| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi |
១១៥. វជាទីសុ វស្សូបគមនកថា
115. Vajādīsu vassūpagamanakathā
២០៣. ‘‘គោបាលកានំ និវាសដ្ឋាន’’ន្តិ ឥមិនា គោបាលកា គាវោ វិយ វជេ និវសន្តីតិ ទស្សេតិ។
203. ‘‘Gopālakānaṃ nivāsaṭṭhāna’’nti iminā gopālakā gāvo viya vaje nivasantīti dasseti.
ឧបកដ្ឋសទ្ទោ អាសន្នបរិយាយោតិ អាហ ‘‘អាសន្នាយា’’តិ។ តត្ថាតិ កុដិកាយំ។ ឥធាតិ ឥមិស្សំ កុដិកាយំ។ អវិហារត្តា ‘‘ឥធាតិ’’សាមញ្ញវសេន វុត្តំ។ តិក្ខត្តុន្តិ ឥទំ ឧក្កដ្ឋវសេន វុត្តំ។ ហេដ្ឋា ហិ ‘‘សកិំ វា ទ្វិក្ខត្តុំ វា តិក្ខត្តុំ វា’’តិ (មហាវ. អដ្ឋ. ១៨៤) វុត្តត្តា សកិម្បិ វដ្ដតីតិ ទដ្ឋព្ពំ។ តម្បីតិ សាលាសង្ខេបេន ឋិតសកដម្បិ។ ‘‘អាលយោ’’តិ ឥមិនា ‘‘ឥធ វស្សំ ឧបេមី’’តិ វចីភេទោ ន កាតព្ពោតិ ទស្សេតិ។ អាលយោតិ ច សត្ថេ ‘‘ឥធ វស្សំ វសិស្សាមី’’តិ ចិត្តស្ស អល្លីយនំ។ មគ្គបដិបន្នេយេវ សត្ថេតិ អនាទរេ ភុម្មវចនំ។ តត្ថេវាតិ សត្ថេយេវ។ សត្ថោ អតិក្កមតីតិ សម្ពន្ធោ។ តត្ថាតិ បត្ថិតដ្ឋានេ។ វិប្បកិរតីតិ វិសុំ វិសុំ គច្ឆតិ ។ សចេ អគាមកេ ឋានេ វិប្បកិរតិ, បុរិមំ គាមំ សន្និវត្តិតព្ពំ។ ន អញ្ញគាមំ គន្តព្ពំ។ តតោតិ គាមតោ។
Upakaṭṭhasaddo āsannapariyāyoti āha ‘‘āsannāyā’’ti. Tatthāti kuṭikāyaṃ. Idhāti imissaṃ kuṭikāyaṃ. Avihārattā ‘‘idhāti’’sāmaññavasena vuttaṃ. Tikkhattunti idaṃ ukkaṭṭhavasena vuttaṃ. Heṭṭhā hi ‘‘sakiṃ vā dvikkhattuṃ vā tikkhattuṃ vā’’ti (mahāva. aṭṭha. 184) vuttattā sakimpi vaṭṭatīti daṭṭhabbaṃ. Tampīti sālāsaṅkhepena ṭhitasakaṭampi. ‘‘Ālayo’’ti iminā ‘‘idha vassaṃ upemī’’ti vacībhedo na kātabboti dasseti. Ālayoti ca satthe ‘‘idha vassaṃ vasissāmī’’ti cittassa allīyanaṃ. Maggapaṭipanneyeva sattheti anādare bhummavacanaṃ. Tatthevāti sattheyeva. Sattho atikkamatīti sambandho. Tatthāti patthitaṭṭhāne. Vippakiratīti visuṃ visuṃ gacchati . Sace agāmake ṭhāne vippakirati, purimaṃ gāmaṃ sannivattitabbaṃ. Na aññagāmaṃ gantabbaṃ. Tatoti gāmato.
ឧបគន្តព្ពន្តិ ‘‘ឥធ វស្សំ ឧបេមី’’តិ តិក្ខត្តុំ វត្វា ឧបគន្តព្ពំ។ តត្ថេវាតិ សមុទ្ទេយេវ។ កូលន្តិ តីរំ។ តញ្ហិ កុលតិ ឧទកំ អាវរតីតិ កូលន្តិ វុច្ចតិ។ អយញ្ចាតិ នាវាយំ វស្សូបគមនភិក្ខុ។ អនុតីរមេវាតិ អនុក្កមេន, អនុសារេន វា តីរមេវ។ អញ្ញត្ថាតិ បឋមលទ្ធគាមតោ អញ្ញស្មិំ ឋានេ។ តត្ថេវាតិ បឋមលទ្ធគាមេយេវ។
Upagantabbanti ‘‘idha vassaṃ upemī’’ti tikkhattuṃ vatvā upagantabbaṃ. Tatthevāti samuddeyeva. Kūlanti tīraṃ. Tañhi kulati udakaṃ āvaratīti kūlanti vuccati. Ayañcāti nāvāyaṃ vassūpagamanabhikkhu. Anutīramevāti anukkamena, anusārena vā tīrameva. Aññatthāti paṭhamaladdhagāmato aññasmiṃ ṭhāne. Tatthevāti paṭhamaladdhagāmeyeva.
ឥតីតិអាទិ និគមនំ។ បវារេតុញ្ច លភតីតិ ឯត្ថ ចសទ្ទោ វាក្យសម្បិណ្ឌនត្ថោ។ បុរិមេសុ ច បនាតិ ឯត្ថ ចសទ្ទោ ព្យតិរេកត្ថោ, បនសទ្ទោ វិសេសត្ថជោតកោ។ អនាបត្តិ ហោតីតិ អនាបត្តិមត្តមេវ ហោតិ។
Itītiādi nigamanaṃ. Pavāretuñca labhatīti ettha casaddo vākyasampiṇḍanattho. Purimesu ca panāti ettha casaddo byatirekattho, panasaddo visesatthajotako. Anāpatti hotīti anāpattimattameva hoti.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ១១៥. វជាទីសុ វស្សូបគមនំ • 115. Vajādīsu vassūpagamanaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / វជាទីសុវស្សូបគមនកថា • Vajādīsuvassūpagamanakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / វជាទីសុ វស្សូបគមនកថាវណ្ណនា • Vajādīsu vassūpagamanakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / វជាទីសុវស្សូបគមនកថាវណ្ណនា • Vajādīsuvassūpagamanakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / វជាទីសុ វស្សូបគមនកថាវណ្ណនា • Vajādīsu vassūpagamanakathāvaṇṇanā
