| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā |
៣. ឧជ្ឈាបនកសិក្ខាបទវណ្ណនា
3. Ujjhāpanakasikkhāpadavaṇṇanā
១០៣. តតិយសិក្ខាបទេ – ទព្ពំ មល្លបុត្តំ ភិក្ខូ ឧជ្ឈាបេន្តីតិ ‘‘ឆន្ទាយ ទព្ពោ មល្លបុត្តោ’’តិអាទីនិ វទន្តា តំ អាយស្មន្តំ តេហិ ភិក្ខូហិ អវជានាបេន្តិ, អវញ្ញាយ ឱលោកាបេន្តិ, លាមកតោ វា ចិន្តាបេន្តី’’តិ អត្ថោ។ លក្ខណំ បនេត្ថ សទ្ទសត្ថានុសារេន វេទិតព្ពំ។ ឱជ្ឈាបេន្តីតិបិ បាឋោ។ អយមេវត្ថោ ។ ឆន្ទាយាតិ ឆន្ទេន បក្ខបាតេន; អត្តនោ អត្តនោ សន្ទិដ្ឋសម្ភត្តានំ បណីតានិ បញ្ញបេតីតិ អធិប្បាយោ។ ខិយ្យន្តីតិ ‘‘ឆន្ទាយ ទព្ពោ មល្លបុត្តោ’’តិអាទីនិ វទន្តា បកាសេន្តិ។
103. Tatiyasikkhāpade – dabbaṃ mallaputtaṃ bhikkhū ujjhāpentīti ‘‘chandāya dabbo mallaputto’’tiādīni vadantā taṃ āyasmantaṃ tehi bhikkhūhi avajānāpenti, avaññāya olokāpenti, lāmakato vā cintāpentī’’ti attho. Lakkhaṇaṃ panettha saddasatthānusārena veditabbaṃ. Ojjhāpentītipi pāṭho. Ayamevattho . Chandāyāti chandena pakkhapātena; attano attano sandiṭṭhasambhattānaṃ paṇītāni paññapetīti adhippāyo. Khiyyantīti ‘‘chandāya dabbo mallaputto’’tiādīni vadantā pakāsenti.
១០៥. ឧជ្ឈាបនកេ ខិយ្យនកេ បាចិត្តិយន្តិ ឯត្ថ យេន វចនេន ឧជ្ឈាបេន្តិ, តំ ឧជ្ឈាបនកំ។ យេន ច ខិយ្យន្តិ តំ ខិយ្យនកំ។ តស្មិំ ឧជ្ឈាបនកេ ខិយ្យនកេ។ បាចិត្តិយន្តិ វត្ថុទ្វយេ បាចិត្តិយទ្វយំ វុត្តំ។
105.Ujjhāpanake khiyyanake pācittiyanti ettha yena vacanena ujjhāpenti, taṃ ujjhāpanakaṃ. Yena ca khiyyanti taṃ khiyyanakaṃ. Tasmiṃ ujjhāpanake khiyyanake. Pācittiyanti vatthudvaye pācittiyadvayaṃ vuttaṃ.
១០៦. ឧជ្ឈាបនកំ នាម ឧបសម្បន្នំ សង្ឃេន សម្មតំ សេនាសនបញ្ញាបកំ វា…បេ.… អប្បមត្តកវិស្សជ្ជនកំ វាតិ ឯតេសំ បទានំ ‘‘មង្កុកត្តុកាមោ’’តិ ឥមិនា សម្ពន្ធោ។ អវណ្ណំ កត្តុកាមោ អយសំ កត្តុកាមោតិ ឥមេសំ បន វសេន ឧបសម្បន្នន្តិអាទីសុ ‘‘ឧបសម្បន្នស្សា’’តិ ឯវំ វិភត្តិវិបរិណាមោ កាតព្ពោ។ ឧជ្ឈាបេតិ វា ខិយ្យតិ វា អាបត្តិ បាចិត្តិយស្សាតិ ឯត្ថ បន យស្មា ‘‘ខិយ្យនកំ នាមា’’តិ ឯវំ មាតិកាបទំ ឧទ្ធរិត្វាបិ ‘‘ឧជ្ឈាបនកំ នាមា’’តិ ឥមស្ស បទស្ស វុត្តវិភង្គោយេវ វត្តព្ពោ ហោតិ, អញ្ញវាទកសិក្ខាបទេ វិយ អញ្ញោ វិសេសោ នត្ថិ, តស្មា តំ វិសុំ អនុទ្ធរិត្វា អវិភជិត្វា និគមនមេវ ឯកតោ កតន្តិ វេទិតព្ពំ។ ធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញីតិអាទីសុ យំ តស្ស ឧបសម្បន្នស្ស សម្មុតិកម្មំ កតំ តញ្ចេ ធម្មកម្មំ ហោតិ, សោ ច ភិក្ខុ តស្មិំ ធម្មកម្មសញ្ញី ឧជ្ឈាបនកញ្ច ខិយ្យនកញ្ច ករោតិ, អថស្ស តស្មិំ ឧជ្ឈាបនកេ ច ខិយ្យនកេ ច អាបត្តិ បាចិត្តិយស្សាតិ ឥមិនា នយេន អត្ថោ វេទិតព្ពោ។
106.Ujjhāpanakaṃ nāma upasampannaṃ saṅghena sammataṃ senāsanapaññāpakaṃ vā…pe… appamattakavissajjanakaṃ vāti etesaṃ padānaṃ ‘‘maṅkukattukāmo’’ti iminā sambandho. Avaṇṇaṃ kattukāmo ayasaṃ kattukāmoti imesaṃ pana vasena upasampannantiādīsu ‘‘upasampannassā’’ti evaṃ vibhattivipariṇāmo kātabbo. Ujjhāpeti vā khiyyati vā āpatti pācittiyassāti ettha pana yasmā ‘‘khiyyanakaṃ nāmā’’ti evaṃ mātikāpadaṃ uddharitvāpi ‘‘ujjhāpanakaṃ nāmā’’ti imassa padassa vuttavibhaṅgoyeva vattabbo hoti, aññavādakasikkhāpade viya añño viseso natthi, tasmā taṃ visuṃ anuddharitvā avibhajitvā nigamanameva ekato katanti veditabbaṃ. Dhammakamme dhammakammasaññītiādīsu yaṃ tassa upasampannassa sammutikammaṃ kataṃ tañce dhammakammaṃ hoti, so ca bhikkhu tasmiṃ dhammakammasaññī ujjhāpanakañca khiyyanakañca karoti, athassa tasmiṃ ujjhāpanake ca khiyyanake ca āpatti pācittiyassāti iminā nayena attho veditabbo.
អនុបសម្បន្នំ ឧជ្ឈាបេតិ វា ខិយ្យតិ វាតិ ឯត្ថ ឧបសម្បន្នំ សង្ឃេន សម្មតំ អញ្ញំ អនុបសម្បន្នំ ឧជ្ឈាបេតិ អវជានាបេតិ, តស្ស វា តំ សន្តិកេ ខិយ្យតីតិ អត្ថោ។ ឧបសម្បន្នំ សង្ឃេន អសម្មតន្តិ កម្មវាចាយ អសម្មតំ កេវលំ ‘‘តវេសោ ភារោ’’តិ សង្ឃេន អារោបិតភារំ ភិក្ខូនំ វា ផាសុវិហារត្ថាយ សយមេវ តំ ភារំ វហន្តំ, យត្រ វា ទ្វេ តយោ ភិក្ខូ វិហរន្តិ, តត្រ វា តាទិសំ កម្មំ ករោន្តន្តិ អធិប្បាយោ។ អនុបសម្បន្នំ សង្ឃេន សម្មតំ វា អសម្មតំ វាតិ ឯត្ថ បន កិញ្ចាបិ អនុបសម្បន្នស្ស តេរស សម្មុតិយោ ទាតុំ ន វដ្ដន្តិ។ អថ ខោ ឧបសម្បន្នកាលេ លទ្ធសម្មុតិកោ បច្ឆា អនុបសម្បន្នភាវេ ឋិតោ, តំ សន្ធាយ ‘‘សង្ឃេន សម្មតំ វា’’តិ វុត្តំ។ យស្ស បន ព្យត្តស្ស សាមណេរស្ស កេវលំ សង្ឃេន វា សម្មតេន វា ភិក្ខុនា ‘‘ត្វំ ឥទំ កម្មំ ករោហី’’តិ ភារោ កតោ, តាទិសំ សន្ធាយ ‘‘អសម្មតំ វា’’តិ វុត្តំ។ សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវាតិ។
Anupasampannaṃujjhāpeti vā khiyyati vāti ettha upasampannaṃ saṅghena sammataṃ aññaṃ anupasampannaṃ ujjhāpeti avajānāpeti, tassa vā taṃ santike khiyyatīti attho. Upasampannaṃ saṅghena asammatanti kammavācāya asammataṃ kevalaṃ ‘‘taveso bhāro’’ti saṅghena āropitabhāraṃ bhikkhūnaṃ vā phāsuvihāratthāya sayameva taṃ bhāraṃ vahantaṃ, yatra vā dve tayo bhikkhū viharanti, tatra vā tādisaṃ kammaṃ karontanti adhippāyo. Anupasampannaṃ saṅghena sammataṃ vā asammataṃ vāti ettha pana kiñcāpi anupasampannassa terasa sammutiyo dātuṃ na vaṭṭanti. Atha kho upasampannakāle laddhasammutiko pacchā anupasampannabhāve ṭhito, taṃ sandhāya ‘‘saṅghena sammataṃ vā’’ti vuttaṃ. Yassa pana byattassa sāmaṇerassa kevalaṃ saṅghena vā sammatena vā bhikkhunā ‘‘tvaṃ idaṃ kammaṃ karohī’’ti bhāro kato, tādisaṃ sandhāya ‘‘asammataṃ vā’’ti vuttaṃ. Sesamettha uttānamevāti.
តិសមុដ្ឋានំ – កាយចិត្តតោ វាចាចិត្តតោ កាយវាចាចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, កិរិយំ, សញ្ញាវិមោក្ខំ, សចិត្តកំ, លោកវជ្ជំ, កាយកម្មំ, វចីកម្មំ, អកុសលចិត្តំ, ទុក្ខវេទនន្តិ។
Tisamuṭṭhānaṃ – kāyacittato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedananti.
ឧជ្ឈាបនកសិក្ខាបទំ តតិយំ។
Ujjhāpanakasikkhāpadaṃ tatiyaṃ.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ២. ភូតគាមវគ្គោ • 2. Bhūtagāmavaggo
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ៣. ឧជ្ឈាបនកសិក្ខាបទវណ្ណនា • 3. Ujjhāpanakasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ៣. ឧជ្ឈាបនកសិក្ខាបទវណ្ណនា • 3. Ujjhāpanakasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ៣. ឧជ្ឈាបនកសិក្ខាបទវណ្ណនា • 3. Ujjhāpanakasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៣. ឧជ្ឈាបនកសិក្ខាបទំ • 3. Ujjhāpanakasikkhāpadaṃ
