| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) |
੧੦. ਉਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਕਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ
10. Uppaṭipāṭikasuttavaṇṇanā
੫੧੦. ਦਸਮਂ ਯਥਾਧਮ੍ਮਰਸੇਨ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ વੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯવਿਭਙ੍ਗੇ ਸੇਸਸੁਤ੍ਤਾਨਿ વਿਯ ਅਦੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਕਸੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮਾਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ। ਤਤ੍ਥ ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਪਚ੍ਚਯવੇવਚਨਾਨੇવ। ਦੁਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚવਸੇਨੇવ ਪਜਾਨਾਤਿ। ਦੁਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮੁਦਯਨ੍ਤਿ ਕਣ੍ਟਕੇਨ વਾ વਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਮਙ੍ਕੁਲੇਨ વਾ ਦਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣੇ વਾ વਲਿਯਾ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸਹਗਤਂ ਕਾਯવਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਏਤਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ।
510. Dasamaṃ yathādhammarasena paṭipāṭiyā vuttampi imasmiṃ indriyavibhaṅge sesasuttāni viya adesitattā uppaṭipāṭikasuttaṃ nāmāti veditabbaṃ. Tattha nimittantiādīni sabbāni paccayavevacanāneva. Dukkhindriyañca pajānātīti dukkhasaccavaseneva pajānāti. Dukkhindriyasamudayanti kaṇṭakena vā viddhassa maṅkulena vā daṭṭhassa paccattharaṇe vā valiyā phuṭṭhassa dukkhasahagataṃ kāyaviññāṇaṃ uppajjati, taṃ etassa samudayoti pajānāti.
ਪਰਤੋ ਦੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮੁਦਯਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਕਾਰਣવਸੇਨੇવ ਸਮੁਦਯੋ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋ। ਪਤ੍ਤਚੀવਰਾਦੀਨਂ વਾ ਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਸਦ੍ਧਿવਿਹਾਰਿਕਾਦੀਨਂ વਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ વਿਨਾਸੇਨ ਦੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤੇਸਂ વਿਨਾਸਂ ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ। ਸੁਭੋਜਨਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍વਾ વਰਸਯਨੇ ਨਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਪਾਦਸਮ੍ਬਾਹਨਤਾਲવਣ੍ਟવਾਤਾਦਿਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਨ ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਫਸ੍ਸਂ ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ। વੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਪਨ ਸਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਮਨਾਪਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭવਸੇਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਪਟਿਲਾਭਂ ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ। ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਕਾਰੇਨ ਪਨ ਉਪੇਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਸਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਕਾਰਂ ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ।
Parato domanassindriyasamudayantiādīsupi tesaṃ tesaṃ kāraṇavaseneva samudayo veditabbo. Pattacīvarādīnaṃ vā hi saṅkhārānaṃ saddhivihārikādīnaṃ vā sattānaṃ vināsena domanassindriyaṃ uppajjatīti tesaṃ vināsaṃ tassa samudayoti pajānāti. Subhojanaṃ bhuñjitvā varasayane nipannassa hatthapādasambāhanatālavaṇṭavātādisamphassena sukhindriyaṃ uppajjati, taṃ phassaṃ tassa samudayoti pajānāti. Vuttappakārānaṃ pana sattasaṅkhārānaṃ manāpānaṃ paṭilābhavasena somanassindriyaṃ uppajjati, taṃ paṭilābhaṃ tassa samudayoti pajānāti. Majjhattākārena pana upekkhindriyaṃ uppajjati, taṃ sattasaṅkhāresu majjhattākāraṃ tassa samudayoti pajānāti.
ਕਤ੍ਥ ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦੁਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਪਰਿਸੇਸਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ વਿવਿਚ੍ਚੇવ ਕਾਮੇਹੀਤਿਆਦੀਸੁ ਪਨ ਅਯਂ ਏਕਤੋવ વਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾ – ਦੁਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਹਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰਕ੍ਖਣੇਯੇવ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਪਹੀਨਂ ਹੋਤਿ, ਦੋਮਨਸ੍ਸਾਦੀਨਿ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨਂ। ਏવਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਤੇਸਂ ਅਤਿਸਯਨਿਰੋਧਤ੍ਤਾ ਅਯਂ ਝਾਨੇਸੁਯੇવ ਨਿਰੋਧੋ વੁਤ੍ਤੋ। ਅਤਿਸਯਨਿਰੋਧੋ ਹਿ ਤੇਸਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਸੁ, ਨ ਨਿਰੋਧੋਯੇવ, ਨਿਰੋਧੋਯੇવ ਪਨ ਉਪਚਾਰਕ੍ਖਣੇ, ਨਾਤਿਸਯਨਿਰੋਧੋ। ਤਥਾ ਹਿ ਨਾਨਾવਜ੍ਜਨੇ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੁਪਚਾਰੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾਪਿ ਦੁਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਡਂਸਮਕਸਾਦਿਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਨ વਾ વਿਸਮਾਸਨੁਪਤਾਪੇਨ વਾ ਸਿਯਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਨ ਤ੍વੇવ ਅਨ੍ਤੋਅਪ੍ਪਨਾਯਂ। ਉਪਚਾਰੇ વਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਮ੍ਪੇਤਂ ਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨ ਅવਿਹਤਤ੍ਤਾ। ਅਨ੍ਤੋਅਪ੍ਪਨਾਯਂ ਪਨ ਪੀਤਿਫਰਣੇਨ ਸਬ੍ਬੋ ਕਾਯੋ ਸੁਖੋਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਸੁਖੋਕ੍ਕਨ੍ਤਕਾਯਸ੍ਸ ਚ ਸੁਟ੍ਠੁ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨ વਿਹਤਤ੍ਤਾ। ਨਾਨਾવਜ੍ਜਨੇਯੇવ ਚ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੁਪਚਾਰੇ ਪਹੀਨਸ੍ਸ ਦੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਯਸ੍ਮਾ ਏਤਂ વਿਤਕ੍ਕવਿਚਾਰਪਚ੍ਚਯੇਪਿ ਕਾਯਕਿਲਮਥੇ ਚਿਤ੍ਤੁਪਘਾਤੇ ਚ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, વਿਤਕ੍ਕવਿਚਾਰਾਭਾવੇ ਨੇવ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ। ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ વਿਤਕ੍ਕવਿਚਾਰਭਾવੇ, ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ ਏવ ਚ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੁਪਚਾਰੇ વਿਤਕ੍ਕવਿਚਾਰਾਤਿ ਤਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਿਯਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ। ਨ ਤ੍વੇવ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇ ਪਹੀਨਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ। ਤਥਾ ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨੁਪਚਾਰੇ ਪਹੀਨਸ੍ਸਾਪਿ ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਪੀਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਪਣੀਤਰੂਪਫੁਟ੍ਠਕਾਯਸ੍ਸ ਸਿਯਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਨ ਤ੍વੇવ ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇ। ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇ ਹਿ ਸੁਖਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ ਪੀਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ। ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੁਪਚਾਰੇ ਪਹੀਨਸ੍ਸਾਪਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤਾਯ ਉਪੇਕ੍ਖਾਯ ਅਭਾવੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਅਨਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ ਸਿਯਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਨ ਤ੍વੇવ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ। ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦੁਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਪਰਿਸੇਸਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਅਪਰਿਸੇਸਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ।
Kattha cuppannaṃ dukkhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati, idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehītiādīsu pana ayaṃ ekatova vinicchayakathā – dukkhindriyañhi paṭhamajjhānassa upacārakkhaṇeyeva nirujjhati pahīnaṃ hoti, domanassādīni dutiyajjhānādīnaṃ. Evaṃ santepi tesaṃ atisayanirodhattā ayaṃ jhānesuyeva nirodho vutto. Atisayanirodho hi tesaṃ paṭhamajjhānādīsu, na nirodhoyeva, nirodhoyeva pana upacārakkhaṇe, nātisayanirodho. Tathā hi nānāvajjane paṭhamajjhānupacāre niruddhassāpi dukkhindriyassa ḍaṃsamakasādisamphassena vā visamāsanupatāpena vā siyā uppatti, na tveva antoappanāyaṃ. Upacāre vā niruddhampetaṃ na suṭṭhu niruddhaṃ hoti paṭipakkhena avihatattā. Antoappanāyaṃ pana pītipharaṇena sabbo kāyo sukhokkanto hoti, sukhokkantakāyassa ca suṭṭhu niruddhaṃ hoti dukkhindriyaṃ paṭipakkhena vihatattā. Nānāvajjaneyeva ca dutiyajjhānupacāre pahīnassa domanassindriyassa yasmā etaṃ vitakkavicārapaccayepi kāyakilamathe cittupaghāte ca sati uppajjati, vitakkavicārābhāve neva uppajjati. Yattha pana uppajjati, tattha vitakkavicārabhāve, appahīnā eva ca dutiyajjhānupacāre vitakkavicārāti tatthassa siyā uppatti. Na tveva dutiyajjhāne pahīnapaccayattā. Tathā tatiyajjhānupacāre pahīnassāpi sukhindriyassa pītisamuṭṭhānapaṇītarūpaphuṭṭhakāyassa siyā uppatti, na tveva tatiyajjhāne. Tatiyajjhāne hi sukhassa paccayabhūtā pīti sabbaso niruddhā. Tathā catutthajjhānupacāre pahīnassāpi somanassindriyassa āsannattā appanāppattāya upekkhāya abhāvena sammā anatikkantattā ca siyā uppatti, na tveva catutthajjhāne. Tasmā ‘‘ettha cuppannaṃ dukkhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhatī’’ti tattha tattha aparisesaggahaṇaṃ kataṃ.
ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਂਹਰਤੀਤਿ વੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਅਲਾਭੀ ਸਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਾਦਨਤ੍ਥਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ, ਲਾਭੀ ਸਮਾਨੋ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਏવਮਤ੍ਥੋ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋ। ਇਮੇਸੁ ਦ੍વੀਸੁਪਿ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸਮ੍ਮਸਨવਾਰੋવ ਕਥਿਤੋਤਿ।
Yaṃ panettha tadatthāya cittaṃ upasaṃharatīti vuttaṃ, tattha alābhī samāno uppādanatthāya cittaṃ upasaṃharati, lābhī samāno samāpajjanatthāyāti evamattho veditabbo. Imesu dvīsupi suttesu sammasanavārova kathitoti.
ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯવਗ੍ਗੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ।
Sukhindriyavaggo catuttho.
Related texts:
ਤਿਪਿਟਕ (ਮੂਲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ • Suttapiṭaka / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ • Saṃyuttanikāya / ੧੦. ਉਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਕਸੁਤ੍ਤਂ • 10. Uppaṭipāṭikasuttaṃ
ਟੀਕਾ • Tīkā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਟੀਕਾ) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ (ਟੀਕਾ) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) / ੧੦. ਉਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਕਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 10. Uppaṭipāṭikasuttavaṇṇanā
