| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / সুত্তনিপাতপাল়ি • Suttanipātapāḷi |
৪. সুন্দরিকভারদ্ৰাজসুত্তং
4. Sundarikabhāradvājasuttaṃ
এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা কোসলেসু ৰিহরতি সুন্দরিকায নদিযা তীরে। তেন খো পন সমযেন সুন্দরিকভারদ্ৰাজো ব্রাহ্মণো সুন্দরিকায নদিযা তীরে অগ্গিং জুহতি, অগ্গিহুত্তং পরিচরতি। অথ খো সুন্দরিকভারদ্ৰাজো ব্রাহ্মণো অগ্গিং জুহিত্ৰা অগ্গিহুত্তং পরিচরিত্ৰা উট্ঠাযাসনা সমন্তা চতুদ্দিসা অনুৰিলোকেসি – ‘‘কো নু খো ইমং হব্যসেসং ভুঞ্জেয্যা’’তি? অদ্দসা খো সুন্দরিকভারদ্ৰাজো ব্রাহ্মণো ভগৰন্তং অৰিদূরে অঞ্ঞতরস্মিং রুক্খমূলে সসীসং পারুতং নিসিন্নং; দিস্ৰান ৰামেন হত্থেন হব্যসেসং গহেত্ৰা দক্খিণেন হত্থেন কমণ্ডলুং গহেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি।
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati sundarikāya nadiyā tīre. Tena kho pana samayena sundarikabhāradvājo brāhmaṇo sundarikāya nadiyā tīre aggiṃ juhati, aggihuttaṃ paricarati. Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo aggiṃ juhitvā aggihuttaṃ paricaritvā uṭṭhāyāsanā samantā catuddisā anuvilokesi – ‘‘ko nu kho imaṃ habyasesaṃ bhuñjeyyā’’ti? Addasā kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ avidūre aññatarasmiṃ rukkhamūle sasīsaṃ pārutaṃ nisinnaṃ; disvāna vāmena hatthena habyasesaṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena kamaṇḍaluṃ gahetvā yena bhagavā tenupasaṅkami.
অথ খো ভগৰা সুন্দরিকভারদ্ৰাজস্স ব্রাহ্মণস্স পদসদ্দেন সীসং ৰিৰরি। অথ খো সুন্দরিকভারদ্ৰাজো ব্রাহ্মণো – ‘‘মুণ্ডো অযং ভৰং, মুণ্ডকো অযং ভৰ’’ন্তি ততোৰ পুন নিৰত্তিতুকামো অহোসি। অথ খো সুন্দরিকভারদ্ৰাজস্স ব্রাহ্মণস্স এতদহোসি – ‘‘মুণ্ডাপি হি ইধেকচ্চে ব্রাহ্মণা ভৰন্তি, যংনূনাহং উপসঙ্কমিত্ৰা জাতিং পুচ্ছেয্য’’ন্তি। অথ খো সুন্দরিকভারদ্ৰাজো ব্রাহ্মণো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কিংজচ্চো ভৰ’’ন্তি?
Atha kho bhagavā sundarikabhāradvājassa brāhmaṇassa padasaddena sīsaṃ vivari. Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo – ‘‘muṇḍo ayaṃ bhavaṃ, muṇḍako ayaṃ bhava’’nti tatova puna nivattitukāmo ahosi. Atha kho sundarikabhāradvājassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘‘muṇḍāpi hi idhekacce brāhmaṇā bhavanti, yaṃnūnāhaṃ upasaṅkamitvā jātiṃ puccheyya’’nti. Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃjacco bhava’’nti?
অথ খো ভগৰা সুন্দরিকভারদ্ৰাজং ব্রাহ্মণং গাথাহি অজ্ঝভাসি –
Atha kho bhagavā sundarikabhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
৪৫৭.
457.
‘‘ন ব্রাহ্মণো নোম্হি ন রাজপুত্তো, ন ৰেস্সাযনো উদ কোচি নোম্হি।
‘‘Na brāhmaṇo nomhi na rājaputto, na vessāyano uda koci nomhi;
গোত্তং পরিঞ্ঞায পুথুজ্জনানং, অকিঞ্চনো মন্ত চরামি লোকে॥
Gottaṃ pariññāya puthujjanānaṃ, akiñcano manta carāmi loke.
৪৫৮.
458.
‘‘সঙ্ঘাটিৰাসী অগহো চরামি 1, নিৰুত্তকেসো অভিনিব্বুতত্তো।
‘‘Saṅghāṭivāsī agaho carāmi 2, nivuttakeso abhinibbutatto;
অলিপ্পমানো ইধ মাণৰেহি, অকল্লং মং ব্রাহ্মণ পুচ্ছসি গোত্তপঞ্হং’’॥
Alippamāno idha māṇavehi, akallaṃ maṃ brāhmaṇa pucchasi gottapañhaṃ’’.
৪৫৯.
459.
‘‘পুচ্ছন্তি ৰে ভো ব্রাহ্মণা, ব্রাহ্মণেভি সহ ব্রাহ্মণো নো ভৰ’’ন্তি॥
‘‘Pucchanti ve bho brāhmaṇā, brāhmaṇebhi saha brāhmaṇo no bhava’’nti.
৪৬০.
460.
‘‘ব্রাহ্মণো হি চে ত্ৰং ব্রূসি, মঞ্চ ব্রূসি অব্রাহ্মণং।
‘‘Brāhmaṇo hi ce tvaṃ brūsi, mañca brūsi abrāhmaṇaṃ;
তং তং সাৰিত্তিং পুচ্ছামি, তিপদং চতুৰীসতক্খরং॥
Taṃ taṃ sāvittiṃ pucchāmi, tipadaṃ catuvīsatakkharaṃ.
৪৬১.
461.
‘‘কিং নিস্সিতা ইসযো মনুজা, খত্তিযা ব্রাহ্মণা 3 দেৰতানং।
‘‘Kiṃ nissitā isayo manujā, khattiyā brāhmaṇā 4 devatānaṃ;
৪৬২.
462.
‘‘যদন্তগূ ৰেদগূ যঞ্ঞকালে, যস্সাহুতিং লভে তস্সিজ্ঝেতি ব্রূমি’’॥
‘‘Yadantagū vedagū yaññakāle, yassāhutiṃ labhe tassijjheti brūmi’’.
৪৬৩.
463.
‘‘অদ্ধা হি তস্স হুতমিজ্ঝে, (ইতি ব্রাহ্মণো)
‘‘Addhā hi tassa hutamijjhe, (iti brāhmaṇo)
যং তাদিসং ৰেদগুমদ্দসাম।
Yaṃ tādisaṃ vedagumaddasāma;
তুম্হাদিসানঞ্হি অদস্সনেন, অঞ্ঞো জনো ভুঞ্জতি পূরল়াসং’’॥
Tumhādisānañhi adassanena, añño jano bhuñjati pūraḷāsaṃ’’.
৪৬৪.
464.
‘‘তস্মাতিহ ত্ৰং ব্রাহ্মণ অত্থেন, অত্থিকো উপসঙ্কম্ম পুচ্ছ।
‘‘Tasmātiha tvaṃ brāhmaṇa atthena, atthiko upasaṅkamma puccha;
সন্তং ৰিধূমং অনীঘং নিরাসং, অপ্পেৰিধ অভিৰিন্দে সুমেধং’’॥
Santaṃ vidhūmaṃ anīghaṃ nirāsaṃ, appevidha abhivinde sumedhaṃ’’.
৪৬৫.
465.
‘‘যঞ্ঞে রতোহং ভো গোতম, যঞ্ঞং যিট্ঠুকামো নাহং পজানামি।
‘‘Yaññe ratohaṃ bho gotama, yaññaṃ yiṭṭhukāmo nāhaṃ pajānāmi;
অনুসাসতু মং ভৰং, যত্থ হুতং ইজ্ঝতে ব্রূহি মে তং’’॥
Anusāsatu maṃ bhavaṃ, yattha hutaṃ ijjhate brūhi me taṃ’’.
‘‘তেন হি ত্ৰং, ব্রাহ্মণ, ওদহস্সু সোতং; ধম্মং তে দেসেস্সামি –
‘‘Tena hi tvaṃ, brāhmaṇa, odahassu sotaṃ; dhammaṃ te desessāmi –
৪৬৬.
466.
‘‘মা জাতিং পুচ্ছী চরণঞ্চ পুচ্ছ, কট্ঠা হৰে জাযতি জাতৰেদো।
‘‘Mā jātiṃ pucchī caraṇañca puccha, kaṭṭhā have jāyati jātavedo;
নীচাকুলীনোপি মুনী ধিতীমা, আজানিযো হোতি হিরীনিসেধো॥
Nīcākulīnopi munī dhitīmā, ājāniyo hoti hirīnisedho.
৪৬৭.
467.
‘‘সচ্চেন দন্তো দমসা উপেতো, ৰেদন্তগূ ৰূসিতব্রহ্মচরিযো।
‘‘Saccena danto damasā upeto, vedantagū vūsitabrahmacariyo;
কালেন তম্হি হব্যং পৰেচ্ছে, যো ব্রাহ্মণো পুঞ্ঞপেক্খো 7 যজেথ॥
Kālena tamhi habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho 8 yajetha.
৪৬৮.
468.
‘‘যে কামে হিত্ৰা অগহা চরন্তি, সুসঞ্ঞতত্তা তসরংৰ উজ্জুং।
‘‘Ye kāme hitvā agahā caranti, susaññatattā tasaraṃva ujjuṃ;
কালেন তেসু হব্যং পৰেচ্ছে, যো ব্রাহ্মণো পুঞ্ঞপেক্খো যজেথ॥
Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha.
৪৬৯.
469.
‘‘যে ৰীতরাগা সুসমাহিতিন্দ্রিযা, চন্দোৰ রাহুগ্গহণা পমুত্তা।
‘‘Ye vītarāgā susamāhitindriyā, candova rāhuggahaṇā pamuttā;
কালেন তেসু হব্যং পৰেচ্ছে, যো ব্রাহ্মণো পুঞ্ঞপেক্খো যজেথ॥
Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha.
৪৭০.
470.
‘‘অসজ্জমানা ৰিচরন্তি লোকে, সদা সতা হিত্ৰা মমাযিতানি।
‘‘Asajjamānā vicaranti loke, sadā satā hitvā mamāyitāni;
কালেন তেসু হব্যং পৰেচ্ছে, যো ব্রাহ্মণো পুঞ্ঞপেক্খো যজেথ॥
Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha.
৪৭১.
471.
‘‘যো কামে হিত্ৰা অভিভুয্যচারী, যো ৰেদি জাতীমরণস্স অন্তং।
‘‘Yo kāme hitvā abhibhuyyacārī, yo vedi jātīmaraṇassa antaṃ;
পরিনিব্বুতো উদকরহদোৰ সীতো, তথাগতো অরহতি পূরল়াসং॥
Parinibbuto udakarahadova sīto, tathāgato arahati pūraḷāsaṃ.
৪৭২.
472.
‘‘সমো সমেহি ৰিসমেহি দূরে, তথাগতো হোতি অনন্তপঞ্ঞো।
‘‘Samo samehi visamehi dūre, tathāgato hoti anantapañño;
অনূপলিত্তো ইধ ৰা হুরং ৰা, তথাগতো অরহতি পূরল়াসং॥
Anūpalitto idha vā huraṃ vā, tathāgato arahati pūraḷāsaṃ.
৪৭৩.
473.
‘‘যম্হি ন মাযা ৰসতি ন মানো, যো ৰীতলোভো অমমো নিরাসো।
‘‘Yamhi na māyā vasati na māno, yo vītalobho amamo nirāso;
পনুণ্ণকোধো অভিনিব্বুতত্তো, যো ব্রাহ্মণো সোকমলং অহাসি।
Panuṇṇakodho abhinibbutatto, yo brāhmaṇo sokamalaṃ ahāsi;
তথাগতো অরহতি পূরল়াসং॥
Tathāgato arahati pūraḷāsaṃ.
৪৭৪ .
474.
‘‘নিৰেসনং যো মনসো অহাসি, পরিগ্গহা যস্স ন সন্তি কেচি।
‘‘Nivesanaṃ yo manaso ahāsi, pariggahā yassa na santi keci;
অনুপাদিযানো ইধ ৰা হুরং ৰা, তথাগতো অরহতি পূরল়াসং॥
Anupādiyāno idha vā huraṃ vā, tathāgato arahati pūraḷāsaṃ.
৪৭৫.
475.
‘‘সমাহিতো যো উদতারি ওঘং, ধম্মং চঞ্ঞাসি পরমায দিট্ঠিযা।
‘‘Samāhito yo udatāri oghaṃ, dhammaṃ caññāsi paramāya diṭṭhiyā;
খীণাসৰো অন্তিমদেহধারী, তথাগতো অরহতি পূরল়াসং॥
Khīṇāsavo antimadehadhārī, tathāgato arahati pūraḷāsaṃ.
৪৭৬.
476.
‘‘ভৰাসৰা যস্স ৰচী খরা চ, ৰিধূপিতা অত্থগতা ন সন্তি।
‘‘Bhavāsavā yassa vacī kharā ca, vidhūpitā atthagatā na santi;
স ৰেদগূ সব্বধি ৰিপ্পমুত্তো, তথাগতো অরহতি পূরল়াসং॥
Sa vedagū sabbadhi vippamutto, tathāgato arahati pūraḷāsaṃ.
৪৭৭.
477.
‘‘সঙ্গাতিগো যস্স ন সন্তি সঙ্গা, যো মানসত্তেসু অমানসত্তো।
‘‘Saṅgātigo yassa na santi saṅgā, yo mānasattesu amānasatto;
দুক্খং পরিঞ্ঞায সখেত্তৰত্থুং, তথাগতো অরহতি পূরল়াসং॥
Dukkhaṃ pariññāya sakhettavatthuṃ, tathāgato arahati pūraḷāsaṃ.
৪৭৮.
478.
‘‘আসং অনিস্সায ৰিৰেকদস্সী, পরৰেদিযং দিট্ঠিমুপাতিৰত্তো।
‘‘Āsaṃ anissāya vivekadassī, paravediyaṃ diṭṭhimupātivatto;
আরম্মণা যস্স ন সন্তি কেচি, তথাগতো অরহতি পূরল়াসং॥
Ārammaṇā yassa na santi keci, tathāgato arahati pūraḷāsaṃ.
৪৭৯.
479.
‘‘পরোপরা 9 যস্স সমেচ্চ ধম্মা, ৰিধূপিতা অত্থগতা ন সন্তি।
‘‘Paroparā 10 yassa samecca dhammā, vidhūpitā atthagatā na santi;
সন্তো উপাদানখযে ৰিমুত্তো, তথাগতো অরহতি পূরল়াসং॥
Santo upādānakhaye vimutto, tathāgato arahati pūraḷāsaṃ.
৪৮০.
480.
‘‘সংযোজনং জাতিখযন্তদস্সী, যোপানুদি রাগপথং অসেসং।
‘‘Saṃyojanaṃ jātikhayantadassī, yopānudi rāgapathaṃ asesaṃ;
সুদ্ধো নিদোসো ৰিমলো অকাচো 11, তথাগতো অরহতি পূরল়াসং॥
Suddho nidoso vimalo akāco 12, tathāgato arahati pūraḷāsaṃ.
৪৮১.
481.
‘‘যো অত্তনো অত্তানং 13 নানুপস্সতি, সমাহিতো উজ্জুগতো ঠিতত্তো।
‘‘Yo attano attānaṃ 14 nānupassati, samāhito ujjugato ṭhitatto;
স ৰে অনেজো অখিলো অকঙ্খো, তথাগতো অরহতি পূরল়াসং॥
Sa ve anejo akhilo akaṅkho, tathāgato arahati pūraḷāsaṃ.
৪৮২.
482.
‘‘মোহন্তরা যস্স ন সন্তি কেচি, সব্বেসু ধম্মেসু চ ঞাণদস্সী।
‘‘Mohantarā yassa na santi keci, sabbesu dhammesu ca ñāṇadassī;
সরীরঞ্চ অন্তিমং ধারেতি, পত্তো চ সম্বোধিমনুত্তরং সিৰং।
Sarīrañca antimaṃ dhāreti, patto ca sambodhimanuttaraṃ sivaṃ;
এত্তাৰতা যক্খস্স সুদ্ধি, তথাগতো অরহতি পূরল়াসং’’॥
Ettāvatā yakkhassa suddhi, tathāgato arahati pūraḷāsaṃ’’.
৪৮৩.
483.
‘‘হুতঞ্চ 15 ময্হং হুতমত্থু সচ্চং, যং তাদিসং ৰেদগুনং অলত্থং।
‘‘Hutañca 16 mayhaṃ hutamatthu saccaṃ, yaṃ tādisaṃ vedagunaṃ alatthaṃ;
ব্রহ্মা হি সক্খি পটিগণ্হাতু মে ভগৰা, ভুঞ্জতু মে ভগৰা পূরল়াসং’’॥
Brahmā hi sakkhi paṭigaṇhātu me bhagavā, bhuñjatu me bhagavā pūraḷāsaṃ’’.
৪৮৪.
484.
‘‘গাথাভিগীতং মে অভোজনেয্যং, সম্পস্সতং ব্রাহ্মণ নেস ধম্মো।
‘‘Gāthābhigītaṃ me abhojaneyyaṃ, sampassataṃ brāhmaṇa nesa dhammo;
গাথাভিগীতং পনুদন্তি বুদ্ধা, ধম্মে সতী ব্রাহ্মণ ৰুত্তিরেসা॥
Gāthābhigītaṃ panudanti buddhā, dhamme satī brāhmaṇa vuttiresā.
৪৮৫.
485.
‘‘অঞ্ঞেন চ কেৰলিনং মহেসিং, খীণাসৰং কুক্কুচ্চৰূপসন্তং।
‘‘Aññena ca kevalinaṃ mahesiṃ, khīṇāsavaṃ kukkuccavūpasantaṃ;
অন্নেন পানেন উপট্ঠহস্সু, খেত্তঞ্হি তং পুঞ্ঞপেক্খস্স হোতি’’॥
Annena pānena upaṭṭhahassu, khettañhi taṃ puññapekkhassa hoti’’.
৪৮৬.
486.
‘‘সাধাহং ভগৰা তথা ৰিজঞ্ঞং, যো দক্খিণং ভুঞ্জেয্য মাদিসস্স।
‘‘Sādhāhaṃ bhagavā tathā vijaññaṃ, yo dakkhiṇaṃ bhuñjeyya mādisassa;
যং যঞ্ঞকালে পরিযেসমানো, পপ্পুয্য তৰ সাসনং’’॥
Yaṃ yaññakāle pariyesamāno, pappuyya tava sāsanaṃ’’.
৪৮৭.
487.
‘‘সারম্ভা যস্স ৰিগতা, চিত্তং যস্স অনাৰিলং।
‘‘Sārambhā yassa vigatā, cittaṃ yassa anāvilaṃ;
ৰিপ্পমুত্তো চ কামেহি, থিনং যস্স পনূদিতং॥
Vippamutto ca kāmehi, thinaṃ yassa panūditaṃ.
৪৮৮.
488.
‘‘সীমন্তানং ৰিনেতারং, জাতিমরণকোৰিদং।
‘‘Sīmantānaṃ vinetāraṃ, jātimaraṇakovidaṃ;
মুনিং মোনেয্যসম্পন্নং, তাদিসং যঞ্ঞমাগতং॥
Muniṃ moneyyasampannaṃ, tādisaṃ yaññamāgataṃ.
৪৮৯.
489.
পূজেথ অন্নপানেন, এৰং ইজ্ঝন্তি দক্খিণা॥
Pūjetha annapānena, evaṃ ijjhanti dakkhiṇā.
৪৯০.
490.
‘‘বুদ্ধো ভৰং অরহতি পূরল়াসং, পুঞ্ঞখেত্তমনুত্তরং।
‘‘Buddho bhavaṃ arahati pūraḷāsaṃ, puññakhettamanuttaraṃ;
আযাগো সব্বলোকস্স, ভোতো দিন্নং মহপ্ফল’’ন্তি॥
Āyāgo sabbalokassa, bhoto dinnaṃ mahapphala’’nti.
অথ খো সুন্দরিকভারদ্ৰাজো ব্রাহ্মণো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম, অভিক্কন্তং, ভো গোতম! সেয্যথাপি, ভো গোতম, নিক্কুজ্জিতং ৰা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৰা ৰিৰরেয্য, মূল়্হস্স ৰা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকারে ৰা তেলপজ্জোতং ধারেয্য – চক্খুমন্তো রূপানি দক্খন্তীতি; এৰমেৰং ভোতা গোতমেন অনেকপরিযাযেন ধম্মো পকাসিতো। এসাহং ভৰন্তং গোতমং সরণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ। লভেয্যাহং ভোতো গোতমস্স সন্তিকে পব্বজ্জং, লভেয্যং উপসম্পদ’’ন্তি। অলত্থ খো সুন্দরিকভারদ্ৰাজো ব্রাহ্মণো…পে॰… অরহতং অহোসীতি।
Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti. Alattha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo…pe… arahataṃ ahosīti.
সুন্দরিকভারদ্ৰাজসুত্তং চতুত্থং নিট্ঠিতং।
Sundarikabhāradvājasuttaṃ catutthaṃ niṭṭhitaṃ.
Footnotes:
Related texts:
অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / খুদ্দকনিকায (অট্ঠকথা) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / সুত্তনিপাত-অট্ঠকথা • Suttanipāta-aṭṭhakathā / ৪. পূরল়াসসুত্ত-(সুন্দরিকভারদ্ৰাজসুত্ত)-ৰণ্ণনা • 4. Pūraḷāsasutta-(sundarikabhāradvājasutta)-vaṇṇanā
