| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಜಾತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Jātaka-aṭṭhakathā |
೫. ಕುಮ್ಭವಗ್ಗೋ
5. Kumbhavaggo
[೨೯೧] ೧. ಸುರಾಘಟಜಾತಕವಣ್ಣನಾ
[291] 1. Surāghaṭajātakavaṇṇanā
ಸಬ್ಬಕಾಮದದಂ ಕುಮ್ಭನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ಸೋ ಕಿರ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಸನ್ತಕಾ ಚತ್ತಾಲೀಸ ಹಿರಞ್ಞಕೋಟಿಯೋ ಪಾನಬ್ಯಸನೇನ ನಾಸೇತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ। ಸೋಪಿಸ್ಸ ‘‘ವೋಹಾರಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಸಹಸ್ಸಂ ಅದಾಸಿ, ತಮ್ಪಿ ನಾಸೇತ್ವಾ ಪುನ ಅಗಮಾಸಿ। ಪುನಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಸತಾನಿ ದಾಪೇಸಿ, ತಾನಿಪಿ ನಾಸೇತ್ವಾ ಪುನ ಆಗತಸ್ಸ ದ್ವೇ ಥೂಲಸಾಟಕೇ ದಾಪೇಸಿ। ತೇಪಿ ನಾಸೇತ್ವಾ ಪುನ ಆಗತಂ ಗೀವಾಯಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ನೀಹರಾಪೇಸಿ। ಸೋ ಅನಾಥೋ ಹುತ್ವಾ ಪರಕುಟ್ಟಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕಾಲಮಕಾಸಿ, ತಮೇನಂ ಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಬಹಿ ಛಡ್ಡೇಸುಂ। ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸಿ। ಸತ್ಥಾ ‘‘ತ್ವಂ ಏತಂ ಕಥಂ ಸನ್ತಪ್ಪೇಸ್ಸಸಿ, ಯಮಹಂ ಪುಬ್ಬೇ ಸಬ್ಬಕಾಮದದಂ ಕುಮ್ಭಂ ದತ್ವಾಪಿ ಸನ್ತಪ್ಪೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।
Sabbakāmadadaṃkumbhanti idaṃ satthā jetavane viharanto anāthapiṇḍikassa bhāgineyyaṃ ārabbha kathesi. So kira mātāpitūnaṃ santakā cattālīsa hiraññakoṭiyo pānabyasanena nāsetvā seṭṭhino santikaṃ agamāsi. Sopissa ‘‘vohāraṃ karohī’’ti sahassaṃ adāsi, tampi nāsetvā puna agamāsi. Punassa pañca satāni dāpesi, tānipi nāsetvā puna āgatassa dve thūlasāṭake dāpesi. Tepi nāsetvā puna āgataṃ gīvāyaṃ gāhāpetvā nīharāpesi. So anātho hutvā parakuṭṭaṃ nissāya kālamakāsi, tamenaṃ kaḍḍhitvā bahi chaḍḍesuṃ. Anāthapiṇḍiko vihāraṃ gantvā sabbaṃ taṃ bhāgineyyassa pavattiṃ tathāgatassa ārocesi. Satthā ‘‘tvaṃ etaṃ kathaṃ santappessasi, yamahaṃ pubbe sabbakāmadadaṃ kumbhaṃ datvāpi santappetuṃ nāsakkhi’’nti vatvā tena yācito atītaṃ āhari.
ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸೇಟ್ಠಿಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಪಿತು ಅಚ್ಚಯೇನ ಸೇಟ್ಠಿಟ್ಠಾನಂ ಲಭಿ। ತಸ್ಸ ಗೇಹೇ ಭೂಮಿಗತಮೇವ ಚತ್ತಾಲೀಸಕೋಟಿಧನಂ ಅಹೋಸಿ, ಪುತ್ತೋ ಪನಸ್ಸ ಏಕೋಯೇವ। ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಕಾಲಕತೋ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ। ಅಥಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ವೀಥಿಂ ಆವರಿತ್ವಾ ಮಣ್ಡಪಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಮಹಾಜನಪರಿವುತೋ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸುರಂ ಪಾತುಂ ಆರಭಿ। ಸೋ ಲಙ್ಘನಧಾವನನಚ್ಚಗೀತಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತಾನಂ ಸಹಸ್ಸಂ ಸಹಸ್ಸಂ ದದಮಾನೋ ಇತ್ಥಿಸೋಣ್ಡಸುರಾಸೋಣ್ಡಮಂಸಸೋಣ್ಡಾದಿಭಾವಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ‘‘ಕ್ವ ಗೀತಂ, ಕ್ವ ನಚ್ಚಂ, ಕ್ವ ವಾದಿತ’’ನ್ತಿ ಸಮಜ್ಜತ್ಥಿಕೋ ಪಮತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಆಹಿಣ್ಡನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಚತ್ತಾಲೀಸಕೋಟಿಧನಂ ಉಪಭೋಗಪರಿಭೋಗೂಪಕರಣಾನಿ ಚ ವಿನಾಸೇತ್ವಾ ದುಗ್ಗತೋ ಕಪಣೋ ಪಿಲೋತಿಕಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ವಿಚರಿ। ಸಕ್ಕೋ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ತಸ್ಸ ದುಗ್ಗತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಪುತ್ತಪೇಮೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸಬ್ಬಕಾಮದದಂ ಕುಮ್ಭಂ ದತ್ವಾ ‘‘ತಾತ, ಯಥಾ ಅಯಂ ಕುಮ್ಭೋ ನ ಭಿಜ್ಜತಿ, ತಥಾ ನಂ ರಕ್ಖ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ತೇ ಸತಿ ಧನಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ನಾಮ ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಹೋಹೀ’’ತಿ ಓವದಿತ್ವಾ ದೇವಲೋಕಮೇವ ಗತೋ। ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸುರಂ ಪಿವನ್ತೋ ವಿಚರಿ। ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಮತ್ತೋ ತಂ ಕುಮ್ಭಂ ಆಕಾಸೇ ಖಿಪಿತ್ವಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ತೋ ಏಕವಾರಂ ವಿರಜ್ಝಿ , ಕುಮ್ಭೋ ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿತ್ವಾ ಭಿಜ್ಜಿ। ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪುನ ದಲಿದ್ದೋ ಹುತ್ವಾ ಪಿಲೋತಿಕಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಕಪಾಲಹತ್ಥೋ ಭಿಕ್ಖಂ ಚರನ್ತೋ ಪರಕುಟ್ಟಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕಾಲಮಕಾಸಿ।
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto seṭṭhikule nibbattitvā pitu accayena seṭṭhiṭṭhānaṃ labhi. Tassa gehe bhūmigatameva cattālīsakoṭidhanaṃ ahosi, putto panassa ekoyeva. Bodhisatto dānādīni puññāni katvā kālakato sakko devarājā hutvā nibbatti. Athassa putto vīthiṃ āvaritvā maṇḍapaṃ kāretvā mahājanaparivuto nisīditvā suraṃ pātuṃ ārabhi. So laṅghanadhāvananaccagītādīni karontānaṃ sahassaṃ sahassaṃ dadamāno itthisoṇḍasurāsoṇḍamaṃsasoṇḍādibhāvaṃ āpajjitvā ‘‘kva gītaṃ, kva naccaṃ, kva vādita’’nti samajjatthiko pamatto hutvā āhiṇḍanto nacirasseva cattālīsakoṭidhanaṃ upabhogaparibhogūpakaraṇāni ca vināsetvā duggato kapaṇo pilotikaṃ nivāsetvā vicari. Sakko āvajjento tassa duggatabhāvaṃ ñatvā puttapemena āgantvā sabbakāmadadaṃ kumbhaṃ datvā ‘‘tāta, yathā ayaṃ kumbho na bhijjati, tathā naṃ rakkha, imasmiṃ te sati dhanassa paricchedo nāma na bhavissati, appamatto hohī’’ti ovaditvā devalokameva gato. Tato paṭṭhāya suraṃ pivanto vicari. Athekadivasaṃ matto taṃ kumbhaṃ ākāse khipitvā sampaṭicchanto ekavāraṃ virajjhi , kumbho bhūmiyaṃ patitvā bhijji. Tato paṭṭhāya puna daliddo hutvā pilotikaṃ nivāsetvā kapālahattho bhikkhaṃ caranto parakuṭṭaṃ nissāya kālamakāsi.
ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಅತೀತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ –
Satthā imaṃ atītaṃ āharitvā –
೧೨೧.
121.
‘‘ಸಬ್ಬಕಾಮದದಂ ಕುಮ್ಭಂ, ಕುಟಂ ಲದ್ಧಾನ ಧುತ್ತಕೋ।
‘‘Sabbakāmadadaṃ kumbhaṃ, kuṭaṃ laddhāna dhuttako;
ಯಾವ ನಂ ಅನುಪಾಲೇತಿ, ತಾವ ಸೋ ಸುಖಮೇಧತಿ॥
Yāva naṃ anupāleti, tāva so sukhamedhati.
೧೨೨.
122.
‘‘ಯದಾ ಮತ್ತೋ ಚ ದಿತ್ತೋ ಚ, ಪಮಾದಾ ಕುಮ್ಭಮಬ್ಭಿದಾ।
‘‘Yadā matto ca ditto ca, pamādā kumbhamabbhidā;
ತದಾ ನಗ್ಗೋ ಚ ಪೋತ್ಥೋ ಚ, ಪಚ್ಛಾ ಬಾಲೋ ವಿಹಞ್ಞತಿ॥
Tadā naggo ca pottho ca, pacchā bālo vihaññati.
೧೨೩.
123.
‘‘ಏವಮೇವ ಯೋ ಧನಂ ಲದ್ಧಾ, ಪಮತ್ತೋ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ।
‘‘Evameva yo dhanaṃ laddhā, pamatto paribhuñjati;
ಪಚ್ಛಾ ತಪ್ಪತಿ ದುಮ್ಮೇಧೋ, ಕುಟಂ ಭಿತ್ವಾವ ಧುತ್ತಕೋ’’ತಿ॥ –
Pacchā tappati dummedho, kuṭaṃ bhitvāva dhuttako’’ti. –
ಇಮಾ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಗಾಥಾ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ।
Imā abhisambuddhagāthā vatvā jātakaṃ samodhānesi.
ತತ್ಥ ಸಬ್ಬಕಾಮದದನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇ ವತ್ಥುಕಾಮೇ ದಾತುಂ ಸಮತ್ಥಂ ಕುಮ್ಭಂ। ಕುಟನ್ತಿ ಕುಮ್ಭವೇವಚನಂ। ಯಾವಾತಿ ಯತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ। ಅನುಪಾಲೇತೀತಿ ಯೋ ಕೋಚಿ ಏವರೂಪಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಯಾವ ರಕ್ಖತಿ, ತಾವ ಸೋ ಸುಖಮೇಧತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಮತ್ತೋ ಚ ದಿತ್ತೋ ಚಾತಿ ಸುರಾಮದೇನ ಮತ್ತೋ ದಪ್ಪೇನ ದಿತ್ತೋ। ಪಮಾದಾ ಕುಮ್ಭಮಬ್ಭಿದಾತಿ ಪಮಾದೇನ ಕುಮ್ಭಂ ಭಿನ್ದಿ। ನಗ್ಗೋ ಚ ಪೋತ್ಥೋ ಚಾತಿ ಕದಾಚಿ ನಗ್ಗೋ, ಕದಾಚಿ ಪೋತ್ಥಕಪಿಲೋತಿಕಾಯ ನಿವತ್ಥತ್ತಾ ಪೋತ್ಥೋ। ಏವಮೇವಾತಿ ಏವಂ ಏವ। ಪಮತ್ತೋತಿ ಪಮಾದೇನ। ತಪ್ಪತೀತಿ ಸೋಚತಿ।
Tattha sabbakāmadadanti sabbe vatthukāme dātuṃ samatthaṃ kumbhaṃ. Kuṭanti kumbhavevacanaṃ. Yāvāti yattakaṃ kālaṃ. Anupāletīti yo koci evarūpaṃ labhitvā yāva rakkhati, tāva so sukhamedhatīti attho. Mattoca ditto cāti surāmadena matto dappena ditto. Pamādā kumbhamabbhidāti pamādena kumbhaṃ bhindi. Naggo ca pottho cāti kadāci naggo, kadāci potthakapilotikāya nivatthattā pottho. Evamevāti evaṃ eva. Pamattoti pamādena. Tappatīti socati.
‘‘ತದಾ ಸುರಾಘಟಭೇದಕೋ ಧುತ್ತೋ ಸೇಟ್ಠಿಭಾಗಿನೇಯ್ಯೋ ಅಹೋಸಿ, ಸಕ್ಕೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ।
‘‘Tadā surāghaṭabhedako dhutto seṭṭhibhāgineyyo ahosi, sakko pana ahameva ahosi’’nti.
ಸುರಾಘಟಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಠಮಾ।
Surāghaṭajātakavaṇṇanā paṭhamā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಜಾತಕಪಾಳಿ • Jātakapāḷi / ೨೯೧. ಸುರಾಘಟಜಾತಕಂ • 291. Surāghaṭajātakaṃ
