḷā kātuṃ. Sīsaghaṭṭāyāti yā sīsaṃ ghaṭṭā hoti, tatthāpi anāpatti. Na hi sakkā tattha heṭṭhāpāsāde anoṇatena vicarituṃ, tasmā asañcaraṇaṭṭhānattā parapīḷā na bhavissati. Uparitalaṃ vā padarasañcitanti uparimatalaṃ dāruphalakehi ghanasanthataṃ. Kiñci gaṇhāti vāti upari nāgadantakādīsu laggitaṃ cīvarādiṃ yaṃ kiñci gaṇhāti vā. Laggati vāti etthāpi eseva nayo. Paṭipakkhabhūtā āṇi paṭāṇi. Yassā dinnāya nisīdantepi pādā na nipatanti, evaṃbhūtā āṇi mañcapīṭhānaṃ pādasikhāsu dinnā hotīti attho. Tenāha ‘‘pādasīsāna’’ntiādi.
वेहासकुटिसिक्खापदवण्णना निट्ठिता।
Vehāsakuṭisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
