Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / తిపిటక • Tipiṭaka / థేరగాథా-అట్ఠకథా • Theragāthā-aṭṭhakathā

౪. సుమనత్థేరగాథావణ్ణనా

4. Sumanattheragāthāvaṇṇanā

యం పత్థయానోతిఆదికా ఆయస్మతో సుమనత్థేరస్స గాథా. కా ఉప్పత్తి? అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో ఇతో పఞ్చనవుతే కప్పే బుద్ధసుఞ్ఞే లోకే కులగేహే నిబ్బత్తిత్వా విఞ్ఞుతం పత్తో ఏకం పచ్చేకబుద్ధం బ్యాధితం దిస్వా హరీతకం అదాసి . సో తేన పుఞ్ఞకమ్మేన దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే కోసలరట్ఠే గహపతికులే నిబ్బత్తిత్వా సుమనోతి లద్ధనామో సుఖేన వడ్ఢి. తస్స పన మాతులో పబ్బజిత్వా అరహా హుత్వా అరఞ్ఞే విహరన్తో సుమనే వయప్పత్తే తం పబ్బాజేత్వా చరితానుకూలం కమ్మట్ఠానం అదాసి. సో తత్థ యోగకమ్మం కరోన్తో చత్తారి ఝానాని పఞ్చ చ అభిఞ్ఞాయో నిబ్బత్తేసి. అథస్స థేరో విపస్సనావిధిం ఆచిక్ఖి. సో చ నచిరేనేవ విపస్సనం వడ్ఢేత్వా అరహత్తే పతిట్ఠాసి. తేన వుత్తం అపదానే (అప॰ థేర ౨.౪౪.౬౦-౭౧) –

Yaṃ patthayānotiādikā āyasmato sumanattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto ito pañcanavute kappe buddhasuññe loke kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekaṃ paccekabuddhaṃ byādhitaṃ disvā harītakaṃ adāsi . So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kosalaraṭṭhe gahapatikule nibbattitvā sumanoti laddhanāmo sukhena vaḍḍhi. Tassa pana mātulo pabbajitvā arahā hutvā araññe viharanto sumane vayappatte taṃ pabbājetvā caritānukūlaṃ kammaṭṭhānaṃ adāsi. So tattha yogakammaṃ karonto cattāri jhānāni pañca ca abhiññāyo nibbattesi. Athassa thero vipassanāvidhiṃ ācikkhi. So ca nacireneva vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahatte patiṭṭhāsi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 2.44.60-71) –

‘‘హరీతకం ఆమలకం, అమ్బజమ్బువిభీతకం;

‘‘Harītakaṃ āmalakaṃ, ambajambuvibhītakaṃ;

కోలం భల్లాతకం బిల్లం, సయమేవ హరామహం.

Kolaṃ bhallātakaṃ billaṃ, sayameva harāmahaṃ.

‘‘దిస్వాన పబ్భారగతం, ఝాయిం ఝానరతం మునిం;

‘‘Disvāna pabbhāragataṃ, jhāyiṃ jhānarataṃ muniṃ;

ఆబాధేన ఆపీళేన్తం, అదుతీయం మహామునిం.

Ābādhena āpīḷentaṃ, adutīyaṃ mahāmuniṃ.

‘‘హరీతకం గహేత్వాన, సయమ్భుస్స అదాసహం;

‘‘Harītakaṃ gahetvāna, sayambhussa adāsahaṃ;

ఖాదమత్తమ్హి భేసజ్జే, బ్యాధి పస్సమ్భి తావదే.

Khādamattamhi bhesajje, byādhi passambhi tāvade.

‘‘పహీనదరథో బుద్ధో, అనుమోదమకాసి మే;

‘‘Pahīnadaratho buddho, anumodamakāsi me;

భేసజ్జదానేనిమినా, బ్యాధివూపసమేన చ.

Bhesajjadāneniminā, byādhivūpasamena ca.

‘‘దేవభూతో మనుస్సో వా, జాతో వా అఞ్ఞజాతియా;

‘‘Devabhūto manusso vā, jāto vā aññajātiyā;

సబ్బత్థ సుఖితో హోతు, మా చ తే బ్యాధిమాగమా.

Sabbattha sukhito hotu, mā ca te byādhimāgamā.

‘‘ఇదం వత్వాన సమ్బుద్ధో, సయమ్భూ అపరాజితో;

‘‘Idaṃ vatvāna sambuddho, sayambhū aparājito;

నభం అబ్భుగ్గమీ ధీరో, హంసరాజావ అమ్బరే.

Nabhaṃ abbhuggamī dhīro, haṃsarājāva ambare.

‘‘యతో హరీతకం దిన్నం, సయమ్భుస్స మహేసినో;

‘‘Yato harītakaṃ dinnaṃ, sayambhussa mahesino;

ఇమం జాతిం ఉపాదాయ, బ్యాధి మే నుపపజ్జథ.

Imaṃ jātiṃ upādāya, byādhi me nupapajjatha.

‘‘అయం పచ్ఛిమకో మయ్హం, చరిమో వత్తతే భవో;

‘‘Ayaṃ pacchimako mayhaṃ, carimo vattate bhavo;

తిస్సో విజ్జా సచ్ఛికతా, కతం బుద్ధస్స సాసనం.

Tisso vijjā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

‘‘చతున్నవుతితో కప్పే, భేసజ్జమదదిం తదా;

‘‘Catunnavutito kappe, bhesajjamadadiṃ tadā;

దుగ్గతిం నాభిజానామి, భేసజ్జస్స ఇదం ఫలం.

Duggatiṃ nābhijānāmi, bhesajjassa idaṃ phalaṃ.

‘‘కిలేసా ఝాపితా మయ్హం…పే॰… కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి.

‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

అరహత్తే పన పతిట్ఠితో ఏకదివసం మాతులత్థేరస్స ఉపట్ఠానం అగమాసి. తం థేరో అధిగమం పుచ్ఛి, తం బ్యాకరోన్తో –

Arahatte pana patiṭṭhito ekadivasaṃ mātulattherassa upaṭṭhānaṃ agamāsi. Taṃ thero adhigamaṃ pucchi, taṃ byākaronto –

౩౩౦.

330.

‘‘యం పత్థయానో ధమ్మేసు, ఉపజ్ఝాయో అనుగ్గహి;

‘‘Yaṃ patthayāno dhammesu, upajjhāyo anuggahi;

అమతం అభికఙ్ఖన్తం, కతం కత్తబ్బకం మయా.

Amataṃ abhikaṅkhantaṃ, kataṃ kattabbakaṃ mayā.

౩౩౧.

331.

‘‘అనుప్పత్తో సచ్ఛికతో, సయం ధమ్మో అనీతిహో;

‘‘Anuppatto sacchikato, sayaṃ dhammo anītiho;

విసుద్ధఞాణో నిక్కఙ్ఖో, బ్యాకరోమి తవన్తికే.

Visuddhañāṇo nikkaṅkho, byākaromi tavantike.

౩౩౨.

332.

‘‘పుబ్బేనివాసం జానామి, దిబ్బచక్ఖు విసోధితం;

‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;

సదత్థో మే అనుప్పత్తో, కతం బుద్ధస్స సాసనం.

Sadattho me anuppatto, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

౩౩౩.

333.

‘‘అప్పమత్తస్స మే సిక్ఖా, సుస్సుతా తవ సాసనే;

‘‘Appamattassa me sikkhā, sussutā tava sāsane;

సబ్బే మే ఆసవా ఖీణా, నత్థి దాని పునబ్భవో.

Sabbe me āsavā khīṇā, natthi dāni punabbhavo.

౩౩౪.

334.

‘‘అనుసాసి మం అరియవతా, అనుకమ్పి అనుగ్గహి;

‘‘Anusāsi maṃ ariyavatā, anukampi anuggahi;

అమోఘో తుయ్హమోవాదో, అన్తేవాసిమ్హి సిక్ఖితో’’తి. –

Amogho tuyhamovādo, antevāsimhi sikkhito’’ti. –

ఇమాహి పఞ్చహి గాథాహి సీహనాదం నదన్తో అఞ్ఞం బ్యాకాసి.

Imāhi pañcahi gāthāhi sīhanādaṃ nadanto aññaṃ byākāsi.

తత్థ యం పత్థయానో ధమ్మేసు, ఉపజ్ఝాయో అనుగ్గహి. అమతం అభికఙ్ఖన్తన్తి సమథవిపస్సనాదీసు అనవజ్జధమ్మేసు యం ధమ్మం మయ్హం పత్థయన్తో ఆకఙ్ఖన్తో ఉపజ్ఝాయో అమతం నిబ్బానం అభికఙ్ఖన్తం మం ఓవాదదానవసేన అనుగ్గణ్హి. కతం కత్తబ్బకం మయాతి తస్స అధిగమత్థం కత్తబ్బం పరిఞ్ఞాదిసోళసవిధం కిచ్చం కతం నిట్ఠాపితం మయా.

Tattha yaṃ patthayāno dhammesu, upajjhāyo anuggahi. Amataṃ abhikaṅkhantanti samathavipassanādīsu anavajjadhammesu yaṃ dhammaṃ mayhaṃ patthayanto ākaṅkhanto upajjhāyo amataṃ nibbānaṃ abhikaṅkhantaṃ maṃ ovādadānavasena anuggaṇhi. Kataṃ kattabbakaṃ mayāti tassa adhigamatthaṃ kattabbaṃ pariññādisoḷasavidhaṃ kiccaṃ kataṃ niṭṭhāpitaṃ mayā.

తతో ఏవ అనుప్పత్తో అధిగతో చతుబ్బిధోపి మగ్గధమ్మో సచ్ఛికతో. సయం ధమ్మో అనీతిహోతి సయం అత్తనాయేవ నిబ్బానధమ్మో ఫలధమ్మో చ అనీతిహో అసన్దిద్ధో అత్తపచ్చక్ఖో కతో, ‘‘ఇతిహ, ఇతి కిరా’’తి పవత్తియా ఇతిహసఙ్ఖాతం సంసయం సముచ్ఛిన్దన్తోయేవ అరియమగ్గో పవత్తతి. తేనాహ ‘‘విసుద్ధఞాణో నిక్కఙ్ఖో’’తిఆది. తత్థ విసుద్ధఞాణోతి సబ్బసంకిలేసవిసుద్ధియా విసుద్ధఞాణో. తవన్తికేతి తవ సమీపే.

Tato eva anuppatto adhigato catubbidhopi maggadhammo sacchikato. Sayaṃ dhammo anītihoti sayaṃ attanāyeva nibbānadhammo phaladhammo ca anītiho asandiddho attapaccakkho kato, ‘‘itiha, iti kirā’’ti pavattiyā itihasaṅkhātaṃ saṃsayaṃ samucchindantoyeva ariyamaggo pavattati. Tenāha ‘‘visuddhañāṇo nikkaṅkho’’tiādi. Tattha visuddhañāṇoti sabbasaṃkilesavisuddhiyā visuddhañāṇo. Tavantiketi tava samīpe.

సదత్థోతి అరహత్తం. సిక్ఖాతి అధిసీలసిక్ఖాదయో. సుస్సుతాతి పరియత్తిబాహుసచ్చస్స పటివేధబాహుసచ్చస్స చ పారిపూరివసేన సుట్ఠు సుతా. తవ సాసనేతి తవ ఓవాదే అనుసిట్ఠియం ఠితస్స.

Sadatthoti arahattaṃ. Sikkhāti adhisīlasikkhādayo. Sussutāti pariyattibāhusaccassa paṭivedhabāhusaccassa ca pāripūrivasena suṭṭhu sutā. Tava sāsaneti tava ovāde anusiṭṭhiyaṃ ṭhitassa.

అరియవతాతి సువిసుద్ధసీలాదివతసమాదానేన. అన్తేవాసిమ్హి సిక్ఖితోతి తుయ్హం సమీపే చిణ్ణబ్రహ్మచరియవాసతాయ అన్తేవాసీ సిక్ఖితవా సిక్ఖితఅధిసీలాదిసిక్ఖో అమ్హీతి.

Ariyavatāti suvisuddhasīlādivatasamādānena. Antevāsimhi sikkhitoti tuyhaṃ samīpe ciṇṇabrahmacariyavāsatāya antevāsī sikkhitavā sikkhitaadhisīlādisikkho amhīti.

సుమనత్థేరగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.

Sumanattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



తిపిటక (మూల) • Tipiṭaka (Mūla) / సుత్తపిటక • Suttapiṭaka / ఖుద్దకనికాయ • Khuddakanikāya / థేరగాథాపాళి • Theragāthāpāḷi / ౪. సుమనత్థేరగాథా • 4. Sumanattheragāthā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact