| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / អបទាន-អដ្ឋកថា • Apadāna-aṭṭhakathā |
៧. ឧបសេនវង្គន្តបុត្តត្ថេរអបទានវណ្ណនា
7. Upasenavaṅgantaputtattheraapadānavaṇṇanā
បទុមុត្តរំ ភគវន្តន្តិអាទិកំ អាយស្មតោ ឧបសេនវង្គន្តបុត្តត្ថេរស្ស អបទានំ។ អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយានិ បុញ្ញានិ ឧបចិនន្តោ បទុមុត្តរស្ស ភគវតោ កាលេ ហំសវតីនគរេ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា វយប្បត្តោ សត្ថុ សន្តិកំ គន្ត្វា ធម្មំ សុណន្តោ សត្ថារំ ឯកំ ភិក្ខុំ សមន្តបាសាទិកានំ អគ្គដ្ឋានេ ឋបេន្តំ ទិស្វា សត្ថុ អធិការកម្មំ កត្វា តំ ឋានន្តរំ បត្ថេត្វា យាវជីវំ កុសលំ កត្វា ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ នាលកគាមេ រូបសារី ព្រាហ្មណិយា កុច្ឆិម្ហិ និព្ពត្តិ, ឧបសេនោតិស្ស នាមំ អហោសិ។ សោ វយប្បត្តោ តយោ វេទេ ឧគ្គណ្ហិត្វា សត្ថុ សន្តិកេ ធម្មំ សុត្វា បដិលទ្ធសទ្ធោ បព្ពជិត្វា ឧបសម្បទាយ ឯកវស្សិកោ ‘‘អរិយគព្ភំ វឌ្ឍេមី’’តិ ឯកំ កុលបុត្តំ អត្តនោ សន្តិកេ ឧបសម្បាទេត្វា តេន សទ្ធិំ សត្ថុ សន្តិកំ គតោ។ សត្ថារា ចស្ស តស្ស អវស្សិកស្ស ភិក្ខុនោ សទ្ធិវិហារិកភាវំ សុត្វា ‘‘អតិលហុំ ខោ ត្វំ, មោឃបុរិស, ពាហុល្លាយ អាវត្តោ’’តិ (មហាវ. ៧៥) គរហិតោ ‘‘ឥទានាហំ យទិ បរិសំ និស្សាយ សត្ថារា គរហិតោ, បរិសំយេវ បន និស្សាយ សត្ថុ បសាទំ ករិស្សាមី’’តិ វិបស្សនាយ កម្មំ ករោន្តោ នចិរស្សេវ អរហត្តំ បាបុណិ។ អរហា បន ហុត្វា សយម្បិ សព្ពេ ធុតង្គធម្មេ សមាទាយ វត្តតិ, អញ្ញេបិ តទត្ថាយ សមាទបេសិ, តេន នំ ភគវា សមន្តបាសាទិកានំ អគ្គដ្ឋានេ ឋបេសិ។ សោ អបរេន សមយេន កោសម្ពិយំ កលហេ ឧប្បន្នេ ភិក្ខុសង្ឃេ ច ទ្វិធាភូតេ ឯកេន ភិក្ខុនា តំ កលហំ បរិវជ្ជិតុកាមេន ‘‘ឯតរហិ ខោ កលហោ ឧប្បន្នោ, ភិក្ខុសង្ឃោ ច ទ្វិធាភូតោ, កថំ នុ ខោ មយា បដិបជ្ជិតព្ព’’ន្តិ បុដ្ឋោ វិវេកវាសតោ បដ្ឋាយ តស្ស បដិបត្តិំ កថេសិ។ ឯវំ ថេរោ តស្ស ភិក្ខុនោ ឱវាទទានាបទេសេន អត្តនោ តថា បដិបន្នភាវំ ទីបេន្តោ អញ្ញំ ព្យាកាសិ។
Padumuttaraṃ bhagavantantiādikaṃ āyasmato upasenavaṅgantaputtattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare kulagehe nibbattitvā vayappatto satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ samantapāsādikānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā satthu adhikārakammaṃ katvā taṃ ṭhānantaraṃ patthetvā yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde nālakagāme rūpasārī brāhmaṇiyā kucchimhi nibbatti, upasenotissa nāmaṃ ahosi. So vayappatto tayo vede uggaṇhitvā satthu santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā upasampadāya ekavassiko ‘‘ariyagabbhaṃ vaḍḍhemī’’ti ekaṃ kulaputtaṃ attano santike upasampādetvā tena saddhiṃ satthu santikaṃ gato. Satthārā cassa tassa avassikassa bhikkhuno saddhivihārikabhāvaṃ sutvā ‘‘atilahuṃ kho tvaṃ, moghapurisa, bāhullāya āvatto’’ti (mahāva. 75) garahito ‘‘idānāhaṃ yadi parisaṃ nissāya satthārā garahito, parisaṃyeva pana nissāya satthu pasādaṃ karissāmī’’ti vipassanāya kammaṃ karonto nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi. Arahā pana hutvā sayampi sabbe dhutaṅgadhamme samādāya vattati, aññepi tadatthāya samādapesi, tena naṃ bhagavā samantapāsādikānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi. So aparena samayena kosambiyaṃ kalahe uppanne bhikkhusaṅghe ca dvidhābhūte ekena bhikkhunā taṃ kalahaṃ parivajjitukāmena ‘‘etarahi kho kalaho uppanno, bhikkhusaṅgho ca dvidhābhūto, kathaṃ nu kho mayā paṭipajjitabba’’nti puṭṭho vivekavāsato paṭṭhāya tassa paṭipattiṃ kathesi. Evaṃ thero tassa bhikkhuno ovādadānāpadesena attano tathā paṭipannabhāvaṃ dīpento aññaṃ byākāsi.
៨៦. សោ ឯវំ បត្តឯតទគ្គដ្ឋានោ អត្តនោ បុព្ពកម្មំ សរិត្វា សោមនស្សវសេន បុព្ពចរិតាបទានំ បកាសេន្តោ បទុមុត្តរំ ភគវន្តន្តិអាទិមាហ។ បព្ភារម្ហិ និសីទន្តន្តិ បុរតោ ភារំ នមិតំ ឱនមិតន្តិ បព្ភារំ វិវេកកាមំ វនមជ្ឈេ សយំជាតបព្ពតបព្ភារេ និសិន្នំ នរុត្តមំ ភគវន្តំ អហំ ឧបគច្ឆិំ សមីបំ គតោតិ អត្ថោ។
86. So evaṃ pattaetadaggaṭṭhāno attano pubbakammaṃ saritvā somanassavasena pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaraṃ bhagavantantiādimāha. Pabbhāramhi nisīdantanti purato bhāraṃ namitaṃ onamitanti pabbhāraṃ vivekakāmaṃ vanamajjhe sayaṃjātapabbatapabbhāre nisinnaṃ naruttamaṃ bhagavantaṃ ahaṃ upagacchiṃ samīpaṃ gatoti attho.
៨៧. កណិការបុប្ផ ទិស្វាតិ តថា ឧបគច្ឆន្តោ តស្មិំ បទេសេ សុបុប្ផិតំ កណិការំ ទិស្វា។ វណ្ដេ ឆេត្វានហំ តទាតិ តស្មិំ តថាគតស្ស ទិដ្ឋកាលេ តំ បុប្ផំ វណ្ដេ វណ្ដស្មិំ ឆេត្វាន ឆិន្ទិត្វាន។ អលង្ករិត្វា ឆត្តម្ហីតិ តេន បុប្ផេន ឆត្តំ ឆាទេត្វា។ ពុទ្ធស្ស អភិរោបយិន្តិ បព្ភារេ និសិន្នស្ស ពុទ្ធស្ស មុទ្ធនិ អកាសិន្តិ អត្ថោ។
87.Kaṇikārapuppha disvāti tathā upagacchanto tasmiṃ padese supupphitaṃ kaṇikāraṃ disvā. Vaṇṭe chetvānahaṃ tadāti tasmiṃ tathāgatassa diṭṭhakāle taṃ pupphaṃ vaṇṭe vaṇṭasmiṃ chetvāna chinditvāna. Alaṅkaritvā chattamhīti tena pupphena chattaṃ chādetvā. Buddhassa abhiropayinti pabbhāre nisinnassa buddhassa muddhani akāsinti attho.
៨៨. បិណ្ឌបាតញ្ច បាទាសិន្តិ តស្មិំយេវ និសិន្នស្ស ភគវតោ បិណ្ឌបាតំ បការេន អទាសិំ ភោជេសិន្តិ អត្ថោ។ បរមន្នំ សុភោជនន្តិ សុន្ទរភោជនសង្ខាតំ បរមន្នំ ឧត្តមាហារំ។ ពុទ្ធេន នវមេ តត្ថាតិ តស្មិំ វិវេកដ្ឋានេ ពុទ្ធេន សហ នវមេ អដ្ឋ សមណេ សមិតបាបេ ខីណាសវភិក្ខូ ភោជេសិន្តិ អត្ថោ។
88.Piṇḍapātañcapādāsinti tasmiṃyeva nisinnassa bhagavato piṇḍapātaṃ pakārena adāsiṃ bhojesinti attho. Paramannaṃ subhojananti sundarabhojanasaṅkhātaṃ paramannaṃ uttamāhāraṃ. Buddhena navame tatthāti tasmiṃ vivekaṭṭhāne buddhena saha navame aṭṭha samaṇe samitapāpe khīṇāsavabhikkhū bhojesinti attho.
យំ វទន្តិ សុមេធោតិ យំ គោតមសម្មាសម្ពុទ្ធំ ភូរិបញ្ញំ បថវិសមានំ បញ្ញំ សុមេធំ សុន្ទរំ សព្ពញ្ញុតាទិបញ្ញវន្តំ។ សុមេធោ ឥតិ សុន្ទរបញ្ញោ ឥតិ វទន្តិ បណ្ឌិតា ឥតោ កប្បតោ សតសហស្សេ កប្បេ ឯសោ គោតមោ សម្មាសម្ពុទ្ធោ ភវិស្សតីតិ សម្ពន្ធោ។ សេសំ សុវិញ្ញេយ្យមេវាតិ។
Yaṃ vadanti sumedhoti yaṃ gotamasammāsambuddhaṃ bhūripaññaṃ pathavisamānaṃ paññaṃ sumedhaṃ sundaraṃ sabbaññutādipaññavantaṃ. Sumedho iti sundarapañño iti vadanti paṇḍitā ito kappato satasahasse kappe eso gotamo sammāsambuddho bhavissatīti sambandho. Sesaṃ suviññeyyamevāti.
ឧបសេនវង្គន្តបុត្តត្ថេរអបទានវណ្ណនា សមត្តា។
Upasenavaṅgantaputtattheraapadānavaṇṇanā samattā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / អបទានបាឡិ • Apadānapāḷi / ៧. ឧបសេនវង្គន្តបុត្តត្ថេរអបទានំ • 7. Upasenavaṅgantaputtattheraapadānaṃ
