Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi

॥ নমো তস্স ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স॥

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

খুদ্দকনিকাযে

Khuddakanikāye

জাতকপাল়ি

Jātakapāḷi

(দুতিযো ভাগো)

(Dutiyo bhāgo)

১৭. চত্তালীসনিপাতো

17. Cattālīsanipāto

৫২১. তেসকুণজাতকং (১)

521. Tesakuṇajātakaṃ (1)

.

1.

‘‘ৰেস্সন্তরং তং পুচ্ছামি, সকুণ ভদ্দমত্থু তে।

‘‘Vessantaraṃ taṃ pucchāmi, sakuṇa bhaddamatthu te;

রজ্জং কারেতুকামেন, কিং সু কিচ্চং কতং ৰরং’’॥

Rajjaṃ kāretukāmena, kiṃ su kiccaṃ kataṃ varaṃ’’.

.

2.

‘‘চিরস্সং ৰত মং তাতো, কংসো বারাণসিগ্গহো।

‘‘Cirassaṃ vata maṃ tāto, kaṃso bārāṇasiggaho;

পমত্তো অপ্পমত্তং মং, পিতা পুত্তং অচোদযি॥

Pamatto appamattaṃ maṃ, pitā puttaṃ acodayi.

.

3.

‘‘পঠমেনেৰ ৰিতথং, কোধং হাসং নিৰারযে।

‘‘Paṭhameneva vitathaṃ, kodhaṃ hāsaṃ nivāraye;

ততো কিচ্চানি কারেয্য, তং ৰতং আহু খত্তিয॥

Tato kiccāni kāreyya, taṃ vataṃ āhu khattiya.

.

4.

‘‘যং ত্ৰং তাত তপোকম্মং 1, পুব্বে কতমসংসযং।

‘‘Yaṃ tvaṃ tāta tapokammaṃ 2, pubbe katamasaṃsayaṃ;

রত্তো দুট্ঠো চ যং কযিরা, ন তং কযিরা ততো পুন 3

Ratto duṭṭho ca yaṃ kayirā, na taṃ kayirā tato puna 4.

.

5.

‘‘খত্তিযস্স পমত্তস্স, রট্ঠস্মিং রট্ঠৰড্ঢন।

‘‘Khattiyassa pamattassa, raṭṭhasmiṃ raṭṭhavaḍḍhana;

সব্বে ভোগা ৰিনস্সন্তি, রঞ্ঞো তং ৰুচ্চতে অঘং॥

Sabbe bhogā vinassanti, rañño taṃ vuccate aghaṃ.

.

6.

‘‘সিরী তাত অলক্খী চ 5, পুচ্ছিতা এতদব্রৰুং।

‘‘Sirī tāta alakkhī ca 6, pucchitā etadabravuṃ;

উট্ঠান 7 ৰীরিযে পোসে, রমাহং অনুসূযকে॥

Uṭṭhāna 8 vīriye pose, ramāhaṃ anusūyake.

.

7.

‘‘উসূযকে দুহদযে, পুরিসে কম্মদুস্সকে।

‘‘Usūyake duhadaye, purise kammadussake;

কালকণ্ণী মহারাজ, রমতি 9 চক্কভঞ্জনী॥

Kālakaṇṇī mahārāja, ramati 10 cakkabhañjanī.

.

8.

‘‘সো ত্ৰং সব্বেসু সুহদযো 11, সব্বেসং রক্খিতো ভৰ।

‘‘So tvaṃ sabbesu suhadayo 12, sabbesaṃ rakkhito bhava;

অলক্খিং নুদ মহারাজ, লক্খ্যা ভৰ নিৰেসনং॥

Alakkhiṃ nuda mahārāja, lakkhyā bhava nivesanaṃ.

.

9.

‘‘স লক্খীধিতিসম্পন্নো, পুরিসো হি মহগ্গতো।

‘‘Sa lakkhīdhitisampanno, puriso hi mahaggato;

অমিত্তানং কাসিপতি, মূলং অগ্গঞ্চ ছিন্দতি॥

Amittānaṃ kāsipati, mūlaṃ aggañca chindati.

১০.

10.

‘‘সক্কোপি হি ভূতপতি, উট্ঠানে নপ্পমজ্জতি।

‘‘Sakkopi hi bhūtapati, uṭṭhāne nappamajjati;

স কল্যাণে ধিতিং কত্ৰা, উট্ঠানে কুরুতে মনো॥

Sa kalyāṇe dhitiṃ katvā, uṭṭhāne kurute mano.

১১.

11.

‘‘গন্ধব্বা পিতরো দেৰা, সাজীৰা 13 হোন্তি তাদিনো।

‘‘Gandhabbā pitaro devā, sājīvā 14 honti tādino;

উট্ঠাহতো 15 অপ্পমজ্জতো 16, অনুতিট্ঠন্তি দেৰতা॥

Uṭṭhāhato 17 appamajjato 18, anutiṭṭhanti devatā.

১২.

12.

‘‘সো অপ্পমত্তো অক্কুদ্ধো 19, তাত কিচ্চানি কারয।

‘‘So appamatto akkuddho 20, tāta kiccāni kāraya;

ৰাযমস্সু চ কিচ্চেসু, নালসো ৰিন্দতে সুখং॥

Vāyamassu ca kiccesu, nālaso vindate sukhaṃ.

১৩.

13.

‘‘তত্থেৰ তে ৰত্তপদা, এসাৰ 21 অনুসাসনী।

‘‘Tattheva te vattapadā, esāva 22 anusāsanī;

অলং মিত্তে সুখাপেতুং, অমিত্তানং দুখায 23 চ’’॥

Alaṃ mitte sukhāpetuṃ, amittānaṃ dukhāya 24 ca’’.

১৪.

14.

‘‘সক্খিসি ত্ৰং 25 কুণ্ডলিনি, মঞ্ঞসি খত্তবন্ধুনি 26

‘‘Sakkhisi tvaṃ 27 kuṇḍalini, maññasi khattabandhuni 28;

রজ্জং কারেতুকামেন, কিং সু কিচ্চং কতং ৰরং’’॥

Rajjaṃ kāretukāmena, kiṃ su kiccaṃ kataṃ varaṃ’’.

১৫.

15.

‘‘দ্ৰেৰ তাত পদকানি, যত্থ 29 সব্বং পতিট্ঠিতং।

‘‘Dveva tāta padakāni, yattha 30 sabbaṃ patiṭṭhitaṃ;

অলদ্ধস্স চ যো লাভো, লদ্ধস্স চানুরক্খণা॥

Aladdhassa ca yo lābho, laddhassa cānurakkhaṇā.

১৬.

16.

‘‘অমচ্চে তাত জানাহি, ধীরে অত্থস্স কোৰিদে।

‘‘Amacce tāta jānāhi, dhīre atthassa kovide;

অনক্খা কিতৰে তাত, অসোণ্ডে অৰিনাসকে॥

Anakkhā kitave tāta, asoṇḍe avināsake.

১৭.

17.

‘‘যো চ তং তাত রক্খেয্য, ধনং যঞ্চেৰ তে সিযা।

‘‘Yo ca taṃ tāta rakkheyya, dhanaṃ yañceva te siyā;

সূতোৰ রথং সঙ্গণ্হে, সো তে কিচ্চানি কারযে॥

Sūtova rathaṃ saṅgaṇhe, so te kiccāni kāraye.

১৮.

18.

‘‘সুসঙ্গহিতন্তজনো, সযং ৰিত্তং অৰেক্খিয।

‘‘Susaṅgahitantajano, sayaṃ vittaṃ avekkhiya;

নিধিঞ্চ ইণদানঞ্চ, ন করে পরপত্তিযা॥

Nidhiñca iṇadānañca, na kare parapattiyā.

১৯.

19.

‘‘সযং আযং ৰযং 31 জঞ্ঞা, সযং জঞ্ঞা কতাকতং।

‘‘Sayaṃ āyaṃ vayaṃ 32 jaññā, sayaṃ jaññā katākataṃ;

নিগ্গণ্হে নিগ্গহারহং, পগ্গণ্হে পগ্গহারহং॥

Niggaṇhe niggahārahaṃ, paggaṇhe paggahārahaṃ.

২০.

20.

‘‘সযং জানপদং অত্থং, অনুসাস রথেসভ।

‘‘Sayaṃ jānapadaṃ atthaṃ, anusāsa rathesabha;

মা তে অধম্মিকা যুত্তা, ধনং রট্ঠঞ্চ নাসযুং॥

Mā te adhammikā yuttā, dhanaṃ raṭṭhañca nāsayuṃ.

২১.

21.

‘‘মা চ ৰেগেন কিচ্চানি, করোসি 33 কারযেসি ৰা।

‘‘Mā ca vegena kiccāni, karosi 34 kārayesi vā;

ৰেগসা হি কতং কম্মং, মন্দো পচ্ছানুতপ্পতি॥

Vegasā hi kataṃ kammaṃ, mando pacchānutappati.

২২.

22.

‘‘মা তে অধিসরে মুঞ্চ, সুবাল়্হমধিকোধিতং 35

‘‘Mā te adhisare muñca, subāḷhamadhikodhitaṃ 36;

কোধসা হি বহূ ফীতা, কুলা অকুলতং গতা॥

Kodhasā hi bahū phītā, kulā akulataṃ gatā.

২৩.

23.

‘‘মা তাত ইস্সরোম্হীতি, অনত্থায পতারযি।

‘‘Mā tāta issaromhīti, anatthāya patārayi;

ইত্থীনং পুরিসানঞ্চ, মা তে আসি দুখুদ্রযো॥

Itthīnaṃ purisānañca, mā te āsi dukhudrayo.

২৪.

24.

‘‘অপেতলোমহংসস্স, রঞ্ঞো কামানুসারিনো।

‘‘Apetalomahaṃsassa, rañño kāmānusārino;

সব্বে ভোগা ৰিনস্সন্তি, রঞ্ঞো তং ৰুচ্চতে অঘং॥

Sabbe bhogā vinassanti, rañño taṃ vuccate aghaṃ.

২৫.

25.

‘‘তত্থেৰ তে ৰত্তপদা, এসাৰ অনুসাসনী।

‘‘Tattheva te vattapadā, esāva anusāsanī;

দক্খস্সুদানি পুঞ্ঞকরো, অসোণ্ডো অৰিনাসকো।

Dakkhassudāni puññakaro, asoṇḍo avināsako;

সীলৰাস্সু 37 মহারাজ, দুস্সীলো ৰিনিপাতিকো’’ 38

Sīlavāssu 39 mahārāja, dussīlo vinipātiko’’ 40.

২৬.

26.

‘‘অপুচ্ছিম্হ কোসিযগোত্তং 41, কুণ্ডলিনিং তথেৰ চ।

‘‘Apucchimha kosiyagottaṃ 42, kuṇḍaliniṃ tatheva ca;

ত্ৰং দানি ৰদেহি জম্বুক 43, বলানং বলমুত্তমং’’॥

Tvaṃ dāni vadehi jambuka 44, balānaṃ balamuttamaṃ’’.

২৭.

27.

‘‘বলং পঞ্চৰিধং লোকে, পুরিসস্মিং মহগ্গতে।

‘‘Balaṃ pañcavidhaṃ loke, purisasmiṃ mahaggate;

তত্থ বাহুবলং নাম, চরিমং ৰুচ্চতে বলং॥

Tattha bāhubalaṃ nāma, carimaṃ vuccate balaṃ.

২৮.

28.

‘‘ভোগবলঞ্চ দীঘাৰু, দুতিযং ৰুচ্চতে বলং।

‘‘Bhogabalañca dīghāvu, dutiyaṃ vuccate balaṃ;

অমচ্চবলঞ্চ দীঘাৰু, ততিযং ৰুচ্চতে বলং॥

Amaccabalañca dīghāvu, tatiyaṃ vuccate balaṃ.

২৯.

29.

‘‘অভিজচ্চবলং চেৰ, তং চতুত্থং অসংসযং।

‘‘Abhijaccabalaṃ ceva, taṃ catutthaṃ asaṃsayaṃ;

যানি চেতানি সব্বানি, অধিগণ্হাতি পণ্ডিতো॥

Yāni cetāni sabbāni, adhigaṇhāti paṇḍito.

৩০.

30.

‘‘তং বলানং বলং সেট্ঠং, অগ্গং পঞ্ঞাবং বলং 45

‘‘Taṃ balānaṃ balaṃ seṭṭhaṃ, aggaṃ paññābaṃ balaṃ 46;

পঞ্ঞাবলেনুপত্থদ্ধো, অত্থং ৰিন্দতি পণ্ডিতো॥

Paññābalenupatthaddho, atthaṃ vindati paṇḍito.

৩১.

31.

‘‘অপি চে লভতি মন্দো, ফীতং ধরণিমুত্তমং।

‘‘Api ce labhati mando, phītaṃ dharaṇimuttamaṃ;

অকামস্স পসয্হং ৰা, অঞ্ঞো তং পটিপজ্জতি॥

Akāmassa pasayhaṃ vā, añño taṃ paṭipajjati.

৩২.

32.

‘‘অভিজাতোপি চে হোতি, রজ্জং লদ্ধান খত্তিযো।

‘‘Abhijātopi ce hoti, rajjaṃ laddhāna khattiyo;

দুপ্পঞ্ঞো হি কাসিপতি, সব্বেনপি ন জীৰতি॥

Duppañño hi kāsipati, sabbenapi na jīvati.

৩৩.

33.

‘‘পঞ্ঞাৰ সুতং ৰিনিচ্ছিনী 47, পঞ্ঞা কিত্তি সিলোকৰড্ঢনী 48

‘‘Paññāva sutaṃ vinicchinī 49, paññā kitti silokavaḍḍhanī 50;

পঞ্ঞাসহিতো নরো ইধ, অপি দুক্খে সুখানি ৰিন্দতি॥

Paññāsahito naro idha, api dukkhe sukhāni vindati.

৩৪.

34.

‘‘পঞ্ঞঞ্চ খো অসুস্সূসং, ন কোচি অধিগচ্ছতি।

‘‘Paññañca kho asussūsaṃ, na koci adhigacchati;

বহুস্সুতং অনাগম্ম, ধম্মট্ঠং অৰিনিব্ভুজং॥

Bahussutaṃ anāgamma, dhammaṭṭhaṃ avinibbhujaṃ.

৩৫.

35.

‘‘যো চ ধম্মৰিভঙ্গঞ্ঞূ 51, কালুট্ঠাযী মতন্দিতো।

‘‘Yo ca dhammavibhaṅgaññū 52, kāluṭṭhāyī matandito;

অনুট্ঠহতি কালেন, কম্মফলং তস্স ইজ্ঝতি 53

Anuṭṭhahati kālena, kammaphalaṃ tassa ijjhati 54.

৩৬.

36.

‘‘অনাযতন 55 সীলস্স, অনাযতন 56 সেৰিনো।

‘‘Anāyatana 57 sīlassa, anāyatana 58 sevino;

ন নিব্বিন্দিযকারিস্স, সম্মদত্থো ৰিপচ্চতি॥

Na nibbindiyakārissa, sammadattho vipaccati.

৩৭.

37.

‘‘অজ্ঝত্তঞ্চ পযুত্তস্স, তথাযতনসেৰিনো।

‘‘Ajjhattañca payuttassa, tathāyatanasevino;

অনিব্বিন্দিযকারিস্স, সম্মদত্থো ৰিপচ্চতি॥

Anibbindiyakārissa, sammadattho vipaccati.

৩৮.

38.

‘‘যোগপ্পযোগসঙ্খাতং, সম্ভতস্সানুরক্খণং।

‘‘Yogappayogasaṅkhātaṃ, sambhatassānurakkhaṇaṃ;

তানি ত্ৰং তাত সেৰস্সু, মা অকম্মায রন্ধযি।

Tāni tvaṃ tāta sevassu, mā akammāya randhayi;

অকম্মুনা হি দুম্মেধো, নল়াগারংৰ সীদতি’’॥

Akammunā hi dummedho, naḷāgāraṃva sīdati’’.

৩৯.

39.

‘‘ধম্মং চর মহারাজ, মাতাপিতূসু খত্তিয।

‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, mātāpitūsu khattiya;

ইধ ধম্মং চরিত্ৰান, রাজ সগ্গং গমিস্সসি॥

Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.

৪০.

40.

‘‘ধম্মং চর মহারাজ, পুত্তদারেসু খত্তিয।

‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, puttadāresu khattiya;

ইধ ধম্মং চরিত্ৰান, রাজ সগ্গং গমিস্সসি॥

Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.

৪১.

41.

‘‘ধম্মং চর মহারাজ, মিত্তামচ্চেসু খত্তিয।

‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, mittāmaccesu khattiya;

ইধ ধম্মং চরিত্ৰান, রাজ সগ্গং গমিস্সসি॥

Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.

৪২.

42.

‘‘ধম্মং চর মহারাজ, ৰাহনেসু বলেসু চ।

‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, vāhanesu balesu ca;

ইধ ধম্মং চরিত্ৰান, রাজ সগ্গং গমিস্সসি॥

Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.

৪৩.

43.

‘‘ধম্মং চর মহারাজ, গামেসু নিগমেসু চ…পে॰…॥

‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, gāmesu nigamesu ca…pe….

৪৪.

44.

‘‘ধম্মং চর মহারাজ, রট্ঠেসু 59 জনপদেসু চ…পে॰…॥

‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, raṭṭhesu 60 janapadesu ca…pe….

৪৫.

45.

‘‘ধম্মং চর মহারাজ, সমণ 61 ব্রাহ্মণেসু চ…পে॰…॥

‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, samaṇa 62 brāhmaṇesu ca…pe….

৪৬.

46.

‘‘ধম্মং চর মহারাজ, মিগপক্খীসু খত্তিয।

‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, migapakkhīsu khattiya;

ইধ ধম্মং চরিত্ৰান, রাজ সগ্গং গমিস্সসি॥

Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.

৪৭.

47.

‘‘ধম্মং চর মহারাজ, ধম্মো চিণ্ণো সুখাৰহো 63

‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, dhammo ciṇṇo sukhāvaho 64;

ইধ ধম্মং চরিত্ৰান, রাজ সগ্গং গমিস্সসি॥

Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.

৪৮.

48.

‘‘ধম্মং চর মহারাজ, সইন্দা 65 দেৰা সব্রহ্মকা।

‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, saindā 66 devā sabrahmakā;

সুচিণ্ণেন দিৰং পত্তা, মা ধম্মং রাজ পামদো 67

Suciṇṇena divaṃ pattā, mā dhammaṃ rāja pāmado 68.

৪৯.

49.

‘‘তত্থেৰ তে 69 ৰত্তপদা, এসাৰ 70 অনুসাসনী।

‘‘Tattheva te 71 vattapadā, esāva 72 anusāsanī;

সপ্পঞ্ঞসেৰী কল্যাণী, সমত্তং সাম 73 তং ৰিদূ’’তি॥

Sappaññasevī kalyāṇī, samattaṃ sāma 74 taṃ vidū’’ti.

তেসকুণজাতকং পঠমং।

Tesakuṇajātakaṃ paṭhamaṃ.







Footnotes:
1. তপে কম্মং (সী॰ স্যা॰ পী॰)
2. tape kammaṃ (sī. syā. pī.)
3. পুনং (পী॰)
4. punaṃ (pī.)
5. সিরী চ তাত লক্খী চ (স্যা॰ পী॰)
6. sirī ca tāta lakkhī ca (syā. pī.)
7. উট্ঠানে (স্যা॰)
8. uṭṭhāne (syā.)
9. রমাতি (ক॰)
10. ramāti (ka.)
11. সো ত্ৰং সব্বেসং সুহদযো (স্যা॰ পী॰), সো ত্ৰং সব্বে সুহদযো (ক॰)
12. so tvaṃ sabbesaṃ suhadayo (syā. pī.), so tvaṃ sabbe suhadayo (ka.)
13. সঞ্জীৰা (পী॰)
14. sañjīvā (pī.)
15. উট্ঠহতো (স্যা॰ পী॰)
16. মপ্পমজ্জতো (ক॰)
17. uṭṭhahato (syā. pī.)
18. mappamajjato (ka.)
19. অক্কুট্ঠো (পী॰)
20. akkuṭṭho (pī.)
21. এসা চ (পী॰)
22. esā ca (pī.)
23. দুক্খায (পী॰)
24. dukkhāya (pī.)
25. সক্খী তুৰং (সী॰ স্যা॰ পী॰)
26. খত্তিযবন্ধুনী (পী॰)
27. sakkhī tuvaṃ (sī. syā. pī.)
28. khattiyabandhunī (pī.)
29. যেসু (পী॰)
30. yesu (pī.)
31. আযৰযং (পী॰)
32. āyavayaṃ (pī.)
33. কারেসি (সী॰ স্যা॰ পী॰)
34. kāresi (sī. syā. pī.)
35. কোপিতং (সী॰ স্যা॰)
36. kopitaṃ (sī. syā.)
37. সীলৰাস্স (টীকা)
38. ৰিনিপাতকো (পী॰)
39. sīlavāssa (ṭīkā)
40. vinipātako (pī.)
41. অপুচ্ছিম্হা কোসিযগোত্তং (স্যা॰), অপুচ্ছম্হাপি কোসিকং (পী॰)
42. apucchimhā kosiyagottaṃ (syā.), apucchamhāpi kosikaṃ (pī.)
43. জম্বুক ত্ৰং দানি ৰদেহি (স্যা॰ পী॰)
44. jambuka tvaṃ dāni vadehi (syā. pī.)
45. ৰরং (সী॰)
46. varaṃ (sī.)
47. পঞ্ঞা সুতৰিনিচ্ছিনী (স্যা॰ পী॰)
48. ৰদ্ধনী (পী॰)
49. paññā sutavinicchinī (syā. pī.)
50. vaddhanī (pī.)
51. যো ধম্মঞ্চ ৰিভাগঞ্ঞূ (পী॰)
52. yo dhammañca vibhāgaññū (pī.)
53. কম্মফলং তস্সিজ্ঝতি, ফলং তস্স সমিজ্ঝতি (ক॰)
54. kammaphalaṃ tassijjhati, phalaṃ tassa samijjhati (ka.)
55. না’নাযতন (পী॰)
56. না’নাযতন (পী॰)
57. nā’nāyatana (pī.)
58. nā’nāyatana (pī.)
59. রট্ঠে (পী॰)
60. raṭṭhe (pī.)
61. সমণে (স্যা॰ ক॰)
62. samaṇe (syā. ka.)
63. ধম্মো সুচিণ্ণো সুখমাৰহতি (ক॰)
64. dhammo suciṇṇo sukhamāvahati (ka.)
65. ইন্দো (পী॰), সিন্দা (ক॰)
66. indo (pī.), sindā (ka.)
67. পমাদো (পী॰ ক॰)
68. pamādo (pī. ka.)
69. ৰেতে (পী॰)
70. এসা চ (পী॰)
71. vete (pī.)
72. esā ca (pī.)
73. সামং (ক॰)
74. sāmaṃ (ka.)



Related texts:



অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / খুদ্দকনিকায (অট্ঠকথা) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā / [৫২১] ১. তেসকুণজাতকৰণ্ণনা • [521] 1. Tesakuṇajātakavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact