| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរគាថា-អដ្ឋកថា • Theragāthā-aṭṭhakathā |
១០. ឧគ្គត្ថេរគាថាវណ្ណនា
10. Uggattheragāthāvaṇṇanā
យំ មយា បកតំ កម្មន្តិ អាយស្មតោ ឧគ្គត្ថេរស្ស គាថា។ កា ឧប្បត្តិ? អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ តត្ថ តត្ថ ភវេ បុញ្ញានិ ករោន្តោ ឥតោ ឯកតិំសេ កប្បេ សិខិស្ស ភគវតោ កាលេ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ ឯកទិវសំ សិខិំ ភគវន្តំ បស្សិត្វា បសន្នមានសោ កេតកបុប្ផេហិ បូជំ អកាសិ។ សោ តេន បុញ្ញកម្មេន ទេវលោកេ និព្ពត្តិត្វា អបរាបរំ សុគតីសុយេវ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ កោសលរដ្ឋេ ឧគ្គនិគមេ សេដ្ឋិបុត្តោ ហុត្វា និព្ពត្តិ, ឧគ្គោត្វេវស្ស នាមំ អហោសិ។ សោ វិញ្ញុតំ បត្តោ ភគវតិ តស្មិំ និគមេ ភទ្ទារាមេ វិហរន្តេ វិហារំ គន្ត្វា សត្ថុ សន្តិកេ ធម្មំ សុត្វា បដិលទ្ធសទ្ធោ បព្ពជិត្វា វិបស្សនាយ កម្មំ ករោន្តោ នចិរស្សេវ អរហត្តំ បាបុណិ។ តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ១.១៤.១០-១៦) –
Yaṃ mayā pakataṃ kammanti āyasmato uggattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni karonto ito ekatiṃse kappe sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ sikhiṃ bhagavantaṃ passitvā pasannamānaso ketakapupphehi pūjaṃ akāsi. So tena puññakammena devaloke nibbattitvā aparāparaṃ sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kosalaraṭṭhe ugganigame seṭṭhiputto hutvā nibbatti, uggotvevassa nāmaṃ ahosi. So viññutaṃ patto bhagavati tasmiṃ nigame bhaddārāme viharante vihāraṃ gantvā satthu santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karonto nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.14.10-16) –
‘‘វិនតានទិយា តីរេ, បិលក្ខុ ផលិតោ អហុ;
‘‘Vinatānadiyā tīre, pilakkhu phalito ahu;
តាហំ រុក្ខំ គវេសន្តោ, អទ្ទសំ លោកនាយកំ។
Tāhaṃ rukkhaṃ gavesanto, addasaṃ lokanāyakaṃ.
‘‘កេតកំ បុប្ផិតំ ទិស្វា, វណ្ដេ ឆេត្វានហំ តទា;
‘‘Ketakaṃ pupphitaṃ disvā, vaṇṭe chetvānahaṃ tadā;
ពុទ្ធស្ស អភិរោបេសិំ, សិខិនោ លោកពន្ធុនោ។
Buddhassa abhiropesiṃ, sikhino lokabandhuno.
‘‘យេន ញាណេន បត្តោសិ, អច្ចុតំ អមតំ បទំ;
‘‘Yena ñāṇena pattosi, accutaṃ amataṃ padaṃ;
តំ ញាណំ អភិបូជេមិ, ពុទ្ធសេដ្ឋ មហាមុនិ។
Taṃ ñāṇaṃ abhipūjemi, buddhaseṭṭha mahāmuni.
‘‘ញាណម្ហិ បូជំ កត្វាន, បិលក្ខុមទ្ទសំ អហំ;
‘‘Ñāṇamhi pūjaṃ katvāna, pilakkhumaddasaṃ ahaṃ;
បដិលទ្ធោម្ហិ តំ បញ្ញំ, ញាណបូជាយិទំ ផលំ។
Paṭiladdhomhi taṃ paññaṃ, ñāṇapūjāyidaṃ phalaṃ.
‘‘ឯកតិំសេ ឥតោ កប្បេ, យំ បុប្ផមភិរោបយិំ;
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ pupphamabhiropayiṃ;
ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ញាណបូជាយិទំ ផលំ។
Duggatiṃ nābhijānāmi, ñāṇapūjāyidaṃ phalaṃ.
‘‘ឥតោ តេរសកប្បម្ហិ, ទ្វាទសាសុំ ផលុគ្គតា;
‘‘Ito terasakappamhi, dvādasāsuṃ phaluggatā;
សត្តរតនសម្បន្នា, ចក្កវត្តី មហព្ពលា។
Sattaratanasampannā, cakkavattī mahabbalā.
‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ.… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
អរហត្តំ បន បត្វា អត្តនោ វដ្ដូបច្ឆេទទីបនេន អញ្ញំ ព្យាករោន្តោ –
Arahattaṃ pana patvā attano vaṭṭūpacchedadīpanena aññaṃ byākaronto –
៨០.
80.
‘‘យំ មយា បកតំ កម្មំ, អប្បំ វា យទិ វា ពហុំ;
‘‘Yaṃ mayā pakataṃ kammaṃ, appaṃ vā yadi vā bahuṃ;
សព្ពមេតំ បរិក្ខីណំ, នត្ថិ ទានិ បុនព្ភវោ’’តិ។ – គាថំ អភាសិ;
Sabbametaṃ parikkhīṇaṃ, natthi dāni punabbhavo’’ti. – gāthaṃ abhāsi;
តត្ថ យំ មយា បកតំ កម្មន្តិ យំ កម្មំ តីហិ កម្មទ្វារេហិ, ឆហិ ឧប្បត្តិទ្វារេហិ, អដ្ឋហិ អសំវរទ្វារេហិ , អដ្ឋហិ ច សំវរទ្វារេហិ បាបាទិវសេន ទានាទិវសេន ចាតិ អនេកេហិ បការេហិ អនាទិមតិ សំសារេ យំ មយា កតំ ឧបចិតំ អភិនិព្ពត្តិតំ វិបាកកម្មំ។ អប្បំ វា យទិ វា ពហុន្តិ តញ្ច វត្ថុចេតនាបយោគកិលេសាទីនំ ទុព្ពលភាវេន អប្បំ វា, តេសំ ពលវភាវេន អភិណ្ហបវត្តិយា ច ពហុំ វា។ សព្ពមេតំ បរិក្ខីណន្តិ សព្ពមេវ ចេតំ កម្មំ កម្មក្ខយករស្ស អគ្គមគ្គស្ស អធិគតត្តា បរិក្ខយំ គតំ, កិលេសវដ្ដប្បហានេន ហិ កម្មវដ្ដំ បហីនមេវ ហោតិ វិបាកវដ្ដស្ស អនុប្បាទនតោ។ តេនាហ ‘‘នត្ថិ ទានិ បុនព្ភវោ’’តិ។ អាយតិំ បុនព្ភវាភិនិព្ពត្តិ មយ្ហំ នត្ថីតិ អត្ថោ។ ‘‘សព្ពម្បេត’’ន្តិបិ បាឋោ, សព្ពម្បិ ឯតន្តិ បទវិភាគោ។
Tattha yaṃ mayā pakataṃ kammanti yaṃ kammaṃ tīhi kammadvārehi, chahi uppattidvārehi, aṭṭhahi asaṃvaradvārehi , aṭṭhahi ca saṃvaradvārehi pāpādivasena dānādivasena cāti anekehi pakārehi anādimati saṃsāre yaṃ mayā kataṃ upacitaṃ abhinibbattitaṃ vipākakammaṃ. Appaṃ vā yadi vābahunti tañca vatthucetanāpayogakilesādīnaṃ dubbalabhāvena appaṃ vā, tesaṃ balavabhāvena abhiṇhapavattiyā ca bahuṃ vā. Sabbametaṃ parikkhīṇanti sabbameva cetaṃ kammaṃ kammakkhayakarassa aggamaggassa adhigatattā parikkhayaṃ gataṃ, kilesavaṭṭappahānena hi kammavaṭṭaṃ pahīnameva hoti vipākavaṭṭassa anuppādanato. Tenāha ‘‘natthi dāni punabbhavo’’ti. Āyatiṃ punabbhavābhinibbatti mayhaṃ natthīti attho. ‘‘Sabbampeta’’ntipi pāṭho, sabbampi etanti padavibhāgo.
ឧគ្គត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Uggattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
អដ្ឋមវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Aṭṭhamavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរគាថាបាឡិ • Theragāthāpāḷi / ១០. ឧគ្គត្ថេរគាថា • 10. Uggattheragāthā
