| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
វជ្ជិបុត្តកវត្ថុវណ្ណនា
Vajjiputtakavatthuvaṇṇanā
៤៣. វេសាលី និវាសោ ឯតេសន្តិ វេសាលិកាតិ អាហ ‘‘វេសាលិវាសិនោ’’តិ។ វជ្ជីសុ ជនបទេ វសន្តា វជ្ជិនោ, វជ្ជីនំ បុត្តកា វជ្ជិបុត្តកាតិ អាហ ‘‘វជ្ជិរដ្ឋេ វេសាលិយំ កុលានំ បុត្តា’’តិ។ ញាតីនំ ព្យសនន្តិ ញាតីនំ វិនាសោ។ សោ បន ញាតីនំ វិនាសោ រាជទណ្ឌាទិការណេន ហោតីតិ អាហ ‘‘រាជទណ្ឌព្យាធិមរណវិប្បវាសនិមិត្តេនា’’តិ។ ភោគានំ ព្យសនំ វិនាសោ ភោគព្យសនំ។ តញ្ច ហិរញ្ញសុវណ្ណទាសិទាសាទីនំ ឧបភោគបរិភោគវត្ថូនំ រាជទណ្ឌាទិនា វិនាសោតិ អាហ ‘‘ឯស នយោ ទុតិយបទេបី’’តិ។ ន ពុទ្ធំ គរហាមាតិ ‘‘អសព្ពញ្ញុ ពុទ្ធោ’’តិអាទិនា ពុទ្ធំ ន គរហាម។ ន ធម្មគរហិនោតិ ‘‘អនិយ្យានិកោ ធម្មោ’’តិអាទិនា ធម្មំ ន គរហាម។ ន សង្ឃគរហិនោតិ ‘‘ទុប្បដិបន្នោ សង្ឃោ’’តិអាទិនា សង្ឃំ ន គរហាម។ អដ្ឋតិំសារម្មណេសូតិ ទស កសិណា ទស អសុភា ទសានុស្សតិយោ ចត្តារោ ព្រហ្មវិហារា ចត្តារោ អារុប្បា ចតុធាតុវវត្ថានំ អាហារេ បដិកូលសញ្ញាតិ ឥមេសុ ចត្តាលីសកម្មដ្ឋានេសុ បាឡិយំ អនាគតត្តា អាលោកាកាសកសិណទ្វយំ ឋបេត្វា អវសេសានិ គហេត្វា វុត្តំ។ វិភត្តា កុសលា ធម្មាតិ ‘‘ឥមស្មិំ អារម្មណេ ឥទំ ហោតី’’តិ ឯវំ វិភត្តា ឧបចារជ្ឈានេន សទ្ធិំ បឋមជ្ឈានាទយោ មហគ្គតកុសលា ធម្មា ។ តេវ ធម្មេតិ តេ ឯវ កុសលេ ធម្មេ។ មជ្ឈិមយាមោ ភិក្ខូនំ និទ្ទាកិលមថវិនោទនោកាសត្តា ន គហិតោតិ អាហ ‘‘បឋមយាមញ្ច បច្ឆិមយាមញ្ចា’’តិ។ សច្ចានិ ពុជ្ឈតិ បដិវិជ្ឈតីតិ ពោធិ, អរហត្តមគ្គញាណំ។ ឧបការកត្តេន តស្ស បក្ខេ ភវា ពោធិបក្ខិយាតិ អាហ ‘‘ពោធិស្ស បក្ខេ ភវានំ, អរហត្តមគ្គញាណស្ស ឧបការកាន’’ន្តិ។ ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា, ចត្តារោ សម្មប្បធានា, ចត្តារោ ឥទ្ធិបាទា, បញ្ចិន្ទ្រិយានិ, បញ្ច ពលានិ, សត្ត ពោជ្ឈង្គា, អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោតិ ឥមេ សត្តតិំស ពោធិបក្ខិយធម្មា។ ‘‘គិហិបលិពោធំ អាវាសបលិពោធញ្ច បហាយា’’តិ ឥមេសំយេវ ទ្វិន្នំ បលិពោធានំ ឧបច្ឆេទស្ស សុទុក្ករភាវតោ វុត្តំ។ យុត្តបយុត្តាតិ សម្មទេវ យុត្តា។
43. Vesālī nivāso etesanti vesālikāti āha ‘‘vesālivāsino’’ti. Vajjīsu janapade vasantā vajjino, vajjīnaṃ puttakā vajjiputtakāti āha ‘‘vajjiraṭṭhe vesāliyaṃ kulānaṃ puttā’’ti. Ñātīnaṃ byasananti ñātīnaṃ vināso. So pana ñātīnaṃ vināso rājadaṇḍādikāraṇena hotīti āha ‘‘rājadaṇḍabyādhimaraṇavippavāsanimittenā’’ti. Bhogānaṃ byasanaṃ vināso bhogabyasanaṃ. Tañca hiraññasuvaṇṇadāsidāsādīnaṃ upabhogaparibhogavatthūnaṃ rājadaṇḍādinā vināsoti āha ‘‘esa nayo dutiyapadepī’’ti. Na buddhaṃ garahāmāti ‘‘asabbaññu buddho’’tiādinā buddhaṃ na garahāma. Na dhammagarahinoti ‘‘aniyyāniko dhammo’’tiādinā dhammaṃ na garahāma. Na saṅghagarahinoti ‘‘duppaṭipanno saṅgho’’tiādinā saṅghaṃ na garahāma. Aṭṭhatiṃsārammaṇesūti dasa kasiṇā dasa asubhā dasānussatiyo cattāro brahmavihārā cattāro āruppā catudhātuvavatthānaṃ āhāre paṭikūlasaññāti imesu cattālīsakammaṭṭhānesu pāḷiyaṃ anāgatattā ālokākāsakasiṇadvayaṃ ṭhapetvā avasesāni gahetvā vuttaṃ. Vibhattā kusalādhammāti ‘‘imasmiṃ ārammaṇe idaṃ hotī’’ti evaṃ vibhattā upacārajjhānena saddhiṃ paṭhamajjhānādayo mahaggatakusalā dhammā . Teva dhammeti te eva kusale dhamme. Majjhimayāmo bhikkhūnaṃ niddākilamathavinodanokāsattā na gahitoti āha ‘‘paṭhamayāmañca pacchimayāmañcā’’ti. Saccāni bujjhati paṭivijjhatīti bodhi, arahattamaggañāṇaṃ. Upakārakattena tassa pakkhe bhavā bodhipakkhiyāti āha ‘‘bodhissa pakkhe bhavānaṃ, arahattamaggañāṇassa upakārakāna’’nti. Cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggoti ime sattatiṃsa bodhipakkhiyadhammā. ‘‘Gihipalibodhaṃ āvāsapalibodhañca pahāyā’’ti imesaṃyeva dvinnaṃ palibodhānaṃ upacchedassa sudukkarabhāvato vuttaṃ. Yuttapayuttāti sammadeva yuttā.
អាសយន្តិ អជ្ឈាសយំ។ សិក្ខំ អប្បច្ចក្ខាយ ភិក្ខុភាវេ ឋត្វា បដិសេវិតមេថុនានំ តេសំ វជ្ជិបុត្តកានំ ឧបសម្បទំ អនុជានន្តោ ភគវា ‘‘បារាជិកោ ហោតិ អសំវាសោ’’តិ ឯវំ បញ្ញត្តសិក្ខាបទំ សមូហនតិ នាមាតិ អាហ – ‘‘យទិ ហិ ភគវា…បេ.… បញ្ញត្តំ សមូហនេយ្យា’’តិ។ ‘‘យោ បន ភិក្ខូ’’តិ វុត្តត្តា បន សិក្ខំ បច្ចក្ខាយ បដិសេវិតមេថុនស្ស ឧបសម្បទំ អនុជានន្តោ ន សមូហនតិ នាម។ ន ហិ សោ ភិក្ខុ ហុត្វា បដិសេវតិ។ ‘‘សោ អាគតោ ន ឧបសម្បាទេតព្ពោ’’តិ វចនតោ សាមណេរភូមិ អនុញ្ញាតាតិ អាហ ‘‘សាមណេរភូមិយំ បន ឋិតោ’’តិអាទិ។ ឧត្តមត្ថន្តិ អរហត្តំ និព្ពានមេវ វា។
Āsayanti ajjhāsayaṃ. Sikkhaṃ appaccakkhāya bhikkhubhāve ṭhatvā paṭisevitamethunānaṃ tesaṃ vajjiputtakānaṃ upasampadaṃ anujānanto bhagavā ‘‘pārājiko hoti asaṃvāso’’ti evaṃ paññattasikkhāpadaṃ samūhanati nāmāti āha – ‘‘yadi hi bhagavā…pe… paññattaṃ samūhaneyyā’’ti. ‘‘Yo pana bhikkhū’’ti vuttattā pana sikkhaṃ paccakkhāya paṭisevitamethunassa upasampadaṃ anujānanto na samūhanati nāma. Na hi so bhikkhu hutvā paṭisevati. ‘‘So āgato na upasampādetabbo’’ti vacanato sāmaṇerabhūmi anuññātāti āha ‘‘sāmaṇerabhūmiyaṃ pana ṭhito’’tiādi. Uttamatthanti arahattaṃ nibbānameva vā.
វជ្ជិបុត្តកវត្ថុវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Vajjiputtakavatthuvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ១. បឋមបារាជិកំ • 1. Paṭhamapārājikaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ១. បឋមបារាជិកំ • 1. Paṭhamapārājikaṃ
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / វជ្ជិបុត្តកវត្ថុវណ្ណនា • Vajjiputtakavatthuvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / វជ្ជិបុត្តកវត្ថុកថាវណ្ណនា • Vajjiputtakavatthukathāvaṇṇanā
