| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ (ដីកា) • Majjhimanikāya (ṭīkā) |
៣. វម្មិកសុត្តវណ្ណនា
3. Vammikasuttavaṇṇanā
២៤៩. បិយវចនន្តិ បិយសមុទាចារោ។ វិញ្ញុជាតិកា ហិ បរំ បិយេន សមុទាចរន្តា ‘‘ភវ’’ន្តិ វា, ‘‘ទេវានំ បិយោ’’តិ វា, ‘‘អាយស្មា’’តិ វា សមុទាចរន្តិ, តស្មា សម្មុខា សម្ពោធនវសេន ‘‘អាវុសោ’’តិ, តិរោក្ខំ ‘‘អាយស្មា’’តិ អយម្បិ សមុទាចារោ។ មហាកស្សបឧរុវេលកស្សបាទយោ អញ្ញេបិ កស្សបនាមកា អត្ថីតិ ‘‘កតរស្ស កស្សបស្សា’’តិ បុច្ឆន្តិ។ រញ្ញាតិ កោសលរញ្ញា។ ‘‘សញ្ជានិំសូ’’តិ សង្ខេបតោ វុត្តមត្ថំ វិវរិតុំ ‘‘អយំ បនា’’តិអាទិ អារទ្ធំ។ អស្សាតិ កុមារកស្សបស្ស, ‘‘សញ្ជានិំសូ’’តិ វុត្តសញ្ជាននស្ស វា។ បុញ្ញានិ ករោន្តោតិ កប្បសតសហស្សំ ទេវេសុ ច មនុស្សេសុ ច និព្ពត្តិត្វា ទានាទីនិ បុញ្ញានិ ភាវេន្តោ។ ឱសក្កន្តេតិ បរិហាយមានេ។ បឋមន្តិ កុមារិកាកាលេ។ សត្ថា ឧបាលិត្ថេរំ បដិច្ឆាបេសិ តំ អធិករណំ វិនយកម្មេនេវស្សា ភិក្ខុនិយា បព្ពជ្ជាយ អរោគភាវំ។
249.Piyavacananti piyasamudācāro. Viññujātikā hi paraṃ piyena samudācarantā ‘‘bhava’’nti vā, ‘‘devānaṃ piyo’’ti vā, ‘‘āyasmā’’ti vā samudācaranti, tasmā sammukhā sambodhanavasena ‘‘āvuso’’ti, tirokkhaṃ ‘‘āyasmā’’ti ayampi samudācāro. Mahākassapauruvelakassapādayo aññepi kassapanāmakā atthīti ‘‘katarassa kassapassā’’ti pucchanti. Raññāti kosalaraññā. ‘‘Sañjāniṃsū’’ti saṅkhepato vuttamatthaṃ vivarituṃ ‘‘ayaṃ panā’’tiādi āraddhaṃ. Assāti kumārakassapassa, ‘‘sañjāniṃsū’’ti vuttasañjānanassa vā. Puññāni karontoti kappasatasahassaṃ devesu ca manussesu ca nibbattitvā dānādīni puññāni bhāvento. Osakkanteti parihāyamāne. Paṭhamanti kumārikākāle. Satthā upālittheraṃ paṭicchāpesi taṃ adhikaraṇaṃ vinayakammenevassā bhikkhuniyā pabbajjāya arogabhāvaṃ.
បញ្ញត្តិវិភាវនាតិ ‘‘អន្ធវន’’ន្ត្វេវ បញ្ញាយមានស្ស វិភាវនា។ ឱលីយតីតិ សង្កុចតិ សណិកំ វត្តតិ។ ភាណកោតិ សរភាណកោ។ យំ អត្ថិ, តំ គហេត្វាតិ ឥទានិ បរិយេសិតព្ពដ្ឋានំ នត្ថិ, យថាគតំ បន យំ អត្ថិ, តំ គហេត្វា។ ពលវគុណេតិ អធិមត្តគុណេ។ កស្សបភគវតោ កាលេ និរុឡ្ហសមញ្ញាវសេន វចនសន្តតិយា អវិច្ឆេទេន ច ឥមស្មិម្បិ ពុទ្ធុប្បាទេ តំ ‘‘អន្ធវន’’ន្ត្វេវ បញ្ញាយិត្ថ, ឧបរូបរិវឌ្ឍមានាយ បថវិយា ឧបរិ រុក្ខគច្ឆាទីសុ សញ្ជាយន្តេសុបីតិ។ សេក្ខបដិបទន្តិ សេក្ខភាវាវហំ វិសុទ្ធិបដិបត្តិំ។
Paññattivibhāvanāti ‘‘andhavana’’ntveva paññāyamānassa vibhāvanā. Olīyatīti saṅkucati saṇikaṃ vattati. Bhāṇakoti sarabhāṇako. Yaṃ atthi, taṃ gahetvāti idāni pariyesitabbaṭṭhānaṃ natthi, yathāgataṃ pana yaṃ atthi, taṃ gahetvā. Balavaguṇeti adhimattaguṇe. Kassapabhagavato kāle niruḷhasamaññāvasena vacanasantatiyā avicchedena ca imasmimpi buddhuppāde taṃ ‘‘andhavana’’ntveva paññāyittha, uparūparivaḍḍhamānāya pathaviyā upari rukkhagacchādīsu sañjāyantesupīti. Sekkhapaṭipadanti sekkhabhāvāvahaṃ visuddhipaṭipattiṃ.
អញ្ញតរ-សទ្ទោ អបាកដេ វិយ បាកដេបិ វត្តតិ ឯក-សទ្ទេន សមានត្ថត្តាតិ ទស្សេតុំ ‘‘អភិជានាតី’’តិអាទិ វុត្តំ។ ភយភេរវទស្សិតម្បិ អភិក្កន្ត-សទ្ទស្ស អត្ថុទ្ធារំ ឥធ ទស្សេន្តោ ឯវំ ហេដ្ឋា តត្ថ តត្ថ កតា អត្ថសំវណ្ណនា បរតោ តស្មិំ តស្មិំ សុត្តបទេសេ យថារហំ វត្តព្ពាតិ នយទស្សនំ ករោតិ។ កញ្ចនសន្និភត្តចតា សុវណ្ណវណ្ណគ្គហណេន គហិតាតិ អធិប្បាយេនាហ ‘‘ឆវិយ’’ន្តិ។ ឆវិគតា បន វណ្ណធាតុ ឯវ ‘‘សុវណ្ណវណ្ណោ’’តិ ឯត្ថ វណ្ណគ្គហណេន គហិតាតិ អបរេ។ វណ្ណីយតិ កិត្តីយតិ ឧគ្ឃោសនន្តិ វណ្ណោ, ថុតិ។ វណ្ណីយតិ អសង្ករតោ វវត្ថបីយតីតិ វណ្ណោ, កុលវគ្គោ។ វណ្ណីយតិ ផលំ ឯតេន យថាសភាវតោ វិភាវីយតីតិ វណ្ណោ, ការណំ។ វណ្ណនំ ទីឃរស្សាទិវសេន សណ្ឋហនន្តិ វណ្ណោ, សណ្ឋានំ។ វណ្ណីយតិ អណុមហន្តាទិវសេន បមីយតីតិ វណ្ណោ, បមាណំ។ វណ្ណេតិ វិការមាបជ្ជមានំ ហទយង្គតភាវំ បកាសេតីតិ វណ្ណោ, រូបាយតនំ។ ឯវំ តេន តេន បវត្តិនិមិត្តេន វណ្ណ-សទ្ទស្ស តស្មិំ តស្មិំ អត្ថេ បវត្តិ វេទិតព្ពា។
Aññatara-saddo apākaṭe viya pākaṭepi vattati eka-saddena samānatthattāti dassetuṃ ‘‘abhijānātī’’tiādi vuttaṃ. Bhayabheravadassitampi abhikkanta-saddassa atthuddhāraṃ idha dassento evaṃ heṭṭhā tattha tattha katā atthasaṃvaṇṇanā parato tasmiṃ tasmiṃ suttapadese yathārahaṃ vattabbāti nayadassanaṃ karoti. Kañcanasannibhattacatā suvaṇṇavaṇṇaggahaṇena gahitāti adhippāyenāha ‘‘chaviya’’nti. Chavigatā pana vaṇṇadhātu eva ‘‘suvaṇṇavaṇṇo’’ti ettha vaṇṇaggahaṇena gahitāti apare. Vaṇṇīyati kittīyati ugghosananti vaṇṇo, thuti. Vaṇṇīyati asaṅkarato vavatthapīyatīti vaṇṇo, kulavaggo. Vaṇṇīyati phalaṃ etena yathāsabhāvato vibhāvīyatīti vaṇṇo, kāraṇaṃ. Vaṇṇanaṃ dīgharassādivasena saṇṭhahananti vaṇṇo, saṇṭhānaṃ. Vaṇṇīyati aṇumahantādivasena pamīyatīti vaṇṇo, pamāṇaṃ. Vaṇṇeti vikāramāpajjamānaṃ hadayaṅgatabhāvaṃ pakāsetīti vaṇṇo, rūpāyatanaṃ. Evaṃ tena tena pavattinimittena vaṇṇa-saddassa tasmiṃ tasmiṃ atthe pavatti veditabbā.
អនវសេសត្តំ សកលតា កេវលតា។ កេវលកប្បាតិ ឯត្ថ កេចិ ឦសំ អសមត្តា កេវលា កេវលកប្បាតិ វទន្តិ, ឯវំ សតិ អនវសេសត្ថោ ឯវ កេវល-សទ្ទោ សិយា។ អនត្ថន្តរេន បន កប្ប-សទ្ទេន បទវឌ្ឍនំ កត្វា កេវលា ឯវ កេវលកប្បា។ តថា វា កប្បនីយត្តា បញ្ញបេតព្ពត្តា កេវលកប្បា។ យេភុយ្យតា ពហុលភាវោ។ អព្យាមិស្សតា វិជាតិយេន អសង្ករោ សុទ្ធតា។ អនតិរេកតា តំមត្តតា វិសេសាភាវោ។ កេវលកប្បន្តិ កេវលំ ទឡ្ហំ កត្វាតិ អត្ថោ។ កេវលំ វុច្ចតិ និព្ពានំ សព្ពសង្ខតវិវិត្តត្តា។ តេនាហ ‘‘វិសំយោគាទិអនេកត្ថោ’’តិ។ កេវលំ ឯតស្ស អធិគតំ អត្ថីតិ កេវលី, សច្ឆិកតនិរោធោ ខីណាសវោ។
Anavasesattaṃ sakalatā kevalatā. Kevalakappāti ettha keci īsaṃ asamattā kevalā kevalakappāti vadanti, evaṃ sati anavasesattho eva kevala-saddo siyā. Anatthantarena pana kappa-saddena padavaḍḍhanaṃ katvā kevalā eva kevalakappā. Tathā vā kappanīyattā paññapetabbattā kevalakappā. Yebhuyyatā bahulabhāvo. Abyāmissatā vijātiyena asaṅkaro suddhatā. Anatirekatā taṃmattatā visesābhāvo. Kevalakappanti kevalaṃ daḷhaṃ katvāti attho. Kevalaṃ vuccati nibbānaṃ sabbasaṅkhatavivittattā. Tenāha ‘‘visaṃyogādianekattho’’ti. Kevalaṃ etassa adhigataṃ atthīti kevalī, sacchikatanirodho khīṇāsavo.
កប្ប-សទ្ទោ បនាយំ សឧបសគ្គោ អនុបសគ្គោ ចាតិ អធិប្បាយេន ឱកប្បនីយបទេ លព្ភមានំ ឱកប្បសទ្ទមត្តំ និទស្សេតិ, អញ្ញថា កប្ប-សទ្ទស្ស អត្ថុទ្ធារេ ឱកប្បនីយបទំ អនិទស្សនមេវ សិយា។ សមណកប្បេហីតិ វិនយសិទ្ធេហិ សមណវោហារេហិ។ និច្ចកប្បន្តិ និច្ចកាលំ។ បញ្ញត្តីតិ នាមំ។ នាមញ្ហេតំ តស្ស អាយស្មតោ, យទិទំ កប្បោតិ។ កប្បិតកេសមស្សូតិ កត្តរិកាយ ឆេទិតកេសមស្សុ។ ទ្វង្គុលកប្បោតិ មជ្ឈន្ហិកវេលាយ វីតិក្កន្តាយ ទ្វង្គុលតាវិកប្បោ។ លេសោតិ អបទេសោ។ អនវសេសំ ផរិតុំ សមត្ថស្សបិ ឱភាសស្ស កេនចិ ការណេន ឯកទេសផរណម្បិ សិយា, អយំ បន សព្ពសោវ ផរីតិ ទស្សេតុំ សមន្តត្ថោ កប្ប-សទ្ទោ គហិតោតិ អាហ ‘‘អនវសេសំ សមន្តតោ’’តិ។
Kappa-saddo panāyaṃ saupasaggo anupasaggo cāti adhippāyena okappanīyapade labbhamānaṃ okappasaddamattaṃ nidasseti, aññathā kappa-saddassa atthuddhāre okappanīyapadaṃ anidassanameva siyā. Samaṇakappehīti vinayasiddhehi samaṇavohārehi. Niccakappanti niccakālaṃ. Paññattīti nāmaṃ. Nāmañhetaṃ tassa āyasmato, yadidaṃ kappoti. Kappitakesamassūti kattarikāya cheditakesamassu. Dvaṅgulakappoti majjhanhikavelāya vītikkantāya dvaṅgulatāvikappo. Lesoti apadeso. Anavasesaṃ pharituṃ samatthassapi obhāsassa kenaci kāraṇena ekadesapharaṇampi siyā, ayaṃ pana sabbasova pharīti dassetuṃ samantattho kappa-saddo gahitoti āha ‘‘anavasesaṃ samantato’’ti.
សមណសញ្ញាសមុទាចារេនាតិ ‘‘អហំ សមណោ’’តិ ឯវំ ឧប្បន្នសញ្ញាសមុដ្ឋិតេន សមុទាចារេន, តន្និមិត្តេន វា តព្ពោហារេន។ បុព្ពយោគេតិ បុព្ពយោគកថាយំ។ បបញ្ចោ ឯសាតិ ឯសោ តុម្ហេសុ អាគតេសុ យថាបវត្តោ បដិសន្ថារោ កថាសមុទាចារោ ច អម្ហាកំ បបញ្ចោ។ ឯត្តកម្បិ អកត្វា សមណធម្មមេវ ករោមាតិ អធិប្បាយោ។
Samaṇasaññāsamudācārenāti ‘‘ahaṃ samaṇo’’ti evaṃ uppannasaññāsamuṭṭhitena samudācārena, tannimittena vā tabbohārena. Pubbayogeti pubbayogakathāyaṃ. Papañco esāti eso tumhesu āgatesu yathāpavatto paṭisanthāro kathāsamudācāro ca amhākaṃ papañco. Ettakampi akatvā samaṇadhammameva karomāti adhippāyo.
អរិយភូមិំ បត្តោតិ អនាគាមិផលំ អធិគតោ។ បក្កុសាតិកុលបុត្តំ សន្ធាយ វទតិ។ វិភជិត្វាតិ វិភាគំ កត្វា។ តុរិតាលបនវសេនាតិ តុរិតំ អាលបនវសេន។ តេន ទុល្លភោ អយំ សមណោ, តស្មា សីឃមស្ស បញ្ហោ កថេតព្ពោ, ឥមិនា ច សីឃំ គន្ត្វា សត្ថា បុច្ឆិតព្ពោតិ តុរិតំ អាលបីតិ ទស្សេតិ។ ‘‘យថា វា’’តិអាទិនា បន វចនាលង្ការវសេន ទ្វិក្ខត្តុំ អាលបតិ។ ឯវមាហាតិ ‘‘ភិក្ខុ ភិក្ខូ’’តិ ឯវំ ទ្វិក្ខត្តុំ អវោច។
Ariyabhūmiṃ pattoti anāgāmiphalaṃ adhigato. Pakkusātikulaputtaṃ sandhāya vadati. Vibhajitvāti vibhāgaṃ katvā. Turitālapanavasenāti turitaṃ ālapanavasena. Tena dullabho ayaṃ samaṇo, tasmā sīghamassa pañho kathetabbo, iminā ca sīghaṃ gantvā satthā pucchitabboti turitaṃ ālapīti dasseti. ‘‘Yathā vā’’tiādinā pana vacanālaṅkāravasena dvikkhattuṃ ālapati. Evamāhāti ‘‘bhikkhu bhikkhū’’ti evaṃ dvikkhattuṃ avoca.
វម្មិកបរិយាយេន ករជកាយំ បច្ចក្ខំ កត្វា ទស្សេន្តី ទេវតា ‘‘អយំ វម្មិកោ’’តិ អាហ។ តាយ បន ភាវត្ថស្ស អភាសិតត្តា សទ្ទត្ថមេវ ទស្សេន្តោ ‘‘បុរតោ ឋិតំ…បេ.… អយន្តិ អាហា’’តិ អវោច។ សេសេសុបិ ឯសេវ នយោ។ មណ្ឌូកន្តិ ថលមណ្ឌូកំ។ សោ ហិ ឧទ្ធុមាយិកាតិ វុច្ចតិ, ន ឧទកមណ្ឌូកោ។ តស្ស និវាសតោ វាតោ មា ខោ ពាធយិត្ថាតិ ‘‘ឧបរិវាតតោ អបគម្មា’’តិ វុត្តំ។ កថំ បនាយំ ទេវតា ឥមិនា នីហារេន ឥមេ បញ្ហេ ថេរស្ស អាចិក្ខីតិ? កេចិ តាវ អាហុ – យថាសុតមត្ថំ ឧបមាភាវេន គហេត្វា អត្តនោ បដិភានេន ឧបមេយ្យត្ថំ មនសា ចិន្តេត្វា តំ ភគវាវ ឥមស្ស អាចិក្ខិស្សតិ។ សា ច ទេសនា អត្ថាយ ហិតាយ សុខាយ ហោតីតិ ‘‘អយំ វម្មិកោ’’តិអាទិនា ឧបមាវសេនេវ បន្នរស បញ្ហេ ថេរស្ស អាចិក្ខិ។ កស្សបសម្មាសម្ពុទ្ធកាលេ កិរ ពារាណសិយំ ឯកោ សេដ្ឋិ អឌ្ឍោ មហទ្ធនោ មហន្តំ និធានំ និទហិត្វា បលិឃាទិអាការានិ កានិចិបិ លង្គានិ តត្ថ ឋបេសិ។ សោ មរណកាលេ អត្តនោ សហាយស្ស ព្រាហ្មណស្ស អារោចេសិ – ‘‘ឥមស្មិំ ឋានេ មយា និធានំ និទហិតំ, តំ មម បុត្តស្ស វិញ្ញុតំ បត្តស្ស ទស្សេតី’’តិ វត្វា កាលមកាសិ។ ព្រាហ្មណោ សហាយកបុត្តស្ស វិញ្ញុតំ បត្តកាលេ តំ ឋានំ ទស្សេសិ។ សោ និខនិត្វា សព្ពបច្ឆា នាគំ បស្សិ, នាគោ អត្តនោ បុត្តំ ទិស្វា ‘‘សុខេនេវ ធនំ គណ្ហតូ’’តិ អបគច្ឆិ។ ស្វាយមត្ថោ តទា លោកេ បាកដោ ជាតោ។ អយំ បន ទេវតា តទា ពារាណសិយំ គហបតិកុលេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ សត្ថរិ បរិនិព្ពុតេ ឧរំ ទត្វា សាសនេ បព្ពជិតោ បញ្ចហិ សហាយកភិក្ខូហិ សទ្ធិំ សមណធម្មមកាសិ។ យេ សន្ធាយ វុត្តំ ‘‘បញ្ច ភិក្ខូ និស្សេណិំ ពន្ធិត្វា’’តិអាទិ។ តេន វុត្តំ ‘‘យថាសុតមត្ថំ ឧបមាភាវេន គហេត្វា’’តិអាទិ។ អបរេ បន ‘‘ទេវតា អត្តនោ បដិភានេន ឥមេ បញ្ហេ ឯវំ អភិសង្ខរិត្វា ថេរស្ស អាចិក្ខី’’តិ វទន្តិ។ ទេវបុត្តេ និស្សក្កំ ទេវបុត្តបញ្ហត្តា តស្ស អត្ថស្ស។
Vammikapariyāyena karajakāyaṃ paccakkhaṃ katvā dassentī devatā ‘‘ayaṃ vammiko’’ti āha. Tāya pana bhāvatthassa abhāsitattā saddatthameva dassento ‘‘purato ṭhitaṃ…pe… ayanti āhā’’ti avoca. Sesesupi eseva nayo. Maṇḍūkanti thalamaṇḍūkaṃ. So hi uddhumāyikāti vuccati, na udakamaṇḍūko. Tassa nivāsato vāto mā kho bādhayitthāti ‘‘uparivātato apagammā’’ti vuttaṃ. Kathaṃ panāyaṃ devatā iminā nīhārena ime pañhe therassa ācikkhīti? Keci tāva āhu – yathāsutamatthaṃ upamābhāvena gahetvā attano paṭibhānena upameyyatthaṃ manasā cintetvā taṃ bhagavāva imassa ācikkhissati. Sā ca desanā atthāya hitāya sukhāya hotīti ‘‘ayaṃ vammiko’’tiādinā upamāvaseneva pannarasa pañhe therassa ācikkhi. Kassapasammāsambuddhakāle kira bārāṇasiyaṃ eko seṭṭhi aḍḍho mahaddhano mahantaṃ nidhānaṃ nidahitvā palighādiākārāni kānicipi laṅgāni tattha ṭhapesi. So maraṇakāle attano sahāyassa brāhmaṇassa ārocesi – ‘‘imasmiṃ ṭhāne mayā nidhānaṃ nidahitaṃ, taṃ mama puttassa viññutaṃ pattassa dassetī’’ti vatvā kālamakāsi. Brāhmaṇo sahāyakaputtassa viññutaṃ pattakāle taṃ ṭhānaṃ dassesi. So nikhanitvā sabbapacchā nāgaṃ passi, nāgo attano puttaṃ disvā ‘‘sukheneva dhanaṃ gaṇhatū’’ti apagacchi. Svāyamattho tadā loke pākaṭo jāto. Ayaṃ pana devatā tadā bārāṇasiyaṃ gahapatikule nibbattitvā viññutaṃ patto satthari parinibbute uraṃ datvā sāsane pabbajito pañcahi sahāyakabhikkhūhi saddhiṃ samaṇadhammamakāsi. Ye sandhāya vuttaṃ ‘‘pañca bhikkhū nisseṇiṃ bandhitvā’’tiādi. Tena vuttaṃ ‘‘yathāsutamatthaṃ upamābhāvena gahetvā’’tiādi. Apare pana ‘‘devatā attano paṭibhānena ime pañhe evaṃ abhisaṅkharitvā therassa ācikkhī’’ti vadanti. Devaputte nissakkaṃ devaputtapañhattā tassa atthassa.
២៥១. ចតូហិ មហាភូតេហិ និព្ពត្តោតិ ចាតុមហាភូតិកោ។ តេនាហ ‘‘ចតុមហាភូតមយស្សា’’តិ។ វមតិ ឧគ្គិរន្តោ វិយ ហោតីតិ អត្ថោ។ វន្តកោតិ ឧច្ឆឌ្ឌកោ។ វន្តុស្សយោតិ ឧបចិកាហិ វន្តស្ស មត្តិកាបិណ្ឌស្ស ឧស្សយភូតោ។ វន្តសិនេហសម្ពទ្ធោតិ វន្តេន ខេឡសិនេហេន សម្បិណ្ឌិតោ។ អសុចិកលិមលំ វមតីតិ ឯត្ថ មុខាទីហិ បាណកានំ និគ្គមនតោ បាណកេ វមតីតិ អយម្បិ អត្ថោ លព្ភតេវ។ អរិយេហិ វន្តកោតិ កាយភាវសាមញ្ញេន វុត្តំ។ ទុក្ខសច្ចបរិញ្ញាយ វា សព្ពស្សបិ តេភូមកធម្មជាតស្ស បរិញ្ញាតត្តា សព្ពោបិ កាយោ អរិយេហិ ឆន្ទរាគប្បហានេន វន្តោ ឯវ។ តំ សព្ពន្តិ យេហិ តីហិ អដ្ឋិសតេហិ ឧស្សិតោ, យេហិ ន្ហារូហិ សម្ពទ្ធោ, យេហិ មំសេហិ អវលិត្តោ, យេន អល្លចម្មេន បរិយោនទ្ធោ, យាយ ឆវិយា រញ្ជិតោ, តំ អដ្ឋិអាទិសព្ពំ អច្ចន្តមេវ ជិគុច្ឆិត្វា វិរត្តតាយវន្តមេវ។ ‘‘យថា ចា’’តិអាទិនា វត្តព្ពោបមតោបិ វម្មិកោ វិយ វម្មិកោតិ ឥមមត្ថំ ទស្សេតិ។
251. Catūhi mahābhūtehi nibbattoti cātumahābhūtiko. Tenāha ‘‘catumahābhūtamayassā’’ti. Vamati uggiranto viya hotīti attho. Vantakoti ucchaḍḍako. Vantussayoti upacikāhi vantassa mattikāpiṇḍassa ussayabhūto. Vantasinehasambaddhoti vantena kheḷasinehena sampiṇḍito. Asucikalimalaṃ vamatīti ettha mukhādīhi pāṇakānaṃ niggamanato pāṇake vamatīti ayampi attho labbhateva. Ariyehi vantakoti kāyabhāvasāmaññena vuttaṃ. Dukkhasaccapariññāya vā sabbassapi tebhūmakadhammajātassa pariññātattā sabbopi kāyo ariyehi chandarāgappahānena vanto eva. Taṃ sabbanti yehi tīhi aṭṭhisatehi ussito, yehi nhārūhi sambaddho, yehi maṃsehi avalitto, yena allacammena pariyonaddho, yāya chaviyā rañjito, taṃ aṭṭhiādisabbaṃ accantameva jigucchitvā virattatāyavantameva. ‘‘Yathā cā’’tiādinā vattabbopamatopi vammiko viya vammikoti imamatthaṃ dasseti.
សម្ភវតិ ឯតស្មាតិ សម្ភវោ, មាតាបេត្តិកោ សម្ភវោ ឯតស្សាតិ មាតាបេត្តិកសម្ភវោ។ តស្ស។ ឧបចិយតិ ឯតេនាតិ ឧបចយោ’ ឱទនកុម្មាសំ ឧបចយោ ឯតស្សាតិ ឱទនកុម្មាសូបចយោ។ តស្ស។ អធុវសភាវតាយ អនិច្ចធម្មស្ស, សេទគូថ-បិត្ត-សេម្ហាទិ-ធាតុក្ខោភ-គរុភាវទុគ្គន្ធានំ វិនោទនាយ ឧច្ឆាទេតព្ពធម្មស្ស, បរិតោ សម្ពាហនេន បរិមទ្ទិតព្ពធម្មស្ស, ខណេ ខណេ ភិជ្ជនសភាវតាយ ភេទនធម្មស្ស, តតោ ឯវ វិកិរណសភាវតាយ វិទ្ធំសនធម្មស្សាតិ ធម្ម-សទ្ទោ បច្ចេកំ យោជេតព្ពោ។ តនុវិលេបនេនាតិ កាយាវលេបនេន ឧច្ឆាទនវិលេបនេន។ អង្គបច្ចង្គាពាធវិនោទនត្ថាយាតិ តាទិសសមុដ្ឋាន-សរីរវិការវិគមាយ។ យស្មា សុក្កសោណិតំ អាហារោ, ឧច្ឆាទនំ បរិមទ្ទនញ្ច យថារហំ ឧប្បាទស្ស, វុឌ្ឍិយា ច បច្ចយោ, តស្មា អាហ ‘‘មាតាបេត្តិក…បេ.… កថិតោ’’តិ។ ឧច្ចាវចភាវោតិ យថារហំ យោជេតព្ពោ – ឱទនកុម្មាសូបចយ-ឧច្ឆាទនបរិមទ្ទនគ្គហណេហិ ឧច្ចភាវោ, វឌ្ឍី។ មាតាបេត្តិកសម្ភវគ្គហណេន សមុទយោ។ ឥតរេហិ អវចភាវោ, បរិហានិ, អត្ថង្គមោ បកាសិតោ។ អង្គបច្ចង្គានំ សណ្ឋបនម្បិ ហិ វដ្ដបច្ចយត្តា វដ្ដន្តិ។
Sambhavati etasmāti sambhavo, mātāpettiko sambhavo etassāti mātāpettikasambhavo. Tassa. Upaciyati etenāti upacayo’ odanakummāsaṃ upacayo etassāti odanakummāsūpacayo. Tassa. Adhuvasabhāvatāya aniccadhammassa, sedagūtha-pitta-semhādi-dhātukkhobha-garubhāvaduggandhānaṃ vinodanāya ucchādetabbadhammassa, parito sambāhanena parimadditabbadhammassa, khaṇe khaṇe bhijjanasabhāvatāya bhedanadhammassa, tato eva vikiraṇasabhāvatāya viddhaṃsanadhammassāti dhamma-saddo paccekaṃ yojetabbo. Tanuvilepanenāti kāyāvalepanena ucchādanavilepanena. Aṅgapaccaṅgābādhavinodanatthāyāti tādisasamuṭṭhāna-sarīravikāravigamāya. Yasmā sukkasoṇitaṃ āhāro, ucchādanaṃ parimaddanañca yathārahaṃ uppādassa, vuḍḍhiyā ca paccayo, tasmā āha ‘‘mātāpettika…pe… kathito’’ti. Uccāvacabhāvoti yathārahaṃ yojetabbo – odanakummāsūpacaya-ucchādanaparimaddanaggahaṇehi uccabhāvo, vaḍḍhī. Mātāpettikasambhavaggahaṇena samudayo. Itarehi avacabhāvo, parihāni, atthaṅgamo pakāsito. Aṅgapaccaṅgānaṃ saṇṭhapanampi hi vaṭṭapaccayattā vaṭṭanti.
កោធោ ធូមោតិ ឯត្ថ ធូមបរិយាយេន កោធស្ស វុត្តត្តា ធូម-សទ្ទោ កោធេ វត្តតីតិ វុត្តំ ‘‘ធូមោ វិយ ធូមោ’’តិ។ ភស្មនីតិ ភស្មំ។ មោសវជ្ជន្តិ មុសាវាទោ។ ធូមោ ឯវ ធូមាយិតំ។ ឥច្ឆា ធូមាយិតំ ឯតិស្សាតិ ឥច្ឆាធូមាយិតា, បជា។ ឥច្ឆាធូមាយិតសទ្ទស្ស តណ្ហាយ វុត្តិ វុត្តនយោ ឯវ។ ធូមាយន្តោតិ វិតក្កសន្តាបេន សំតប្បេន្តោ, វិតក្កេន្តោតិ អត្ថោ។ បលិបោតិ ទុក្ករមហាកទ្ទមំ។ តិមូលន្តិ តីហិ មូលេហិ បតិដ្ឋិតំ វិយ អចលំ បវត្តន្តិ វុត្តំ។ រជោ ច ធូមោ ច មយា បកាសិតាតិ រជសភាវករណដ្ឋេន ‘‘រជោ’’តិ ច ធូមសភាវករណដ្ឋេន ‘‘ធូមោ’’តិ ច មយា បកាសិតា។ បកតិធូមោ វិយ អគ្គិស្ស កិលេសគ្គិជាលស្ស បញ្ញាណភាវតោ។ ធម្មទេសនាធូមោ ញាណគ្គិសន្ធីបនស្ស បុព្ពង្គមភាវតោ។ អយំ រត្តិំ ធូមាយនាតិ យា ទិវា កត្តព្ពកម្មន្តេ ឧទ្ទិស្ស រត្តិយំ អនុវិតក្កនា, អយំ រត្តិំ ធូមាយនា។
Kodho dhūmoti ettha dhūmapariyāyena kodhassa vuttattā dhūma-saddo kodhe vattatīti vuttaṃ ‘‘dhūmo viya dhūmo’’ti. Bhasmanīti bhasmaṃ. Mosavajjanti musāvādo. Dhūmo eva dhūmāyitaṃ. Icchā dhūmāyitaṃ etissāti icchādhūmāyitā, pajā. Icchādhūmāyitasaddassa taṇhāya vutti vuttanayo eva. Dhūmāyantoti vitakkasantāpena saṃtappento, vitakkentoti attho. Palipoti dukkaramahākaddamaṃ. Timūlanti tīhi mūlehi patiṭṭhitaṃ viya acalaṃ pavattanti vuttaṃ. Rajo ca dhūmo ca mayā pakāsitāti rajasabhāvakaraṇaṭṭhena ‘‘rajo’’ti ca dhūmasabhāvakaraṇaṭṭhena ‘‘dhūmo’’ti ca mayā pakāsitā. Pakatidhūmo viya aggissa kilesaggijālassa paññāṇabhāvato. Dhammadesanādhūmo ñāṇaggisandhīpanassa pubbaṅgamabhāvato. Ayaṃ rattiṃ dhūmāyanāti yā divā kattabbakammante uddissa rattiyaṃ anuvitakkanā, ayaṃ rattiṃ dhūmāyanā.
សត្តន្នំ ធម្មានន្តិ ឥទំ សុត្តេ (ចូឡនិ. មេត្តគូមាណវបុច្ឆានិទ្ទេស ២៨) អាគតនយេន វុត្តំ។ សុត្តញ្ច តថា អារាធនវេនេយ្យជ្ឈាសយវសេន។ តទេកដ្ឋតាយ វា តទញ្ញកិលេសានំ។ សុន្ទរបញ្ញោតិ ញាតតីរណបហានបរិញ្ញាយ បញ្ញាយ សុន្ទរបញ្ញោ។
Sattannaṃ dhammānanti idaṃ sutte (cūḷani. mettagūmāṇavapucchāniddesa 28) āgatanayena vuttaṃ. Suttañca tathā ārādhanaveneyyajjhāsayavasena. Tadekaṭṭhatāya vā tadaññakilesānaṃ. Sundarapaññoti ñātatīraṇapahānapariññāya paññāya sundarapañño.
ឯតន្តិ ‘‘សត្ថ’’ន្តិ ឯតំ អធិវចនំ សំកិលេសធម្មានំ សសនតោ សមុច្ឆិន្ទនតោ។ ន្តិ វីរិយំ។ បញ្ញាគតិកមេវ បញ្ញាយ ហិតស្សេវ អធិប្បេតត្តា។ លោកិយាយ បញ្ញាយ អារម្ភកាលេ លោកិយវីរិយំ គហេតព្ពំ, លោកុត្តរាយ បញ្ញាយ បវត្តិក្ខណេ លោកុត្តរវីរិយំ គហេតព្ពន្តិ យោជនា។ អត្ថទីបនាតិ ឧបមេយ្យត្ថទីបនី ឧបមា។
Etanti ‘‘sattha’’nti etaṃ adhivacanaṃ saṃkilesadhammānaṃ sasanato samucchindanato. Nti vīriyaṃ. Paññāgatikameva paññāya hitasseva adhippetattā. Lokiyāya paññāya ārambhakāle lokiyavīriyaṃ gahetabbaṃ, lokuttarāya paññāya pavattikkhaṇe lokuttaravīriyaṃ gahetabbanti yojanā. Atthadīpanāti upameyyatthadīpanī upamā.
គាមតោតិ អត្តនោ វសនគាមតោ។ មន្តេតិ អាថព្ពនមន្តេ។ តេ ហិ ព្រាហ្មណា អរញ្ញេ ឯវ វាចេន្តិ ‘‘មា អញ្ញេ អស្សោសុ’’ន្តិ។ តថា អកាសីតិ ចត្តារោ កោដ្ឋាសេ អកាសិ។ ឯវមេត្ថ វម្មិកបញ្ហស្សេវ វសេន ឧបមា អាគតា, សេសានំ វសេន ហេដ្ឋា វុត្តនយេន វេទិតព្ពា។
Gāmatoti attano vasanagāmato. Manteti āthabbanamante. Te hi brāhmaṇā araññe eva vācenti ‘‘mā aññe assosu’’nti. Tathā akāsīti cattāro koṭṭhāse akāsi. Evamettha vammikapañhasseva vasena upamā āgatā, sesānaṃ vasena heṭṭhā vuttanayena veditabbā.
លង្គនដ្ឋេន និវារណដ្ឋេន លង្គី, បលិឃោ។ ញាណមុខេតិ វិបស្សនាញាណវីថិយំ។ បតតីតិ បវត្តតិ។ កម្មដ្ឋានឧគ្គហបរិបុច្ឆាវសេនាតិ ចតុសច្ចកម្មដ្ឋានស្ស ឧគ្គណ្ហនេន តស្ស អត្ថបរិបុច្ឆាវសេន ចេវ វិបស្សនាសង្ខាត-អត្ថវិនិច្ឆយ-បរិបុច្ឆាវសេន ច។ សព្ពសោ ញាតុំ ឥច្ឆា ហិ បរិបុច្ឆា។ វិបស្សនា ច អនិច្ចាទិតោ សព្ពតេភូមកធម្មានំ ញាតុំ ឥច្ឆតិ។ ឯវំ វិបស្សនាវសេន អវិជ្ជាបហានមាហ, ឧបរិកត្តព្ពសព្ភាវតោ ន តាវ មគ្គវសេន។
Laṅganaṭṭhena nivāraṇaṭṭhena laṅgī, paligho. Ñāṇamukheti vipassanāñāṇavīthiyaṃ. Patatīti pavattati. Kammaṭṭhānauggahaparipucchāvasenāti catusaccakammaṭṭhānassa uggaṇhanena tassa atthaparipucchāvasena ceva vipassanāsaṅkhāta-atthavinicchaya-paripucchāvasena ca. Sabbaso ñātuṃ icchā hi paripucchā. Vipassanā ca aniccādito sabbatebhūmakadhammānaṃ ñātuṃ icchati. Evaṃ vipassanāvasena avijjāpahānamāha, uparikattabbasabbhāvato na tāva maggavasena.
វល្លិអន្តរេ វាតិ វា-សទ្ទោ បំសុអន្តរេ វា មត្តិកន្តរេ វាតិ អវុត្តវិកប្បត្ថោ។ ចិត្តាវិលមត្តកោវាតិ ចិត្តក្ខោភមត្តកោវ។ អនិគ្គហិតោតិ បដិសង្ខានពលេន អនិវារិតោ។ មុខវិកុលនំ មុខសង្កោចោ។ ហនុសញ្ចោបនំ បាបេតិ អន្តោជប្បនាវត្ថាយំ។ ទិសា វិលោកនំ បាបេតិ យត្ថ ពាធេតព្ពោ ឋិតោ, តំទស្សនត្ថំ និវារកបរិវារណត្ថំ។ ទណ្ឌសត្ថាភិនិបាតន្តិ ទណ្ឌសត្ថានំ បរស្ស ឧបរិ និបាតនាវត្ថំ។ យេន កោធេន អនិគ្គហិតេន មាតាទិកំ អឃាតេតព្ពំ ឧគ្ឃាតេត្វា ‘‘អយុត្តំ វត មយា កត’’ន្តិ អត្តានម្បិ ហនតិ, តំ សន្ធាយេតំ វុត្តំ ‘‘បរឃាតនម្បិ អត្តឃាតនម្បិ បាបេតី’’តិ។ យេន វា បរស្ស ហញ្ញមានស្ស វសេន ឃាតកោបិ ឃាតនំ បាបុណាតិ, តាទិសស្ស វសេនាយមត្ថោ វេទិតព្ពោ។ កោធសាមញ្ញេន ហេតំ វុត្តំ ‘‘បរំ ឃាតេត្វា អត្តានំ ឃាតេតី’’តិ។ បរមុស្សទគតោតិ បរមុក្កំសគតោ។ ទឡ្ហំ បរិស្សយមាវហតាយ កោធោវ កោធូបាយាសោ។ តេនាហ ‘‘ពលវប្បត្តោ’’តិអាទិ។
Valliantare vāti vā-saddo paṃsuantare vā mattikantare vāti avuttavikappattho. Cittāvilamattakovāti cittakkhobhamattakova. Aniggahitoti paṭisaṅkhānabalena anivārito. Mukhavikulanaṃ mukhasaṅkoco. Hanusañcopanaṃ pāpeti antojappanāvatthāyaṃ. Disā vilokanaṃ pāpeti yattha bādhetabbo ṭhito, taṃdassanatthaṃ nivārakaparivāraṇatthaṃ. Daṇḍasatthābhinipātanti daṇḍasatthānaṃ parassa upari nipātanāvatthaṃ. Yena kodhena aniggahitena mātādikaṃ aghātetabbaṃ ugghātetvā ‘‘ayuttaṃ vata mayā kata’’nti attānampi hanati, taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ ‘‘paraghātanampi attaghātanampi pāpetī’’ti. Yena vā parassa haññamānassa vasena ghātakopi ghātanaṃ pāpuṇāti, tādisassa vasenāyamattho veditabbo. Kodhasāmaññena hetaṃ vuttaṃ ‘‘paraṃ ghātetvā attānaṃ ghātetī’’ti. Paramussadagatoti paramukkaṃsagato. Daḷhaṃ parissayamāvahatāya kodhova kodhūpāyāso. Tenāha ‘‘balavappatto’’tiādi.
ទ្វេធាបថសមា ហោតិ អប្បដិបត្តិហេតុភាវតោ។
Dvedhāpathasamāhoti appaṭipattihetubhāvato.
កុសលធម្មោ ន តិដ្ឋតិ នីវរណេហិ និវារិតបរមត្តា។ សមថបុព្ពង្គមំ វិបស្សនំ ភាវយតោ បឋមំ សមថេន នីវរណវិក្ខម្ភនំ ហោតិ, វិបស្សនា បន តទង្គវសេនេវ តានិ នីហរតីតិ វុត្តំ ‘‘វិក្ខម្ភនតទង្គវសេនា’’តិ។
Kusaladhammo na tiṭṭhati nīvaraṇehi nivāritaparamattā. Samathapubbaṅgamaṃ vipassanaṃ bhāvayato paṭhamaṃ samathena nīvaraṇavikkhambhanaṃ hoti, vipassanā pana tadaṅgavaseneva tāni nīharatīti vuttaṃ ‘‘vikkhambhanatadaṅgavasenā’’ti.
‘‘កុម្មោវ អង្គានិ សកេ កបាលេ’’តិអាទីសុ (សំ. និ. ១.១៧) កុម្មស្ស អង្គភាវេន វិសេសតោ បាទសីសានិ ឯវ វុច្ចន្តីតិ អាហ ‘‘បញ្ចេវ អង្គានិ ហោន្តី’’តិ។ វិបស្សនាចារស្ស វុច្ចមានត្តា អធិការតោ សម្មសនីយានមេវ ធម្មានំ ឥធ គហណន្តិ ‘‘សព្ពេបិ សង្ខតា ធម្មា’’តិ វិសេសំ កត្វាវ វុត្តំ។ តេនាហ ភគវា ‘‘បញ្ចន្នេតំ ឧបាទានក្ខន្ធានំ អធិវចន’’ន្តិ។
‘‘Kummova aṅgāni sake kapāle’’tiādīsu (saṃ. ni. 1.17) kummassa aṅgabhāvena visesato pādasīsāni eva vuccantīti āha ‘‘pañceva aṅgāni hontī’’ti. Vipassanācārassa vuccamānattā adhikārato sammasanīyānameva dhammānaṃ idha gahaṇanti ‘‘sabbepi saṅkhatā dhammā’’ti visesaṃ katvāva vuttaṃ. Tenāha bhagavā ‘‘pañcannetaṃ upādānakkhandhānaṃ adhivacana’’nti.
សុនន្តិ កោដ្ដន្តិ ឯត្ថាតិ សូនា, អធិកុដ្ដនន្តិ អាហ ‘‘សូនាយ ឧបរី’’តិ។ អសិនាតិ មំសកន្តនេន។ ឃាតិយមានាតិ ហញ្ញមានា វិពាធិយមានា។ វត្ថុកាមានំ ឧបរិ កត្វាតិ វត្ថុកាមេសុ ឋបេត្វា តេ អច្ចាធានំ កត្វា។ កន្តិតាតិ ឆិន្ទិតា។ កោដ្ដិតាតិ ពិលសោ វិភជិតា។ ឆន្ទរាគប្បហានន្តិ ឆន្ទរាគស្ស វិក្ខម្ភនប្បហានំ។
Sunanti koṭṭanti etthāti sūnā, adhikuṭṭananti āha ‘‘sūnāya uparī’’ti. Asināti maṃsakantanena. Ghātiyamānāti haññamānā vibādhiyamānā. Vatthukāmānaṃ upari katvāti vatthukāmesu ṭhapetvā te accādhānaṃ katvā. Kantitāti chinditā. Koṭṭitāti bilaso vibhajitā. Chandarāgappahānanti chandarāgassa vikkhambhanappahānaṃ.
សម្មត្តាតិ មុច្ឆិតា សម្មូឡ្ហា។ នន្ទីរាគំ ឧបគម្ម វដ្ដំ វឌ្ឍេន្តីតិ សម្មូឡ្ហត្តា ឯវអាទីនវំ អបស្សន្តា នន្ទីរាគស្ស អារម្មណំ ឧបគន្ត្វា តំ បរិព្រូហេន្តិ។ នន្ទីរាគពទ្ធាតិ នន្ទីរាគេ លគ្គត្តា តេន ពទ្ធា។ វដ្ដេ លគ្គន្តីតិ តេភូមកេ វដ្ដេ សជ្ជន្តិ។ តត្ថ សជ្ជត្តា ឯវ ទុក្ខំ បត្វាបិ ន ឧក្កណ្ឋន្តិ ន និព្ពិន្ទន្តិ។ ឥធ អនវសេសប្បហានំ អធិប្បេតន្តិ អាហ ‘‘ចតុត្ថមគ្គេន នន្ទីរាគប្បហានំ កថិត’’ន្តិ។
Sammattāti mucchitā sammūḷhā. Nandīrāgaṃ upagamma vaṭṭaṃ vaḍḍhentīti sammūḷhattā evaādīnavaṃ apassantā nandīrāgassa ārammaṇaṃ upagantvā taṃ paribrūhenti. Nandīrāgabaddhāti nandīrāge laggattā tena baddhā. Vaṭṭe laggantīti tebhūmake vaṭṭe sajjanti. Tattha sajjattā eva dukkhaṃ patvāpi na ukkaṇṭhanti na nibbindanti. Idha anavasesappahānaṃ adhippetanti āha ‘‘catutthamaggena nandīrāgappahānaṃ kathita’’nti.
អនង្គណសុត្តេ (ម. និ. អដ្ឋ. ១.៦៣) បកាសិតោ ឯវ ‘‘ឆន្ទាទីហិ ន គច្ឆន្តី’’តិអាទិនា។ ‘‘ពុទ្ធោ សោ ភគវា’’តិអាទិ ‘‘នមោ ករោហី’’តិ (ម. និ. ១.២៤៩, ២៥១) វុត្តនមក្ការស្ស ករណាការទស្សនំ។ ពោធាយាតិ ចតុសច្ចសម្ពោធាយ។ តថា ទមថសមថតរណបរិនិព្ពានានិ អរិយមគ្គវសេន វេទិតព្ពានិ។ សមថបរិនិព្ពានានិ បន អនុបាទិសេសវសេនបិ យោជេតព្ពានិ។ កម្មដ្ឋានំ អហោសីតិ វិបស្សនាកម្មដ្ឋានំ អហោសិ។ ឯតស្ស បញ្ហស្សាតិ ឯតស្ស បន្នរសមស្ស បញ្ហស្ស អត្ថោ។ ឯវំ ឥតរេសុបិ វត្តព្ពំ វិបស្សនាកម្មដ្ឋានំ ខីណាសវគុណេហិ មត្ថកំ បាបេន្តោ យថានុសន្ធិនាវ ទេសនំ និដ្ឋបេសិ, ន បុច្ឆិតានុសន្ធិនាតិ អធិប្បាយោ។ ននុ ច បុច្ឆាវសេនាយំ ទេសនា អារទ្ធាតិ? សច្ចំ អារទ្ធា, ឯវំ បន ‘‘បុច្ឆាវសិកោ និក្ខេបោ’’តិ វត្តព្ពំ, ន ‘‘បុច្ឆានុសន្ធិវសេន និដ្ឋបិតា’’តិ។ អន្តរបុច្ឆាវសេន ទេសនាយ អបរិវត្តិតត្តា អារម្ភានុរូបមេវ បន ទេសនា និដ្ឋបិតា។
Anaṅgaṇasutte (ma. ni. aṭṭha. 1.63) pakāsito eva ‘‘chandādīhi na gacchantī’’tiādinā. ‘‘Buddho so bhagavā’’tiādi ‘‘namo karohī’’ti (ma. ni. 1.249, 251) vuttanamakkārassa karaṇākāradassanaṃ. Bodhāyāti catusaccasambodhāya. Tathā damathasamathataraṇaparinibbānāni ariyamaggavasena veditabbāni. Samathaparinibbānāni pana anupādisesavasenapi yojetabbāni. Kammaṭṭhānaṃ ahosīti vipassanākammaṭṭhānaṃ ahosi. Etassa pañhassāti etassa pannarasamassa pañhassa attho. Evaṃ itaresupi vattabbaṃ vipassanākammaṭṭhānaṃ khīṇāsavaguṇehi matthakaṃ pāpento yathānusandhināva desanaṃ niṭṭhapesi, na pucchitānusandhināti adhippāyo. Nanu ca pucchāvasenāyaṃ desanā āraddhāti? Saccaṃ āraddhā, evaṃ pana ‘‘pucchāvasiko nikkhepo’’ti vattabbaṃ, na ‘‘pucchānusandhivasena niṭṭhapitā’’ti. Antarapucchāvasena desanāya aparivattitattā ārambhānurūpameva pana desanā niṭṭhapitā.
វម្មិកសុត្តវណ្ណនាយ លីនត្ថប្បកាសនា សមត្តា។
Vammikasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ • Majjhimanikāya / ៣. វម្មិកសុត្តំ • 3. Vammikasuttaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / មជ្ឈិមនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) / ៣. វម្មិកសុត្តវណ្ណនា • 3. Vammikasuttavaṇṇanā
