| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi |
৫২২. সরভঙ্গজাতকং (২)
522. Sarabhaṅgajātakaṃ (2)
৫০.
50.
‘‘অলঙ্কতা কুণ্ডলিনো সুৰত্থা, ৰেল়ুরিযমুত্তাথরুখগ্গবন্ধা 1।
‘‘Alaṅkatā kuṇḍalino suvatthā, veḷuriyamuttātharukhaggabandhā 2;
রথেসভা তিট্ঠথ কে নু তুম্হে, কথং ৰো জানন্তি মনুস্সলোকে’’॥
Rathesabhā tiṭṭhatha ke nu tumhe, kathaṃ vo jānanti manussaloke’’.
৫১.
51.
‘‘অহমট্ঠকো ভীমরথো পনাযং, কালিঙ্গরাজা পন উগ্গতোযং 3।
‘‘Ahamaṭṭhako bhīmaratho panāyaṃ, kāliṅgarājā pana uggatoyaṃ 4;
সুসঞ্ঞতানং ইসীনং 5 দস্সনায, ইধাগতা পুচ্ছিতাযেম্হ পঞ্হে’’॥
Susaññatānaṃ isīnaṃ 6 dassanāya, idhāgatā pucchitāyemha pañhe’’.
৫২.
52.
‘‘ৰেহাযসং তিট্ঠসি 7 অন্তলিক্খে, পথদ্ধুনো পন্নরসেৰ চন্দো।
‘‘Vehāyasaṃ tiṭṭhasi 8 antalikkhe, pathaddhuno pannaraseva cando;
পুচ্ছামি তং যক্খ মহানুভাৰ, কথং তং জানন্তি মনুস্সলোকে’’॥
Pucchāmi taṃ yakkha mahānubhāva, kathaṃ taṃ jānanti manussaloke’’.
৫৩.
53.
‘‘যমাহু দেৰেসু সুজম্পতীতি, মঘৰাতি তং আহু মনুস্সলোকে।
‘‘Yamāhu devesu sujampatīti, maghavāti taṃ āhu manussaloke;
স দেৰরাজা ইদমজ্জ পত্তো, সুসঞ্ঞতানং ইসীনং দস্সনায’’॥
Sa devarājā idamajja patto, susaññatānaṃ isīnaṃ dassanāya’’.
৫৪.
54.
‘‘দূরে সুতা নো ইসযো সমাগতা, মহিদ্ধিকা ইদ্ধিগুণূপপন্না।
‘‘Dūre sutā no isayo samāgatā, mahiddhikā iddhiguṇūpapannā;
ৰন্দামি তে অযিরে পসন্নচিত্তো, যে জীৰলোকেত্থ মনুস্সসেট্ঠা’’॥
Vandāmi te ayire pasannacitto, ye jīvalokettha manussaseṭṭhā’’.
৫৫.
55.
গন্ধো ইসীনং চিরদিক্খিতানং 9, কাযা চুতো গচ্ছতি মালুতেন।
Gandho isīnaṃ ciradikkhitānaṃ 10, kāyā cuto gacchati mālutena;
ইতো পটিক্কম্ম সহস্সনেত্ত, গন্ধো ইসীনং অসুচি দেৰরাজ’’॥
Ito paṭikkamma sahassanetta, gandho isīnaṃ asuci devarāja’’.
৫৬.
56.
‘‘গন্ধো ইসীনং চিরদিক্খিতানং, কাযা চুতো গচ্ছতু মালুতেন।
‘‘Gandho isīnaṃ ciradikkhitānaṃ, kāyā cuto gacchatu mālutena;
ৰিচিত্রপুপ্ফং সুরভিংৰ মালং, গন্ধঞ্চ এতং পাটিকঙ্খাম ভন্তে।
Vicitrapupphaṃ surabhiṃva mālaṃ, gandhañca etaṃ pāṭikaṅkhāma bhante;
ন হেত্থ দেৰা পটিক্কূলসঞ্ঞিনো’’॥
Na hettha devā paṭikkūlasaññino’’.
৫৭.
57.
‘‘পুরিন্দদো ভূতপতী যসস্সী, দেৰানমিন্দো সক্কো 11 মঘৰা সুজম্পতি।
‘‘Purindado bhūtapatī yasassī, devānamindo sakko 12 maghavā sujampati;
স দেৰরাজা অসুরগণপ্পমদ্দনো, ওকাসমাকঙ্খতি পঞ্হ পুচ্ছিতুং॥
Sa devarājā asuragaṇappamaddano, okāsamākaṅkhati pañha pucchituṃ.
৫৮.
58.
‘‘কো নেৰিমেসং ইধ পণ্ডিতানং, পঞ্হে পুট্ঠো নিপুণে ব্যাকরিস্সতি।
‘‘Ko nevimesaṃ idha paṇḍitānaṃ, pañhe puṭṭho nipuṇe byākarissati;
তিণ্ণঞ্চ রঞ্ঞং মনুজাধিপানং, দেৰানমিন্দস্স চ ৰাসৰস্স’’॥
Tiṇṇañca raññaṃ manujādhipānaṃ, devānamindassa ca vāsavassa’’.
৫৯.
59.
আচেরপুত্তো 17 সুৰিনীতরূপো, সো নেসং পঞ্হানি ৰিযাকরিস্সতি’’॥
Āceraputto 18 suvinītarūpo, so nesaṃ pañhāni viyākarissati’’.
৬০.
60.
‘‘কোণ্ডঞ্ঞ পঞ্হানি ৰিযাকরোহি, যাচন্তি তং ইসযো সাধুরূপা।
‘‘Koṇḍañña pañhāni viyākarohi, yācanti taṃ isayo sādhurūpā;
কোণ্ডঞ্ঞ এসো মনুজেসু ধম্মো, যং ৰুদ্ধ 19 মাগচ্ছতি এস ভারো’’॥
Koṇḍañña eso manujesu dhammo, yaṃ vuddha 20 māgacchati esa bhāro’’.
৬১.
61.
‘‘কতাৰকাসা পুচ্ছন্তু ভোন্তো, যং কিঞ্চি পঞ্হং মনসাভিপত্থিতং।
‘‘Katāvakāsā pucchantu bhonto, yaṃ kiñci pañhaṃ manasābhipatthitaṃ;
অহঞ্হি তং তং ৰো ৰিযাকরিস্সং, ঞত্ৰা সযং লোকমিমং পরঞ্চ’’॥
Ahañhi taṃ taṃ vo viyākarissaṃ, ñatvā sayaṃ lokamimaṃ parañca’’.
৬২.
62.
‘‘ততো চ মঘৰা সক্কো, অত্থদস্সী পুরিন্দদো।
‘‘Tato ca maghavā sakko, atthadassī purindado;
অপুচ্ছি পঠমং পঞ্হং, যঞ্চাসি অভিপত্থিতং’’॥
Apucchi paṭhamaṃ pañhaṃ, yañcāsi abhipatthitaṃ’’.
৬৩.
63.
‘‘কিং সূ ৰধিত্ৰা ন কদাচি সোচতি, কিস্সপ্পহানং ইসযো ৰণ্ণযন্তি।
‘‘Kiṃ sū vadhitvā na kadāci socati, kissappahānaṃ isayo vaṇṇayanti;
কস্সীধ ৰুত্তং ফরুসং খমেথ, অক্খাহি মে কোণ্ডঞ্ঞ এতমত্থং’’॥
Kassīdha vuttaṃ pharusaṃ khametha, akkhāhi me koṇḍañña etamatthaṃ’’.
৬৪.
64.
‘‘কোধং ৰধিত্ৰা ন কদাচি সোচতি, মক্খপ্পহানং ইসযো ৰণ্ণযন্তি।
‘‘Kodhaṃ vadhitvā na kadāci socati, makkhappahānaṃ isayo vaṇṇayanti;
সব্বেসং ৰুত্তং ফরুসং খমেথ, এতং খন্তিং উত্তমমাহু সন্তো’’॥
Sabbesaṃ vuttaṃ pharusaṃ khametha, etaṃ khantiṃ uttamamāhu santo’’.
৬৫.
65.
কথং নু হীনস্স ৰচো খমেথ, অক্খাহি মে কোণ্ডঞ্ঞ এতমত্থং’’॥
Kathaṃ nu hīnassa vaco khametha, akkhāhi me koṇḍañña etamatthaṃ’’.
৬৬.
66.
‘‘ভযা হি সেট্ঠস্স ৰচো খমেথ, সারম্ভহেতূ পন সাদিসস্স।
‘‘Bhayā hi seṭṭhassa vaco khametha, sārambhahetū pana sādisassa;
যো চীধ হীনস্স ৰচো খমেথ, এতং খন্তিং উত্তমমাহু সন্তো’’॥
Yo cīdha hīnassa vaco khametha, etaṃ khantiṃ uttamamāhu santo’’.
৬৭.
67.
‘‘কথং ৰিজঞ্ঞা চতুপত্থরূপং 25, সেট্ঠং সরিক্খং অথৰাপি হীনং।
‘‘Kathaṃ vijaññā catupattharūpaṃ 26, seṭṭhaṃ sarikkhaṃ athavāpi hīnaṃ;
ৰিরূপরূপেন চরন্তি সন্তো, তস্মা হি সব্বেসং ৰচো খমেথ’’॥
Virūparūpena caranti santo, tasmā hi sabbesaṃ vaco khametha’’.
৬৮.
68.
‘‘ন হেতমত্থং মহতীপি সেনা, সরাজিকা যুজ্ঝমানা লভেথ।
‘‘Na hetamatthaṃ mahatīpi senā, sarājikā yujjhamānā labhetha;
যং খন্তিমা সপ্পুরিসো লভেথ, খন্তী বলস্সূপসমন্তি ৰেরা’’॥
Yaṃ khantimā sappuriso labhetha, khantī balassūpasamanti verā’’.
৬৯.
69.
‘‘সুভাসিতং তে অনুমোদিযান, অঞ্ঞং তং পুচ্ছামি তদিঙ্ঘ ব্রূহি।
‘‘Subhāsitaṃ te anumodiyāna, aññaṃ taṃ pucchāmi tadiṅgha brūhi;
তেসং গতিং ব্রূহি সুপাপকম্মিনং, কত্থূপপন্না ইসিনং ৰিহেঠকা’’॥
Tesaṃ gatiṃ brūhi supāpakamminaṃ, katthūpapannā isinaṃ viheṭhakā’’.
৭০.
70.
‘‘কিসঞ্হি 31 ৰচ্ছং অৰকিরিয দণ্ডকী, উচ্ছিন্নমূলো সজনো সরট্ঠো।
‘‘Kisañhi 32 vacchaṃ avakiriya daṇḍakī, ucchinnamūlo sajano saraṭṭho;
কুক্কুল়নামে নিরযম্হি পচ্চতি, তস্স ফুলিঙ্গানি পতন্তি কাযে॥
Kukkuḷanāme nirayamhi paccati, tassa phuliṅgāni patanti kāye.
৭১.
71.
‘‘যো সঞ্ঞতে পব্বজিতে অহেঠযি 33, ধম্মং ভণন্তে সমণে অদূসকে।
‘‘Yo saññate pabbajite aheṭhayi 34, dhammaṃ bhaṇante samaṇe adūsake;
তং নাল়িকেরং সুনখা পরত্থ, সঙ্গম্ম খাদন্তি ৰিফন্দমানং॥
Taṃ nāḷikeraṃ sunakhā parattha, saṅgamma khādanti viphandamānaṃ.
৭২.
72.
‘‘অথজ্জুনো নিরযে সত্তিসূলে, অৰংসিরো পতিতো উদ্ধংপাদো 35।
‘‘Athajjuno niraye sattisūle, avaṃsiro patito uddhaṃpādo 36;
অঙ্গীরসং গোতমং হেঠযিত্ৰা, খন্তিং তপস্সিং চিরব্রহ্মচারিং॥
Aṅgīrasaṃ gotamaṃ heṭhayitvā, khantiṃ tapassiṃ cirabrahmacāriṃ.
৭৩.
73.
‘‘যো খণ্ডসো পব্বজিতং অছেদযি, খন্তিং ৰদন্তং সমণং অদূসকং।
‘‘Yo khaṇḍaso pabbajitaṃ achedayi, khantiṃ vadantaṃ samaṇaṃ adūsakaṃ;
কলাবুৰীচিং উপপজ্জ পচ্চতি, মহাপতাপং 37 কটুকং ভযানকং॥
Kalābuvīciṃ upapajja paccati, mahāpatāpaṃ 38 kaṭukaṃ bhayānakaṃ.
৭৪.
74.
‘‘এতানি সুত্ৰা নিরযানি পণ্ডিতো, অঞ্ঞানি পাপিট্ঠতরানি চেত্থ।
‘‘Etāni sutvā nirayāni paṇḍito, aññāni pāpiṭṭhatarāni cettha;
ধম্মং চরে সমণব্রাহ্মণেসু, এৰঙ্করো সগ্গমুপেতি ঠানং’’॥
Dhammaṃ care samaṇabrāhmaṇesu, evaṅkaro saggamupeti ṭhānaṃ’’.
৭৫.
75.
‘‘সুভাসিতং তে অনুমোদিযান, অঞ্ঞং তং পুচ্ছামি তদিঙ্ঘ ব্রূহি।
‘‘Subhāsitaṃ te anumodiyāna, aññaṃ taṃ pucchāmi tadiṅgha brūhi;
কথংৰিধং সীলৰন্তং ৰদন্তি, কথংৰিধং পঞ্ঞৰন্তং ৰদন্তি।
Kathaṃvidhaṃ sīlavantaṃ vadanti, kathaṃvidhaṃ paññavantaṃ vadanti;
কথংৰিধং সপ্পুরিসং ৰদন্তি, কথংৰিধং নো সিরি নো জহাতি’’॥
Kathaṃvidhaṃ sappurisaṃ vadanti, kathaṃvidhaṃ no siri no jahāti’’.
৭৬.
76.
‘‘কাযেন ৰাচায চ যো’ধ 39 সঞ্ঞতো, মনসা চ কিঞ্চি ন করোতি পাপং।
‘‘Kāyena vācāya ca yo’dha 40 saññato, manasā ca kiñci na karoti pāpaṃ;
ন অত্তহেতূ অলিকং ভণেতি 41, তথাৰিধং সীলৰন্তং ৰদন্তি॥
Na attahetū alikaṃ bhaṇeti 42, tathāvidhaṃ sīlavantaṃ vadanti.
৭৭.
77.
‘‘গম্ভীরপঞ্হং মনসাভিচিন্তযং 43, নাচ্চাহিতং কম্ম করোতি লুদ্দং।
‘‘Gambhīrapañhaṃ manasābhicintayaṃ 44, nāccāhitaṃ kamma karoti luddaṃ;
কালাগতং 45 অত্থপদং ন রিঞ্চতি, তথাৰিধং পঞ্ঞৰন্তং ৰদন্তি॥
Kālāgataṃ 46 atthapadaṃ na riñcati, tathāvidhaṃ paññavantaṃ vadanti.
৭৮.
78.
‘‘যো ৰে কতঞ্ঞূ কতৰেদি ধীরো, কল্যাণমিত্তো দল়্হভত্তি চ হোতি।
‘‘Yo ve kataññū katavedi dhīro, kalyāṇamitto daḷhabhatti ca hoti;
দুখিতস্স সক্কচ্চ করোতি কিচ্চং, তথাৰিধং সপ্পুরিসং ৰদন্তি॥
Dukhitassa sakkacca karoti kiccaṃ, tathāvidhaṃ sappurisaṃ vadanti.
৭৯.
79.
‘‘এতেহি সব্বেহি গুণেহুপেতো, সদ্ধো মুদূ সংৰিভাগী ৰদঞ্ঞূ।
‘‘Etehi sabbehi guṇehupeto, saddho mudū saṃvibhāgī vadaññū;
সঙ্গাহকং সখিলং সণ্হৰাচং, তথাৰিধং নো সিরি নো জহাতি’’॥
Saṅgāhakaṃ sakhilaṃ saṇhavācaṃ, tathāvidhaṃ no siri no jahāti’’.
৮০.
80.
‘‘সুভাসিতং তে অনুমোদিযান, অঞ্ঞং তং পুচ্ছামি তদিঙ্ঘ ব্রূহি।
‘‘Subhāsitaṃ te anumodiyāna, aññaṃ taṃ pucchāmi tadiṅgha brūhi;
সীলং সিরিঞ্চাপি সতঞ্চ ধম্মং, পঞ্ঞঞ্চ কং সেট্ঠতরং ৰদন্তি’’॥
Sīlaṃ siriñcāpi satañca dhammaṃ, paññañca kaṃ seṭṭhataraṃ vadanti’’.
৮১.
81.
‘‘পঞ্ঞা হি সেট্ঠা কুসলা ৰদন্তি, নক্খত্তরাজারিৰ তারকানং।
‘‘Paññā hi seṭṭhā kusalā vadanti, nakkhattarājāriva tārakānaṃ;
সীলং সীরী চাপি সতঞ্চ ধম্মো 47, অন্ৰাযিকা পঞ্ঞৰতো ভৰন্তি’’॥
Sīlaṃ sīrī cāpi satañca dhammo 48, anvāyikā paññavato bhavanti’’.
৮২.
82.
‘‘সুভাসিতং তে অনুমোদিযান, অঞ্ঞং তং পুচ্ছামি তদিঙ্ঘ ব্রূহি।
‘‘Subhāsitaṃ te anumodiyāna, aññaṃ taṃ pucchāmi tadiṅgha brūhi;
কথংকরো কিন্তিকরো কিমাচরং, কিং সেৰমানো লভতীধ পঞ্ঞং।
Kathaṃkaro kintikaro kimācaraṃ, kiṃ sevamāno labhatīdha paññaṃ;
পঞ্ঞায দানিপ্পটিপং 49 ৰদেহি, কথংকরো পঞ্ঞৰা হোতি মচ্চো’’॥
Paññāya dānippaṭipaṃ 50 vadehi, kathaṃkaro paññavā hoti macco’’.
৮৩.
83.
‘‘সেৰেথ ৰুদ্ধে নিপুণে বহুস্সুতে, উগ্গাহকো চ পরিপুচ্ছকো সিযা।
‘‘Sevetha vuddhe nipuṇe bahussute, uggāhako ca paripucchako siyā;
সুণেয্য সক্কচ্চ সুভাসিতানি, এৰংকরো পঞ্ঞৰা হোতি মচ্চো॥
Suṇeyya sakkacca subhāsitāni, evaṃkaro paññavā hoti macco.
৮৪.
84.
‘‘ পঞ্ঞৰা কামগুণে অৰেক্খতি, অনিচ্চতো দুক্খতো রোগতো চ।
‘‘ Paññavā kāmaguṇe avekkhati, aniccato dukkhato rogato ca;
এৰং ৰিপস্সী পজহাতি ছন্দং, দুক্খেসু কামেসু মহব্ভযেসু॥
Evaṃ vipassī pajahāti chandaṃ, dukkhesu kāmesu mahabbhayesu.
৮৫.
85.
সব্বেসু ভূতেসু নিধায দণ্ডং, অনিন্দিতো ব্রহ্মমুপেতি ঠানং’’॥
Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, anindito brahmamupeti ṭhānaṃ’’.
৮৬.
86.
কালিঙ্গরাজস্স চ উগ্গতস্স, সব্বেস ৰো কামরাগো পহীনো’’॥
Kāliṅgarājassa ca uggatassa, sabbesa vo kāmarāgo pahīno’’.
৮৭.
87.
‘‘এৰমেতং পরচিত্তৰেদি, সব্বেস নো কামরাগো পহীনো।
‘‘Evametaṃ paracittavedi, sabbesa no kāmarāgo pahīno;
করোহি ওকাসমনুগ্গহায, যথা গতিং তে অভিসম্ভৰেম’’॥
Karohi okāsamanuggahāya, yathā gatiṃ te abhisambhavema’’.
৮৮.
88.
‘‘করোমি ওকাসমনুগ্গহায, তথা হি ৰো কামরাগো পহীনো।
‘‘Karomi okāsamanuggahāya, tathā hi vo kāmarāgo pahīno;
ফরাথ কাযং ৰিপুলায পীতিযা, যথা গতিং মে অভিসম্ভৰেথ’’॥
Pharātha kāyaṃ vipulāya pītiyā, yathā gatiṃ me abhisambhavetha’’.
৮৯.
89.
‘‘সব্বং করিস্সাম তৰানুসাসনিং, যং যং তুৰং ৰক্খসি ভূরিপঞ্ঞ।
‘‘Sabbaṃ karissāma tavānusāsaniṃ, yaṃ yaṃ tuvaṃ vakkhasi bhūripañña;
ফরাম কাযং ৰিপুলায পীতিযা, যথা গতিং তে অভিসম্ভৰেম’’॥
Pharāma kāyaṃ vipulāya pītiyā, yathā gatiṃ te abhisambhavema’’.
৯০.
90.
‘‘কতায 59 ৰচ্ছস্স কিসস্স পূজা, গচ্ছন্তু ভোন্তো ইসযো সাধুরূপা।
‘‘Katāya 60 vacchassa kisassa pūjā, gacchantu bhonto isayo sādhurūpā;
ঝানে রতা হোথ সদা সমাহিতা, এসা রতী পব্বজিতস্স সেট্ঠা’’॥
Jhāne ratā hotha sadā samāhitā, esā ratī pabbajitassa seṭṭhā’’.
৯১.
91.
‘‘সুত্ৰান গাথা পরমত্থসংহিতা, সুভাসিতা ইসিনা পণ্ডিতেন।
‘‘Sutvāna gāthā paramatthasaṃhitā, subhāsitā isinā paṇḍitena;
তে ৰেদজাতা অনুমোদমানা, পক্কামু 61 দেৰা দেৰপুরং যসস্সিনো॥
Te vedajātā anumodamānā, pakkāmu 62 devā devapuraṃ yasassino.
৯২.
92.
‘‘গাথা ইমা অত্থৰতী সুব্যঞ্জনা, সুভাসিতা ইসিনা পণ্ডিতেন।
‘‘Gāthā imā atthavatī subyañjanā, subhāsitā isinā paṇḍitena;
যো কোচিমা অট্ঠিকত্ৰা 63 সুণেয্য, লভেথ পুব্বাপরিযং ৰিসেসং।
Yo kocimā aṭṭhikatvā 64 suṇeyya, labhetha pubbāpariyaṃ visesaṃ;
লদ্ধান পুব্বাপরিযং ৰিসেসং, অদস্সনং মচ্চুরাজস্স গচ্ছে’’॥
Laddhāna pubbāpariyaṃ visesaṃ, adassanaṃ maccurājassa gacche’’.
৯৩.
93.
‘‘সালিস্সরো সারিপুত্তো, মেণ্ডিস্সরো চ কস্সপো।
‘‘Sālissaro sāriputto, meṇḍissaro ca kassapo;
৯৪.
94.
‘‘অনুসিস্সো চ আনন্দো, কিসৰচ্ছো চ কোলিতো।
‘‘Anusisso ca ānando, kisavaccho ca kolito;
সরভঙ্গো লোকনাথো, এৰং ধারেথ জাতক’’ন্তি॥
Sarabhaṅgo lokanātho, evaṃ dhāretha jātaka’’nti.
সরভঙ্গজাতকং দুতিযং।
Sarabhaṅgajātakaṃ dutiyaṃ.
Footnotes:
Related texts:
অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / খুদ্দকনিকায (অট্ঠকথা) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā / [৫২২] ২. সরভঙ্গজাতকৰণ্ণনা • [522] 2. Sarabhaṅgajātakavaṇṇanā
