| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಮಿಲಿನ್ದಪಞ್ಹಪಾಳಿ • Milindapañhapāḷi |
೨. ಉದರಸಂಯತಪಞ್ಹೋ
2. Udarasaṃyatapañho
೨. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ ಭಗವತಾ –
2. ‘‘Bhante nāgasena, bhāsitampetaṃ bhagavatā –
‘‘‘ಉತ್ತಿಟ್ಠೇ ನಪ್ಪಮಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಉದರೇ ಸಂಯತೋ ಸಿಯಾ’ತಿ॥
‘‘‘Uttiṭṭhe nappamajjeyya, udare saṃyato siyā’ti.
‘‘ಪುನ ಚ ಭಗವತಾ ಭಣಿತಂ ‘ಅಹಂ ಖೋ ಪನುದಾಯಿ, ಅಪ್ಪೇಕದಾ ಇಮಿನಾ ಪತ್ತೇನ ಸಮತಿತ್ತಿಕಮ್ಪಿ ಭುಞ್ಜಾಮಿ, ಭಿಯ್ಯೋಪಿ ಭುಞ್ಜಾಮೀ’ತಿ। ಯದಿ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಭಗವತಾ ಭಣಿತಂ ‘ಉತ್ತಿಟ್ಠೇ ನಪ್ಪಮಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಉದರೇ ಸಂಯತೋ ಸಿಯಾ’ತಿ, ತೇನ ಹಿ ‘ಅಹಂ ಖೋ ಪನುದಾಯಿ, ಅಪ್ಪೇಕದಾ ಇಮಿನಾ ಪತ್ತೇನ ಸಮತಿತ್ಥಿಕಮ್ಪಿ ಭುಞ್ಜಾಮಿ, ಭಿಯ್ಯೋಪಿ ಭುಞ್ಜಾಮೀ’ತಿ ಯಂ ವಚನಂ, ತಂ ಮಿಚ್ಛಾ। ಯದಿ ತಥಾಗತೇನ ಭಣಿತಂ ‘ಅಹಂ ಖೋ ಪನುದಾಯಿ, ಅಪ್ಪೇಕದಾ ಇಮಿನಾ ಪತ್ತೇನ ಸಮತಿತ್ಥಿಕಮ್ಪಿ ಭುಞ್ಜಾಮಿ, ಭಿಯ್ಯೋಪಿ ಭುಞ್ಜಾಮೀ’ತಿ, ತೇನ ಹಿ ‘ಉತ್ತಿಟ್ಠೇ ನಪ್ಪಮಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಉದರೇ ಸಂಯತೋ ಸಿಯಾ’ತಿ ತಮ್ಪಿ ವಚನಂ ಮಿಚ್ಛಾ। ಅಯಮ್ಪಿ ಉಭತೋ ಕೋಟಿಕೋ ಪಞ್ಹೋ ತವಾನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಸೋ ತಯಾ ನಿಬ್ಬಾಹಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ।
‘‘Puna ca bhagavatā bhaṇitaṃ ‘ahaṃ kho panudāyi, appekadā iminā pattena samatittikampi bhuñjāmi, bhiyyopi bhuñjāmī’ti. Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṃ ‘uttiṭṭhe nappamajjeyya, udare saṃyato siyā’ti, tena hi ‘ahaṃ kho panudāyi, appekadā iminā pattena samatitthikampi bhuñjāmi, bhiyyopi bhuñjāmī’ti yaṃ vacanaṃ, taṃ micchā. Yadi tathāgatena bhaṇitaṃ ‘ahaṃ kho panudāyi, appekadā iminā pattena samatitthikampi bhuñjāmi, bhiyyopi bhuñjāmī’ti, tena hi ‘uttiṭṭhe nappamajjeyya, udare saṃyato siyā’ti tampi vacanaṃ micchā. Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo’’ti.
‘‘ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ‘ಉತ್ತಿಟ್ಠೇ ನಪ್ಪಮಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಉದರೇ ಸಂಯತೋ ಸಿಯಾ’ತಿ, ಭಣಿತಞ್ಚ ‘ಅಹಂ ಖೋ ಪನುದಾಯಿ, ಅಪ್ಪೇಕದಾ ಇಮಿನಾ ಪತ್ತೇನ ಸಮತಿತ್ತಿಕಮ್ಪಿ ಭುಞ್ಜಾಮಿ, ಭಿಯ್ಯೋಪಿ ಭುಞ್ಜಾಮೀ’ತಿ । ಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ಭಣಿತಂ ‘ಉತ್ತಿಟ್ಠೇ ನಪ್ಪಮಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಉದರೇ ಸಂಯತೋ ಸಿಯಾ’ತಿ, ತಂ ಸಭಾವವಚನಂ ಅಸೇಸವಚನಂ ನಿಸ್ಸೇಸವಚನಂ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯವಚನಂ ಭೂತವಚನಂ ತಚ್ಛವಚನಂ ಯಾಥಾವವಚನಂ ಅವಿಪರೀತವಚನಂ ಇಸಿವಚನಂ ಮುನಿವಚನಂ ಭಗವನ್ತವಚನಂ ಅರಹನ್ತವಚನಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧವಚನಂ ಜಿನವಚನಂ ಸಬ್ಬಞ್ಞುವಚನಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ವಚನಂ।
‘‘Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā ‘uttiṭṭhe nappamajjeyya, udare saṃyato siyā’ti, bhaṇitañca ‘ahaṃ kho panudāyi, appekadā iminā pattena samatittikampi bhuñjāmi, bhiyyopi bhuñjāmī’ti . Yaṃ, mahārāja, bhagavatā bhaṇitaṃ ‘uttiṭṭhe nappamajjeyya, udare saṃyato siyā’ti, taṃ sabhāvavacanaṃ asesavacanaṃ nissesavacanaṃ nippariyāyavacanaṃ bhūtavacanaṃ tacchavacanaṃ yāthāvavacanaṃ aviparītavacanaṃ isivacanaṃ munivacanaṃ bhagavantavacanaṃ arahantavacanaṃ paccekabuddhavacanaṃ jinavacanaṃ sabbaññuvacanaṃ tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa vacanaṃ.
‘‘ಉದರೇ ಅಸಂಯತೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಪಾಣಮ್ಪಿ ಹನತಿ, ಅದಿನ್ನಮ್ಪಿ ಆದಿಯತಿ, ಪರದಾರಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ, ಮುಸಾಪಿ ಭಣತಿ, ಮಜ್ಜಮ್ಪಿ ಪಿವತಿ, ಮಾತರಮ್ಪಿ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತಿ, ಪಿತರಮ್ಪಿ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತಿ, ಅರಹನ್ತಮ್ಪಿ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತಿ, ಸಙ್ಘಮ್ಪಿ ಭಿನ್ದತಿ, ದುಟ್ಠೇನ ಚಿತ್ತೇನ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಲೋಹಿತಮ್ಪಿ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ। ನನು, ಮಹಾರಾಜ, ದೇವದತ್ತೋ ಉದರೇ ಅಸಂಯತೋ ಸಙ್ಘಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕಪ್ಪಟ್ಠಿಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಆಯೂಹಿ 1। ಏವರೂಪಾನಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಞ್ಞಾನಿಪಿ ಬಹುವಿಧಾನಿ ಕಾರಣಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ಭಗವತಾ ಭಣಿತಂ ‘ಉತ್ತಿಟ್ಠೇ ನಪ್ಪಮಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಉದರೇ ಸಂಯತೋ ಸಿಯಾ’ತಿ।
‘‘Udare asaṃyato, mahārāja, pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati, majjampi pivati, mātarampi jīvitā voropeti, pitarampi jīvitā voropeti, arahantampi jīvitā voropeti, saṅghampi bhindati, duṭṭhena cittena tathāgatassa lohitampi uppādeti. Nanu, mahārāja, devadatto udare asaṃyato saṅghaṃ bhinditvā kappaṭṭhiyaṃ kammaṃ āyūhi 2. Evarūpāni, mahārāja, aññānipi bahuvidhāni kāraṇāni disvā bhagavatā bhaṇitaṃ ‘uttiṭṭhe nappamajjeyya, udare saṃyato siyā’ti.
‘‘ಉದರೇ ಸಂಯತೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಚತುಸಚ್ಚಾಭಿಸಮಯಂ ಅಭಿಸಮೇತಿ, ಚತ್ತಾರಿ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಾನಿ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ, ಚತೂಸು ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಸು ಅಟ್ಠಸು ಸಮಾಪತ್ತೀಸು ಛಸು ಅಭಿಞ್ಞಾಸು ವಸೀಭಾವಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಕೇವಲಞ್ಚ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಪೂರೇತಿ। ನನು, ಮಹಾರಾಜ, ಸುಕಪೋತಕೋ ಉದರೇ ಸಂಯತೋ ಹುತ್ವಾ ಯಾವ ತಾವತಿಂಸಭವನಂ ಕಮ್ಪೇತ್ವಾ ಸಕ್ಕಂ ದೇವಾನಮಿನ್ದಂ ಉಪಟ್ಠಾನಮುಪನೇಸಿ, ಏವರೂಪಾನಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಞ್ಞಾನಿಪಿ ಬಹುವಿಧಾನಿ ಕಾರಣಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ಭಗವತಾ ಭಣಿತಂ ‘ಉತ್ತಿಟ್ಠೇ ನಪ್ಪಮಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಉದರೇ ಸಂಯತೋ ಸಿಯಾ’ತಿ।
‘‘Udare saṃyato, mahārāja, catusaccābhisamayaṃ abhisameti, cattāri sāmaññaphalāni sacchikaroti, catūsu paṭisambhidāsu aṭṭhasu samāpattīsu chasu abhiññāsu vasībhāvaṃ pāpuṇāti, kevalañca samaṇadhammaṃ pūreti. Nanu, mahārāja, sukapotako udare saṃyato hutvā yāva tāvatiṃsabhavanaṃ kampetvā sakkaṃ devānamindaṃ upaṭṭhānamupanesi, evarūpāni, mahārāja, aññānipi bahuvidhāni kāraṇāni disvā bhagavatā bhaṇitaṃ ‘uttiṭṭhe nappamajjeyya, udare saṃyato siyā’ti.
‘‘ಯಂ ಪನ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ಭಣಿತಂ ‘ಅಹಂ ಖೋ ಪನುದಾಯಿ ಅಪ್ಪೇಕದಾ ಇಮಿನಾ ಪತ್ತೇನ ಸಮತಿತ್ತಿಕಮ್ಪಿ ಭುಞ್ಜಾಮಿ, ಭಿಯ್ಯೋಪಿ ಭುಞ್ಜಾಮೀ’ತಿ, ತಂ ಕತಕಿಚ್ಚೇನ ನಿಟ್ಠಿತಕಿರಿಯೇನ ಸಿದ್ಧತ್ಥೇನ ವುಸಿತವೋಸಾನೇನ ನಿರಾವರಣೇನ ಸಬ್ಬಞ್ಞುನಾ ಸಯಮ್ಭುನಾ ತಥಾಗತೇನ ಅತ್ತಾನಂ ಉಪಾದಾಯ ಭಣಿತಂ।
‘‘Yaṃ pana, mahārāja, bhagavatā bhaṇitaṃ ‘ahaṃ kho panudāyi appekadā iminā pattena samatittikampi bhuñjāmi, bhiyyopi bhuñjāmī’ti, taṃ katakiccena niṭṭhitakiriyena siddhatthena vusitavosānena nirāvaraṇena sabbaññunā sayambhunā tathāgatena attānaṃ upādāya bhaṇitaṃ.
‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ವನ್ತಸ್ಸ ವಿರಿತ್ತಸ್ಸ ಅನುವಾಸಿತಸ್ಸ ಆತುರಸ್ಸ ಸಪ್ಪಾಯಕಿರಿಯಾ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಾ ಹೋತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಕಿಲೇಸಸ್ಸ ಅದಿಟ್ಠಸಚ್ಚಸ್ಸ ಉದರೇ ಸಂಯಮೋ ಕರಣೀಯೋ ಹೋತಿ। ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಣಿರತನಸ್ಸ ಸಪ್ಪಭಾಸಸ್ಸ ಜಾತಿಮನ್ತಸ್ಸ ಅಭಿಜಾತಿಪರಿಸುದ್ಧಸ್ಸ ಮಜ್ಜನನಿಘಂಸನಪರಿಸೋಧನೇನ ಕರಣೀಯಂ ನ ಹೋತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ತಥಾಗತಸ್ಸ ಬುದ್ಧವಿಸಯೇ ಪಾರಮಿಂ ಗತಸ್ಸ ಕಿರಿಯಾಕರಣೇಸು ಆವರಣಂ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ। ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಏವಮೇತಂ ತಥಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ।
‘‘Yathā, mahārāja, vantassa virittassa anuvāsitassa āturassa sappāyakiriyā icchitabbā hoti, evameva kho, mahārāja, sakilesassa adiṭṭhasaccassa udare saṃyamo karaṇīyo hoti. Yathā, mahārāja, maṇiratanassa sappabhāsassa jātimantassa abhijātiparisuddhassa majjananighaṃsanaparisodhanena karaṇīyaṃ na hoti, evameva kho, mahārāja, tathāgatassa buddhavisaye pāramiṃ gatassa kiriyākaraṇesu āvaraṇaṃ na hotī’’ti. ‘‘Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ti.
ಉದರಸಂಯತಪಞ್ಹೋ ದುತಿಯೋ।
Udarasaṃyatapañho dutiyo.
Footnotes:
