| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi |
៣. ឧជ្ឈាបនកសិក្ខាបទំ
3. Ujjhāpanakasikkhāpadaṃ
១០៣. តតិយេ ភិក្ខូ ឧជ្ឈាបេន្តីតិ ឯត្ថ ‘‘ភិក្ខូ’’តិ ការិតកម្មត្តា ករណត្ថេ ឧបយោគវចនន្តិ អាហ ‘‘តេហិ ភិក្ខូហី’’តិ។ ឱការវិបរីតោ ឧការោតិ ច ឈេសទ្ទោ ញាណត្ថោតិ ច ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អវជានាបេន្តី’’តិ។ ‘‘តំ អាយស្មន្ត’’ន្តិ បទំ ‘‘អវជានាបេន្តី’’តិ បទេ ធាតុកម្មំ។ អនេកត្ថត្តា ធាតូនំ ឈេសទ្ទោ ឱលោកនត្ថោ ច ចិន្តនត្ថោ ច ហោតិ, តេនាហ ‘‘ឱលោកាបេន្តី’’តិអាទិ។ ឯត្ថាតិ ‘‘ភិក្ខូ ឧជ្ឈាបេន្តី’’តិ បទេ។ ឆន្ទាយាតិ ឆន្ទត្ថំ។ យេសំ សេនាសនានិ ច បញ្ញបេតិ, ភត្តានិ ច ឧទ្ទិសតិ, តេសំ អត្តនិ បេមត្ថន្តិ អត្ថោ។ អដ្ឋកថាយំ បន ‘‘ឆន្ទាយាតិ ឆន្ទេនា’’តិ វុត្តំ។ ឥមិនា លិង្គវិបល្លាសនយោ វុត្តោ។ បរេសំ អត្តនោ បេមេនាតិ អត្ថោ។ បក្ខបាតេនាតិ អត្តនោ បក្ខេ បាតាបនេន។
103. Tatiye bhikkhū ujjhāpentīti ettha ‘‘bhikkhū’’ti kāritakammattā karaṇatthe upayogavacananti āha ‘‘tehi bhikkhūhī’’ti. Okāraviparīto ukāroti ca jhesaddo ñāṇatthoti ca dassento āha ‘‘avajānāpentī’’ti. ‘‘Taṃ āyasmanta’’nti padaṃ ‘‘avajānāpentī’’ti pade dhātukammaṃ. Anekatthattā dhātūnaṃ jhesaddo olokanattho ca cintanattho ca hoti, tenāha ‘‘olokāpentī’’tiādi. Etthāti ‘‘bhikkhū ujjhāpentī’’ti pade. Chandāyāti chandatthaṃ. Yesaṃ senāsanāni ca paññapeti, bhattāni ca uddisati, tesaṃ attani pematthanti attho. Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘chandāyāti chandenā’’ti vuttaṃ. Iminā liṅgavipallāsanayo vutto. Paresaṃ attano pemenāti attho. Pakkhapātenāti attano pakkhe pātāpanena.
១០៥. ឧជ្ឈាបេន្តិ អនេនាតិ ឧជ្ឈាបនកំ។ ខិយ្យន្តិ អនេនាតិ ខិយ្យនកន្តិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘យេន វចនេនា’’តិអាទិ។
105. Ujjhāpenti anenāti ujjhāpanakaṃ. Khiyyanti anenāti khiyyanakanti dassento āha ‘‘yena vacanenā’’tiādi.
១០៦. ឧបសម្បន្នំ សង្ឃេន សម្មតំ មង្កុកត្តុកាមោតិ សម្ពន្ធំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ឧបសម្បន្នំ សង្ឃេន សម្មត’’ន្តិអាទិ។ សម្ពជ្ឈនំ សម្ពន្ធោ, កាតព្ពោតិ យោជនា។ ឧបសម្បន្នស្ស សង្ឃេន សម្មតស្ស អវណ្ណំ កត្តុកាមោ អយសំ កត្តុកាមោតិ វិភត្តិវិបរិណាមេន សម្ពន្ធំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘វិភត្តិវិបរិណាមោ កាតព្ពោ’’តិ។ ‘‘វសេនា’’តិ បទំ វិភត្តិវិបរិណាមោ កាតព្ពោ’’តិ បទេ វិសេសនំ។ យស្មា វិសេសោ នត្ថិ, តស្មា កតន្តិ យោជនា។ តន្តិ ‘‘ខិយ្យនក’’ន្តិ បទំ។ សោ ច ភិក្ខូតិ ឧជ្ឈាបនកោ ច ខិយ្យនកោ ច សោ ច ភិក្ខុ។ អថាតិ តស្មា ឧជ្ឈាបនកខិយ្យនកករត្តា។ អស្សាតិ ភិក្ខុនោ។ អស្សាតិ ភវេយ្យ។
106. Upasampannaṃ saṅghena sammataṃ maṅkukattukāmoti sambandhaṃ dassento āha ‘‘upasampannaṃ saṅghena sammata’’ntiādi. Sambajjhanaṃ sambandho, kātabboti yojanā. Upasampannassa saṅghena sammatassa avaṇṇaṃ kattukāmo ayasaṃ kattukāmoti vibhattivipariṇāmena sambandhaṃ dassento āha ‘‘vibhattivipariṇāmo kātabbo’’ti. ‘‘Vasenā’’ti padaṃ vibhattivipariṇāmo kātabbo’’ti pade visesanaṃ. Yasmā viseso natthi, tasmā katanti yojanā. Tanti ‘‘khiyyanaka’’nti padaṃ. So ca bhikkhūti ujjhāpanako ca khiyyanako ca so ca bhikkhu. Athāti tasmā ujjhāpanakakhiyyanakakarattā. Assāti bhikkhuno. Assāti bhaveyya.
‘‘ឧបសម្បន្ន’’ន្តិ បទំ ‘‘ឧជ្ឈាបេតី’’តិ បទេ ធាតុកម្មំ ‘‘អនុបសម្បន្ន’’ន្តិ បទំ ការិតកម្មំ, ‘‘អនុបសម្បន្ន’’ន្តិ បទំ ‘‘ឧជ្ឈាបេតី’’តិ ការិតកិរិយំ អបេក្ខិត្វា កម្មំ ហោតិ។ ‘‘ខិយ្យតី’’តិ សុទ្ធកិរិយាយ អបេក្ខាយ វិភត្តិវិបល្លាសោ ហោតីតិ អាហ ‘‘តស្ស វា’’តិអាទិ។ តស្សាតិ អនុបសម្បន្នស្ស សន្តិកេតិ សម្ពន្ធោ។ តន្តិ សង្ឃេន សម្មតំ ឧបសម្បន្នំ។ ‘‘សង្ឃេន អសម្មត’’ន្តិ ឯត្ថ ន អបលោកនកម្មេន អសម្មតំ, កម្មវាចាយ បន អសម្មតន្តិ អាហ ‘‘កម្មវាចាយា’’តិអាទិ។ ទ្វេ តយោ ហុត្វា កម្មវាចាយ សម្មនិតុមសក្កុណេយ្យត្តា អសម្មតន្តិ ច ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘យត្រា’’តិអាទិ។ យត្រាតិ យស្មិំ វិហារេ។ ‘‘អនុបសម្បន្នំ សង្ឃេន សម្មត’’ន្តិ ឯត្ថ អនុបសម្បន្នស្ស សម្មុតិយោ ទាតុមសក្កុណេយ្យត្តា បុព្ពវោហារវសេន សម្មតន្តិ វុត្តន្តិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘កិញ្ចាបី’’តិអាទិ។ តន្តិ អនុបសម្បន្នភាវេ ឋិតំ។ ព្យត្តស្សាតិ វិយត្តស្ស។ សង្ឃេន វា កតោតិ យោជនាតិ។ តតិយំ។
‘‘Upasampanna’’nti padaṃ ‘‘ujjhāpetī’’ti pade dhātukammaṃ ‘‘anupasampanna’’nti padaṃ kāritakammaṃ, ‘‘anupasampanna’’nti padaṃ ‘‘ujjhāpetī’’ti kāritakiriyaṃ apekkhitvā kammaṃ hoti. ‘‘Khiyyatī’’ti suddhakiriyāya apekkhāya vibhattivipallāso hotīti āha ‘‘tassa vā’’tiādi. Tassāti anupasampannassa santiketi sambandho. Tanti saṅghena sammataṃ upasampannaṃ. ‘‘Saṅghena asammata’’nti ettha na apalokanakammena asammataṃ, kammavācāya pana asammatanti āha ‘‘kammavācāyā’’tiādi. Dve tayo hutvā kammavācāya sammanitumasakkuṇeyyattā asammatanti ca dassento āha ‘‘yatrā’’tiādi. Yatrāti yasmiṃ vihāre. ‘‘Anupasampannaṃ saṅghena sammata’’nti ettha anupasampannassa sammutiyo dātumasakkuṇeyyattā pubbavohāravasena sammatanti vuttanti dassento āha ‘‘kiñcāpī’’tiādi. Tanti anupasampannabhāve ṭhitaṃ. Byattassāti viyattassa. Saṅghena vā katoti yojanāti. Tatiyaṃ.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ២. ភូតគាមវគ្គោ • 2. Bhūtagāmavaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ៣. ឧជ្ឈាបនកសិក្ខាបទវណ្ណនា • 3. Ujjhāpanakasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ៣. ឧជ្ឈាបនកសិក្ខាបទវណ្ណនា • 3. Ujjhāpanakasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ៣. ឧជ្ឈាបនកសិក្ខាបទវណ្ណនា • 3. Ujjhāpanakasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ៣. ឧជ្ឈាបនកសិក្ខាបទវណ្ណនា • 3. Ujjhāpanakasikkhāpadavaṇṇanā
