| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi |
॥ নমো তস্স ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স॥
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
খুদ্দকনিকাযে
Khuddakanikāye
জাতকপাল়ি
Jātakapāḷi
(দুতিযো ভাগো)
(Dutiyo bhāgo)
১৭. চত্তালীসনিপাতো
17. Cattālīsanipāto
৫২১. তেসকুণজাতকং (১)
521. Tesakuṇajātakaṃ (1)
১.
1.
‘‘ৰেস্সন্তরং তং পুচ্ছামি, সকুণ ভদ্দমত্থু তে।
‘‘Vessantaraṃ taṃ pucchāmi, sakuṇa bhaddamatthu te;
রজ্জং কারেতুকামেন, কিং সু কিচ্চং কতং ৰরং’’॥
Rajjaṃ kāretukāmena, kiṃ su kiccaṃ kataṃ varaṃ’’.
২.
2.
‘‘চিরস্সং ৰত মং তাতো, কংসো বারাণসিগ্গহো।
‘‘Cirassaṃ vata maṃ tāto, kaṃso bārāṇasiggaho;
পমত্তো অপ্পমত্তং মং, পিতা পুত্তং অচোদযি॥
Pamatto appamattaṃ maṃ, pitā puttaṃ acodayi.
৩.
3.
‘‘পঠমেনেৰ ৰিতথং, কোধং হাসং নিৰারযে।
‘‘Paṭhameneva vitathaṃ, kodhaṃ hāsaṃ nivāraye;
ততো কিচ্চানি কারেয্য, তং ৰতং আহু খত্তিয॥
Tato kiccāni kāreyya, taṃ vataṃ āhu khattiya.
৪.
4.
রত্তো দুট্ঠো চ যং কযিরা, ন তং কযিরা ততো পুন 3॥
Ratto duṭṭho ca yaṃ kayirā, na taṃ kayirā tato puna 4.
৫.
5.
‘‘খত্তিযস্স পমত্তস্স, রট্ঠস্মিং রট্ঠৰড্ঢন।
‘‘Khattiyassa pamattassa, raṭṭhasmiṃ raṭṭhavaḍḍhana;
সব্বে ভোগা ৰিনস্সন্তি, রঞ্ঞো তং ৰুচ্চতে অঘং॥
Sabbe bhogā vinassanti, rañño taṃ vuccate aghaṃ.
৬.
6.
৭.
7.
‘‘উসূযকে দুহদযে, পুরিসে কম্মদুস্সকে।
‘‘Usūyake duhadaye, purise kammadussake;
৮.
8.
‘‘সো ত্ৰং সব্বেসু সুহদযো 11, সব্বেসং রক্খিতো ভৰ।
‘‘So tvaṃ sabbesu suhadayo 12, sabbesaṃ rakkhito bhava;
অলক্খিং নুদ মহারাজ, লক্খ্যা ভৰ নিৰেসনং॥
Alakkhiṃ nuda mahārāja, lakkhyā bhava nivesanaṃ.
৯.
9.
‘‘স লক্খীধিতিসম্পন্নো, পুরিসো হি মহগ্গতো।
‘‘Sa lakkhīdhitisampanno, puriso hi mahaggato;
অমিত্তানং কাসিপতি, মূলং অগ্গঞ্চ ছিন্দতি॥
Amittānaṃ kāsipati, mūlaṃ aggañca chindati.
১০.
10.
‘‘সক্কোপি হি ভূতপতি, উট্ঠানে নপ্পমজ্জতি।
‘‘Sakkopi hi bhūtapati, uṭṭhāne nappamajjati;
স কল্যাণে ধিতিং কত্ৰা, উট্ঠানে কুরুতে মনো॥
Sa kalyāṇe dhitiṃ katvā, uṭṭhāne kurute mano.
১১.
11.
১২.
12.
ৰাযমস্সু চ কিচ্চেসু, নালসো ৰিন্দতে সুখং॥
Vāyamassu ca kiccesu, nālaso vindate sukhaṃ.
১৩.
13.
১৪.
14.
রজ্জং কারেতুকামেন, কিং সু কিচ্চং কতং ৰরং’’॥
Rajjaṃ kāretukāmena, kiṃ su kiccaṃ kataṃ varaṃ’’.
১৫.
15.
অলদ্ধস্স চ যো লাভো, লদ্ধস্স চানুরক্খণা॥
Aladdhassa ca yo lābho, laddhassa cānurakkhaṇā.
১৬.
16.
‘‘অমচ্চে তাত জানাহি, ধীরে অত্থস্স কোৰিদে।
‘‘Amacce tāta jānāhi, dhīre atthassa kovide;
অনক্খা কিতৰে তাত, অসোণ্ডে অৰিনাসকে॥
Anakkhā kitave tāta, asoṇḍe avināsake.
১৭.
17.
‘‘যো চ তং তাত রক্খেয্য, ধনং যঞ্চেৰ তে সিযা।
‘‘Yo ca taṃ tāta rakkheyya, dhanaṃ yañceva te siyā;
সূতোৰ রথং সঙ্গণ্হে, সো তে কিচ্চানি কারযে॥
Sūtova rathaṃ saṅgaṇhe, so te kiccāni kāraye.
১৮.
18.
‘‘সুসঙ্গহিতন্তজনো, সযং ৰিত্তং অৰেক্খিয।
‘‘Susaṅgahitantajano, sayaṃ vittaṃ avekkhiya;
নিধিঞ্চ ইণদানঞ্চ, ন করে পরপত্তিযা॥
Nidhiñca iṇadānañca, na kare parapattiyā.
১৯.
19.
নিগ্গণ্হে নিগ্গহারহং, পগ্গণ্হে পগ্গহারহং॥
Niggaṇhe niggahārahaṃ, paggaṇhe paggahārahaṃ.
২০.
20.
‘‘সযং জানপদং অত্থং, অনুসাস রথেসভ।
‘‘Sayaṃ jānapadaṃ atthaṃ, anusāsa rathesabha;
মা তে অধম্মিকা যুত্তা, ধনং রট্ঠঞ্চ নাসযুং॥
Mā te adhammikā yuttā, dhanaṃ raṭṭhañca nāsayuṃ.
২১.
21.
ৰেগসা হি কতং কম্মং, মন্দো পচ্ছানুতপ্পতি॥
Vegasā hi kataṃ kammaṃ, mando pacchānutappati.
২২.
22.
কোধসা হি বহূ ফীতা, কুলা অকুলতং গতা॥
Kodhasā hi bahū phītā, kulā akulataṃ gatā.
২৩.
23.
‘‘মা তাত ইস্সরোম্হীতি, অনত্থায পতারযি।
‘‘Mā tāta issaromhīti, anatthāya patārayi;
ইত্থীনং পুরিসানঞ্চ, মা তে আসি দুখুদ্রযো॥
Itthīnaṃ purisānañca, mā te āsi dukhudrayo.
২৪.
24.
‘‘অপেতলোমহংসস্স, রঞ্ঞো কামানুসারিনো।
‘‘Apetalomahaṃsassa, rañño kāmānusārino;
সব্বে ভোগা ৰিনস্সন্তি, রঞ্ঞো তং ৰুচ্চতে অঘং॥
Sabbe bhogā vinassanti, rañño taṃ vuccate aghaṃ.
২৫.
25.
‘‘তত্থেৰ তে ৰত্তপদা, এসাৰ অনুসাসনী।
‘‘Tattheva te vattapadā, esāva anusāsanī;
দক্খস্সুদানি পুঞ্ঞকরো, অসোণ্ডো অৰিনাসকো।
Dakkhassudāni puññakaro, asoṇḍo avināsako;
২৬.
26.
‘‘অপুচ্ছিম্হ কোসিযগোত্তং 41, কুণ্ডলিনিং তথেৰ চ।
‘‘Apucchimha kosiyagottaṃ 42, kuṇḍaliniṃ tatheva ca;
২৭.
27.
‘‘বলং পঞ্চৰিধং লোকে, পুরিসস্মিং মহগ্গতে।
‘‘Balaṃ pañcavidhaṃ loke, purisasmiṃ mahaggate;
তত্থ বাহুবলং নাম, চরিমং ৰুচ্চতে বলং॥
Tattha bāhubalaṃ nāma, carimaṃ vuccate balaṃ.
২৮.
28.
‘‘ভোগবলঞ্চ দীঘাৰু, দুতিযং ৰুচ্চতে বলং।
‘‘Bhogabalañca dīghāvu, dutiyaṃ vuccate balaṃ;
অমচ্চবলঞ্চ দীঘাৰু, ততিযং ৰুচ্চতে বলং॥
Amaccabalañca dīghāvu, tatiyaṃ vuccate balaṃ.
২৯.
29.
‘‘অভিজচ্চবলং চেৰ, তং চতুত্থং অসংসযং।
‘‘Abhijaccabalaṃ ceva, taṃ catutthaṃ asaṃsayaṃ;
যানি চেতানি সব্বানি, অধিগণ্হাতি পণ্ডিতো॥
Yāni cetāni sabbāni, adhigaṇhāti paṇḍito.
৩০.
30.
পঞ্ঞাবলেনুপত্থদ্ধো, অত্থং ৰিন্দতি পণ্ডিতো॥
Paññābalenupatthaddho, atthaṃ vindati paṇḍito.
৩১.
31.
‘‘অপি চে লভতি মন্দো, ফীতং ধরণিমুত্তমং।
‘‘Api ce labhati mando, phītaṃ dharaṇimuttamaṃ;
অকামস্স পসয্হং ৰা, অঞ্ঞো তং পটিপজ্জতি॥
Akāmassa pasayhaṃ vā, añño taṃ paṭipajjati.
৩২.
32.
‘‘অভিজাতোপি চে হোতি, রজ্জং লদ্ধান খত্তিযো।
‘‘Abhijātopi ce hoti, rajjaṃ laddhāna khattiyo;
দুপ্পঞ্ঞো হি কাসিপতি, সব্বেনপি ন জীৰতি॥
Duppañño hi kāsipati, sabbenapi na jīvati.
৩৩.
33.
পঞ্ঞাসহিতো নরো ইধ, অপি দুক্খে সুখানি ৰিন্দতি॥
Paññāsahito naro idha, api dukkhe sukhāni vindati.
৩৪.
34.
‘‘পঞ্ঞঞ্চ খো অসুস্সূসং, ন কোচি অধিগচ্ছতি।
‘‘Paññañca kho asussūsaṃ, na koci adhigacchati;
বহুস্সুতং অনাগম্ম, ধম্মট্ঠং অৰিনিব্ভুজং॥
Bahussutaṃ anāgamma, dhammaṭṭhaṃ avinibbhujaṃ.
৩৫.
35.
৩৬.
36.
ন নিব্বিন্দিযকারিস্স, সম্মদত্থো ৰিপচ্চতি॥
Na nibbindiyakārissa, sammadattho vipaccati.
৩৭.
37.
‘‘অজ্ঝত্তঞ্চ পযুত্তস্স, তথাযতনসেৰিনো।
‘‘Ajjhattañca payuttassa, tathāyatanasevino;
অনিব্বিন্দিযকারিস্স, সম্মদত্থো ৰিপচ্চতি॥
Anibbindiyakārissa, sammadattho vipaccati.
৩৮.
38.
‘‘যোগপ্পযোগসঙ্খাতং, সম্ভতস্সানুরক্খণং।
‘‘Yogappayogasaṅkhātaṃ, sambhatassānurakkhaṇaṃ;
তানি ত্ৰং তাত সেৰস্সু, মা অকম্মায রন্ধযি।
Tāni tvaṃ tāta sevassu, mā akammāya randhayi;
অকম্মুনা হি দুম্মেধো, নল়াগারংৰ সীদতি’’॥
Akammunā hi dummedho, naḷāgāraṃva sīdati’’.
৩৯.
39.
‘‘ধম্মং চর মহারাজ, মাতাপিতূসু খত্তিয।
‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, mātāpitūsu khattiya;
ইধ ধম্মং চরিত্ৰান, রাজ সগ্গং গমিস্সসি॥
Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.
৪০.
40.
‘‘ধম্মং চর মহারাজ, পুত্তদারেসু খত্তিয।
‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, puttadāresu khattiya;
ইধ ধম্মং চরিত্ৰান, রাজ সগ্গং গমিস্সসি॥
Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.
৪১.
41.
‘‘ধম্মং চর মহারাজ, মিত্তামচ্চেসু খত্তিয।
‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, mittāmaccesu khattiya;
ইধ ধম্মং চরিত্ৰান, রাজ সগ্গং গমিস্সসি॥
Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.
৪২.
42.
‘‘ধম্মং চর মহারাজ, ৰাহনেসু বলেসু চ।
‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, vāhanesu balesu ca;
ইধ ধম্মং চরিত্ৰান, রাজ সগ্গং গমিস্সসি॥
Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.
৪৩.
43.
‘‘ধম্মং চর মহারাজ, গামেসু নিগমেসু চ…পে॰…॥
‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, gāmesu nigamesu ca…pe….
৪৪.
44.
‘‘ধম্মং চর মহারাজ, রট্ঠেসু 59 জনপদেসু চ…পে॰…॥
‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, raṭṭhesu 60 janapadesu ca…pe….
৪৫.
45.
৪৬.
46.
‘‘ধম্মং চর মহারাজ, মিগপক্খীসু খত্তিয।
‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, migapakkhīsu khattiya;
ইধ ধম্মং চরিত্ৰান, রাজ সগ্গং গমিস্সসি॥
Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.
৪৭.
47.
ইধ ধম্মং চরিত্ৰান, রাজ সগ্গং গমিস্সসি॥
Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.
৪৮.
48.
৪৯.
49.
সপ্পঞ্ঞসেৰী কল্যাণী, সমত্তং সাম 73 তং ৰিদূ’’তি॥
Sappaññasevī kalyāṇī, samattaṃ sāma 74 taṃ vidū’’ti.
তেসকুণজাতকং পঠমং।
Tesakuṇajātakaṃ paṭhamaṃ.
Footnotes:
Related texts:
অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / খুদ্দকনিকায (অট্ঠকথা) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā / [৫২১] ১. তেসকুণজাতকৰণ্ণনা • [521] 1. Tesakuṇajātakavaṇṇanā
