| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / মিলিন্দপঞ্হপাল়ি • Milindapañhapāḷi |
৫. ৰাযামকরণপঞ্হো
5. Vāyāmakaraṇapañho
৫. রাজা আহ ‘‘ভন্তে নাগসেন, তুম্হে ভণথ ‘কিন্তি ইমং দুক্খং নিরুজ্ঝেয্য, অঞ্ঞঞ্চ দুক্খং নুপ্পজ্জেয্যা’তি । এতদত্থা, মহারাজ, অম্হাকং পব্বজ্জা’’তি। ‘‘কিং পটিকচ্চেৰ ৰাযমিতেন, ননু সম্পত্তে কালে ৰাযমিতব্ব’’ন্তি? থেরো আহ ‘‘সম্পত্তে কালে, মহারাজ, ৰাযামো অকিচ্চকরো ভৰতি, পটিকচ্চেৰ ৰাযামো কিচ্চকরো ভৰতী’’তি।
5. Rājā āha ‘‘bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha ‘kinti imaṃ dukkhaṃ nirujjheyya, aññañca dukkhaṃ nuppajjeyyā’ti . Etadatthā, mahārāja, amhākaṃ pabbajjā’’ti. ‘‘Kiṃ paṭikacceva vāyamitena, nanu sampatte kāle vāyamitabba’’nti? Thero āha ‘‘sampatte kāle, mahārāja, vāyāmo akiccakaro bhavati, paṭikacceva vāyāmo kiccakaro bhavatī’’ti.
‘‘ওপম্মং করোহী’’তি। ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, মহারাজ, যদা ত্ৰং পিপাসিতো ভৰেয্যাসি, তদা ত্ৰং উদপানং খণাপেয্যাসি, তল়াকং খণাপেয্যাসি ‘পানীযং পিৰিস্সামী’তি? ‘‘ন হি, ভন্তে’’তি। ‘‘এৰমেৰ খো, মহারাজ, সম্পত্তে কালে ৰাযামো অকিচ্চকরো ভৰতি, পটিকচ্চেৰ ৰাযামো কিচ্চকরো ভৰতী’’তি।
‘‘Opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yadā tvaṃ pipāsito bhaveyyāsi, tadā tvaṃ udapānaṃ khaṇāpeyyāsi, taḷākaṃ khaṇāpeyyāsi ‘pānīyaṃ pivissāmī’ti? ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, sampatte kāle vāyāmo akiccakaro bhavati, paṭikacceva vāyāmo kiccakaro bhavatī’’ti.
‘‘ভিয্যো ওপম্মং করোহী’’তি। ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, মহারাজ, যদা ত্ৰং বুভুক্খিতো ভৰেয্যাসি, তদা ত্ৰং খেত্তং কসাপেয্যাসি, সালিং রোপাপেয্যাসি, ধঞ্ঞং অতিহরাপেয্যাসি ‘ভত্তং ভুঞ্জিস্সামী’তি? ‘‘ন হি, ভন্তে’’তি। ‘‘এৰমেৰ খো, মহারাজ, সম্পত্তে কালে ৰাযামো অকিচ্চকরো ভৰতি, পটিকচ্চেৰ ৰাযামো কিচ্চকরো ভৰতীতি।
‘‘Bhiyyo opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yadā tvaṃ bubhukkhito bhaveyyāsi, tadā tvaṃ khettaṃ kasāpeyyāsi, sāliṃ ropāpeyyāsi, dhaññaṃ atiharāpeyyāsi ‘bhattaṃ bhuñjissāmī’ti? ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, sampatte kāle vāyāmo akiccakaro bhavati, paṭikacceva vāyāmo kiccakaro bhavatīti.
‘‘ভিয্যো ওপম্মং করোহী’’তি। ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, মহারাজ, যদা তে সঙ্গামো পচ্চুপট্ঠিতো ভৰেয্য, তদা ত্ৰং পরিখং খণাপেয্যাসি, পাকারং কারাপেয্যাসি, গোপুরং কারাপেয্যাসি, অট্টালকং কারাপেয্যাসি, ধঞ্ঞং অতিহরাপেয্যাসি, তদা ত্ৰং হত্থিস্মিং সিক্খেয্যাসি, অস্সস্মিং সিক্খেয্যাসি, রথস্মিং সিক্খেয্যাসি, ধনুস্মিং সিক্খেয্যাসি, থরুস্মিং সিক্খেয্যাসী’’তি? ‘‘ন হি, ভন্তে’’তি। ‘‘এৰমেৰ খো, মহারাজ, সম্পত্তে কালে ৰাযামো অকিচ্চকরো ভৰতি, পটিকচ্চেৰ ৰাযামো কিচ্চকরো ভৰতি। ভাসিতম্পেতং মহারাজ ভগৰতা –
‘‘Bhiyyo opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yadā te saṅgāmo paccupaṭṭhito bhaveyya, tadā tvaṃ parikhaṃ khaṇāpeyyāsi, pākāraṃ kārāpeyyāsi, gopuraṃ kārāpeyyāsi, aṭṭālakaṃ kārāpeyyāsi, dhaññaṃ atiharāpeyyāsi, tadā tvaṃ hatthismiṃ sikkheyyāsi, assasmiṃ sikkheyyāsi, rathasmiṃ sikkheyyāsi, dhanusmiṃ sikkheyyāsi, tharusmiṃ sikkheyyāsī’’ti? ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, sampatte kāle vāyāmo akiccakaro bhavati, paṭikacceva vāyāmo kiccakaro bhavati. Bhāsitampetaṃ mahārāja bhagavatā –
‘‘‘পটিকচ্চেৰ তং কযিরা, যং জঞ্ঞা হিতমত্তনো।
‘‘‘Paṭikacceva taṃ kayirā, yaṃ jaññā hitamattano;
ন সাকটিকচিন্তায, মন্তা ধীরো পরক্কমে॥
Na sākaṭikacintāya, mantā dhīro parakkame.
ৰিসমং মগ্গমারুয্হ, অক্খচ্ছিন্নোৰ ঝাযতি॥
Visamaṃ maggamāruyha, akkhacchinnova jhāyati.
‘‘‘এৰং ধম্মা অপক্কম্ম, অধম্মমনুৰত্তিয।
‘‘‘Evaṃ dhammā apakkamma, adhammamanuvattiya;
মন্দো মচ্চু মুখং পত্তো, অক্খচ্ছিন্নোৰ ঝাযতী’’’তি 3॥
Mando maccu mukhaṃ patto, akkhacchinnova jhāyatī’’’ti 4.
‘‘কল্লোসি, ভন্তে নাগসেনা’’তি।
‘‘Kallosi, bhante nāgasenā’’ti.
ৰাযামকরণপঞ্হো পঞ্চমো।
Vāyāmakaraṇapañho pañcamo.
Footnotes:
