| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಥೇರೀಗಾಥಾಪಾಳಿ • Therīgāthāpāḷi |
೧೬. ಮಹಾನಿಪಾತೋ
16. Mahānipāto
೧. ಸುಮೇಧಾಥೇರೀಗಾಥಾ
1. Sumedhātherīgāthā
೪೫೦.
450.
ಮನ್ತಾವತಿಯಾ ನಗರೇ, ರಞ್ಞೋ ಕೋಞ್ಚಸ್ಸ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ।
Mantāvatiyā nagare, rañño koñcassa aggamahesiyā;
ಧೀತಾ ಆಸಿಂ ಸುಮೇಧಾ, ಪಸಾದಿತಾ ಸಾಸನಕರೇಹಿ॥
Dhītā āsiṃ sumedhā, pasāditā sāsanakarehi.
೪೫೧.
451.
ಸೀಲವತೀ ಚಿತ್ತಕಥಾ, ಬಹುಸ್ಸುತಾ ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ ವಿನೀತಾ।
Sīlavatī cittakathā, bahussutā buddhasāsane vinītā;
ಮಾತಾಪಿತರೋ ಉಪಗಮ್ಮ, ಭಣತಿ ‘‘ಉಭಯೋ ನಿಸಾಮೇಥ॥
Mātāpitaro upagamma, bhaṇati ‘‘ubhayo nisāmetha.
೪೫೨.
452.
‘‘ನಿಬ್ಬಾನಾಭಿರತಾಹಂ, ಅಸಸ್ಸತಂ ಭವಗತಂ ಯದಿಪಿ ದಿಬ್ಬಂ।
‘‘Nibbānābhiratāhaṃ, asassataṃ bhavagataṃ yadipi dibbaṃ;
೪೫೩.
453.
‘‘ಕಾಮಾ ಕಟುಕಾ ಆಸೀವಿಸೂಪಮಾ, ಯೇಸು ಮುಚ್ಛಿತಾ ಬಾಲಾ।
‘‘Kāmā kaṭukā āsīvisūpamā, yesu mucchitā bālā;
ತೇ ದೀಘರತ್ತಂ ನಿರಯೇ, ಸಮಪ್ಪಿತಾ ಹಞ್ಞನ್ತೇ ದುಕ್ಖಿತಾ 3॥
Te dīgharattaṃ niraye, samappitā haññante dukkhitā 4.
೪೫೪.
454.
‘‘ಸೋಚನ್ತಿ ಪಾಪಕಮ್ಮಾ, ವಿನಿಪಾತೇ ಪಾಪವದ್ಧಿನೋ ಸದಾ।
‘‘Socanti pāpakammā, vinipāte pāpavaddhino sadā;
ಕಾಯೇನ ಚ ವಾಚಾಯ ಚ, ಮನಸಾ ಚ ಅಸಂವುತಾ ಬಾಲಾ॥
Kāyena ca vācāya ca, manasā ca asaṃvutā bālā.
೪೫೫.
455.
‘‘ಬಾಲಾ ತೇ ದುಪ್ಪಞ್ಞಾ, ಅಚೇತನಾ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋರುದ್ಧಾ।
‘‘Bālā te duppaññā, acetanā dukkhasamudayoruddhā;
ದೇಸನ್ತೇ ಅಜಾನನ್ತಾ, ನ ಬುಜ್ಝರೇ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ॥
Desante ajānantā, na bujjhare ariyasaccāni.
೪೫೬.
456.
‘‘ಸಚ್ಚಾನಿ ಅಮ್ಮ ಬುದ್ಧವರದೇಸಿತಾನಿ, ತೇ ಬಹುತರಾ ಅಜಾನನ್ತಾ ಯೇ।
‘‘Saccāni amma buddhavaradesitāni, te bahutarā ajānantā ye;
ಅಭಿನನ್ದನ್ತಿ ಭವಗತಂ, ಪಿಹೇನ್ತಿ ದೇವೇಸು ಉಪಪತ್ತಿಂ॥
Abhinandanti bhavagataṃ, pihenti devesu upapattiṃ.
೪೫೭.
457.
‘‘ದೇವೇಸುಪಿ ಉಪಪತ್ತಿ, ಅಸಸ್ಸತಾ ಭವಗತೇ ಅನಿಚ್ಚಮ್ಹಿ।
‘‘Devesupi upapatti, asassatā bhavagate aniccamhi;
ನ ಚ ಸನ್ತಸನ್ತಿ ಬಾಲಾ, ಪುನಪ್ಪುನಂ ಜಾಯಿತಬ್ಬಸ್ಸ॥
Na ca santasanti bālā, punappunaṃ jāyitabbassa.
೪೫೮.
458.
‘‘ಚತ್ತಾರೋ ವಿನಿಪಾತಾ, ದುವೇ 5 ಚ ಗತಿಯೋ ಕಥಞ್ಚಿ ಲಬ್ಭನ್ತಿ।
‘‘Cattāro vinipātā, duve 6 ca gatiyo kathañci labbhanti;
ನ ಚ ವಿನಿಪಾತಗತಾನಂ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಅತ್ಥಿ ನಿರಯೇಸು॥
Na ca vinipātagatānaṃ, pabbajjā atthi nirayesu.
