Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / খুদ্দসিক্খা-মূলসিক্খা • Khuddasikkhā-mūlasikkhā

১৫. উপজ্ঝাচরিযৰত্তনিদ্দেসৰণ্ণনা

15. Upajjhācariyavattaniddesavaṇṇanā

১৪৫. উপজ্ঝাচরিযেতি এত্থ (মহাৰ॰ ৬৪, ৬৭, ৭৪, ৭৮-৭৯; চূল়ৰ॰ ৩৭৫, ৩৭৭; ৩৭৯-৩৮২; মহাৰ॰ অট্ঠ॰ ৬৪, ৬৭, ৭৫, ৭৬, ৭৭) আচরিযো নাম নিস্সযাচরিযো পব্বজ্জাচরিযো উপসম্পদাচরিযো ধম্মাচরিযোতি চতুব্বিধো। এতেসু হি নিস্সযন্তেৰাসিকেন যাৰ আচরিযং নিস্সায ৰসতি, তাৰ সব্বমাচরিযৰত্তং কাতব্বং। পব্বজ্জাউপসম্পদাধম্মন্তেৰাসিকেহি পন নিস্সযমুত্তকেহিপি আদিতো পট্ঠায যাৰ চীৰররজনং, তাৰ ৰত্তং কাতব্বং। অনাপুচ্ছিত্ৰা পত্তদানাদিম্হি পন এতেসং অনাপত্তি। এতেসু চ পব্বজ্জন্তেৰাসিকো চ উপসম্পদন্তেৰাসিকো চ আচরিযস্স যাৰজীৰং ভারো, নিস্সযন্তেৰাসিকো চ ধম্মন্তেৰাসিকো চ যাৰ সমীপে ৰসতি, তাৰদেৰ। সুট্ঠু পিযসীলো সুপেসলো, সিক্খাকামোতি অত্থো। দন্তকট্ঠং দেন্তেন একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা মহন্তং মজ্ঝিমং খুদ্দকন্তি তীণি দন্তকট্ঠানি উপনেতব্বানি। তেসু যং তীণি দিৰসানি গণ্হাতি, তং সল্লক্খেত্ৰা চতুত্থদিৰসতো পট্ঠায তাদিসংযেৰ সম্মা উভোহি হত্থেহি দাতব্বং। সচে যং ৰা তং ৰা গণ্হাতি, যথালদ্ধং উপনেতব্বং। তোযন্তি সীতঞ্চ উণ্হঞ্চ উদকং উপনেত্ৰা যং তীণি দিৰসানি ৰল়ঞ্জেতি, চতুত্থদিৰসতো পট্ঠায তাদিসং উপনেতব্বং। সচে দ্ৰেপি ৰল়ঞ্জেতি, দুৰিধম্পি উপনেতব্বং। সচে যাগু হোতি, ভাজনং ধোৰিত্ৰা উপনেতব্বং।

145.Upajjhācariyeti ettha (mahāva. 64, 67, 74, 78-79; cūḷava. 375, 377; 379-382; mahāva. aṭṭha. 64, 67, 75, 76, 77) ācariyo nāma nissayācariyo pabbajjācariyo upasampadācariyo dhammācariyoti catubbidho. Etesu hi nissayantevāsikena yāva ācariyaṃ nissāya vasati, tāva sabbamācariyavattaṃ kātabbaṃ. Pabbajjāupasampadādhammantevāsikehi pana nissayamuttakehipi ādito paṭṭhāya yāva cīvararajanaṃ, tāva vattaṃ kātabbaṃ. Anāpucchitvā pattadānādimhi pana etesaṃ anāpatti. Etesu ca pabbajjantevāsiko ca upasampadantevāsiko ca ācariyassa yāvajīvaṃ bhāro, nissayantevāsiko ca dhammantevāsiko ca yāva samīpe vasati, tāvadeva. Suṭṭhu piyasīlo supesalo, sikkhākāmoti attho. Dantakaṭṭhaṃ dentena ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā mahantaṃ majjhimaṃ khuddakanti tīṇi dantakaṭṭhāni upanetabbāni. Tesu yaṃ tīṇi divasāni gaṇhāti, taṃ sallakkhetvā catutthadivasato paṭṭhāya tādisaṃyeva sammā ubhohi hatthehi dātabbaṃ. Sace yaṃ vā taṃ vā gaṇhāti, yathāladdhaṃ upanetabbaṃ. Toyanti sītañca uṇhañca udakaṃ upanetvā yaṃ tīṇi divasāni vaḷañjeti, catutthadivasato paṭṭhāya tādisaṃ upanetabbaṃ. Sace dvepi vaḷañjeti, duvidhampi upanetabbaṃ. Sace yāgu hoti, bhājanaṃ dhovitvā upanetabbaṃ.

১৪৬. পত্তে ৰত্তং চরেতি ‘‘যাগুং পীতস্স উদকং দত্ৰা ভাজনং পটিগ্গহেত্ৰা নীচং কত্ৰা সাধুকং অপরিঘংসন্তেন ধোৰিত্ৰা পটিসামেতব্ব’’ন্তি (মহাৰ॰ ৬৬, ৭৮; চূল়ৰ॰ ৩৭৬, ৩৮০) ৰুত্তং পত্তে ৰত্তং চরেতি অত্থো। গামপ্পৰেসে ৰত্তং চরেতি এৰং সব্বত্থ। ‘‘সচে উপজ্ঝাযো ৰা আচরিযো ৰা গামং পৰিসিতুকামো হোতি, নিৰাসনং দাতব্বং, পটিনিৰাসনং পটিগ্গহেতব্বং, কাযবন্ধনং দাতব্বং, সগুণং কত্ৰা সঙ্ঘাটিযো দাতব্বা, ধোৰিত্ৰা পত্তো সোদকো দাতব্বো’’তি (মহাৰ॰ ৬৬, ৭৮; চূল়ৰ॰ ৩৭৬, ৩৮০) ইদং গামপ্পৰেসনে ৰত্তং নাম। ‘‘সচে উপজ্ঝাযো ৰা আচরিযো ৰা পচ্ছাসমণং আকঙ্খতি, তিমণ্ডলং পটিচ্ছাদেন্তেন পরিমণ্ডলং নিৰাসেত্ৰা কাযবন্ধনং বন্ধিত্ৰা সগুণং কত্ৰা সঙ্ঘাটিযো পারুপিত্ৰা গণ্ঠিকং পটিমুঞ্চিত্ৰা ধোৰিত্ৰা পত্তং গহেত্ৰা উপজ্ঝাযস্স ৰা আচরিযস্স ৰা পচ্ছাসমণেন হোতব্ব’’ন্তিআদিনা (মহাৰ॰ ৬৬, ৭৮; চূল়ৰ॰ ৩৭৬, ৩৮০) নযেন ৰুত্তং গমনে ৰত্তং নাম। ‘‘নিৰত্তন্তেন পঠমতরং আগন্ত্ৰা আসনং পঞ্ঞাপেতব্ব’’ন্তিআদিনা (মহাৰ॰ ৬৬, ৭৮; চূল়ৰ॰ ৩৭৬, ৩৮০) নযেন ৰুত্তং আগমে ৰত্তং নাম। ‘‘উপজ্ঝাযম্হি ৰুট্ঠিতে আসনং উদ্ধরিতব্বং, পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং পটিসামেতব্ব’’ন্তি (মহাৰ॰ ৬৬, ৭৮; চূল়ৰ॰ ৩৭৬, ৩৮০) এৰং ৰুত্তং আসনাদীসু ৰত্তং নাম। উপাহনায ৰত্তং নাম ‘‘উপাহনা পুঞ্ছিতব্বা, উপাহনা পুঞ্ছন্তেন পঠমং সুক্খেন চোল়কেন পুঞ্ছিতব্বা, পচ্ছা অল্লেনা’’তিআদিনা (চূল়ৰ॰ ৩৫৭, ৩৫৯) ৰুত্তং। চীৰরে ৰত্তং নাম ‘‘সচে চীৰরং সিন্নং হোতি, মুহুত্তং উণ্হে ওতাপেতব্বং, ন চ উণ্হে চীৰরং নিদহিতব্ব’’ন্তিআদিনা (মহাৰ॰ ৬৬, ৭৮; চূল়ৰ॰ ৩৭৬, ৩৮০) ৰুত্তং।

146.Patte vattaṃ careti ‘‘yāguṃ pītassa udakaṃ datvā bhājanaṃ paṭiggahetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ aparighaṃsantena dhovitvā paṭisāmetabba’’nti (mahāva. 66, 78; cūḷava. 376, 380) vuttaṃ patte vattaṃ careti attho. Gāmappavese vattaṃ careti evaṃ sabbattha. ‘‘Sace upajjhāyo vā ācariyo vā gāmaṃ pavisitukāmo hoti, nivāsanaṃ dātabbaṃ, paṭinivāsanaṃ paṭiggahetabbaṃ, kāyabandhanaṃ dātabbaṃ, saguṇaṃ katvā saṅghāṭiyo dātabbā, dhovitvā patto sodako dātabbo’’ti (mahāva. 66, 78; cūḷava. 376, 380) idaṃ gāmappavesane vattaṃ nāma. ‘‘Sace upajjhāyo vā ācariyo vā pacchāsamaṇaṃ ākaṅkhati, timaṇḍalaṃ paṭicchādentena parimaṇḍalaṃ nivāsetvā kāyabandhanaṃ bandhitvā saguṇaṃ katvā saṅghāṭiyo pārupitvā gaṇṭhikaṃ paṭimuñcitvā dhovitvā pattaṃ gahetvā upajjhāyassa vā ācariyassa vā pacchāsamaṇena hotabba’’ntiādinā (mahāva. 66, 78; cūḷava. 376, 380) nayena vuttaṃ gamane vattaṃ nāma. ‘‘Nivattantena paṭhamataraṃ āgantvā āsanaṃ paññāpetabba’’ntiādinā (mahāva. 66, 78; cūḷava. 376, 380) nayena vuttaṃ āgame vattaṃ nāma. ‘‘Upajjhāyamhi vuṭṭhite āsanaṃ uddharitabbaṃ, pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ paṭisāmetabba’’nti (mahāva. 66, 78; cūḷava. 376, 380) evaṃ vuttaṃ āsanādīsu vattaṃ nāma. Upāhanāya vattaṃ nāma ‘‘upāhanā puñchitabbā, upāhanā puñchantena paṭhamaṃ sukkhena coḷakena puñchitabbā, pacchā allenā’’tiādinā (cūḷava. 357, 359) vuttaṃ. Cīvare vattaṃ nāma ‘‘sace cīvaraṃ sinnaṃ hoti, muhuttaṃ uṇhe otāpetabbaṃ, na ca uṇhe cīvaraṃ nidahitabba’’ntiādinā (mahāva. 66, 78; cūḷava. 376, 380) vuttaṃ.

১৪৭. পরিভোজনীযপানীয-ৰচ্চপ্পস্সাৰঠানিসূতি এত্থ সচে পানীযং ন হোতি, পানীযং উপট্ঠাপেতব্বং। সচে পরিভোজনীযং ন হোতি, পরিভোজনীযং উপট্ঠাপেতব্বং। সচে ৰচ্চকুটি উক্লাপা হোতি, ৰচ্চকুটি সম্মজ্জিতব্বা। তথা পস্সাৰট্ঠানে এৰং ৰত্তং চরিতব্বন্তি অত্থো। ‘‘ৰিহারং সোধেন্তেন পঠমং পত্তচীৰরং নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্ব’’ন্তিআদিনা নযেন ৰুত্তং ৰিহারসোধনে ৰত্তং নাম। ‘‘ভূমত্থরণং ওতাপেত্ৰা সোধেত্ৰা পপ্ফোটেত্ৰা অতিহরিত্ৰা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞাপেতব্ব’’ন্তিআদিনা (মহাৰ॰ ৬৬, ৭৮; চূল়ৰ॰ ৩৭৬, ৩৮০) ৰুত্তং পুন পঞ্ঞাপনে ৰত্তং নাম।

147.Paribhojanīyapānīya-vaccappassāvaṭhānisūti ettha sace pānīyaṃ na hoti, pānīyaṃ upaṭṭhāpetabbaṃ. Sace paribhojanīyaṃ na hoti, paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpetabbaṃ. Sace vaccakuṭi uklāpā hoti, vaccakuṭi sammajjitabbā. Tathā passāvaṭṭhāne evaṃ vattaṃ caritabbanti attho. ‘‘Vihāraṃ sodhentena paṭhamaṃ pattacīvaraṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabba’’ntiādinā nayena vuttaṃ vihārasodhane vattaṃ nāma. ‘‘Bhūmattharaṇaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṃ paññāpetabba’’ntiādinā (mahāva. 66, 78; cūḷava. 376, 380) vuttaṃ puna paññāpane vattaṃ nāma.

১৪৮. ইদানি ৰিহারং সোধেন্তেন এৰং সোধেতব্বন্তি তং দস্সেতুং ‘‘ন পপ্ফোটেয্যা’’তিআদিমাহ । তস্সত্থো – ৰিহারং সোধেন্তো ভিক্খু ভূমত্থরণাদিসযনাসনং পটিৰাতে ৰা পঙ্গণে ৰা পানীযসামন্তা ৰা ন পপ্ফোটেয্যাতি। পঙ্গণেতি বহূনং সন্নিপাতে ঠানে।

148. Idāni vihāraṃ sodhentena evaṃ sodhetabbanti taṃ dassetuṃ ‘‘na papphoṭeyyā’’tiādimāha . Tassattho – vihāraṃ sodhento bhikkhu bhūmattharaṇādisayanāsanaṃ paṭivāte vā paṅgaṇe vā pānīyasāmantā vā na papphoṭeyyāti. Paṅgaṇeti bahūnaṃ sannipāte ṭhāne.

১৪৯. ন্হানেতি ‘‘সচে উপজ্ঝাযো নহাযিতুকামো হোতি, নহানং পটিযাদেতব্বং। সচে সীতেন অত্থো হোতি, সীতং পটিযাদেতব্ব’’ন্তিআদিনা (মহাৰ॰ ৬৬; চূল়ৰ॰ ৩৭৬) ৰুত্তং নহানে ৰত্তং নাম, ‘‘উপজ্ঝাযস্স গত্ততো উদকং সম্মজ্জিতব্বং, নিৰাসনং দাতব্ব’’ন্তিআদিনা (মহাৰ॰ ৬৬; চূল়ৰ॰ ৩৭৬) ৰুত্তং নহাতস্স কাতব্বং নাম। রঙ্গপাকেতি ‘‘সচে উপজ্ঝাযস্স আচরিযস্স রজনং পচিতব্বং হোতি, সদ্ধিৰিহারিকেন অন্তেৰাসিকেন পচিতব্ব’’ন্তি (মহাৰ॰ ৬৬, ৭৮; চূল়ৰ॰ ৩৭৬, ৩৮০) ৰুত্তং। ধোৰনেতি ‘‘সচে উপজ্ঝাযস্স আচরিযস্স চীৰরং ধোৰিতব্বং হোতি, সদ্ধিৰিহারিকেন অন্তেৰাসিকেন ধোৰিতব্বং, উস্সুক্কং ৰা কাতব্ব’’ন্তি (মহাৰ॰ ৬৬, ৭৮; চূল়ৰ॰ ৩৭৬, ৩৮০) ৰুত্তং। সিব্বনেতি ‘‘সচে উপজ্ঝাযেন আচরিযেন চীৰরং কাতব্বং হোতি, সদ্ধিৰিহারিকেন অন্তেৰাসিকেন কাতব্ব’’ন্তি (মহাৰ॰ ৬৬, ৭৮; চূল়ৰ॰ ৩৭৬, ৩৮০) ৰুত্তং। চীৰরে থেৰে ঠিতে রজন্তো ন ৰজে ন পক্কমেয্যাতি অত্থো। ‘‘চীৰরং রজন্তেন সাধুকং সম্পরিৰত্তকং সম্পরিৰত্তকং রজিতব্বং, ন চ অচ্ছিন্নে থেৰে পক্কমিতব্ব’’ন্তি (মহাৰ॰ ৬৬, ৭৮; চূল়ৰ॰ ৩৭৬, ৩৮০) হি ৰুত্তং।

149.Nhāneti ‘‘sace upajjhāyo nahāyitukāmo hoti, nahānaṃ paṭiyādetabbaṃ. Sace sītena attho hoti, sītaṃ paṭiyādetabba’’ntiādinā (mahāva. 66; cūḷava. 376) vuttaṃ nahāne vattaṃ nāma, ‘‘upajjhāyassa gattato udakaṃ sammajjitabbaṃ, nivāsanaṃ dātabba’’ntiādinā (mahāva. 66; cūḷava. 376) vuttaṃ nahātassa kātabbaṃ nāma. Raṅgapāketi ‘‘sace upajjhāyassa ācariyassa rajanaṃ pacitabbaṃ hoti, saddhivihārikena antevāsikena pacitabba’’nti (mahāva. 66, 78; cūḷava. 376, 380) vuttaṃ. Dhovaneti ‘‘sace upajjhāyassa ācariyassa cīvaraṃ dhovitabbaṃ hoti, saddhivihārikena antevāsikena dhovitabbaṃ, ussukkaṃ vā kātabba’’nti (mahāva. 66, 78; cūḷava. 376, 380) vuttaṃ. Sibbaneti ‘‘sace upajjhāyena ācariyena cīvaraṃ kātabbaṃ hoti, saddhivihārikena antevāsikena kātabba’’nti (mahāva. 66, 78; cūḷava. 376, 380) vuttaṃ. Cīvare theve ṭhite rajanto na vaje na pakkameyyāti attho. ‘‘Cīvaraṃ rajantena sādhukaṃ samparivattakaṃ samparivattakaṃ rajitabbaṃ, na ca acchinne theve pakkamitabba’’nti (mahāva. 66, 78; cūḷava. 376, 380) hi vuttaṃ.

