| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / អបទានបាឡិ • Apadānapāḷi |
៣. សុភូតិវគ្គោ
3. Subhūtivaggo
១. សុភូតិត្ថេរអបទានំ
1. Subhūtittheraapadānaṃ
១.
1.
‘‘ហិមវន្តស្សាវិទូរេ , និសភោ នាម បព្ពតោ;
‘‘Himavantassāvidūre , nisabho nāma pabbato;
អស្សមោ សុកតោ មយ្ហំ, បណ្ណសាលា សុមាបិតា។
Assamo sukato mayhaṃ, paṇṇasālā sumāpitā.
២.
2.
‘‘កោសិយោ នាម នាមេន, ជដិលោ ឧគ្គតាបនោ;
‘‘Kosiyo nāma nāmena, jaṭilo uggatāpano;
៣.
3.
‘‘ផលំ មូលញ្ច បណ្ណញ្ច, ន ភុញ្ជាមិ អហំ តទា;
‘‘Phalaṃ mūlañca paṇṇañca, na bhuñjāmi ahaṃ tadā;
៤.
4.
‘‘នាហំ កោបេមិ អាជីវំ, ចជមានោបិ ជីវិតំ;
‘‘Nāhaṃ kopemi ājīvaṃ, cajamānopi jīvitaṃ;
អារាធេមិ សកំ ចិត្តំ, វិវជ្ជេមិ អនេសនំ។
Ārādhemi sakaṃ cittaṃ, vivajjemi anesanaṃ.
៥.
5.
‘‘រាគូបសំហិតំ ចិត្តំ, យទា ឧប្បជ្ជតេ មម;
‘‘Rāgūpasaṃhitaṃ cittaṃ, yadā uppajjate mama;
សយំវ បច្ចវេក្ខាមិ, ឯកគ្គោ តំ ទមេមហំ។
Sayaṃva paccavekkhāmi, ekaggo taṃ damemahaṃ.
៦.
6.
‘‘‘រជ្ជសេ រជ្ជនីយេ ច, ទុស្សនីយេ ច ទុស្សសេ;
‘‘‘Rajjase rajjanīye ca, dussanīye ca dussase;
មុយ្ហសេ មោហនីយេ ច, និក្ខមស្សុ វនា តុវំ។
Muyhase mohanīye ca, nikkhamassu vanā tuvaṃ.
៧.
7.
‘‘‘វិសុទ្ធានំ អយំ វាសោ, និម្មលានំ តបស្សិនំ;
‘‘‘Visuddhānaṃ ayaṃ vāso, nimmalānaṃ tapassinaṃ;
មា ខោ វិសុទ្ធំ ទូសេសិ, និក្ខមស្សុ វនា តុវំ។
Mā kho visuddhaṃ dūsesi, nikkhamassu vanā tuvaṃ.
៨.
8.
ឧភោបិ មា វិរាធេសិ, និក្ខមស្សុ វនា តុវំ។
Ubhopi mā virādhesi, nikkhamassu vanā tuvaṃ.
៩.
9.
‘‘‘ឆវាលាតំ យថា កដ្ឋំ, ន ក្វចិ កិច្ចការកំ;
‘‘‘Chavālātaṃ yathā kaṭṭhaṃ, na kvaci kiccakārakaṃ;
នេវ គាមេ អរញ្ញេ វា, ន ហិ តំ កដ្ឋសម្មតំ។
Neva gāme araññe vā, na hi taṃ kaṭṭhasammataṃ.
១០.
10.
‘‘‘ឆវាលាតូបមោ ត្វំសិ, ន គិហី នាបិ សញ្ញតោ;
‘‘‘Chavālātūpamo tvaṃsi, na gihī nāpi saññato;
ឧភតោ មុត្តកោ អជ្ជ, និក្ខមស្សុ វនា តុវំ។
Ubhato muttako ajja, nikkhamassu vanā tuvaṃ.
១១.
11.
‘‘‘សិយា នុ ខោ តវ ឯតំ, កោ បជានាតិ តេ ឥទំ;
‘‘‘Siyā nu kho tava etaṃ, ko pajānāti te idaṃ;
១២.
12.
‘‘‘ជិគុច្ឆិស្សន្តិ តំ វិញ្ញូ, អសុចិំ នាគរិកោ យថា;
‘‘‘Jigucchissanti taṃ viññū, asuciṃ nāgariko yathā;
អាកឌ្ឍិត្វាន ឥសយោ, ចោទយិស្សន្តិ តំ សទា។
Ākaḍḍhitvāna isayo, codayissanti taṃ sadā.
១៣.
13.
‘‘‘តំ វិញ្ញូ បវទិស្សន្តិ, សមតិក្កន្តសាសនំ;
‘‘‘Taṃ viññū pavadissanti, samatikkantasāsanaṃ;
១៤.
14.
‘‘‘តិធាបភិន្នំ មាតង្គំ, កុញ្ជរំ សដ្ឋិហាយនំ;
‘‘‘Tidhāpabhinnaṃ mātaṅgaṃ, kuñjaraṃ saṭṭhihāyanaṃ;
ពលី នាគោ ឧបគន្ត្វា, យូថា នីហរតេ គជំ។
Balī nāgo upagantvā, yūthā nīharate gajaṃ.
១៥.
15.
‘‘‘យូថា វិនិស្សដោ សន្តោ, សុខំ សាតំ ន វិន្ទតិ;
‘‘‘Yūthā vinissaṭo santo, sukhaṃ sātaṃ na vindati;
ទុក្ខិតោ វិមនោ ហោតិ, បជ្ឈាយន្តោ បវេធតិ។
Dukkhito vimano hoti, pajjhāyanto pavedhati.
១៦.
16.
‘‘‘តថេវ ជដិលា តម្បិ, នីហរិស្សន្តិ ទុម្មតិំ;
‘‘‘Tatheva jaṭilā tampi, nīharissanti dummatiṃ;
តេហិ ត្វំ និស្សដោ សន្តោ, សុខំ សាតំ ន លច្ឆសិ។
Tehi tvaṃ nissaṭo santo, sukhaṃ sātaṃ na lacchasi.
១៧.
17.
‘‘‘ទិវា វា យទិ វា រត្តិំ, សោកសល្លសមប្បិតោ;
‘‘‘Divā vā yadi vā rattiṃ, sokasallasamappito;
ឌយ្ហសិ បរិឡាហេន, គជោ យូថាវ និស្សដោ។
Ḍayhasi pariḷāhena, gajo yūthāva nissaṭo.
១៨.
18.
១៩.
19.
‘‘‘អគារំ វសមានោបិ, កថំ ជីវិហិសិ តុវំ;
‘‘‘Agāraṃ vasamānopi, kathaṃ jīvihisi tuvaṃ;
មត្តិកំ បេត្តិកញ្ចាបិ, នត្ថិ តេ និហិតំ ធនំ។
Mattikaṃ pettikañcāpi, natthi te nihitaṃ dhanaṃ.
២០.
20.
‘‘‘សយំ កម្មំ ករិត្វាន, គត្តេ សេទំ បមោចយំ;
‘‘‘Sayaṃ kammaṃ karitvāna, gatte sedaṃ pamocayaṃ;
ឯវំ ជីវិហិសិ គេហេ, សាធុ តេ តំ ន រុច្ចតិ។
Evaṃ jīvihisi gehe, sādhu te taṃ na ruccati.
២១.
21.
‘‘‘ឯវាហំ តត្ថ វារេមិ, សំកិលេសគតំ មនំ;
‘‘‘Evāhaṃ tattha vāremi, saṃkilesagataṃ manaṃ;
នានាធម្មកថំ កត្វា, បាបា ចិត្តំ និវារយិំ’។
Nānādhammakathaṃ katvā, pāpā cittaṃ nivārayiṃ’.
២២.
22.
‘‘ឯវំ មេ វិហរន្តស្ស, អប្បមាទវិហារិនោ;
‘‘Evaṃ me viharantassa, appamādavihārino;
តិំសវស្សសហស្សានិ, វិបិនេ មេ អតិក្កមុំ។
Tiṃsavassasahassāni, vipine me atikkamuṃ.
២៣.
23.
‘‘អប្បមាទរតំ ទិស្វា, ឧត្តមត្ថំ គវេសកំ;
‘‘Appamādarataṃ disvā, uttamatthaṃ gavesakaṃ;
បទុមុត្តរសម្ពុទ្ធោ, អាគច្ឆិ មម សន្តិកំ។
Padumuttarasambuddho, āgacchi mama santikaṃ.
២៤.
24.
‘‘តិម្ពរូសកវណ្ណាភោ , អប្បមេយ្យោ អនូបមោ;
‘‘Timbarūsakavaṇṇābho , appameyyo anūpamo;
រូបេនាសទិសោ ពុទ្ធោ, អាកាសេ ចង្កមី តទា។
Rūpenāsadiso buddho, ākāse caṅkamī tadā.
២៥.
25.
‘‘សុផុល្លោ សាលរាជាវ, វិជ្ជូវព្ភឃនន្តរេ;
‘‘Suphullo sālarājāva, vijjūvabbhaghanantare;
ញាណេនាសទិសោ ពុទ្ធោ, អាកាសេ ចង្កមី តទា។
Ñāṇenāsadiso buddho, ākāse caṅkamī tadā.
២៦.
26.
២៧.
27.
‘‘សិង្គីនិក្ខសវណ្ណាភោ, ខទិរង្គារសន្និភោ;
‘‘Siṅgīnikkhasavaṇṇābho, khadiraṅgārasannibho;
មណិ យថា ជោតិរសោ, អាកាសេ ចង្កមី តទា។
Maṇi yathā jotiraso, ākāse caṅkamī tadā.
២៨.
28.
‘‘វិសុទ្ធកេលាសនិភោ , បុណ្ណមាយេវ ចន្ទិមា;
‘‘Visuddhakelāsanibho , puṇṇamāyeva candimā;
២៩.
29.
‘‘ទិស្វា នភេ ចង្កមន្តំ, ឯវំ ចិន្តេសហំ តទា;
‘‘Disvā nabhe caṅkamantaṃ, evaṃ cintesahaṃ tadā;
‘ទេវោ នុ ខោ អយំ សត្តោ, ឧទាហុ មនុជោ អយំ។
‘Devo nu kho ayaṃ satto, udāhu manujo ayaṃ.
៣០.
30.
‘‘‘ន មេ សុតោ វា ទិដ្ឋោ វា, មហិយា ឯទិសោ នរោ;
‘‘‘Na me suto vā diṭṭho vā, mahiyā ediso naro;
អបិ មន្តបទំ អត្ថិ, អយំ សត្ថា ភវិស្សតិ’។
Api mantapadaṃ atthi, ayaṃ satthā bhavissati’.
៣១.
31.
‘‘ឯវាហំ ចិន្តយិត្វាន, សកំ ចិត្តំ បសាទយិំ;
‘‘Evāhaṃ cintayitvāna, sakaṃ cittaṃ pasādayiṃ;
៣២.
32.
‘‘បុប្ផាសនំ បញ្ញបេត្វា, សាធុចិត្តំ មនោរមំ;
‘‘Pupphāsanaṃ paññapetvā, sādhucittaṃ manoramaṃ;
នរសារថិនំ អគ្គំ, ឥទំ វចនមព្រវិំ។
Narasārathinaṃ aggaṃ, idaṃ vacanamabraviṃ.
៣៣.
33.
