| Library / Tipiṭaka / ติปิฎก • Tipiṭaka / จริยาปิฎกปาฬิ • Cariyāpiṭakapāḷi |
๖. เตมิยจริยา
6. Temiyacariyā
๔๘.
48.
‘‘ปุนาปรํ ยทา โหมิ, กาสิราชสฺส อตฺรโช;
‘‘Punāparaṃ yadā homi, kāsirājassa atrajo;
มูคปโกฺขติ นาเมน, เตมิโยติ วทนฺติ มํฯ
Mūgapakkhoti nāmena, temiyoti vadanti maṃ.
๔๙.
49.
อโหรตฺตานํ อจฺจเยน, นิพฺพโตฺต อหเมกโกฯ
Ahorattānaṃ accayena, nibbatto ahamekako.
๕๐.
50.
‘‘กิจฺฉา ลทฺธํ ปิยํ ปุตฺตํ, อภิชาตํ ชุตินฺธรํ;
‘‘Kicchā laddhaṃ piyaṃ puttaṃ, abhijātaṃ jutindharaṃ;
เสตจฺฉตฺตํ ธารยิตฺวาน, สยเน โปเสติ มํ ปิตาฯ
Setacchattaṃ dhārayitvāna, sayane poseti maṃ pitā.
๕๑.
51.
‘‘นิทฺทายมาโน สยนวเร, ปพุชฺฌิตฺวานหํ ตทา;
‘‘Niddāyamāno sayanavare, pabujjhitvānahaṃ tadā;
อทฺทสํ ปณฺฑรํ ฉตฺตํ, เยนาหํ นิรยํ คโตฯ
Addasaṃ paṇḍaraṃ chattaṃ, yenāhaṃ nirayaṃ gato.
๕๒.
52.
‘‘สห ทิฎฺฐสฺส เม ฉตฺตํ, ตาโส อุปฺปชฺชิ เภรโว;
‘‘Saha diṭṭhassa me chattaṃ, tāso uppajji bheravo;
วินิจฺฉยํ สมาปโนฺน, ‘กถาหํ อิมํ มุญฺจิสฺสํ’ฯ
Vinicchayaṃ samāpanno, ‘kathāhaṃ imaṃ muñcissaṃ’.
๕๓.
53.
‘‘ปุพฺพสาโลหิตา มยฺหํ, เทวตา อตฺถกามินี;
‘‘Pubbasālohitā mayhaṃ, devatā atthakāminī;
สา มํ ทิสฺวาน ทุกฺขิตํ, ตีสุ ฐาเนสุ โยชยิฯ
Sā maṃ disvāna dukkhitaṃ, tīsu ṭhānesu yojayi.
๕๔.
54.
‘‘‘มา ปณฺฑิจฺจยํ วิภาวย, พาลมโต ภว สพฺพปาณินํ;
‘‘‘Mā paṇḍiccayaṃ vibhāvaya, bālamato bhava sabbapāṇinaṃ;
สโพฺพ ตํ ชโน โอจินายตุ, เอวํ ตว อโตฺถ ภวิสฺสติ’ฯ
Sabbo taṃ jano ocināyatu, evaṃ tava attho bhavissati’.
๕๕.
55.
‘‘เอวํ วุตฺตายหํ ตสฺสา, อิทํ วจนมพฺรวิํ;
‘‘Evaṃ vuttāyahaṃ tassā, idaṃ vacanamabraviṃ;
‘กโรมิ เต ตํ วจนํ, ยํ ตฺวํ ภณสิ เทวเต;
‘Karomi te taṃ vacanaṃ, yaṃ tvaṃ bhaṇasi devate;
อตฺถกามาสิ เม อมฺม, หิตกามาสิ เทวเต’ฯ
Atthakāmāsi me amma, hitakāmāsi devate’.
๕๖.
56.
‘‘ตสฺสาหํ วจนํ สุตฺวา, สาคเรว ถลํ ลภิํ;
‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, sāgareva thalaṃ labhiṃ;
หโฎฺฐ สํวิคฺคมานโส, ตโย อเงฺค อธิฎฺฐหิํฯ
Haṭṭho saṃviggamānaso, tayo aṅge adhiṭṭhahiṃ.
๕๗.
57.
‘‘มูโค อโหสิํ พธิโร, ปโกฺข คติวิวชฺชิโต;
‘‘Mūgo ahosiṃ badhiro, pakkho gativivajjito;
เอเต อเงฺค อธิฎฺฐาย, วสฺสานิ โสฬสํ วสิํฯ
Ete aṅge adhiṭṭhāya, vassāni soḷasaṃ vasiṃ.
๕๘.
58.
‘‘ตโต เม หตฺถปาเท จ, ชิวฺหํ โสตญฺจ มทฺทิย;
‘‘Tato me hatthapāde ca, jivhaṃ sotañca maddiya;
อนูนตํ เม ปสฺสิตฺวา, ‘กาฬกณฺณี’ติ นินฺทิสุํฯ
Anūnataṃ me passitvā, ‘kāḷakaṇṇī’ti nindisuṃ.
๕๙.
59.
‘‘ตโต ชานปทา สเพฺพ, เสนาปติปุโรหิตา;
‘‘Tato jānapadā sabbe, senāpatipurohitā;
สเพฺพ เอกมนา หุตฺวา, ฉฑฺฑนํ อนุโมทิสุํฯ
Sabbe ekamanā hutvā, chaḍḍanaṃ anumodisuṃ.
๖๐.
60.
‘‘โสหํ เตสํ มติํ สุตฺวา, หโฎฺฐ สํวิคฺคมานโส;
‘‘Sohaṃ tesaṃ matiṃ sutvā, haṭṭho saṃviggamānaso;
ยสฺสตฺถาย ตโปจิโณฺณ, โส เม อโตฺถ สมิชฺฌถฯ
Yassatthāya tapociṇṇo, so me attho samijjhatha.
๖๑.
61.
‘‘นฺหาเปตฺวา อนุลิมฺปิตฺวา, เวเฐตฺวา ราชเวฐนํ;
‘‘Nhāpetvā anulimpitvā, veṭhetvā rājaveṭhanaṃ;
ฉเตฺตน อภิสิญฺจิตฺวา, กาเรสุํ ปุรํ ปทกฺขิณํฯ
Chattena abhisiñcitvā, kāresuṃ puraṃ padakkhiṇaṃ.
๖๒.
62.
‘‘สตฺตาหํ ธารยิตฺวาน, อุคฺคเต รวิมณฺฑเล;
‘‘Sattāhaṃ dhārayitvāna, uggate ravimaṇḍale;
รเถน มํ นีหริตฺวา, สารถี วนมุปาคมิฯ
Rathena maṃ nīharitvā, sārathī vanamupāgami.
๖๓.
63.
สารถี ขณตี กาสุํ, นิขาตุํ ปถวิยา มมํฯ
Sārathī khaṇatī kāsuṃ, nikhātuṃ pathaviyā mamaṃ.
๖๔.
64.
‘‘อธิฎฺฐิตมธิฎฺฐานํ, ตเชฺชโนฺต วิวิธการณา;
‘‘Adhiṭṭhitamadhiṭṭhānaṃ, tajjento vividhakāraṇā;
น ภินฺทิํ ตมธิฎฺฐานํ, โพธิยาเยว การณาฯ
Na bhindiṃ tamadhiṭṭhānaṃ, bodhiyāyeva kāraṇā.
๖๕.
65.
‘‘มาตาปิตา น เม เทสฺสา, อตฺตา เม น จ เทสฺสิโย;
‘‘Mātāpitā na me dessā, attā me na ca dessiyo;
สพฺพญฺญุตํ ปิยํ มยฺหํ, ตสฺมา วตมธิฎฺฐหิํฯ
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā vatamadhiṭṭhahiṃ.
๖๖.
66.
‘‘เอเต อเงฺค อธิฎฺฐาย, วสฺสานิ โสฬสํ วสิํ;
‘‘Ete aṅge adhiṭṭhāya, vassāni soḷasaṃ vasiṃ;
อธิฎฺฐาเนน เม สโม นตฺถิ, เอสา เม อธิฎฺฐานปารมี’’ติฯ
Adhiṭṭhānena me samo natthi, esā me adhiṭṭhānapāramī’’ti.
เตมิยจริยํ ฉฎฺฐํฯ
Temiyacariyaṃ chaṭṭhaṃ.
Footnotes:
Related texts:
อฎฺฐกถา • Aṭṭhakathā / สุตฺตปิฎก (อฎฺฐกถา) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ขุทฺทกนิกาย (อฎฺฐกถา) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / จริยาปิฎก-อฎฺฐกถา • Cariyāpiṭaka-aṭṭhakathā / ๖. เตมิยจริยาวณฺณนา • 6. Temiyacariyāvaṇṇanā
