| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ (ਟੀਕਾ) • Majjhimanikāya (ṭīkā) |
੩. ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕવਗ੍ਗੋ
3. Paribbājakavaggo
੧. ਤੇવਿਜ੍ਜવਚ੍ਛਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ
1. Tevijjavacchasuttavaṇṇanā
੧੮੫. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਏਕਪੁਣ੍ਡਰੀਕਸਞ੍ਞਿਤੇ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਰਾਮੇ। ਅਨਾਗਤਪੁਬ੍ਬੋ ਲੋਕਿਯਸਮੁਦਾਹਾਰવਸੇਨ ‘‘ਚਿਰਸ੍ਸਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ વੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਆਗਤਪੁਬ੍ਬਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਤਥਾ વੁਤ੍ਤੋ। ਭਗવਾ ਹਿ ਕੇਸਞ੍ਚਿ વਿਮੁਤ੍ਤਿਜਨਨਤ੍ਥਂ, ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰਿਪਾਕਤ੍ਥਂ, ਕੇਸਞ੍ਚਿ વਿਸੇਸਾਧਿਗਮਤ੍ਥਂ ਕਦਾਚਿ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਰਾਮਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ। ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਯ ਠਤ੍વਾਤਿ ਅਨਨੁਜਾਨਿਤਬ੍ਬੇ ਠਤ੍વਾ। ਅਨੁਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ ਅਨਞ੍ਞਾਤਸ੍ਸ ਞੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਅਭਾવਤੋ। ਯਾવਤਕਞ੍ਹਿ ਞੇਯ੍ਯਂ, ਤਾવਤਕਂ ਭਗવਤੋ ਞਾਣਂ, ਯਾવਤਕਞ੍ਚ ਭਗવਤੋ ਞਾਣਂ ਤਾવਤਕਂ ਞੇਯ੍ਯਂ। ਤੇਨੇવਾਹ – ‘‘ਨ ਤਸ੍ਸ ਅਦਿਟ੍ਠਮਿਧਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚਿ, ਅਥੋ ਅવਿਞ੍ਞਾਤਮਜਾਨਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਮਹਾਨਿ॰ ੧੫੬; ਚੂਲ਼ਨਿ॰ ਧੋਤਕਮਾਣવਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੩੨; ਪਟਿ॰ ਮ॰ ੧.੧੨੧)। ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇਨ ਹਿ ਭਗવਾ ਆવਜ੍ਜੇਤ੍વਾ ਪਜਾਨਾਤਿ। વੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਆવਜ੍ਜਨਪਟਿਬਦ੍ਧਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗવਤੋ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਿ॰ ਪ॰ ੪.੧.੨)। ਯਦਿ ਏવਂ ‘‘ਚਰਂ ਸਮਾਹਿਤੋ ਨਾਗੋ, ਤਿਟ੍ਠਂ ਨਾਗੋ ਸਮਾਹਿਤੋ’’ਤਿ (ਅ॰ ਨਿ॰ ੬.੪੩) ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਪਦਂ ਕਥਨ੍ਤਿ? વਿਕ੍ਖੇਪਾਭਾવਦੀਪਨਪਦਮੇਤਂ, ਨ ਅਨਾવਜ੍ਜਨੇਨਪਿ ਞਾਣਾਨਂ ਪવਤ੍ਤਿਪਰਿਦੀਪਨਂ। ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ વਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ વਿਤ੍ਥਾਰਤੋ વੁਤ੍ਤਮੇવ।
185.Tatthāti ekapuṇḍarīkasaññite paribbājakārāme. Anāgatapubbo lokiyasamudāhāravasena ‘‘cirassaṃ kho, bhante’’tiādinā vuccati, ayaṃ panettha āgatapubbataṃ upādāya tathā vutto. Bhagavā hi kesañci vimuttijananatthaṃ, kesañci indriyaparipākatthaṃ, kesañci visesādhigamatthaṃ kadāci titthiyārāmaṃ upagacchati. Ananuññāya ṭhatvāti ananujānitabbe ṭhatvā. Anujānitabbaṃ siyā anaññātassa ñeyyassa abhāvato. Yāvatakañhi ñeyyaṃ, tāvatakaṃ bhagavato ñāṇaṃ, yāvatakañca bhagavato ñāṇaṃ tāvatakaṃ ñeyyaṃ. Tenevāha – ‘‘na tassa adiṭṭhamidhatthi kiñci, atho aviññātamajānitabba’’ntiādi (mahāni. 156; cūḷani. dhotakamāṇavapucchāniddesa 32; paṭi. ma. 1.121). Sabbaññutaññāṇena hi bhagavā āvajjetvā pajānāti. Vuttañhetaṃ ‘‘āvajjanapaṭibaddhaṃ buddhassa bhagavato ñāṇa’’nti (mi. pa. 4.1.2). Yadi evaṃ ‘‘caraṃ samāhito nāgo, tiṭṭhaṃ nāgo samāhito’’ti (a. ni. 6.43) idaṃ suttapadaṃ kathanti? Vikkhepābhāvadīpanapadametaṃ, na anāvajjanenapi ñāṇānaṃ pavattiparidīpanaṃ. Yaṃ panettha vattabbaṃ, taṃ heṭṭhā vitthārato vuttameva.
੧੮੬. ਯਾવਦੇવਾਤਿ ਇਦਂ ਯਥਾਰੁਚਿ ਪવਤ੍ਤਿ વਿਯ ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਪਿ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਤਦਭਾવਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਸਕਿਂ ਖੀਣਾਨਂ ਆਸવਾਨਂ ਪੁਨ ਖੇਪੇਤਬ੍ਬਾਭਾવਾ’’ਤਿ। ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਜਾਨਨਗੁਣਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਸ੍ਸ ਪਰਿਭਣ੍ਡਞਾਣਂ ਅਨਾਗਤਂਸਞਾਣਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍વਾ વੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ વਸੇਨ ਅਨਾਗਤਂਸਞਾਣਗੁਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ વਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ।
186.Yāvadevāti idaṃ yathāruci pavatti viya aparāparuppattipi icchitabbāti tadabhāvaṃ dassento āha – ‘‘sakiṃ khīṇānaṃ āsavānaṃ puna khepetabbābhāvā’’ti. Paccuppannajānanaguṇanti idaṃ dibbacakkhuñāṇassa paribhaṇḍañāṇaṃ anāgataṃsañāṇaṃ anādiyitvā vuttaṃ, tassa pana vasena anāgataṃsañāṇaguṇaṃ dassetīti vattabbaṃ siyā.
ਗਿਹਿਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਸੂਤਿ વਤ੍ਥਾਭਰਣਾਦਿਧਨਧਞ੍ਞਾਦਿਗਿਹਿਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਸੁ। ਗਿਹਿਲਿਙ੍ਗਂ ਪਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਗਿਹਿਬਨ੍ਧਨਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍વਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿਯੇવ। ਸਤਿ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਿਰਿਯਾਯ ਗਿਹਿਲਿਙ੍ਗੇ ਤੇ ਨ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿਯੇવਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੇਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ। ਸੁਕ੍ਖਾਪੇਤ੍વਾ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍વਾ। ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਦਿવਸੇਯੇવ ਪਬ੍ਬਜਨਂ વਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਂ વਾਤਿ ਅਯਂ ਨਯੋ ਨ ਸਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਭੂਮਦੇવਤਾ ਪਨ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀ’’ਤਿ। ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣવਚਨਂ ‘‘ਨਿਲੀਯਨੋਕਾਸਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯਾ’’ਤਿ। ਅਰਞ੍ਞਪਬ੍ਬਤਾਦਿਪવਿવੇਕਟ੍ਠਾਨਂ ਨਿਲੀਯਨੋਕਾਸੋ। ਸੇਸਕਾਮਭવੇਤਿ ਕਾਮਲੋਕੇ। ਲਲ਼ਿਤਜਨਸ੍ਸਾਤਿ ਆਭਰਣਾਲਙ੍ਕਾਰਨਚ੍ਚਗੀਤਾਦਿવਸੇਨ વਿਲਾਸਯੁਤ੍ਤਜਨਸ੍ਸ।
Gihiparikkhāresūti vatthābharaṇādidhanadhaññādigihiparikkhāresu. Gihiliṅgaṃ pana appamāṇaṃ, tasmā gihibandhanaṃ chinditvā dukkhassantakarā hontiyeva. Sati pana dukkhassantakiriyāya gihiliṅge te na tiṭṭhantiyevāti dassento ‘‘yepī’’tiādimāha. Sukkhāpetvā samucchinditvā. Arahattaṃ pattadivaseyeva pabbajanaṃ vā parinibbānaṃ vāti ayaṃ nayo na sabbasādhāraṇoti āha ‘‘bhūmadevatā pana tiṭṭhantī’’ti. Tattha kāraṇavacanaṃ ‘‘nilīyanokāsassa atthitāyā’’ti. Araññapabbatādipavivekaṭṭhānaṃ nilīyanokāso. Sesakāmabhaveti kāmaloke. Laḷitajanassāti ābharaṇālaṅkāranaccagītādivasena vilāsayuttajanassa.
ਸੋਪੀਤਿ ‘‘ਸੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਏਕੇਨਾ’’ਤਿ વੁਤ੍ਤੋ ਸੋਪਿ। ਕਰਤੋ ਨ ਕਰੀਯਤਿ ਪਾਪਨ੍ਤਿ ਏવਂ ਨ ਕਿਰਿਯਂ ਪਟਿਬਾਹਤਿ। ਯਦਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂਯੇવ ਗਹੇਤ੍વਾ ਕਥੇਤਿ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਮਹਾਸਤ੍ਤੋ ਤਦਾ ਆਜੀવਕਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਉਪਗਚ੍ਛੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਦਾ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ। ਤਸ੍ਸਪੀਤਿ ਨ ਕੇવਲਂ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਏવ ਪਾਸਣ੍ਡਾਨਂ, ਤਸ੍ਸਪਿ। વੀਰਿਯਂ ਨ ਹਾਪੇਸੀਤਿ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛવਾਦਂ ਸਮਾਦਿਯਿਤ੍વਾ ਠਿਤੋ વਿਰਾਗਤ੍ਥਾਯ ਤਂ ਸਮਾਦਿਣ੍ਣવਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿ, ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ ਨ ਛਡ੍ਡੇਸਿ। ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਕਿਰਿਯવਾਦੀ ਹੁਤ੍વਾ ਸਗ੍ਗੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ।
Sopīti ‘‘so aññatra ekenā’’ti vutto sopi. Karato na karīyati pāpanti evaṃ na kiriyaṃ paṭibāhati. Yadi attānaṃyeva gahetvā katheti, atha kasmā mahāsatto tadā ājīvakapabbajjaṃ upagacchīti āha ‘‘tadā kirā’’tiādi. Tassapīti na kevalaṃ aññesaṃ eva pāsaṇḍānaṃ, tassapi. Vīriyaṃ na hāpesīti tapojigucchavādaṃ samādiyitvā ṭhito virāgatthāya taṃ samādiṇṇavattaṃ na pariccaji, satthusāsanaṃ na chaḍḍesi. Tenāha – ‘‘kiriyavādī hutvā sagge nibbattatī’’ti.
ਤੇવਿਜ੍ਜવਚ੍ਛਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ।
Tevijjavacchasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā.
Related texts:
ਤਿਪਿਟਕ (ਮੂਲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ • Suttapiṭaka / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ • Majjhimanikāya / ੧. ਤੇવਿਜ੍ਜવਚ੍ਛਸੁਤ੍ਤਂ • 1. Tevijjavacchasuttaṃ
ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Aṭṭhakathā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) / ੧. ਤੇવਿਜ੍ਜવਚ੍ਛਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 1. Tevijjavacchasuttavaṇṇanā