‘‘‘ឥទំ មេ អាសនំ វីរ, បញ្ញត្តំ តវនុច្ឆវំ;
‘‘‘Idaṃ me āsanaṃ vīra, paññattaṃ tavanucchavaṃ;
ហាសយន្តោ មមំ ចិត្តំ, និសីទ កុសុមាសនេ’។
Hāsayanto mamaṃ cittaṃ, nisīda kusumāsane’.
៣៤.
34.
សត្តរត្តិន្ទិវំ ពុទ្ធោ, បវរេ កុសុមាសនេ។
Sattarattindivaṃ buddho, pavare kusumāsane.
៣៥.
35.
‘‘នមស្សមានោ អដ្ឋាសិំ, សត្តរត្តិន្ទិវំ អហំ;
‘‘Namassamāno aṭṭhāsiṃ, sattarattindivaṃ ahaṃ;
វុដ្ឋហិត្វា សមាធិម្ហា, សត្ថា លោកេ អនុត្តរោ;
Vuṭṭhahitvā samādhimhā, satthā loke anuttaro;
មម កម្មំ បកិត្តេន្តោ, ឥទំ វចនមព្រវិ។
Mama kammaṃ pakittento, idaṃ vacanamabravi.
៣៦.
36.
‘‘‘ភាវេហិ ពុទ្ធានុស្សតិំ, ភាវនានមនុត្តរំ;
‘‘‘Bhāvehi buddhānussatiṃ, bhāvanānamanuttaraṃ;
ឥមំ សតិំ ភាវយិត្វា, បូរយិស្សសិ មានសំ។
Imaṃ satiṃ bhāvayitvā, pūrayissasi mānasaṃ.
៣៧.
37.
‘‘‘តិំសកប្បសហស្សានិ, ទេវលោកេ រមិស្សសិ;
‘‘‘Tiṃsakappasahassāni, devaloke ramissasi;
អសីតិក្ខត្តុំ ទេវិន្ទោ, ទេវរជ្ជំ ករិស្សសិ;
Asītikkhattuṃ devindo, devarajjaṃ karissasi;
សហស្សក្ខត្តុំ ចក្កវត្តី, រាជា រដ្ឋេ ភវិស្សសិ។
Sahassakkhattuṃ cakkavattī, rājā raṭṭhe bhavissasi.
៣៨.
38.
‘‘‘បទេសរជ្ជំ វិបុលំ, គណនាតោ អសង្ខិយំ;
‘‘‘Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ;
អនុភោស្សសិ តំ សព្ពំ, ពុទ្ធានុស្សតិយា ផលំ។
Anubhossasi taṃ sabbaṃ, buddhānussatiyā phalaṃ.
៣៩.
39.
‘‘‘ភវាភវេ សំសរន្តោ, មហាភោគំ លភិស្សសិ;
‘‘‘Bhavābhave saṃsaranto, mahābhogaṃ labhissasi;
ភោគេ តេ ឩនតា នត្ថិ, ពុទ្ធានុស្សតិយា ផលំ។
Bhoge te ūnatā natthi, buddhānussatiyā phalaṃ.
៤០.
40.
‘‘‘កប្បសតសហស្សម្ហិ, ឱក្កាកកុលសម្ភវោ;
‘‘‘Kappasatasahassamhi, okkākakulasambhavo;
គោតមោ នាម គោត្តេន, សត្ថា លោកេ ភវិស្សតិ។
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
៤១.
41.
‘‘‘អសីតិកោដិំ ឆឌ្ឌេត្វា, ទាសេ កម្មករេ ពហូ;
‘‘‘Asītikoṭiṃ chaḍḍetvā, dāse kammakare bahū;
គោតមស្ស ភគវតោ, សាសនេ បព្ពជិស្សសិ។
Gotamassa bhagavato, sāsane pabbajissasi.
៤២.
42.
‘‘‘អារាធយិត្វា សម្ពុទ្ធំ, គោតមំ សក្យបុង្គវំ;
‘‘‘Ārādhayitvā sambuddhaṃ, gotamaṃ sakyapuṅgavaṃ;
សុភូតិ នាម នាមេន, ហេស្សតិ សត្ថុ សាវកោ។
Subhūti nāma nāmena, hessati satthu sāvako.
៤៣.
43.
‘‘‘ភិក្ខុសង្ឃេ និសីទិត្វា, ទក្ខិណេយ្យគុណម្ហិ តំ;
‘‘‘Bhikkhusaṅghe nisīditvā, dakkhiṇeyyaguṇamhi taṃ;
តថារណវិហារេ ច, ទ្វីសុ អគ្គេ ឋបេស្សតិ’។
Tathāraṇavihāre ca, dvīsu agge ṭhapessati’.
៤៤.
44.
‘‘ឥទំ វត្វាន សម្ពុទ្ធោ, ជលជុត្តមនាមកោ;
‘‘Idaṃ vatvāna sambuddho, jalajuttamanāmako;
នភំ អព្ភុគ្គមី វីរោ, ហំសរាជាវ អម្ពរេ។
Nabhaṃ abbhuggamī vīro, haṃsarājāva ambare.
៤៥.
45.
‘‘សាសិតោ លោកនាថេន, នមស្សិត្វា តថាគតំ;
‘‘Sāsito lokanāthena, namassitvā tathāgataṃ;
សទា ភាវេមិ មុទិតោ, ពុទ្ធានុស្សតិមុត្តមំ។
Sadā bhāvemi mudito, buddhānussatimuttamaṃ.
៤៦.
46.
‘‘តេន កម្មេន សុកតេន, ចេតនាបណិធីហិ ច;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
ជហិត្វា មានុសំ ទេហំ, តាវតិំសំ អគច្ឆហំ។
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsaṃ agacchahaṃ.
៤៧.
47.
‘‘អសីតិក្ខត្តុំ ទេវិន្ទោ, ទេវរជ្ជមការយិំ;
‘‘Asītikkhattuṃ devindo, devarajjamakārayiṃ;
សហស្សក្ខត្តុំ រាជា ច, ចក្កវត្តី អហោសហំ។
Sahassakkhattuṃ rājā ca, cakkavattī ahosahaṃ.
៤៨.
48.
‘‘បទេសរជ្ជំ វិបុលំ, គណនាតោ អសង្ខិយំ;
‘‘Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ;
អនុភោមិ សុសម្បត្តិំ, ពុទ្ធានុស្សតិយា ផលំ។
Anubhomi susampattiṃ, buddhānussatiyā phalaṃ.
៤៩.
49.
‘‘ភវាភវេ សំសរន្តោ, មហាភោគំ លភាមហំ;
‘‘Bhavābhave saṃsaranto, mahābhogaṃ labhāmahaṃ;
ភោគេ មេ ឩនតា នត្ថិ, ពុទ្ធានុស្សតិយា ផលំ។
Bhoge me ūnatā natthi, buddhānussatiyā phalaṃ.
៥០.
50.
‘‘សតសហស្សិតោ កប្បេ, យំ កម្មមករិំ តទា;
‘‘Satasahassito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā;
ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ពុទ្ធានុស្សតិយា ផលំ។
Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhānussatiyā phalaṃ.
៥១.
51.
‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ, វិមោក្ខាបិ ច អដ្ឋិមេ;
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
ឆឡភិញ្ញា សច្ឆិកតា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’។
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា សុភូតិ ថេរោ ឥមា គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ។
Itthaṃ sudaṃ āyasmā subhūti thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
សុភូតិត្ថេរស្សាបទានំ បឋមំ។
Subhūtittherassāpadānaṃ paṭhamaṃ.
Footnotes:
Related texts:
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ខុទ្ទកនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / អបទាន-អដ្ឋកថា • Apadāna-aṭṭhakathā / ១. សុភូតិត្ថេរអបទានវណ្ណនា • 1. Subhūtittheraapadānavaṇṇanā
