| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សុត្តនិបាតបាឡិ • Suttanipātapāḷi |
៥. បារាយនវគ្គោ
5. Pārāyanavaggo
វត្ថុគាថា
Vatthugāthā
៩៨២.
982.
កោសលានំ បុរា រម្មា, អគមា ទក្ខិណាបថំ;
Kosalānaṃ purā rammā, agamā dakkhiṇāpathaṃ;
អាកិញ្ចញ្ញំ បត្ថយានោ, ព្រាហ្មណោ មន្តបារគូ។
Ākiñcaññaṃ patthayāno, brāhmaṇo mantapāragū.
៩៨៣.
983.
វសិ គោធាវរីកូលេ, ឧញ្ឆេន ច ផលេន ច។
Vasi godhāvarīkūle, uñchena ca phalena ca.
៩៨៤.
984.
តស្សេវ ឧបនិស្សាយ, គាមោ ច វិបុលោ អហុ;
Tasseva upanissāya, gāmo ca vipulo ahu;
តតោ ជាតេន អាយេន, មហាយញ្ញមកប្បយិ។
Tato jātena āyena, mahāyaññamakappayi.
៩៨៥.
985.
មហាយញ្ញំ យជិត្វាន, បុន បាវិសិ អស្សមំ;
Mahāyaññaṃ yajitvāna, puna pāvisi assamaṃ;
តស្មិំ បដិបវិដ្ឋម្ហិ, អញ្ញោ អាគញ្ឆិ ព្រាហ្មណោ។
Tasmiṃ paṭipaviṭṭhamhi, añño āgañchi brāhmaṇo.
៩៨៦.
986.
សោ ច នំ ឧបសង្កម្ម, សតានិ បញ្ច យាចតិ។
So ca naṃ upasaṅkamma, satāni pañca yācati.
៩៨៧.
987.
តមេនំ ពាវរី ទិស្វា, អាសនេន និមន្តយិ;
Tamenaṃ bāvarī disvā, āsanena nimantayi;
សុខញ្ច កុសលំ បុច្ឆិ, ឥទំ វចនមព្រវិ។
Sukhañca kusalaṃ pucchi, idaṃ vacanamabravi.
៩៨៨.
988.
‘‘យំ ខោ មម ទេយ្យធម្មំ, សព្ពំ វិសជ្ជិតំ មយា;
‘‘Yaṃ kho mama deyyadhammaṃ, sabbaṃ visajjitaṃ mayā;
អនុជានាហិ មេ ព្រហ្មេ, នត្ថិ បញ្ចសតានិ មេ’’។
Anujānāhi me brahme, natthi pañcasatāni me’’.
៩៨៩.
989.
‘‘សចេ មេ យាចមានស្ស, ភវំ នានុបទស្សតិ;
‘‘Sace me yācamānassa, bhavaṃ nānupadassati;
សត្តមេ ទិវសេ តុយ្ហំ, មុទ្ធា ផលតុ សត្តធា’’។
Sattame divase tuyhaṃ, muddhā phalatu sattadhā’’.
៩៩០.
990.
អភិសង្ខរិត្វា កុហកោ, ភេរវំ សោ អកិត្តយិ;
Abhisaṅkharitvā kuhako, bheravaṃ so akittayi;
តស្ស តំ វចនំ សុត្វា, ពាវរី ទុក្ខិតោ អហុ។
Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, bāvarī dukkhito ahu.
៩៩១.
991.
ឧស្សុស្សតិ អនាហារោ, សោកសល្លសមប្បិតោ;
Ussussati anāhāro, sokasallasamappito;
អថោបិ ឯវំ ចិត្តស្ស, ឈានេ ន រមតី មនោ។
Athopi evaṃ cittassa, jhāne na ramatī mano.
៩៩២.
992.
ឧត្រស្តំ ទុក្ខិតំ ទិស្វា, ទេវតា អត្ថកាមិនី;
Utrastaṃ dukkhitaṃ disvā, devatā atthakāminī;
ពាវរិំ ឧបសង្កម្ម, ឥទំ វចនមព្រវិ។
Bāvariṃ upasaṅkamma, idaṃ vacanamabravi.
៩៩៣.
993.
‘‘ន សោ មុទ្ធំ បជានាតិ, កុហកោ សោ ធនត្ថិកោ;
‘‘Na so muddhaṃ pajānāti, kuhako so dhanatthiko;
មុទ្ធនិ មុទ្ធបាតេ វា, ញាណំ តស្ស ន វិជ្ជតិ’’។
Muddhani muddhapāte vā, ñāṇaṃ tassa na vijjati’’.
៩៩៤.
994.
‘‘ភោតី ចរហិ ជានាសិ, តំ មេ អក្ខាហិ បុច្ឆិតា;
‘‘Bhotī carahi jānāsi, taṃ me akkhāhi pucchitā;
មុទ្ធំ មុទ្ធាធិបាតញ្ច, តំ សុណោម វចោ តវ’’។
Muddhaṃ muddhādhipātañca, taṃ suṇoma vaco tava’’.
៩៩៥.
995.
‘‘អហម្បេតំ ន ជានាមិ, ញាណមេត្ថ ន វិជ្ជតិ;
‘‘Ahampetaṃ na jānāmi, ñāṇamettha na vijjati;
មុទ្ធនិ មុទ្ធាធិបាតេ ច, ជិនានំ ហេត្ថ 5 ទស្សនំ’’។
Muddhani muddhādhipāte ca, jinānaṃ hettha 6 dassanaṃ’’.
៩៩៦.
996.
មុទ្ធំ មុទ្ធាធិបាតញ្ច, តំ មេ អក្ខាហិ ទេវតេ’’។
Muddhaṃ muddhādhipātañca, taṃ me akkhāhi devate’’.
៩៩៧.
997.
‘‘បុរា កបិលវត្ថុម្ហា, និក្ខន្តោ លោកនាយកោ;
‘‘Purā kapilavatthumhā, nikkhanto lokanāyako;
អបច្ចោ ឱក្កាករាជស្ស, សក្យបុត្តោ បភង្ករោ។
Apacco okkākarājassa, sakyaputto pabhaṅkaro.
៩៩៨.
998.
‘‘សោ ហិ ព្រាហ្មណ សម្ពុទ្ធោ, សព្ពធម្មាន បារគូ;
‘‘So hi brāhmaṇa sambuddho, sabbadhammāna pāragū;
សព្ពាភិញ្ញាពលប្បត្តោ, សព្ពធម្មេសុ ចក្ខុមា;
Sabbābhiññābalappatto, sabbadhammesu cakkhumā;
សព្ពកម្មក្ខយំ បត្តោ, វិមុត្តោ ឧបធិក្ខយេ។
Sabbakammakkhayaṃ patto, vimutto upadhikkhaye.
៩៩៩.
999.
‘‘ពុទ្ធោ សោ ភគវា លោកេ, ធម្មំ ទេសេតិ ចក្ខុមា;
‘‘Buddho so bhagavā loke, dhammaṃ deseti cakkhumā;
តំ ត្វំ គន្ត្វាន បុច្ឆស្សុ, សោ តេ តំ ព្យាករិស្សតិ’’។
Taṃ tvaṃ gantvāna pucchassu, so te taṃ byākarissati’’.
១០០០.
1000.
សម្ពុទ្ធោតិ វចោ សុត្វា, ឧទគ្គោ ពាវរី អហុ;
Sambuddhoti vaco sutvā, udaggo bāvarī ahu;
សោកស្ស តនុកោ អាសិ, បីតិញ្ច វិបុលំ លភិ។
Sokassa tanuko āsi, pītiñca vipulaṃ labhi.
១០០១.
1001.
សោ ពាវរី អត្តមនោ ឧទគ្គោ, តំ ទេវតំ បុច្ឆតិ វេទជាតោ;
So bāvarī attamano udaggo, taṃ devataṃ pucchati vedajāto;
‘‘កតមម្ហិ គាមេ និគមម្ហិ វា បន, កតមម្ហិ វា ជនបទេ លោកនាថោ;
‘‘Katamamhi gāme nigamamhi vā pana, katamamhi vā janapade lokanātho;
១០០២.
1002.
‘‘សាវត្ថិយំ កោសលមន្ទិរេ ជិនោ, បហូតបញ្ញោ វរភូរិមេធសោ;
‘‘Sāvatthiyaṃ kosalamandire jino, pahūtapañño varabhūrimedhaso;
សោ សក្យបុត្តោ វិធុរោ អនាសវោ, មុទ្ធាធិបាតស្ស វិទូ នរាសភោ’’។
So sakyaputto vidhuro anāsavo, muddhādhipātassa vidū narāsabho’’.
១០០៣.
1003.
តតោ អាមន្តយី សិស្សេ, ព្រាហ្មណេ មន្តបារគេ;
Tato āmantayī sisse, brāhmaṇe mantapārage;
‘‘ឯថ មាណវា អក្ខិស្សំ, សុណាថ វចនំ មម។
‘‘Etha māṇavā akkhissaṃ, suṇātha vacanaṃ mama.
១០០៤.
1004.
‘‘យស្សេសោ ទុល្លភោ លោកេ, បាតុភាវោ អភិណ្ហសោ;
‘‘Yasseso dullabho loke, pātubhāvo abhiṇhaso;
ស្វាជ្ជ លោកម្ហិ ឧប្បន្នោ, សម្ពុទ្ធោ ឥតិ វិស្សុតោ;
Svājja lokamhi uppanno, sambuddho iti vissuto;
ខិប្បំ គន្ត្វាន សាវត្ថិំ, បស្សវ្ហោ ទ្វិបទុត្តមំ’’។
Khippaṃ gantvāna sāvatthiṃ, passavho dvipaduttamaṃ’’.
១០០៥.
1005.
‘‘កថំ ចរហិ ជានេមុ, ទិស្វា ពុទ្ធោតិ ព្រាហ្មណ;
‘‘Kathaṃ carahi jānemu, disvā buddhoti brāhmaṇa;
អជានតំ នោ បព្រូហិ, យថា ជានេមុ តំ មយំ’’។
Ajānataṃ no pabrūhi, yathā jānemu taṃ mayaṃ’’.
១០០៦.
1006.
‘‘អាគតានិ ហិ មន្តេសុ, មហាបុរិសលក្ខណា;
‘‘Āgatāni hi mantesu, mahāpurisalakkhaṇā;
១០០៧.
1007.
‘‘យស្សេតេ ហោន្តិ គត្តេសុ, មហាបុរិសលក្ខណា;
‘‘Yassete honti gattesu, mahāpurisalakkhaṇā;
ទ្វេយេវ តស្ស គតិយោ, តតិយា ហិ ន វិជ្ជតិ។
Dveyeva tassa gatiyo, tatiyā hi na vijjati.
១០០៨.
1008.
អទណ្ឌេន អសត្ថេន, ធម្មេនមនុសាសតិ។
Adaṇḍena asatthena, dhammenamanusāsati.
១០០៩.
1009.
‘‘សចេ ច សោ បព្ពជតិ, អគារា អនគារិយំ;
‘‘Sace ca so pabbajati, agārā anagāriyaṃ;
១០១០.
1010.
‘‘ជាតិំ គោត្តញ្ច លក្ខណំ, មន្តេ សិស្សេ បុនាបរេ;
‘‘Jātiṃ gottañca lakkhaṇaṃ, mante sisse punāpare;
មុទ្ធំ មុទ្ធាធិបាតញ្ច, មនសាយេវ បុច្ឆថ។
Muddhaṃ muddhādhipātañca, manasāyeva pucchatha.
១០១១.
1011.
‘‘អនាវរណទស្សាវី, យទិ ពុទ្ធោ ភវិស្សតិ;
‘‘Anāvaraṇadassāvī, yadi buddho bhavissati;
មនសា បុច្ឆិតេ បញ្ហេ, វាចាយ វិស្សជេស្សតិ’’។
Manasā pucchite pañhe, vācāya vissajessati’’.
១០១២.
1012.
ពាវរិស្ស វចោ សុត្វា, សិស្សា សោឡស ព្រាហ្មណា;
Bāvarissa vaco sutvā, sissā soḷasa brāhmaṇā;
អជិតោ តិស្សមេត្តេយ្យោ, បុណ្ណកោ អថ មេត្តគូ។
Ajito tissametteyyo, puṇṇako atha mettagū.
១០១៣.
1013.
ធោតកោ ឧបសីវោ ច, នន្ទោ ច អថ ហេមកោ;
Dhotako upasīvo ca, nando ca atha hemako;
តោទេយ្យកប្បា ទុភយោ, ជតុកណ្ណី ច បណ្ឌិតោ។
Todeyyakappā dubhayo, jatukaṇṇī ca paṇḍito.
១០១៤.
1014.
ភទ្រាវុធោ ឧទយោ ច, បោសាលោ ចាបិ ព្រាហ្មណោ;
Bhadrāvudho udayo ca, posālo cāpi brāhmaṇo;
មោឃរាជា ច មេធាវី, បិង្គិយោ ច មហាឥសិ។
Mogharājā ca medhāvī, piṅgiyo ca mahāisi.
១០១៥.
1015.
បច្ចេកគណិនោ សព្ពេ, សព្ពលោកស្ស វិស្សុតា;
Paccekagaṇino sabbe, sabbalokassa vissutā;
ឈាយី ឈានរតា ធីរា, បុព្ពវាសនវាសិតា។
Jhāyī jhānaratā dhīrā, pubbavāsanavāsitā.
១០១៦.
1016.
ពាវរិំ អភិវាទេត្វា, កត្វា ច នំ បទក្ខិណំ;
Bāvariṃ abhivādetvā, katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ;
ជដាជិនធរា សព្ពេ, បក្កាមុំ ឧត្តរាមុខា។
Jaṭājinadharā sabbe, pakkāmuṃ uttarāmukhā.
១០១៧.
1017.
ឧជ្ជេនិញ្ចាបិ គោនទ្ធំ, វេទិសំ វនសវ្ហយំ។
Ujjeniñcāpi gonaddhaṃ, vedisaṃ vanasavhayaṃ.
១០១៨.
1018.
កោសម្ពិញ្ចាបិ សាកេតំ, សាវត្ថិញ្ច បុរុត្តមំ;
Kosambiñcāpi sāketaṃ, sāvatthiñca puruttamaṃ;
សេតព្យំ កបិលវត្ថុំ, កុសិនារញ្ច មន្ទិរំ។
Setabyaṃ kapilavatthuṃ, kusinārañca mandiraṃ.
១០១៩.
1019.
បាវញ្ច ភោគនគរំ, វេសាលិំ មាគធំ បុរំ;
Pāvañca bhoganagaraṃ, vesāliṃ māgadhaṃ puraṃ;
បាសាណកំ ចេតិយញ្ច, រមណីយំ មនោរមំ។
Pāsāṇakaṃ cetiyañca, ramaṇīyaṃ manoramaṃ.
១០២០.
1020.
តសិតោវុទកំ សីតំ, មហាលាភំវ វាណិជោ;
Tasitovudakaṃ sītaṃ, mahālābhaṃva vāṇijo;
ឆាយំ ធម្មាភិតត្តោវ, តុរិតា បព្ពតមារុហុំ។
Chāyaṃ dhammābhitattova, turitā pabbatamāruhuṃ.
១០២១.
1021.
ភគវា តម្ហិ សមយេ, ភិក្ខុសង្ឃបុរក្ខតោ;
Bhagavā tamhi samaye, bhikkhusaṅghapurakkhato;
ភិក្ខូនំ ធម្មំ ទេសេតិ, សីហោវ នទតី វនេ។
Bhikkhūnaṃ dhammaṃ deseti, sīhova nadatī vane.
១០២២.
1022.
ចន្ទំ យថា បន្នរសេ, បារិបូរិំ ឧបាគតំ។
Candaṃ yathā pannarase, pāripūriṃ upāgataṃ.
១០២៣.
1023.
អថស្ស គត្តេ ទិស្វាន, បរិបូរញ្ច ព្យញ្ជនំ;
Athassa gatte disvāna, paripūrañca byañjanaṃ;
ឯកមន្តំ ឋិតោ ហដ្ឋោ, មនោបញ្ហេ អបុច្ឆថ។
Ekamantaṃ ṭhito haṭṭho, manopañhe apucchatha.
១០២៤.
1024.
មន្តេសុ បារមិំ ព្រូហិ, កតិ វាចេតិ ព្រាហ្មណោ’’។
Mantesu pāramiṃ brūhi, kati vāceti brāhmaṇo’’.
១០២៥.
1025.
‘‘វីសំ វស្សសតំ អាយុ, សោ ច គោត្តេន ពាវរី;
‘‘Vīsaṃ vassasataṃ āyu, so ca gottena bāvarī;
តីណិស្ស លក្ខណា គត្តេ, តិណ្ណំ វេទាន បារគូ។
Tīṇissa lakkhaṇā gatte, tiṇṇaṃ vedāna pāragū.
១០២៦.
1026.
‘‘លក្ខណេ ឥតិហាសេ ច, សនិឃណ្ឌុសកេដុភេ;
‘‘Lakkhaṇe itihāse ca, sanighaṇḍusakeṭubhe;
បញ្ចសតានិ វាចេតិ, សធម្មេ បារមិំ គតោ’’។
Pañcasatāni vāceti, sadhamme pāramiṃ gato’’.
១០២៧.
1027.
‘‘លក្ខណានំ បវិចយំ, ពាវរិស្ស នរុត្តម;
‘‘Lakkhaṇānaṃ pavicayaṃ, bāvarissa naruttama;
១០២៨.
1028.
‘‘មុខំ ជិវ្ហាយ ឆាទេតិ, ឧណ្ណស្ស ភមុកន្តរេ;
‘‘Mukhaṃ jivhāya chādeti, uṇṇassa bhamukantare;
កោសោហិតំ វត្ថគុយ្ហំ, ឯវំ ជានាហិ មាណវ’’។
Kosohitaṃ vatthaguyhaṃ, evaṃ jānāhi māṇava’’.
១០២៩.
1029.
បុច្ឆញ្ហិ កិញ្ចិ អសុណន្តោ, សុត្វា បញ្ហេ វិយាកតេ;
Pucchañhi kiñci asuṇanto, sutvā pañhe viyākate;
វិចិន្តេតិ ជនោ សព្ពោ, វេទជាតោ កតញ្ជលី។
Vicinteti jano sabbo, vedajāto katañjalī.
១០៣០.
1030.
‘‘កោ នុ ទេវោ វា ព្រហ្មា វា, ឥន្ទោ វាបិ សុជម្បតិ;
‘‘Ko nu devo vā brahmā vā, indo vāpi sujampati;
មនសា បុច្ឆិតេ បញ្ហេ, កមេតំ បដិភាសតិ។
Manasā pucchite pañhe, kametaṃ paṭibhāsati.
១០៣១.
1031.
‘‘មុទ្ធំ មុទ្ធាធិបាតញ្ច, ពាវរី បរិបុច្ឆតិ;
‘‘Muddhaṃ muddhādhipātañca, bāvarī paripucchati;
តំ ព្យាករោហិ ភគវា, កង្ខំ វិនយ នោ ឥសេ’’។
Taṃ byākarohi bhagavā, kaṅkhaṃ vinaya no ise’’.
១០៣២.
1032.
‘‘អវិជ្ជា មុទ្ធាតិ ជានាហិ, វិជ្ជា មុទ្ធាធិបាតិនី;
‘‘Avijjā muddhāti jānāhi, vijjā muddhādhipātinī;
សទ្ធាសតិសមាធីហិ, ឆន្ទវីរិយេន សំយុតា’’។
Saddhāsatisamādhīhi, chandavīriyena saṃyutā’’.
១០៣៣.
1033.
តតោ វេទេន មហតា, សន្ថម្ភិត្វាន មាណវោ;
Tato vedena mahatā, santhambhitvāna māṇavo;
ឯកំសំ អជិនំ កត្វា, បាទេសុ សិរសា បតិ។
Ekaṃsaṃ ajinaṃ katvā, pādesu sirasā pati.
១០៣៤.
1034.
‘‘ពាវរី ព្រាហ្មណោ ភោតោ, សហ សិស្សេហិ មារិស;
‘‘Bāvarī brāhmaṇo bhoto, saha sissehi mārisa;
ឧទគ្គចិត្តោ សុមនោ, បាទេ វន្ទតិ ចក្ខុម’’។
Udaggacitto sumano, pāde vandati cakkhuma’’.
១០៣៥.
1035.
‘‘សុខិតោ ពាវរី ហោតុ, សហ សិស្សេហិ ព្រាហ្មណោ;
‘‘Sukhito bāvarī hotu, saha sissehi brāhmaṇo;
ត្វញ្ចាបិ សុខិតោ ហោហិ, ចិរំ ជីវាហិ មាណវ។
Tvañcāpi sukhito hohi, ciraṃ jīvāhi māṇava.
១០៣៦.
1036.
‘‘ពាវរិស្ស ច តុយ្ហំ វា, សព្ពេសំ សព្ពសំសយំ;
‘‘Bāvarissa ca tuyhaṃ vā, sabbesaṃ sabbasaṃsayaṃ;
កតាវកាសា បុច្ឆវ្ហោ, យំ កិញ្ចិ មនសិច្ឆថ’’។
Katāvakāsā pucchavho, yaṃ kiñci manasicchatha’’.
១០៣៧.
1037.
សម្ពុទ្ធេន កតោកាសោ, និសីទិត្វាន បញ្ជលី;
Sambuddhena katokāso, nisīditvāna pañjalī;
អជិតោ បឋមំ បញ្ហំ, តត្ថ បុច្ឆិ តថាគតំ។
Ajito paṭhamaṃ pañhaṃ, tattha pucchi tathāgataṃ.
វត្ថុគាថា និដ្ឋិតា។
Vatthugāthā niṭṭhitā.
Footnotes:
Related texts:
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ខុទ្ទកនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / សុត្តនិបាត-អដ្ឋកថា • Suttanipāta-aṭṭhakathā / វត្ថុគាថាវណ្ណនា • Vatthugāthāvaṇṇanā
