Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / সুত্তনিপাতপাল়ি • Suttanipātapāḷi

৫. মাঘসুত্তং

5. Māghasuttaṃ

এৰং মে সুতং – এক সমযং ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি গিজ্ঝকূটে পব্বতে। অথ খো মাঘো মাণৰো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতা সদ্ধিং সম্মোদি। সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি। একমন্তং নিসিন্নো খো মাঘো মাণৰো ভগৰন্তং এতদৰোচ –

Evaṃ me sutaṃ – eka samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho māgho māṇavo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho māgho māṇavo bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘অহঞ্হি, ভো গোতম, দাযকো দানপতি ৰদঞ্ঞূ যাচযোগো; ধম্মেন ভোগে পরিযেসামি; ধম্মেন ভোগে পরিযেসিত্ৰা ধম্মলদ্ধেহি ভোগেহি ধম্মাধিগতেহি একস্সপি দদামি দ্ৰিন্নম্পি তিণ্ণম্পি চতুন্নম্পি পঞ্চন্নম্পি ছন্নম্পি সত্তন্নম্পি অট্ঠন্নম্পি নৰন্নম্পি দসন্নম্পি দদামি, ৰীসাযপি তিংসাযপি চত্তালীসাযপি পঞ্ঞাসাযপি দদামি, সতস্সপি দদামি, ভিয্যোপি দদামি। কচ্চাহং, ভো গোতম, এৰং দদন্তো এৰং যজন্তো বহুং পুঞ্ঞং পসৰামী’’তি ?

‘‘Ahañhi, bho gotama, dāyako dānapati vadaññū yācayogo; dhammena bhoge pariyesāmi; dhammena bhoge pariyesitvā dhammaladdhehi bhogehi dhammādhigatehi ekassapi dadāmi dvinnampi tiṇṇampi catunnampi pañcannampi channampi sattannampi aṭṭhannampi navannampi dasannampi dadāmi, vīsāyapi tiṃsāyapi cattālīsāyapi paññāsāyapi dadāmi, satassapi dadāmi, bhiyyopi dadāmi. Kaccāhaṃ, bho gotama, evaṃ dadanto evaṃ yajanto bahuṃ puññaṃ pasavāmī’’ti ?

‘‘তগ্ঘ ত্ৰং, মাণৰ, এৰং দদন্তো এৰং যজন্তো বহুং পুঞ্ঞং পসৰসি। যো খো, মাণৰ, দাযকো দানপতি ৰদঞ্ঞূ যাচযোগো; ধম্মেন ভোগে পরিযেসতি; ধম্মেন ভোগে পরিযেসিত্ৰা ধম্মলদ্ধেহি ভোগেহি ধম্মাধিগতেহি একস্সপি দদাতি…পে॰… সতস্সপি দদাতি, ভিয্যোপি দদাতি, বহুং সো পুঞ্ঞং পসৰতী’’তি। অথ খো মাঘো মাণৰো ভগৰন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘Taggha tvaṃ, māṇava, evaṃ dadanto evaṃ yajanto bahuṃ puññaṃ pasavasi. Yo kho, māṇava, dāyako dānapati vadaññū yācayogo; dhammena bhoge pariyesati; dhammena bhoge pariyesitvā dhammaladdhehi bhogehi dhammādhigatehi ekassapi dadāti…pe… satassapi dadāti, bhiyyopi dadāti, bahuṃ so puññaṃ pasavatī’’ti. Atha kho māgho māṇavo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

৪৯১.

491.

‘‘পুচ্ছামহং গোতমং ৰদঞ্ঞুং, (ইতি মাঘো মাণৰো)

‘‘Pucchāmahaṃ gotamaṃ vadaññuṃ, (iti māgho māṇavo)

কাসাযৰাসিং অগহং 1 চরন্তং।

Kāsāyavāsiṃ agahaṃ 2 carantaṃ;

যো যাচযোগো দানপতি 3 গহট্ঠো, পুঞ্ঞত্থিকো 4 যজতি পুঞ্ঞপেক্খো।

Yo yācayogo dānapati 5 gahaṭṭho, puññatthiko 6 yajati puññapekkho;

দদং পরেসং ইধ অন্নপানং, কথং হুতং যজমানস্স সুজ্ঝে’’॥

Dadaṃ paresaṃ idha annapānaṃ, kathaṃ hutaṃ yajamānassa sujjhe’’.

৪৯২.

492.

‘‘যো যাচযোগো দানপতি গহট্ঠো, (মাঘাতি ভগৰা)

‘‘Yo yācayogo dānapati gahaṭṭho, (māghāti bhagavā)

পুঞ্ঞত্থিকো যজতি পুঞ্ঞপেক্খো।

Puññatthiko yajati puññapekkho;

দদং পরেসং ইধ অন্নপানং, আরাধযে দক্খিণেয্যেভি তাদি’’॥

Dadaṃ paresaṃ idha annapānaṃ, ārādhaye dakkhiṇeyyebhi tādi’’.

৪৯৩.

493.

‘‘যো যাচযোগো দানপতি গহট্ঠো, (ইতি মাঘো মাণৰো)

‘‘Yo yācayogo dānapati gahaṭṭho, (iti māgho māṇavo)

পুঞ্ঞত্থিকো যজতি পুঞ্ঞপেক্খো।

Puññatthiko yajati puññapekkho;

দদং পরেসং ইধ অন্নপানং, অক্খাহি মে ভগৰা দক্খিণেয্যে’’॥

Dadaṃ paresaṃ idha annapānaṃ, akkhāhi me bhagavā dakkhiṇeyye’’.

৪৯৪.

494.

‘‘যে ৰে অসত্তা 7 ৰিচরন্তি লোকে, অকিঞ্চনা কেৰলিনো যতত্তা।

‘‘Ye ve asattā 8 vicaranti loke, akiñcanā kevalino yatattā;

কালেন তেসু হব্যং পৰেচ্ছে, যো ব্রাহ্মণো পুঞ্ঞপেক্খো যজেথ॥

Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha.

৪৯৫.

495.

‘‘যে সব্বসংযোজনবন্ধনচ্ছিদা, দন্তা ৰিমুত্তা অনীঘা নিরাসা।

‘‘Ye sabbasaṃyojanabandhanacchidā, dantā vimuttā anīghā nirāsā;

কালেন তেসু হব্যং পৰেচ্ছে, যো ব্রাহ্মণো পুঞ্ঞপেক্খো যজেথ॥

Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha.

৪৯৬.

496.

‘‘যে সব্বসংযোজনৰিপ্পমুত্তা, দন্তা ৰিমুত্তা অনীঘা নিরাসা।

‘‘Ye sabbasaṃyojanavippamuttā, dantā vimuttā anīghā nirāsā;

কালেন তেসু হব্যং পৰেচ্ছে, যো ব্রাহ্মণো পুঞ্ঞপেক্খো যজেথ॥

Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha.

৪৯৭.

497.

‘‘রাগঞ্চ দোসঞ্চ পহায মোহং, খীণাসৰা ৰূসিতব্রহ্মচরিযা।

‘‘Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ, khīṇāsavā vūsitabrahmacariyā;

কালেন তেসু হব্যং পৰেচ্ছে, যো ব্রাহ্মণো পুঞ্ঞপেক্খো যজেথ॥

Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha.

৪৯৮.

498.

‘‘যেসু ন মাযা ৰসতি ন মানো, খীণাসৰা ৰূসিতব্রহ্মচরিযা।

‘‘Yesu na māyā vasati na māno, khīṇāsavā vūsitabrahmacariyā;

কালেন তেসু হব্যং পৰেচ্ছে, যো ব্রাহ্মণো পুঞ্ঞপেক্খো যজেথ॥

Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha.

৪৯৯.

499.

‘‘যে ৰীতলোভা অমমা নিরাসা, খীণাসৰা ৰূসিতব্রহ্মচরিযা।

‘‘Ye vītalobhā amamā nirāsā, khīṇāsavā vūsitabrahmacariyā;

কালেন তেসু হব্যং পৰেচ্ছে, যো ব্রাহ্মণো পুঞ্ঞপেক্খো যজেথ॥

Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha.

৫০০.

500.

‘‘যে ৰে ন তণ্হাসু উপাতিপন্না, ৰিতরেয্য ওঘং অমমা চরন্তি।

‘‘Ye ve na taṇhāsu upātipannā, vitareyya oghaṃ amamā caranti;

কালেন তেসু হব্যং পৰেচ্ছে, যো ব্রাহ্মণো পুঞ্ঞপেক্খো যজেথ॥

Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha.

৫০১.

501.

‘‘যেসং তণ্হা নত্থি কুহিঞ্চি লোকে, ভৰাভৰায ইধ ৰা হুরং ৰা।

‘‘Yesaṃ taṇhā natthi kuhiñci loke, bhavābhavāya idha vā huraṃ vā;

কালেন তেসু হব্যং পৰেচ্ছে, যো ব্রাহ্মণো পুঞ্ঞপেক্খো যজেথ॥

Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha.

৫০২.

502.

‘‘যে কামে হিত্ৰা অগহা চরন্তি, সুসঞ্ঞতত্তা তসরংৰ উজ্জুং।

‘‘Ye kāme hitvā agahā caranti, susaññatattā tasaraṃva ujjuṃ;

কালেন তেসু হব্যং পৰেচ্ছে, যো ব্রাহ্মণো পুঞ্ঞপেক্খো যজেথ॥

Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha.

৫০৩.

503.

‘‘যে ৰীতরাগা সুসমাহিতিন্দ্রিযা, চন্দোৰ রাহুগ্গহণা পমুত্তা।

‘‘Ye vītarāgā susamāhitindriyā, candova rāhuggahaṇā pamuttā;

কালেন তেসু হব্যং পৰেচ্ছে, যো ব্রাহ্মণো পুঞ্ঞপেক্খো যজেথ॥

Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha.

৫০৪.

504.

‘‘সমিতাৰিনো ৰীতরাগা অকোপা, যেসং গতী নত্থিধ ৰিপ্পহায।

‘‘Samitāvino vītarāgā akopā, yesaṃ gatī natthidha vippahāya;

কালেন তেসু হব্যং পৰেচ্ছে, যো ব্রাহ্মণো পুঞ্ঞপেক্খো যজেথ॥

Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha.

৫০৫.

505.

‘‘জহিত্ৰা জাতিমরণং অসেসং, কথংকথিং সব্বমুপাতিৰত্তা।

‘‘Jahitvā jātimaraṇaṃ asesaṃ, kathaṃkathiṃ sabbamupātivattā;

কালেন তেসু হব্যং পৰেচ্ছে, যো ব্রাহ্মণো পুঞ্ঞপেক্খো যজেথ॥

Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha.

৫০৬.

506.

‘‘যে অত্তদীপা ৰিচরন্তি লোকে, অকিঞ্চনা সব্বধি ৰিপ্পমুত্তা।

‘‘Ye attadīpā vicaranti loke, akiñcanā sabbadhi vippamuttā;

কালেন তেসু হব্যং পৰেচ্ছে, যো ব্রাহ্মণো পুঞ্ঞপেক্খো যজেথ॥

Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha.

৫০৭.

507.

‘‘যে হেত্থ জানন্তি যথা তথা ইদং, অযমন্তিমা নত্থি পুনব্ভৰোতি।

‘‘Ye hettha jānanti yathā tathā idaṃ, ayamantimā natthi punabbhavoti;

কালেন তেসু হব্যং পৰেচ্ছে, যো ব্রাহ্মণো পুঞ্ঞপেক্খো যজেথ॥

Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha.

৫০৮.

508.

‘‘যো ৰেদগূ ঝানরতো সতীমা, সম্বোধিপত্তো সরণং বহূনং।

‘‘Yo vedagū jhānarato satīmā, sambodhipatto saraṇaṃ bahūnaṃ;

কালেন তম্হি হব্যং পৰেচ্ছে, যো ব্রাহ্মণো পুঞ্ঞপেক্খো যজেথ’’॥

Kālena tamhi habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha’’.

৫০৯.

509.

‘‘অদ্ধা অমোঘা মম পুচ্ছনা অহু, অক্খাসি মে ভগৰা দক্খিণেয্যে।

‘‘Addhā amoghā mama pucchanā ahu, akkhāsi me bhagavā dakkhiṇeyye;

ত্ৰঞ্হেত্থ জানাসি যথা তথা ইদং, তথা হি তে ৰিদিতো এস ধম্মো॥

Tvañhettha jānāsi yathā tathā idaṃ, tathā hi te vidito esa dhammo.

৫১০.

510.

‘‘যো যাচযোগো দানপতি গহট্ঠো, (ইতি মাঘো মাণৰো)

‘‘Yo yācayogo dānapati gahaṭṭho, (iti māgho māṇavo)

পুঞ্ঞত্থিকো যজতি পুঞ্ঞপেক্খো।

Puññatthiko yajati puññapekkho;

দদং পরেসং ইধ অন্নপানং,

Dadaṃ paresaṃ idha annapānaṃ,

অক্খাহি মে ভগৰা যঞ্ঞসম্পদং’’॥

Akkhāhi me bhagavā yaññasampadaṃ’’.

৫১১.

511.

‘‘যজস্সু যজমানো মাঘাতি ভগৰা, সব্বত্থ চ ৰিপ্পসাদেহি চিত্তং।

‘‘Yajassu yajamāno māghāti bhagavā, sabbattha ca vippasādehi cittaṃ;

আরম্মণং যজমানস্স যঞ্ঞো, এত্থপ্পতিট্ঠায জহাতি দোসং॥

Ārammaṇaṃ yajamānassa yañño, etthappatiṭṭhāya jahāti dosaṃ.

৫১২.

512.

‘‘সো ৰীতরাগো পৰিনেয্য দোসং, মেত্তং চিত্তং ভাৰযমপ্পমাণং।

‘‘So vītarāgo pavineyya dosaṃ, mettaṃ cittaṃ bhāvayamappamāṇaṃ;

রত্তিন্দিৰং সততমপ্পমত্তো, সব্বা দিসা ফরতি অপ্পমঞ্ঞং’’॥

Rattindivaṃ satatamappamatto, sabbā disā pharati appamaññaṃ’’.

৫১৩.

513.

‘‘কো সুজ্ঝতি মুচ্চতি বজ্ঝতী চ, কেনত্তনা গচ্ছতি 9 ব্রহ্মলোকং।

‘‘Ko sujjhati muccati bajjhatī ca, kenattanā gacchati 10 brahmalokaṃ;

অজানতো মে মুনি ব্রূহি পুট্ঠো, ভগৰা হি মে সক্খি ব্রহ্মজ্জদিট্ঠো।

Ajānato me muni brūhi puṭṭho, bhagavā hi me sakkhi brahmajjadiṭṭho;

তুৰঞ্হি নো ব্রহ্মসমোসি সচ্চং, কথং উপপজ্জতি ব্রহ্মলোকং জুতিম’’॥

Tuvañhi no brahmasamosi saccaṃ, kathaṃ upapajjati brahmalokaṃ jutima’’.

৫১৪.

514.

‘‘যো যজতি তিৰিধং যঞ্ঞসম্পদং, (মাঘাতি ভগৰা)

‘‘Yo yajati tividhaṃ yaññasampadaṃ, (māghāti bhagavā)

আরাধযে দক্খিণেয্যেভি তাদি।

Ārādhaye dakkhiṇeyyebhi tādi;

এৰং যজিত্ৰা সম্মা যাচযোগো,

Evaṃ yajitvā sammā yācayogo,

উপপজ্জতি ব্রহ্মলোকন্তি ব্রূমী’’তি॥

Upapajjati brahmalokanti brūmī’’ti.

এৰং ৰুত্তে, মাঘো মাণৰো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম…পে॰… অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সরণং গত’’ন্তি।

Evaṃ vutte, māgho māṇavo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

মাঘসুত্তং পঞ্চমং নিট্ঠিতং।

Māghasuttaṃ pañcamaṃ niṭṭhitaṃ.







Footnotes:
1. অগিহং (সী॰), অগেহং (পী॰)
2. agihaṃ (sī.), agehaṃ (pī.)
3. দানপতী (সী॰ স্যা॰ পী॰)
4. পুঞ্ঞপেখো (সী॰ পী॰ ক॰)
5. dānapatī (sī. syā. pī.)
6. puññapekho (sī. pī. ka.)
7. অলগ্গা (স্যা॰)
8. alaggā (syā.)
9. কেনত্থেনা গচ্ছতি (ক॰)
10. kenatthenā gacchati (ka.)



Related texts:



অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / খুদ্দকনিকায (অট্ঠকথা) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / সুত্তনিপাত-অট্ঠকথা • Suttanipāta-aṭṭhakathā / ৫. মাঘসুত্তৰণ্ণনা • 5. Māghasuttavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact