| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមានវត្ថុ-អដ្ឋកថា • Vimānavatthu-aṭṭhakathā |
១១. សុនិក្ខិត្តវិមានវណ្ណនា
11. Sunikkhittavimānavaṇṇanā
ឧច្ចមិទំ មណិថូណំ វិមានន្តិ សុនិក្ខិត្តវិមានំ។ តស្ស កា ឧប្បត្តិ? ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ។ តេន សមយេន អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ ហេដ្ឋា វុត្តនយេនេវ ទេវចារិកំ ចរន្តោ តាវតិំសភវនំ ឧបគតោ។ តស្មិញ្ច ខណេ អញ្ញតរោ ទេវបុត្តោ អត្តនោ វិមានទ្វារេ ឋិតោ អាយស្មន្តំ មហាមោគ្គល្លានំ ទិស្វា សញ្ជាតគារវពហុមានោ ឧបសង្កមិត្វា បញ្ចបតិដ្ឋិតេន វន្ទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គយ្ហ អដ្ឋាសិ។
Uccamidaṃ maṇithūṇaṃ vimānanti sunikkhittavimānaṃ. Tassa kā uppatti? Bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane. Tena samayena āyasmā mahāmoggallāno heṭṭhā vuttanayeneva devacārikaṃ caranto tāvatiṃsabhavanaṃ upagato. Tasmiñca khaṇe aññataro devaputto attano vimānadvāre ṭhito āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ disvā sañjātagāravabahumāno upasaṅkamitvā pañcapatiṭṭhitena vanditvā añjaliṃ paggayha aṭṭhāsi.
សោ កិរ អតីតេ កស្សបសម្មាសម្ពុទ្ធេ បរិនិព្ពុតេ តស្ស សរីរធាតុយោ បក្ខិបិត្វា យោជនិកេ កនកថូបេ ច កតេ ចតស្សោ បរិសា កាលេន កាលំ ឧបសង្កមិត្វា គន្ធបុប្ផធូបាទីហិ ចេតិយេ បូជំ ករោន្តិ, តត្ថ អញ្ញតរោ ឧបាសកោ អញ្ញេសុ បុប្ផបូជំ កត្វា គតេសុ តេហិ បូជិតដ្ឋានេ ទុន្និក្ខិត្តានិ បុប្ផានិ ទិស្វា តត្ថេវ តានិ សម្មទេវ ឋបេន្តោ សន្និវេសវសេន ទស្សនីយំ បាសាទិកំ វិភត្តិវិសេសយុត្តំ បុប្ផបូជំ អកាសិ។ កត្វា ច បន ឯតំ អារម្មណំ គណ្ហន្តោ សត្ថុ គុណេ អនុស្សរិត្វា បសន្នចិត្តោ តំ បុញ្ញំ ហទយេ ឋបេសិ។
So kira atīte kassapasammāsambuddhe parinibbute tassa sarīradhātuyo pakkhipitvā yojanike kanakathūpe ca kate catasso parisā kālena kālaṃ upasaṅkamitvā gandhapupphadhūpādīhi cetiye pūjaṃ karonti, tattha aññataro upāsako aññesu pupphapūjaṃ katvā gatesu tehi pūjitaṭṭhāne dunnikkhittāni pupphāni disvā tattheva tāni sammadeva ṭhapento sannivesavasena dassanīyaṃ pāsādikaṃ vibhattivisesayuttaṃ pupphapūjaṃ akāsi. Katvā ca pana etaṃ ārammaṇaṃ gaṇhanto satthu guṇe anussaritvā pasannacitto taṃ puññaṃ hadaye ṭhapesi.
សោ អបរភាគេ កាលំ កត្វា តស្សេវ កម្មស្ស អានុភាវេន តាវតិំសភវនេ ទ្វាទសយោជនិកេ កនកវិមានេ និព្ពត្តិ, មហានុភាវោ មហា ចស្ស បរិវារោ អហោសិ។ តំ សន្ធាយ វុត្តំ ‘‘តស្មិញ្ច ខណេ អញ្ញតរោ ទេវបុត្តោ…បេ.… អដ្ឋាសី’’តិ។ អថ នំ អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ យថាលទ្ធសម្បត្តិកិត្តនមុខេន កតសុចរិតកម្មំ ឥមាហិ គាថាហិ បុច្ឆិ –
So aparabhāge kālaṃ katvā tasseva kammassa ānubhāvena tāvatiṃsabhavane dvādasayojanike kanakavimāne nibbatti, mahānubhāvo mahā cassa parivāro ahosi. Taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘tasmiñca khaṇe aññataro devaputto…pe… aṭṭhāsī’’ti. Atha naṃ āyasmā mahāmoggallāno yathāladdhasampattikittanamukhena katasucaritakammaṃ imāhi gāthāhi pucchi –
១២៨២.
1282.
‘‘ឧច្ចមិទំ មណិថូណំ វិមានំ, សមន្តតោ ទ្វាទសយោជនានិ;
‘‘Uccamidaṃ maṇithūṇaṃ vimānaṃ, samantato dvādasayojanāni;
កូដាគារា សត្តសតា ឧឡារា, វេឡុរិយថម្ភា រុចកត្ថតា សុភា។
Kūṭāgārā sattasatā uḷārā, veḷuriyathambhā rucakatthatā subhā.
១២៨៣.
1283.
‘‘តត្ថច្ឆសិ បិវសិ ខាទសិ ច, ទិព្ពា ច វីណា បវទន្តិ វគ្គុំ;
‘‘Tatthacchasi pivasi khādasi ca, dibbā ca vīṇā pavadanti vagguṃ;
ទិព្ពា រសា កាមគុណេត្ថ បញ្ច, នារិយោ ច នច្ចន្តិ សុវណ្ណឆន្នា។
Dibbā rasā kāmaguṇettha pañca, nāriyo ca naccanti suvaṇṇachannā.
១២៨៤.
1284.
‘‘កេន តេតាទិសោ វណ្ណោ, កេន តេ ឥធ មិជ្ឈតិ;
‘‘Kena tetādiso vaṇṇo, kena te idha mijjhati;
ឧប្បជ្ជន្តិ ច តេ ភោគា, យេ កេចិ មនសោ បិយា។
Uppajjanti ca te bhogā, ye keci manaso piyā.
១២៨៥.
1285.
‘‘បុច្ឆាមិ តំ ទេវ មហានុភាវ, មនុស្សភូតោ កិមកាសិ បុញ្ញំ;
‘‘Pucchāmi taṃ deva mahānubhāva, manussabhūto kimakāsi puññaṃ;
កេនាសិ ឯវំ ជលិតានុភាវោ, វណ្ណោ ច តេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ។
Kenāsi evaṃ jalitānubhāvo, vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
សោបិ តស្ស អត្តនោ កតកម្មំ ឥមាហិ គាថាហិ កថេសិ។ តំ ទស្សេន្តា សង្គីតិការា អាហំសុ –
Sopi tassa attano katakammaṃ imāhi gāthāhi kathesi. Taṃ dassentā saṅgītikārā āhaṃsu –
១២៨៦.
1286.
‘‘សោ ទេវបុត្តោ អត្តមនោ, មោគ្គល្លានេន បុច្ឆិតោ;
‘‘So devaputto attamano, moggallānena pucchito;
បញ្ហំ បុដ្ឋោ វិយាកាសិ, យស្ស កម្មស្សិទំ ផលំ’’។
Pañhaṃ puṭṭho viyākāsi, yassa kammassidaṃ phalaṃ’’.
១២៨៧.
1287.
‘‘ទុន្និក្ខិត្តំ មាលំ សុនិក្ខិបិត្វា, បតិដ្ឋបេត្វា សុគតស្ស ថូបេ;
‘‘Dunnikkhittaṃ mālaṃ sunikkhipitvā, patiṭṭhapetvā sugatassa thūpe;
មហិទ្ធិកោ ចម្ហិ មហានុភាវោ, ទិព្ពេហិ កាមេហិ សមង្គិភូតោ។
Mahiddhiko camhi mahānubhāvo, dibbehi kāmehi samaṅgibhūto.
១២៨៨.
1288.
‘‘តេន មេតាទិសោ វណ្ណោ, តេន មេ ឥធ មិជ្ឈតិ;
‘‘Tena metādiso vaṇṇo, tena me idha mijjhati;
ឧប្បជ្ជន្តិ ច មេ ភោគា, យេ កេចិ មនសោ បិយា។
Uppajjanti ca me bhogā, ye keci manaso piyā.
១២៨៩.
1289.
‘‘អក្ខាមិ តេ ភិក្ខុ មហានុភាវ, មនុស្សភូតោ យមហំ អកាសិំ;
‘‘Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva, manussabhūto yamahaṃ akāsiṃ;
តេនម្ហិ ឯវំ ជលិតានុភាវោ, វណ្ណោ ច មេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ។
Tenamhi evaṃ jalitānubhāvo, vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
១២៨៧. តត្ថ ទុន្និក្ខិត្តំ មាលន្តិ ចេតិយេ បូជាករណដ្ឋានេ និរន្តរដ្ឋបនាទិនា រចនាវិសេសេន អដ្ឋបេត្វា យថានិក្ខិត្តតាយ ន សុដ្ឋុ និក្ខិត្តំ, វាតេន វា បហរិត្វា ទុន្និក្ខិត្តំ បុប្ផំ។ សុនិក្ខិបិត្វាតិ សុដ្ឋុ និក្ខិបិត្វា រចនាវិសេសេន ទស្សនីយំ បាសាទិកំ កត្វា និក្ខិបិយ។ បតិដ្ឋបេត្វាតិ វិភត្តិវិសេសាទិវសេន បុប្ផំ បតិដ្ឋាបេត្វា។ តំ វា បុប្ផំ និក្ខិបន្តោ សត្ថុ ចេតិយំ ឧទ្ទិស្ស មម សន្តានេ កុសលធម្មំ បតិដ្ឋាបេត្វាតិ ឯវំ ឯត្ថ អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ។ សេសំ វុត្តនយមេវ។
1287. Tattha dunnikkhittaṃ mālanti cetiye pūjākaraṇaṭṭhāne nirantaraṭṭhapanādinā racanāvisesena aṭṭhapetvā yathānikkhittatāya na suṭṭhu nikkhittaṃ, vātena vā paharitvā dunnikkhittaṃ pupphaṃ. Sunikkhipitvāti suṭṭhu nikkhipitvā racanāvisesena dassanīyaṃ pāsādikaṃ katvā nikkhipiya. Patiṭṭhapetvāti vibhattivisesādivasena pupphaṃ patiṭṭhāpetvā. Taṃ vā pupphaṃ nikkhipanto satthu cetiyaṃ uddissa mama santāne kusaladhammaṃ patiṭṭhāpetvāti evaṃ ettha attho daṭṭhabbo. Sesaṃ vuttanayameva.
ឯវំ ទេវបុត្តេន អត្តនោ សុចរិតកម្មេ បកាសិតេ ថេរោ តស្ស ធម្មំ ទេសេត្វា អាគន្ត្វា ភគវតោ តមត្ថំ និវេទេសិ។ ភគវា តំ អដ្ឋុប្បត្តិំ កត្វា សម្បត្តមហាជនស្ស ធម្មំ ទេសេសិ។ ទេសនា មហាជនស្ស សាត្ថិកា អហោសីតិ។
Evaṃ devaputtena attano sucaritakamme pakāsite thero tassa dhammaṃ desetvā āgantvā bhagavato tamatthaṃ nivedesi. Bhagavā taṃ aṭṭhuppattiṃ katvā sampattamahājanassa dhammaṃ desesi. Desanā mahājanassa sātthikā ahosīti.
សុនិក្ខិត្តវិមានវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Sunikkhittavimānavaṇṇanā niṭṭhitā.
ឥតិ បរមត្ថទីបនិយា ខុទ្ទក-អដ្ឋកថាយ វិមានវត្ថុស្មិំ
Iti paramatthadīpaniyā khuddaka-aṭṭhakathāya vimānavatthusmiṃ
ឯកាទសវត្ថុបដិមណ្ឌិតស្ស សត្តមស្ស
Ekādasavatthupaṭimaṇḍitassa sattamassa
សុនិក្ខិត្តវគ្គស្ស អត្ថវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Sunikkhittavaggassa atthavaṇṇanā niṭṭhitā.
និដ្ឋិតា ច បុរិសវិមានវណ្ណនា។
Niṭṭhitā ca purisavimānavaṇṇanā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / វិមានវត្ថុបាឡិ • Vimānavatthupāḷi / ១១. សុនិក្ខិត្តវិមានវត្ថុ • 11. Sunikkhittavimānavatthu