১৫০. একচ্চস্সাতি আচরিযুপজ্ঝাযানং ৰিসভাগস্স অনত্থকামস্স ৰেরিপুগ্গলস্স। অনাপুচ্ছাতি আচরিযুপজ্ঝাযানং অনারোচেত্ৰা। কিঞ্চনন্তি যং কিঞ্চি।

150.Ekaccassāti ācariyupajjhāyānaṃ visabhāgassa anatthakāmassa veripuggalassa. Anāpucchāti ācariyupajjhāyānaṃ anārocetvā. Kiñcananti yaṃ kiñci.

১৫১-২. তস্সাতি একচ্চস্স। নিন্নেতুন্তি নীহরিতুং। কিচ্চযং পরিকম্মং ৰাতি ৰেয্যাৰচ্চং ৰা পিট্ঠিপরিকম্মাদিপরিকম্মং ৰা অত্তনা তস্স কাতুং ৰা তেন অত্তনো কারাপেতুং ৰাতি এৰমত্থো ৰেদিতব্বো।

151-2.Tassāti ekaccassa. Ninnetunti nīharituṃ. Kiccayaṃ parikammaṃ vāti veyyāvaccaṃ vā piṭṭhiparikammādiparikammaṃ vā attanā tassa kātuṃ vā tena attano kārāpetuṃ vāti evamattho veditabbo.

১৫৩. সচে আচরিযুপজ্ঝাযা অঞ্ঞত্থ গতা হোন্তি, পরিৰেণং গন্ত্ৰা অপস্সন্তেহি গামং পৰিসিতুং ৰট্টতি। গামং পৰিসন্তো সচে পস্সতি, আপুচ্ছিতব্বমেৰাতি ৰদন্তি। ‘‘উপজ্ঝাযং অনাপুচ্ছা ন দিসা পক্কমিতব্বা’’তি (মহাৰ॰ ৬৬, চূল়ৰ॰ ৩৭৬) হি ৰুত্তং। অত্তনো কিচ্চযং নাম অন্তোৰিহারেপি অত্তনো পত্তপচনচীৰরকম্মকেসচ্ছেদনাদি।

153. Sace ācariyupajjhāyā aññattha gatā honti, pariveṇaṃ gantvā apassantehi gāmaṃ pavisituṃ vaṭṭati. Gāmaṃ pavisanto sace passati, āpucchitabbamevāti vadanti. ‘‘Upajjhāyaṃ anāpucchā na disā pakkamitabbā’’ti (mahāva. 66, cūḷava. 376) hi vuttaṃ. Attano kiccayaṃ nāma antovihārepi attano pattapacanacīvarakammakesacchedanādi.

১৫৪. সঙ্ঘাযত্তকম্মানি নাম পরিৰাসমানত্তঅব্ভানতজ্জনীযনিযস্সপব্বাজনীযপটিসারণীযউক্খেপনাদযো।

154.Saṅghāyattakammāni nāma parivāsamānattaabbhānatajjanīyaniyassapabbājanīyapaṭisāraṇīyaukkhepanādayo.

১৫৫. ৰুট্ঠানং নেসমাগমেতি ‘‘সচে উপজ্ঝাযো ৰা আচরিযো ৰা গিলানো হোতি, যাৰজীৰং উপট্ঠাতব্বো, ৰুট্ঠানমস্স আগমেতব্ব’’ন্তি (মহাৰ॰ ৬৬; চূল়ৰ॰ ৩৭৬) হি ৰুত্তং। উপজ্ঝাচরিযৰত্তৰিনিচ্ছযো।

155.Vuṭṭhānaṃ nesamāgameti ‘‘sace upajjhāyo vā ācariyo vā gilāno hoti, yāvajīvaṃ upaṭṭhātabbo, vuṭṭhānamassa āgametabba’’nti (mahāva. 66; cūḷava. 376) hi vuttaṃ. Upajjhācariyavattavinicchayo.

উপজ্ঝাচরিযৰত্তনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা।

Upajjhācariyavattaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.





© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact