Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / চূল়নিদ্দেস-অট্ঠকথা • Cūḷaniddesa-aṭṭhakathā

১৩. উদযমাণৰসুত্তনিদ্দেসৰণ্ণনা

13. Udayamāṇavasuttaniddesavaṇṇanā

৭৪. তেরসমে উদযসুত্তে – অঞ্ঞাৰিমোক্খন্তি পঞ্ঞানুভাৰনিজ্ঝানং তং ৰিমোক্খং পুচ্ছতি।

74. Terasame udayasutte – aññāvimokkhanti paññānubhāvanijjhānaṃ taṃ vimokkhaṃ pucchati.

পঠমেনপি ঝানেন ঝাযীতি ৰিতক্কৰিচারপীতিসুখচিত্তেকগ্গতাসম্পযুত্তেন পঞ্চঙ্গিকেন পঠমজ্ঝানেন ঝাযতীতি ঝাযী। দুতিযেনাতি পীতিসুখচিত্তেকগ্গতাসম্পযুত্তেন। ততিযেনাতি সুখচিত্তেকগ্গতাসম্পযুত্তেন। চতুত্থেনাতি উপেক্খাচিত্তেকগ্গতাসম্পযুত্তেন। সৰিতক্কসৰিচারেনপি ঝানেন ঝাযীতি চতুক্কনযপঞ্চকনযেসু পঠমজ্ঝানেন সৰিতক্কসৰিচারেনপি ঝানেন ঝাযতীতি ঝাযী। অৰিতক্কৰিচারমত্তেনাতি পঞ্চকনযে দুতিযেন ঝানেন। অৰিতক্কঅৰিচারেনাতি দুতিযততিযাদিঅৰসেসঝানেন। সপ্পীতিকেনাতি পীতিসম্পযুত্তেন দুকতিকঝানেন। নিপ্পীতিকেনাতি পীতিৰিরহিতেন তদৰসেসঝানেন। সাতসহগতেনাতি সুখসহগতেন তিকচতুক্কঝানেন। উপেক্খাসহগতেনাতি চতুক্কপঞ্চকেন। সুঞ্ঞতেনপীতি সুঞ্ঞতৰিমোক্খসম্পযুত্তেন। অনিমিত্তেনপীতি অনিচ্চনিমিত্তং ধুৰনিমিত্তং অনিমিত্তঞ্চ উগ্ঘাটেত্ৰা পটিলদ্ধেন অনিমিত্তেনপি ঝানেন ঝাযতীতি ঝাযী। অপ্পণিহিতেনপীতি মগ্গাগমনৰসেন পণিধিং সোধেত্ৰা পরিযাদিযিত্ৰা ফলসমাপত্তিৰসেন অপ্পণিহিতেনপি। লোকিযেনপীতি লোকিযেন পঠমদুতিযততিযচতুত্থেন।

Paṭhamenapi jhānena jhāyīti vitakkavicārapītisukhacittekaggatāsampayuttena pañcaṅgikena paṭhamajjhānena jhāyatīti jhāyī. Dutiyenāti pītisukhacittekaggatāsampayuttena. Tatiyenāti sukhacittekaggatāsampayuttena. Catutthenāti upekkhācittekaggatāsampayuttena. Savitakkasavicārenapi jhānena jhāyīti catukkanayapañcakanayesu paṭhamajjhānena savitakkasavicārenapi jhānena jhāyatīti jhāyī. Avitakkavicāramattenāti pañcakanaye dutiyena jhānena. Avitakkaavicārenāti dutiyatatiyādiavasesajhānena. Sappītikenāti pītisampayuttena dukatikajhānena. Nippītikenāti pītivirahitena tadavasesajhānena. Sātasahagatenāti sukhasahagatena tikacatukkajhānena. Upekkhāsahagatenāti catukkapañcakena. Suññatenapīti suññatavimokkhasampayuttena. Animittenapīti aniccanimittaṃ dhuvanimittaṃ animittañca ugghāṭetvā paṭiladdhena animittenapi jhānena jhāyatīti jhāyī. Appaṇihitenapīti maggāgamanavasena paṇidhiṃ sodhetvā pariyādiyitvā phalasamāpattivasena appaṇihitenapi. Lokiyenapīti lokiyena paṭhamadutiyatatiyacatutthena.

লোকুত্তরেনপীতি তেনেৰ লোকুত্তরসম্পযুত্তেন। ঝানরতোতি ঝানেসু অভিরতো। একত্তমনুযুত্তোতি একত্তং একীভাৰং অনুযুত্তো পযুত্তো। সদত্থগরুকোতি সকত্থগরুকো, -কারস্সাযং -কারো কতো। সদত্থোতি চ অরহত্তং ৰেদিতব্বং। তঞ্হি অত্তূপনিবদ্ধট্ঠেন অত্তানং অৰিজহনট্ঠেন অত্তনো পরমত্থট্ঠেন চ অত্তনো অত্থত্তা সকত্থোতি ৰুচ্চতি। ফলসমাপত্তিসমাপজ্জনৰসেন সকত্থগরুকো, ‘‘নিব্বানগরুকো’’তি একে। অরজোতি নিক্কিলেসো। ৰিরজোতি ৰিগতকিলেসো। নিরজোতি অপনীতকিলেসো , ‘‘ৰিতরজো’’তিপি পাঠো, সোযেৰত্থো। রজাপগতোতি কিলেসেহি দূরীভূতো। রজৰিপ্পহীনোতি কিলেসপ্পহীনো। রজৰিপ্পযুত্তোতি কিলেসেহি মুত্তো।

Lokuttarenapīti teneva lokuttarasampayuttena. Jhānaratoti jhānesu abhirato. Ekattamanuyuttoti ekattaṃ ekībhāvaṃ anuyutto payutto. Sadatthagarukoti sakatthagaruko, ka-kārassāyaṃ da-kāro kato. Sadatthoti ca arahattaṃ veditabbaṃ. Tañhi attūpanibaddhaṭṭhena attānaṃ avijahanaṭṭhena attano paramatthaṭṭhena ca attano atthattā sakatthoti vuccati. Phalasamāpattisamāpajjanavasena sakatthagaruko, ‘‘nibbānagaruko’’ti eke. Arajoti nikkileso. Virajoti vigatakileso. Nirajoti apanītakileso , ‘‘vitarajo’’tipi pāṭho, soyevattho. Rajāpagatoti kilesehi dūrībhūto. Rajavippahīnoti kilesappahīno. Rajavippayuttoti kilesehi mutto.

পাসাণকে চেতিযেতি পাসাণপিট্ঠে পারাযনসুত্তন্তদেসিতট্ঠানে। সব্বোস্সুক্কপটিপ্পস্সদ্ধত্তাতি সব্বেসং কিলেসউস্সুক্কানং পটিপ্পস্সদ্ধত্তা, নাসিতত্তা আসীনো

Pāsāṇake cetiyeti pāsāṇapiṭṭhe pārāyanasuttantadesitaṭṭhāne. Sabbossukkapaṭippassaddhattāti sabbesaṃ kilesaussukkānaṃ paṭippassaddhattā, nāsitattā āsīno.

কিচ্চাকিচ্চন্তি ‘‘ইদং কত্তব্বং, ইদং ন কত্তব্ব’’ন্তি এৰং মনসা চিন্তেতব্বং। করণীযাকরণীযন্তি কাযদ্ৰারেন অৰস্সং ইদং করণীযং, ইদং ন করণীযন্তি এৰং করণীযাকরণীযং। পহীনন্তি ৰিস্সট্ঠং। ৰসিপ্পত্তোতি পগুণভাৰপ্পত্তো।

Kiccākiccanti ‘‘idaṃ kattabbaṃ, idaṃ na kattabba’’nti evaṃ manasā cintetabbaṃ. Karaṇīyākaraṇīyanti kāyadvārena avassaṃ idaṃ karaṇīyaṃ, idaṃ na karaṇīyanti evaṃ karaṇīyākaraṇīyaṃ. Pahīnanti vissaṭṭhaṃ. Vasippattoti paguṇabhāvappatto.

৭৫. অথ ভগৰা যস্মা উদযো চতুত্থজ্ঝানলাভী, তস্মাস্স পটিলদ্ধঝানৰসেন নানপ্পকারতো অঞ্ঞাৰিমোক্খং দস্সেন্তো উপরূপরিগাথমাহ। তত্থ পহানং কামচ্ছন্দানন্তি যদিদং পঠমং ঝানং নিব্বত্তেন্তস্স কামচ্ছন্দপহানং, তম্পি অঞ্ঞাৰিমোক্খন্তি পব্রূমি। এৰং সব্বপদানি যোজেতব্বানি।

75. Atha bhagavā yasmā udayo catutthajjhānalābhī, tasmāssa paṭiladdhajhānavasena nānappakārato aññāvimokkhaṃ dassento uparūparigāthamāha. Tattha pahānaṃ kāmacchandānanti yadidaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ nibbattentassa kāmacchandapahānaṃ, tampi aññāvimokkhanti pabrūmi. Evaṃ sabbapadāni yojetabbāni.

যা চিত্তস্স অকল্যতাতি চিত্তস্স গিলানভাৰো। গিলানো হি অকল্লকোতি ৰুচ্চতি। ৰিনযেপি ৰুত্তং – ‘‘নাহং, ভন্তে, অকল্লকো’’তি (পারা॰ ১৫১)। অকম্মঞ্ঞতাতি চিত্তগেলঞ্ঞসঙ্খাতোৰ অকম্মঞ্ঞতাকারো। ওলীযনাতি ওলীযনাকারো। ইরিযাপথিকচিত্তঞ্হি ইরিযাপথং সন্ধারেতুং অসক্কোন্তং রুক্খে ৰগ্গুলি ৰিয খীলে লগ্গিতফাণিতৰারকো ৰিয চ ওলীযতি, তস্স তং আকারং সন্ধায ‘‘ওলীযনা’’তি ৰুত্তং। দুতিযপদং উপসগ্গৰসেন ৰড্ঢিতং। লীনাতি অৰিপ্ফারিকতায পটিকুটিতং। ইতরে দ্ৰে আকারভাৰনিদ্দেসা। থিনন্তি সপ্পিপিণ্ডো ৰিয অৰিপ্ফারিকতায ঘনভাৰেন ঠিতং। থিযনাতি আকারনিদ্দেসো। থিযিতভাৰো থিযিতত্তং, অৰিপ্ফারৰসেনেৰ থদ্ধতাতি অত্থো (ধ॰ স॰ অট্ঠ॰ ১১৬২)।

Yā cittassa akalyatāti cittassa gilānabhāvo. Gilāno hi akallakoti vuccati. Vinayepi vuttaṃ – ‘‘nāhaṃ, bhante, akallako’’ti (pārā. 151). Akammaññatāti cittagelaññasaṅkhātova akammaññatākāro. Olīyanāti olīyanākāro. Iriyāpathikacittañhi iriyāpathaṃ sandhāretuṃ asakkontaṃ rukkhe vagguli viya khīle laggitaphāṇitavārako viya ca olīyati, tassa taṃ ākāraṃ sandhāya ‘‘olīyanā’’ti vuttaṃ. Dutiyapadaṃ upasaggavasena vaḍḍhitaṃ. Līnāti avipphārikatāya paṭikuṭitaṃ. Itare dve ākārabhāvaniddesā. Thinanti sappipiṇḍo viya avipphārikatāya ghanabhāvena ṭhitaṃ. Thiyanāti ākāraniddeso. Thiyitabhāvo thiyitattaṃ, avipphāravaseneva thaddhatāti attho (dha. sa. aṭṭha. 1162).

৭৬. উপেক্খাসতিসংসুদ্ধন্তি চতুত্থজ্ঝানউপেক্খাসতীহি সংসুদ্ধং। ধম্মতক্কপুরেজৰন্তি ইমিনা তস্মিং চতুত্থজ্ঝানৰিমোক্খে ঠত্ৰা ঝানঙ্গানি ৰিপস্সিত্ৰা অধিগতং অরহত্তৰিমোক্খং ৰদতি। অরহত্তৰিমোক্খস্স হি মগ্গসম্পযুত্তসম্মাসঙ্কপ্পাদিভেদো ধম্মতক্কো পুরেজৰো হোতি। তেনাহ ‘‘ধম্মতক্কপুরেজৰ’’ন্তি। অৰিজ্জায পভেদনন্তি এতমেৰ চ অঞ্ঞাৰিমোক্খং অৰিজ্জাপভেদনসঙ্খাতং নিব্বানং নিস্সায জাতত্তা কারণোপচারেন ‘‘অৰিজ্জায পভেদন’’ন্তি ব্রূমীতি।

76.Upekkhāsatisaṃsuddhanti catutthajjhānaupekkhāsatīhi saṃsuddhaṃ. Dhammatakkapurejavanti iminā tasmiṃ catutthajjhānavimokkhe ṭhatvā jhānaṅgāni vipassitvā adhigataṃ arahattavimokkhaṃ vadati. Arahattavimokkhassa hi maggasampayuttasammāsaṅkappādibhedo dhammatakko purejavo hoti. Tenāha ‘‘dhammatakkapurejava’’nti. Avijjāya pabhedananti etameva ca aññāvimokkhaṃ avijjāpabhedanasaṅkhātaṃ nibbānaṃ nissāya jātattā kāraṇopacārena ‘‘avijjāya pabhedana’’nti brūmīti.

যা চতুত্থে ঝানে উপেক্খাতি এত্থ উপপত্তিতো ইক্খতীতি উপেক্খা, সমং পস্সতি অপক্খপতিতা হুত্ৰা পস্সতীতি অত্থো। উপেক্খনাতি আকারনিদ্দেসো। অজ্ঝুপেক্খনাতি উপসগ্গৰসেন পদং ৰড্ঢিতং। চিত্তসমতাতি চিত্তস্সেকগ্গভাৰো। চিত্তপ্পস্সদ্ধতাতি চিত্তস্স ঊনাতিরিত্তৰজ্জিতভাৰো। মজ্ঝত্ততাতি চিত্তস্স মজ্ঝে ঠিতভাৰো।

Yā catutthe jhāne upekkhāti ettha upapattito ikkhatīti upekkhā, samaṃ passati apakkhapatitā hutvā passatīti attho. Upekkhanāti ākāraniddeso. Ajjhupekkhanāti upasaggavasena padaṃ vaḍḍhitaṃ. Cittasamatāti cittassekaggabhāvo. Cittappassaddhatāti cittassa ūnātirittavajjitabhāvo. Majjhattatāti cittassa majjhe ṭhitabhāvo.

৭৭. এৰং অৰিজ্জাপভেদৰচনেন ৰুত্তং নিব্বানং সুত্ৰা ‘‘তং কিস্স ৰিপ্পহানেন ৰুচ্চতী’’তি পুচ্ছন্তো ‘‘কিংসু সংযোজনো’’তি গাথমাহ। তত্থ কিংসু সংযোজনোতি কিংসংযোজনো। ৰিচারণন্তি ৰিচারণকারণং। কিস্সস্স ৰিপ্পহানেনাতি কিংনামকস্স অস্স ধম্মস্স ৰিপ্পহানেন।

77. Evaṃ avijjāpabhedavacanena vuttaṃ nibbānaṃ sutvā ‘‘taṃ kissa vippahānena vuccatī’’ti pucchanto ‘‘kiṃsu saṃyojano’’ti gāthamāha. Tattha kiṃsu saṃyojanoti kiṃsaṃyojano. Vicāraṇanti vicāraṇakāraṇaṃ. Kissassa vippahānenāti kiṃnāmakassa assa dhammassa vippahānena.

৭৮. অথস্স ভগৰা তমত্থং ব্যাকরোন্তো ‘‘নন্দিসংযোজনো’’তি গাথমাহ। তত্থ ৰিতক্কস্সাতি কামৰিতক্কাদিকো ৰিতক্কো অস্স।

78. Athassa bhagavā tamatthaṃ byākaronto ‘‘nandisaṃyojano’’ti gāthamāha. Tattha vitakkassāti kāmavitakkādiko vitakko assa.

৭৯. ইদানি তস্স নিব্বানস্স মগ্গং পুচ্ছন্তো ‘‘কথং সতস্সা’’তি গাথমাহ। তত্থ ৰিঞ্ঞাণন্তি অভিসঙ্খারৰিঞ্ঞাণং।

79. Idāni tassa nibbānassa maggaṃ pucchanto ‘‘kathaṃ satassā’’ti gāthamāha. Tattha viññāṇanti abhisaṅkhāraviññāṇaṃ.

৮০.

80.

অথস্স মগ্গং কথেন্তো ভগৰা ‘‘অজ্ঝত্তঞ্চা’’তি গাথমাহ। তত্থ এৰং সতস্সাতি এৰং সতস্স সম্পজানস্স। সেসং সব্বত্থ পাকটমেৰ।

Athassa maggaṃ kathento bhagavā ‘‘ajjhattañcā’’ti gāthamāha. Tattha evaṃ satassāti evaṃ satassa sampajānassa. Sesaṃ sabbattha pākaṭameva.

এৰং ভগৰা ইদম্পি সুত্তং অরহত্তনিকূটেনেৰ দেসেসি, দেসনাপরিযোসানে চ পুব্বসদিসোৰ ধম্মাভিসমযো অহোসীতি।

Evaṃ bhagavā idampi suttaṃ arahattanikūṭeneva desesi, desanāpariyosāne ca pubbasadisova dhammābhisamayo ahosīti.

সদ্ধম্মপ্পজ্জোতিকায চূল়নিদ্দেস-অট্ঠকথায

Saddhammappajjotikāya cūḷaniddesa-aṭṭhakathāya

উদযমাণৰসুত্তনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা।

Udayamāṇavasuttaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / চূল়নিদ্দেসপাল়ি • Cūḷaniddesapāḷi
১৩. উদযমাণৰপুচ্ছা • 13. Udayamāṇavapucchā
১৩. উদযমাণৰপুচ্ছানিদ্দেসো • 13. Udayamāṇavapucchāniddeso


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact