| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បដិសម្ភិទាមគ្គ-អដ្ឋកថា • Paṭisambhidāmagga-aṭṭhakathā |
សុត្តន្តនិទ្ទេសវណ្ណនា
Suttantaniddesavaṇṇanā
២១. កថំ សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ ឥតិ ចេ ហោតីតិ ពោជ្ឈង្គោតិ សតិសម្ពោជ្ឈង្គំ សីសំ កត្វា ផលសមាបត្តិំ សមាបជ្ជន្តស្ស អញ្ញេសុ ពោជ្ឈង្គេសុ វិជ្ជមានេសុ ឯវំ អយំ សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ ហោតីតិ ឥតិ ចេ បវត្តស្ស កថំ សោ សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ ហោតីតិ អត្ថោ។ យាវតា និរោធូបដ្ឋាតីតិ យត្តកេន កាលេន និរោធោ ឧបដ្ឋាតិ, យត្តកេ កាលេ អារម្មណតោ និព្ពានំ ឧបដ្ឋាតីតិ អត្ថោ។ យាវតា អច្ចីតិ យត្តកេន បរិមាណេន ជាលា។ កថំ អប្បមាណោ ឥតិ ចេ ហោតីតិ ពោជ្ឈង្គោតិ ន អប្បមាណេបិ សតិសម្ពោជ្ឈង្គេ វិជ្ជមានេ ឯវំ អយំ អប្បមាណោ ហោតីតិ ឥតិ ចេ បវត្តស្ស សោ អប្បមាណោ សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ កថំ ហោតីតិ អត្ថោ។ បមាណពទ្ធាតិ កិលេសា ច បរិយុដ្ឋានា ច បោនោភវិកសង្ខារា ច បមាណពទ្ធា នាម ហោន្តិ។ ‘‘រាគោបមាណករណោ, ទោសោ បមាណករណោ, មោហោ បមាណករណោ’’តិ (ម. និ. ១.៤៥៩) វចនតោ រាគាទយោ យស្ស ឧប្បជ្ជន្តិ, ‘‘អយំ ឯត្តកោ’’តិ តស្ស បមាណករណតោ បមាណំ នាម។ តស្មិំ បមាណេ ពទ្ធា បដិពទ្ធា អាយត្តាតិ កិលេសាទយោ បមាណពទ្ធា នាម ហោន្តិ។ កិលេសាតិ អនុសយភូតា, បរិយុដ្ឋានាតិ សមុទាចារប្បត្តកិលេសា។ សង្ខារា បោនោភវិកាតិ បុនប្បុនំ ភវករណំ បុនភវោ, បុនភវោ សីលមេតេសន្តិ បោនភវិកា, បោនភវិកា ឯវ បោនោភវិកា។ កុសលាកុសលកម្មសង្ខាតា សង្ខារា។ អប្បមាណោតិ វុត្តប្បការស្ស បមាណស្ស អភាវេន អប្បមាណោ។ មគ្គផលានម្បិ អប្បមាណត្តា តតោ វិសេសនត្ថំ អចលដ្ឋេន អសង្ខតដ្ឋេនាតិ វុត្តំ។ ភង្គាភាវតោ អចលោ, បច្ចយាភាវតោ អសង្ខតោ។ យោ ហិ អចលោ អសង្ខតោ ច, សោ អតិវិយ បមាណវិរហិតោ ហោតិ។
21.Kathaṃsatisambojjhaṅgo iti ce hotīti bojjhaṅgoti satisambojjhaṅgaṃ sīsaṃ katvā phalasamāpattiṃ samāpajjantassa aññesu bojjhaṅgesu vijjamānesu evaṃ ayaṃ satisambojjhaṅgo hotīti iti ce pavattassa kathaṃ so satisambojjhaṅgo hotīti attho. Yāvatā nirodhūpaṭṭhātīti yattakena kālena nirodho upaṭṭhāti, yattake kāle ārammaṇato nibbānaṃ upaṭṭhātīti attho. Yāvatā accīti yattakena parimāṇena jālā. Kathaṃ appamāṇo iti ce hotīti bojjhaṅgoti na appamāṇepi satisambojjhaṅge vijjamāne evaṃ ayaṃ appamāṇo hotīti iti ce pavattassa so appamāṇo satisambojjhaṅgo kathaṃ hotīti attho. Pamāṇabaddhāti kilesā ca pariyuṭṭhānā ca ponobhavikasaṅkhārā ca pamāṇabaddhā nāma honti. ‘‘Rāgopamāṇakaraṇo, doso pamāṇakaraṇo, moho pamāṇakaraṇo’’ti (ma. ni. 1.459) vacanato rāgādayo yassa uppajjanti, ‘‘ayaṃ ettako’’ti tassa pamāṇakaraṇato pamāṇaṃ nāma. Tasmiṃ pamāṇe baddhā paṭibaddhā āyattāti kilesādayo pamāṇabaddhā nāma honti. Kilesāti anusayabhūtā, pariyuṭṭhānāti samudācārappattakilesā. Saṅkhārā ponobhavikāti punappunaṃ bhavakaraṇaṃ punabhavo, punabhavo sīlametesanti ponabhavikā, ponabhavikā eva ponobhavikā. Kusalākusalakammasaṅkhātā saṅkhārā. Appamāṇoti vuttappakārassa pamāṇassa abhāvena appamāṇo. Maggaphalānampi appamāṇattā tato visesanatthaṃ acalaṭṭhena asaṅkhataṭṭhenāti vuttaṃ. Bhaṅgābhāvato acalo, paccayābhāvato asaṅkhato. Yo hi acalo asaṅkhato ca, so ativiya pamāṇavirahito hoti.
កថំ សុសមារទ្ធោ ឥតិ ចេ ហោតីតិ ពោជ្ឈង្គោតិ អនន្តរំ វុត្តនយេន យោជេតព្ពំ។ វិសមាតិ សយញ្ច វិសមត្តា, វិសមស្ស ច ភាវស្ស ហេតុត្តា វិសមា។ សមធម្មោតិ សន្តដ្ឋេន បណីតដ្ឋេន សមោ ធម្មោ។ បមាណាភាវតោ សន្តោ។ ‘‘យាវតា, ភិក្ខវេ, ធម្មា សង្ខតា វា អសង្ខតា វា, វិរាគោ តេសំ ធម្មានំ អគ្គមក្ខាយតី’’តិ (អ. និ. ៤.៣៤; ឥតិវុ. ៩០) វចនតោ សព្ពធម្មុត្តមដ្ឋេន បណីតោ។ តស្មិំ សមធម្មោតិ វុត្តេ សុសមេ អារទ្ធោ សុសមារទ្ធោ។ អាវជ្ជិតត្តាតិ ផលសមាបត្តិយា បវត្តកាលំ សន្ធាយ វុត្តំ។ អនុប្បាទាទិសង្ខាតេ និព្ពានេ មនោទ្វារាវជ្ជនស្ស ឧប្បន្នត្តាតិ វុត្តំ ហោតិ។ តិដ្ឋតីតិ បវត្តតិ។ ឧប្បាទាទីនិ ហេដ្ឋា វុត្តត្ថានិ។ សេសពោជ្ឈង្គមូលកេសុបិ វារេសុ ឯសេវ នយោ។
Kathaṃ susamāraddho iti ce hotīti bojjhaṅgoti anantaraṃ vuttanayena yojetabbaṃ. Visamāti sayañca visamattā, visamassa ca bhāvassa hetuttā visamā. Samadhammoti santaṭṭhena paṇītaṭṭhena samo dhammo. Pamāṇābhāvato santo. ‘‘Yāvatā, bhikkhave, dhammā saṅkhatā vā asaṅkhatā vā, virāgo tesaṃ dhammānaṃ aggamakkhāyatī’’ti (a. ni. 4.34; itivu. 90) vacanato sabbadhammuttamaṭṭhena paṇīto. Tasmiṃ samadhammoti vutte susame āraddho susamāraddho. Āvajjitattāti phalasamāpattiyā pavattakālaṃ sandhāya vuttaṃ. Anuppādādisaṅkhāte nibbāne manodvārāvajjanassa uppannattāti vuttaṃ hoti. Tiṭṭhatīti pavattati. Uppādādīni heṭṭhā vuttatthāni. Sesabojjhaṅgamūlakesupi vāresu eseva nayo.
ពោជ្ឈង្គកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Bojjhaṅgakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ • Paṭisambhidāmaggapāḷi / ៣. ពោជ្ឈង្គកថា • 3. Bojjhaṅgakathā