೪೫೯.
459.
‘‘ಅನುಜಾನಾಥ ಮಂ ಉಭಯೋ, ಪಬ್ಬಜಿತುಂ ದಸಬಲಸ್ಸ ಪಾವಚನೇ।
‘‘Anujānātha maṃ ubhayo, pabbajituṃ dasabalassa pāvacane;
ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕಾ ಘಟಿಸ್ಸಂ, ಜಾತಿಮರಣಪ್ಪಹಾನಾಯ॥
Appossukkā ghaṭissaṃ, jātimaraṇappahānāya.
೪೬೦.
460.
ಭವತಣ್ಹಾಯ ನಿರೋಧಾ, ಅನುಜಾನಾಥ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಿ॥
Bhavataṇhāya nirodhā, anujānātha pabbajissāmi.
೪೬೧.
461.
‘‘ಬುದ್ಧಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೋ ವಿವಜ್ಜಿತೋ, ಅಕ್ಖಣೋ ಖಣೋ ಲದ್ಧೋ।
‘‘Buddhānaṃ uppādo vivajjito, akkhaṇo khaṇo laddho;
ಸೀಲಾನಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಯಾವಜೀವಂ ನ ದೂಸೇಯ್ಯಂ’’॥
Sīlāni brahmacariyaṃ, yāvajīvaṃ na dūseyyaṃ’’.
೪೬೨.
462.
ಏವಂ ಭಣತಿ ಸುಮೇಧಾ, ಮಾತಾಪಿತರೋ ‘‘ನ ತಾವ ಆಹಾರಂ।
Evaṃ bhaṇati sumedhā, mātāpitaro ‘‘na tāva āhāraṃ;
೪೬೩.
463.
ಮಾತಾ ದುಕ್ಖಿತಾ ರೋದತಿ ಪಿತಾ ಚ, ಅಸ್ಸಾ ಸಬ್ಬಸೋ ಸಮಭಿಹತೋ।
Mātā dukkhitā rodati pitā ca, assā sabbaso samabhihato;
ಘಟೇನ್ತಿ ಸಞ್ಞಾಪೇತುಂ, ಪಾಸಾದತಲೇ ಛಮಾಪತಿತಂ॥
Ghaṭenti saññāpetuṃ, pāsādatale chamāpatitaṃ.
೪೬೪.
464.
‘‘ಉಟ್ಠೇಹಿ ಪುತ್ತಕ ಕಿಂ ಸೋಚಿತೇನ, ದಿನ್ನಾಸಿ ವಾರಣವತಿಮ್ಹಿ।
‘‘Uṭṭhehi puttaka kiṃ socitena, dinnāsi vāraṇavatimhi;
೪೬೫.
465.
‘‘ಅಗ್ಗಮಹೇಸೀ ಭವಿಸ್ಸಸಿ, ಅನಿಕರತ್ತಸ್ಸ ರಾಜಿನೋ ಭರಿಯಾ।
‘‘Aggamahesī bhavissasi, anikarattassa rājino bhariyā;
ಸೀಲಾನಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ದುಕ್ಕರಾ ಪುತ್ತಕ॥
Sīlāni brahmacariyaṃ, pabbajjā dukkarā puttaka.
೪೬೬.
466.
‘‘ರಜ್ಜೇ ಆಣಾಧನಮಿಸ್ಸರಿಯಂ, ಭೋಗಾ ಸುಖಾ ದಹರಿಕಾಸಿ।
‘‘Rajje āṇādhanamissariyaṃ, bhogā sukhā daharikāsi;
ಭುಞ್ಜಾಹಿ ಕಾಮಭೋಗೇ, ವಾರೇಯ್ಯಂ ಹೋತು ತೇ ಪುತ್ತ’’॥
Bhuñjāhi kāmabhoge, vāreyyaṃ hotu te putta’’.
೪೬೭.
467.
ಅಥ ನೇ ಭಣತಿ ಸುಮೇಧಾ, ‘‘ಮಾ ಏದಿಸಿಕಾನಿ ಭವಗತಮಸಾರಂ।
Atha ne bhaṇati sumedhā, ‘‘mā edisikāni bhavagatamasāraṃ;
ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ವಾ ಹೋಹಿತಿ, ಮರಣಂ ವಾ ಮೇ ನ ಚೇವ ವಾರೇಯ್ಯಂ॥
Pabbajjā vā hohiti, maraṇaṃ vā me na ceva vāreyyaṃ.
೪೬೮.
468.
‘‘ಕಿಮಿವ ಪೂತಿಕಾಯಮಸುಚಿಂ, ಸವನಗನ್ಧಂ ಭಯಾನಕಂ ಕುಣಪಂ।
‘‘Kimiva pūtikāyamasuciṃ, savanagandhaṃ bhayānakaṃ kuṇapaṃ;
ಅಭಿಸಂವಿಸೇಯ್ಯಂ ಭಸ್ತಂ, ಅಸಕಿಂ ಪಗ್ಘರಿತಂ ಅಸುಚಿಪುಣ್ಣಂ॥
Abhisaṃviseyyaṃ bhastaṃ, asakiṃ paggharitaṃ asucipuṇṇaṃ.
೪೬೯.
469.
‘‘ಕಿಮಿವ ತಾಹಂ ಜಾನನ್ತೀ, ವಿಕುಲಕಂ ಮಂಸಸೋಣಿತುಪಲಿತ್ತಂ।
‘‘Kimiva tāhaṃ jānantī, vikulakaṃ maṃsasoṇitupalittaṃ;
ಕಿಮಿಕುಲಾಲಯಂ ಸಕುಣಭತ್ತಂ, ಕಳೇವರಂ ಕಿಸ್ಸ ದಿಯ್ಯತಿ॥
Kimikulālayaṃ sakuṇabhattaṃ, kaḷevaraṃ kissa diyyati.
೪೭೦.
470.
‘‘ನಿಬ್ಬುಯ್ಹತಿ ಸುಸಾನಂ, ಅಚಿರಂ ಕಾಯೋ ಅಪೇತವಿಞ್ಞಾಣೋ।
‘‘Nibbuyhati susānaṃ, aciraṃ kāyo apetaviññāṇo;
೪೭೧.
471.
ನಿಯಕಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ, ಕಿಂ ಪನ ಸಾಧಾರಣಾ ಜನತಾ॥
Niyakā mātāpitaro, kiṃ pana sādhāraṇā janatā.
೪೭೨.
472.
‘‘ಅಜ್ಝೋಸಿತಾ ಅಸಾರೇ, ಕಳೇವರೇ ಅಟ್ಠಿನ್ಹಾರುಸಙ್ಘಾತೇ।
‘‘Ajjhositā asāre, kaḷevare aṭṭhinhārusaṅghāte;
೪೭೩.
473.
‘‘ಯೋ ನಂ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ, ಅಬ್ಭನ್ತರಮಸ್ಸ ಬಾಹಿರಂ ಕಯಿರಾ ।
‘‘Yo naṃ vinibbhujitvā, abbhantaramassa bāhiraṃ kayirā ;
ಗನ್ಧಸ್ಸ ಅಸಹಮಾನಾ, ಸಕಾಪಿ ಮಾತಾ ಜಿಗುಚ್ಛೇಯ್ಯ॥
Gandhassa asahamānā, sakāpi mātā jiguccheyya.
೪೭೪.
474.
‘‘ಖನ್ಧಧಾತುಆಯತನಂ, ಸಙ್ಖತಂ ಜಾತಿಮೂಲಕಂ ದುಕ್ಖಂ।
‘‘Khandhadhātuāyatanaṃ, saṅkhataṃ jātimūlakaṃ dukkhaṃ;
ಯೋನಿಸೋ ಅನುವಿಚಿನನ್ತೀ, ವಾರೇಯ್ಯಂ ಕಿಸ್ಸ ಇಚ್ಛೇಯ್ಯಂ॥
Yoniso anuvicinantī, vāreyyaṃ kissa iccheyyaṃ.
೪೭೫.
475.
‘‘ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ತಿಸತ್ತಿ, ಸತಾನಿ ನವನವಾ ಪತೇಯ್ಯುಂ ಕಾಯಮ್ಹಿ।
‘‘Divase divase tisatti, satāni navanavā pateyyuṃ kāyamhi;
ವಸ್ಸಸತಮ್ಪಿ ಚ ಘಾತೋ, ಸೇಯ್ಯೋ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚೇವಂ ಖಯೋ॥
Vassasatampi ca ghāto, seyyo dukkhassa cevaṃ khayo.
೪೭೬.
476.
‘‘ಅಜ್ಝುಪಗಚ್ಛೇ ಘಾತಂ, ಯೋ ವಿಞ್ಞಾಯೇವಂ ಸತ್ಥುನೋ ವಚನಂ।
‘‘Ajjhupagacche ghātaṃ, yo viññāyevaṃ satthuno vacanaṃ;
೪೭೭.
477.
‘‘ದೇವೇಸು ಮನುಸ್ಸೇಸು ಚ, ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಅಸುರಕಾಯೇ।
‘‘Devesu manussesu ca, tiracchānayoniyā asurakāye;
ಪೇತೇಸು ಚ ನಿರಯೇಸು ಚ, ಅಪರಿಮಿತಾ ದಿಸ್ಸರೇ ಘಾತಾ॥
Petesu ca nirayesu ca, aparimitā dissare ghātā.
೪೭೮.
478.
‘‘ಘಾತಾ ನಿರಯೇಸು ಬಹೂ, ವಿನಿಪಾತಗತಸ್ಸ ಪೀಳಿಯಮಾನಸ್ಸ 23।
‘‘Ghātā nirayesu bahū, vinipātagatassa pīḷiyamānassa 24;
ದೇವೇಸುಪಿ ಅತ್ತಾಣಂ, ನಿಬ್ಬಾನಸುಖಾ ಪರಂ ನತ್ಥಿ॥
Devesupi attāṇaṃ, nibbānasukhā paraṃ natthi.
೪೭೯.
479.
‘‘ಪತ್ತಾ ತೇ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ಯೇ ಯುತ್ತಾ ದಸಬಲಸ್ಸ ಪಾವಚನೇ।
‘‘Pattā te nibbānaṃ, ye yuttā dasabalassa pāvacane;
ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕಾ ಘಟೇನ್ತಿ, ಜಾತಿಮರಣಪ್ಪಹಾನಾಯ॥
Appossukkā ghaṭenti, jātimaraṇappahānāya.
೪೮೦.
480.
‘‘ಅಜ್ಜೇವ ತಾತಭಿನಿಕ್ಖಮಿಸ್ಸಂ, ಭೋಗೇಹಿ ಕಿಂ ಅಸಾರೇಹಿ।
‘‘Ajjeva tātabhinikkhamissaṃ, bhogehi kiṃ asārehi;
ನಿಬ್ಬಿನ್ನಾ ಮೇ ಕಾಮಾ, ವನ್ತಸಮಾ ತಾಲವತ್ಥುಕತಾ’’॥
Nibbinnā me kāmā, vantasamā tālavatthukatā’’.
೪೮೧.
481.
ಸಾ ಚೇವಂ ಭಣತಿ ಪಿತರಮನೀಕರತ್ತೋ ಚ ಯಸ್ಸ ಸಾ ದಿನ್ನಾ।
Sā cevaṃ bhaṇati pitaramanīkaratto ca yassa sā dinnā;
ಉಪಯಾಸಿ ವಾರಣವತೇ, ವಾರೇಯ್ಯಮುಪಟ್ಠಿತೇ ಕಾಲೇ॥
Upayāsi vāraṇavate, vāreyyamupaṭṭhite kāle.
೪೮೨.
482.
ಅಥ ಅಸಿತನಿಚಿತಮುದುಕೇ, ಕೇಸೇ ಖಗ್ಗೇನ ಛಿನ್ದಿಯ ಸುಮೇಧಾ।
Atha asitanicitamuduke, kese khaggena chindiya sumedhā;
೪೮೩.
483.
ಸಾ ಚ ತಹಿಂ ಸಮಾಪನ್ನಾ, ಅನೀಕರತ್ತೋ ಚ ಆಗತೋ ನಗರಂ।
Sā ca tahiṃ samāpannā, anīkaratto ca āgato nagaraṃ;
೪೮೪.
484.
ಸಾ ಚ ಮನಸಿ ಕರೋತಿ, ಅನೀಕರತ್ತೋ ಚ ಆರುಹೀ ತುರಿತಂ।
Sā ca manasi karoti, anīkaratto ca āruhī turitaṃ;
ಮಣಿಕನಕಭೂಸಿತಙ್ಗೋ, ಕತಞ್ಜಲೀ ಯಾಚತಿ ಸುಮೇಧಂ॥
Maṇikanakabhūsitaṅgo, katañjalī yācati sumedhaṃ.
೪೮೫.
485.
‘‘ರಜ್ಜೇ ಆಣಾಧನಮಿಸ್ಸರಿಯಂ, ಭೋಗಾ ಸುಖಾ ದಹರಿಕಾಸಿ।
‘‘Rajje āṇādhanamissariyaṃ, bhogā sukhā daharikāsi;
ಭುಞ್ಜಾಹಿ ಕಾಮಭೋಗೇ, ಕಾಮಸುಖಾ ದುಲ್ಲಭಾ ಲೋಕೇ॥
Bhuñjāhi kāmabhoge, kāmasukhā dullabhā loke.
೪೮೬.
486.
‘‘ನಿಸ್ಸಟ್ಠಂ ತೇ ರಜ್ಜಂ, ಭೋಗೇ ಭುಞ್ಜಸ್ಸು ದೇಹಿ ದಾನಾನಿ।
‘‘Nissaṭṭhaṃ te rajjaṃ, bhoge bhuñjassu dehi dānāni;
೪೮೭.
487.
ತಂ ತಂ ಭಣತಿ ಸುಮೇಧಾ, ಕಾಮೇಹಿ ಅನತ್ಥಿಕಾ ವಿಗತಮೋಹಾ।
Taṃ taṃ bhaṇati sumedhā, kāmehi anatthikā vigatamohā;
‘‘ಮಾ ಕಾಮೇ ಅಭಿನನ್ದಿ, ಕಾಮೇಸ್ವಾದೀನವಂ ಪಸ್ಸ॥
‘‘Mā kāme abhinandi, kāmesvādīnavaṃ passa.
೪೮೮.
488.
‘‘ಚಾತುದ್ದೀಪೋ ರಾಜಾ ಮನ್ಧಾತಾ, ಆಸಿ ಕಾಮಭೋಗಿನ ಮಗ್ಗೋ।
‘‘Cātuddīpo rājā mandhātā, āsi kāmabhogina maggo;
ಅತಿತ್ತೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ, ನ ಚಸ್ಸ ಪರಿಪೂರಿತಾ ಇಚ್ಛಾ॥
Atitto kālaṅkato, na cassa paripūritā icchā.
೪೮೯.
489.
‘‘ಸತ್ತ ರತನಾನಿ ವಸ್ಸೇಯ್ಯ, ವುಟ್ಠಿಮಾ ದಸದಿಸಾ ಸಮನ್ತೇನ।
‘‘Satta ratanāni vasseyya, vuṭṭhimā dasadisā samantena;
ನ ಚತ್ಥಿ ತಿತ್ತಿ ಕಾಮಾನಂ, ಅತಿತ್ತಾವ ಮರನ್ತಿ ನರಾ॥
Na catthi titti kāmānaṃ, atittāva maranti narā.
೪೯೦.
490.
‘‘ಅಸಿಸೂನೂಪಮಾ ಕಾಮಾ, ಕಾಮಾ ಸಪ್ಪಸಿರೋಪಮಾ।
‘‘Asisūnūpamā kāmā, kāmā sappasiropamā;
೪೯೧.
491.
‘‘ಅನಿಚ್ಚಾ ಅದ್ಧುವಾ ಕಾಮಾ, ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಮಹಾವಿಸಾ।
‘‘Aniccā addhuvā kāmā, bahudukkhā mahāvisā;
ಅಯೋಗುಳೋವ ಸನ್ತತ್ತೋ, ಅಘಮೂಲಾ ದುಖಪ್ಫಲಾ॥
Ayoguḷova santatto, aghamūlā dukhapphalā.
೪೯೨.
492.
‘‘ರುಕ್ಖಪ್ಫಲೂಪಮಾ ಕಾಮಾ, ಮಂಸಪೇಸೂಪಮಾ ದುಖಾ।
‘‘Rukkhapphalūpamā kāmā, maṃsapesūpamā dukhā;
ಸುಪಿನೋಪಮಾ ವಞ್ಚನಿಯಾ, ಕಾಮಾ ಯಾಚಿತಕೂಪಮಾ॥
Supinopamā vañcaniyā, kāmā yācitakūpamā.
೪೯೩.
493.
‘‘ಸತ್ತಿಸೂಲೂಪಮಾ ಕಾಮಾ, ರೋಗೋ ಗಣ್ಡೋ ಅಘಂ ನಿಘಂ।
‘‘Sattisūlūpamā kāmā, rogo gaṇḍo aghaṃ nighaṃ;
ಅಙ್ಗಾರಕಾಸುಸದಿಸಾ, ಅಘಮೂಲಂ ಭಯಂ ವಧೋ॥
Aṅgārakāsusadisā, aghamūlaṃ bhayaṃ vadho.
೪೯೪.
494.
‘‘ಏವಂ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಕಾಮಾ, ಅಕ್ಖಾತಾ ಅನ್ತರಾಯಿಕಾ।
‘‘Evaṃ bahudukkhā kāmā, akkhātā antarāyikā;
ಗಚ್ಛಥ ನ ಮೇ ಭಗವತೇ, ವಿಸ್ಸಾಸೋ ಅತ್ಥಿ ಅತ್ತನೋ॥
Gacchatha na me bhagavate, vissāso atthi attano.
೪೯೫.
495.
‘‘ಕಿಂ ಮಮ ಪರೋ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಅತ್ತನೋ ಸೀಸಮ್ಹಿ ಡಯ್ಹಮಾನಮ್ಹಿ।
‘‘Kiṃ mama paro karissati, attano sīsamhi ḍayhamānamhi;
ಅನುಬನ್ಧೇ ಜರಾಮರಣೇ, ತಸ್ಸ ಘಾತಾಯ ಘಟಿತಬ್ಬಂ’’॥
Anubandhe jarāmaraṇe, tassa ghātāya ghaṭitabbaṃ’’.
೪೯೬.
496.
ದ್ವಾರಂ ಅಪಾಪುರಿತ್ವಾನಹಂ 35, ಮಾತಾಪಿತರೋ ಅನೀಕರತ್ತಞ್ಚ।
Dvāraṃ apāpuritvānahaṃ 36, mātāpitaro anīkarattañca;
ದಿಸ್ವಾನ ಛಮಂ ನಿಸಿನ್ನೇ, ರೋದನ್ತೇ ಇದಮವೋಚಂ॥
Disvāna chamaṃ nisinne, rodante idamavocaṃ.
೪೯೭.
497.
‘‘ದೀಘೋ ಬಾಲಾನಂ ಸಂಸಾರೋ, ಪುನಪ್ಪುನಞ್ಚ ರೋದತಂ।
‘‘Dīgho bālānaṃ saṃsāro, punappunañca rodataṃ;
ಅನಮತಗ್ಗೇ ಪಿತು ಮರಣೇ, ಭಾತು ವಧೇ ಅತ್ತನೋ ಚ ವಧೇ॥
Anamatagge pitu maraṇe, bhātu vadhe attano ca vadhe.
೪೯೮.
498.
‘‘ಅಸ್ಸು ಥಞ್ಞಂ ರುಧಿರಂ, ಸಂಸಾರಂ ಅನಮತಗ್ಗತೋ ಸರಥ।
‘‘Assu thaññaṃ rudhiraṃ, saṃsāraṃ anamataggato saratha;
ಸತ್ತಾನಂ ಸಂಸರತಂ, ಸರಾಹಿ ಅಟ್ಠೀನಞ್ಚ ಸನ್ನಿಚಯಂ॥
Sattānaṃ saṃsarataṃ, sarāhi aṭṭhīnañca sannicayaṃ.
೪೯೯.
499.
ಸರ ಏಕಕಪ್ಪಮಟ್ಠೀನಂ, ಸಞ್ಚಯಂ ವಿಪುಲೇನ ಸಮಂ॥
Sara ekakappamaṭṭhīnaṃ, sañcayaṃ vipulena samaṃ.
೫೦೦.
500.
ಕೋಲಟ್ಠಿಮತ್ತಗುಳಿಕಾ, ಮಾತಾ ಮಾತುಸ್ವೇವ ನಪ್ಪಹೋನ್ತಿ॥
Kolaṭṭhimattaguḷikā, mātā mātusveva nappahonti.
೫೦೧.
501.
‘‘ತಿಣಕಟ್ಠಸಾಖಾಪಲಾಸಂ 41, ಉಪನೀತಂ ಅನಮತಗ್ಗತೋ ಸರ।
‘‘Tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ 42, upanītaṃ anamataggato sara;
ಚತುರಙ್ಗುಲಿಕಾ ಘಟಿಕಾ, ಪಿತುಪಿತುಸ್ವೇವ ನಪ್ಪಹೋನ್ತಿ॥
Caturaṅgulikā ghaṭikā, pitupitusveva nappahonti.
೫೦೨.
502.
‘‘ಸರ ಕಾಣಕಚ್ಛಪಂ ಪುಬ್ಬಸಮುದ್ದೇ, ಅಪರತೋ ಚ ಯುಗಛಿದ್ದಂ।
‘‘Sara kāṇakacchapaṃ pubbasamudde, aparato ca yugachiddaṃ;
ಸಿರಂ 43 ತಸ್ಸ ಚ ಪಟಿಮುಕ್ಕಂ, ಮನುಸ್ಸಲಾಭಮ್ಹಿ ಓಪಮ್ಮಂ॥
Siraṃ 44 tassa ca paṭimukkaṃ, manussalābhamhi opammaṃ.
೫೦೩.
503.
‘‘ಸರ ರೂಪಂ ಫೇಣಪಿಣ್ಡೋಪಮಸ್ಸ, ಕಾಯಕಲಿನೋ ಅಸಾರಸ್ಸ।
‘‘Sara rūpaṃ pheṇapiṇḍopamassa, kāyakalino asārassa;
ಖನ್ಧೇ ಪಸ್ಸ ಅನಿಚ್ಚೇ, ಸರಾಹಿ ನಿರಯೇ ಬಹುವಿಘಾತೇ॥
Khandhe passa anicce, sarāhi niraye bahuvighāte.
೫೦೪.
504.
‘‘ಸರ ಕಟಸಿಂ ವಡ್ಢೇನ್ತೇ, ಪುನಪ್ಪುನಂ ತಾಸು ತಾಸು ಜಾತೀಸು।
‘‘Sara kaṭasiṃ vaḍḍhente, punappunaṃ tāsu tāsu jātīsu;
ಸರ ಕುಮ್ಭೀಲಭಯಾನಿ ಚ, ಸರಾಹಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ॥
Sara kumbhīlabhayāni ca, sarāhi cattāri saccāni.
೫೦೫.
505.
‘‘ಅಮತಮ್ಹಿ ವಿಜ್ಜಮಾನೇ, ಕಿಂ ತವ ಪಞ್ಚಕಟುಕೇನ ಪೀತೇನ।
‘‘Amatamhi vijjamāne, kiṃ tava pañcakaṭukena pītena;
ಸಬ್ಬಾ ಹಿ ಕಾಮರತಿಯೋ, ಕಟುಕತರಾ ಪಞ್ಚಕಟುಕೇನ॥
Sabbā hi kāmaratiyo, kaṭukatarā pañcakaṭukena.
೫೦೬.
506.
‘‘ಅಮತಮ್ಹಿ ವಿಜ್ಜಮಾನೇ, ಕಿಂ ತವ ಕಾಮೇಹಿ ಯೇ ಪರಿಳಾಹಾ 45।
‘‘Amatamhi vijjamāne, kiṃ tava kāmehi ye pariḷāhā 46;
ಸಬ್ಬಾ ಹಿ ಕಾಮರತಿಯೋ, ಜಲಿತಾ ಕುಥಿತಾ ಕಮ್ಪಿತಾ ಸನ್ತಾಪಿತಾ॥
Sabbā hi kāmaratiyo, jalitā kuthitā kampitā santāpitā.
೫೦೭.
507.
‘‘ಅಸಪತ್ತಮ್ಹಿ ಸಮಾನೇ, ಕಿಂ ತವ ಕಾಮೇಹಿ ಯೇ ಬಹುಸಪತ್ತಾ।
‘‘Asapattamhi samāne, kiṃ tava kāmehi ye bahusapattā;
ರಾಜಗ್ಗಿಚೋರಉದಕಪ್ಪಿಯೇಹಿ, ಸಾಧಾರಣಾ ಕಾಮಾ ಬಹುಸಪತ್ತಾ॥
Rājaggicoraudakappiyehi, sādhāraṇā kāmā bahusapattā.
೫೦೮.
508.
‘‘ಮೋಕ್ಖಮ್ಹಿ ವಿಜ್ಜಮಾನೇ, ಕಿಂ ತವ ಕಾಮೇಹಿ ಯೇಸು ವಧಬನ್ಧೋ।
‘‘Mokkhamhi vijjamāne, kiṃ tava kāmehi yesu vadhabandho;
ಕಾಮೇಸು ಹಿ ಅಸಕಾಮಾ, ವಧಬನ್ಧದುಖಾನಿ ಅನುಭೋನ್ತಿ॥
Kāmesu hi asakāmā, vadhabandhadukhāni anubhonti.
೫೦೯.
509.
‘‘ಆದೀಪಿತಾ ತಿಣುಕ್ಕಾ, ಗಣ್ಹನ್ತಂ ದಹನ್ತಿ ನೇವ ಮುಞ್ಚನ್ತಂ।
‘‘Ādīpitā tiṇukkā, gaṇhantaṃ dahanti neva muñcantaṃ;
ಉಕ್ಕೋಪಮಾ ಹಿ ಕಾಮಾ, ದಹನ್ತಿ ಯೇ ತೇ ನ ಮುಞ್ಚನ್ತಿ॥
Ukkopamā hi kāmā, dahanti ye te na muñcanti.
೫೧೦.
510.
‘‘ಮಾ ಅಪ್ಪಕಸ್ಸ ಹೇತು, ಕಾಮಸುಖಸ್ಸ ವಿಪುಲಂ ಜಹೀ ಸುಖಂ।
‘‘Mā appakassa hetu, kāmasukhassa vipulaṃ jahī sukhaṃ;
ಮಾ ಪುಥುಲೋಮೋವ ಬಳಿಸಂ, ಗಿಲಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ವಿಹಞ್ಞಸಿ॥
Mā puthulomova baḷisaṃ, gilitvā pacchā vihaññasi.
೫೧೧.
511.
‘‘ಕಾಮಂ ಕಾಮೇಸು ದಮಸ್ಸು, ತಾವ ಸುನಖೋವ ಸಙ್ಖಲಾಬದ್ಧೋ।
‘‘Kāmaṃ kāmesu damassu, tāva sunakhova saṅkhalābaddho;
ಕಾಹಿನ್ತಿ ಖು ತಂ ಕಾಮಾ, ಛಾತಾ ಸುನಖಂವ ಚಣ್ಡಾಲಾ॥
Kāhinti khu taṃ kāmā, chātā sunakhaṃva caṇḍālā.
೫೧೨.
512.
‘‘ಅಪರಿಮಿತಞ್ಚ ದುಕ್ಖಂ, ಬಹೂನಿ ಚ ಚಿತ್ತದೋಮನಸ್ಸಾನಿ।
‘‘Aparimitañca dukkhaṃ, bahūni ca cittadomanassāni;
೫೧೩.
513.
೫೧೪.
514.
ಅಸಪತ್ತಮಸಮ್ಬಾಧಂ, ಅಖಲಿತಮಭಯಂ ನಿರುಪತಾಪಂ॥
Asapattamasambādhaṃ, akhalitamabhayaṃ nirupatāpaṃ.
೫೧೫.
515.
‘‘ಅಧಿಗತಮಿದಂ ಬಹೂಹಿ, ಅಮತಂ ಅಜ್ಜಾಪಿ ಚ ಲಭನೀಯಮಿದಂ।
‘‘Adhigatamidaṃ bahūhi, amataṃ ajjāpi ca labhanīyamidaṃ;
ಯೋ ಯೋನಿಸೋ ಪಯುಞ್ಜತಿ, ನ ಚ ಸಕ್ಕಾ ಅಘಟಮಾನೇನ’’॥
Yo yoniso payuñjati, na ca sakkā aghaṭamānena’’.
೫೧೬.
516.
ಏವಂ ಭಣತಿ ಸುಮೇಧಾ, ಸಙ್ಖಾರಗತೇ ರತಿಂ ಅಲಭಮಾನಾ।
Evaṃ bhaṇati sumedhā, saṅkhāragate ratiṃ alabhamānā;
ಅನುನೇನ್ತೀ ಅನಿಕರತ್ತಂ, ಕೇಸೇ ಚ ಛಮಂ ಖಿಪಿ ಸುಮೇಧಾ॥
Anunentī anikarattaṃ, kese ca chamaṃ khipi sumedhā.
೫೧೭.
517.
ಉಟ್ಠಾಯ ಅನಿಕರತ್ತೋ, ಪಞ್ಜಲಿಕೋ ಯಾಚಿತಸ್ಸಾ ಪಿತರಂ ಸೋ।
Uṭṭhāya anikaratto, pañjaliko yācitassā pitaraṃ so;
‘‘ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಥ ಸುಮೇಧಂ, ಪಬ್ಬಜಿತುಂ ವಿಮೋಕ್ಖಸಚ್ಚದಸ್ಸಾ’’॥
‘‘Vissajjetha sumedhaṃ, pabbajituṃ vimokkhasaccadassā’’.
೫೧೮.
518.
ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಾ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ, ಪಬ್ಬಜಿ ಸೋಕಭಯಭೀತಾ।
Vissajjitā mātāpitūhi, pabbaji sokabhayabhītā;
ಛ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತಾ, ಅಗ್ಗಫಲಂ ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯ॥
Cha abhiññā sacchikatā, aggaphalaṃ sikkhamānāya.
೫೧೯.
519.
ಅಚ್ಛರಿಯಮಬ್ಭುತಂ ತಂ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಆಸಿ ರಾಜಕಞ್ಞಾಯ।
Acchariyamabbhutaṃ taṃ, nibbānaṃ āsi rājakaññāya;
ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಚರಿತಂ, ಯಥಾ ಬ್ಯಾಕರಿ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಕಾಲೇ॥
Pubbenivāsacaritaṃ, yathā byākari pacchime kāle.
೫೨೦.
520.
‘‘ಭಗವತಿ ಕೋಣಾಗಮನೇ, ಸಙ್ಘಾರಾಮಮ್ಹಿ ನವನಿವೇಸಮ್ಹಿ।
‘‘Bhagavati koṇāgamane, saṅghārāmamhi navanivesamhi;
ಸಖಿಯೋ ತಿಸ್ಸೋ ಜನಿಯೋ, ವಿಹಾರದಾನಂ ಅದಾಸಿಮ್ಹ॥
Sakhiyo tisso janiyo, vihāradānaṃ adāsimha.
೫೨೧.
521.
‘‘ದಸಕ್ಖತ್ತುಂ ಸತಕ್ಖತ್ತುಂ, ದಸಸತಕ್ಖತ್ತುಂ ಸತಾನಿ ಚ ಸತಕ್ಖತ್ತುಂ।
‘‘Dasakkhattuṃ satakkhattuṃ, dasasatakkhattuṃ satāni ca satakkhattuṃ;
ದೇವೇಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಮ್ಹ, ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ಮನುಸ್ಸೇಸು॥
Devesu uppajjimha, ko pana vādo manussesu.
೫೨೨.
522.
‘‘ದೇವೇಸು ಮಹಿದ್ಧಿಕಾ ಅಹುಮ್ಹ, ಮಾನುಸಕಮ್ಹಿ ಕೋ ಪನ ವಾದೋ।
‘‘Devesu mahiddhikā ahumha, mānusakamhi ko pana vādo;
ಸತ್ತರತನಸ್ಸ ಮಹೇಸೀ, ಇತ್ಥಿರತನಂ ಅಹಂ ಆಸಿಂ॥
Sattaratanassa mahesī, itthiratanaṃ ahaṃ āsiṃ.
೫೨೩.
523.
‘‘ಸೋ ಹೇತು ಸೋ ಪಭವೋ, ತಂ ಮೂಲಂ ಸಾವ ಸಾಸನೇ ಖನ್ತೀ।
‘‘So hetu so pabhavo, taṃ mūlaṃ sāva sāsane khantī;
ತಂ ಪಠಮಸಮೋಧಾನಂ, ತಂ ಧಮ್ಮರತಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಂ’’॥
Taṃ paṭhamasamodhānaṃ, taṃ dhammaratāya nibbānaṃ’’.
೫೨೪.
524.
ಏವಂ ಕರೋನ್ತಿ ಯೇ ಸದ್ದಹನ್ತಿ, ವಚನಂ ಅನೋಮಪಞ್ಞಸ್ಸ।
Evaṃ karonti ye saddahanti, vacanaṃ anomapaññassa;
ನಿಬ್ಬಿನ್ದನ್ತಿ ಭವಗತೇ, ನಿಬ್ಬಿನ್ದಿತ್ವಾ ವಿರಜ್ಜನ್ತೀತಿ॥
Nibbindanti bhavagate, nibbinditvā virajjantīti.
ಇತ್ಥಂ ಸುದಂ ಸುಮೇಧಾ ಥೇರೀ ಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿತ್ಥಾತಿ।
Itthaṃ sudaṃ sumedhā therī gāthāyo abhāsitthāti.
ಮಹಾನಿಪಾತೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ।
Mahānipāto niṭṭhito.
ಸಮತ್ತಾ ಥೇರೀಗಾಥಾಯೋ।
Samattā therīgāthāyo.
ಥೇರೀಗಾಥಾಪಾಳಿ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Therīgāthāpāḷi niṭṭhitā.
Footnotes:
Related texts:
ಅಟ್ಠಕಥಾ • Aṭṭhakathā / ಸುತ್ತಪಿಟಕ (ಅಟ್ಠಕಥಾ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ (ಅಟ್ಠಕಥಾ) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / ಥೇರೀಗಾಥಾ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Therīgāthā-aṭṭhakathā / ೧. ಸುಮೇಧಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ • 1. Sumedhātherīgāthāvaṇṇanā
