| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā |
សិក្ខាបទទណ្ឌកម្មវត្ថុកថាវណ្ណនា
Sikkhāpadadaṇḍakammavatthukathāvaṇṇanā
១០៦. សាមណេរសិក្ខាបទាទីសុ បាឡិយំ សិក្ខាបទានីតិ សិក្ខាកោដ្ឋាសា។ អធិសីលសិក្ខានំ វា អធិគមូបាយា។ បាណោតិ បរមត្ថតោ ជីវិតិន្ទ្រិយំ។ តស្ស អតិបាតនំ បពន្ធវសេន បវត្តិតុំ អទត្វា សត្ថាទីហិ អតិក្កម្ម អភិភវិត្វា បាតនំ បាណាតិបាតោ។ បាណវធោតិ អត្ថោ។ សោ បន អត្ថតោ បាណេ បាណសញ្ញិនោ ជីវិតិន្ទ្រិយុបច្ឆេទកឧបក្កមសមុដ្ឋាបិកា វធកចេតនាវ។ តស្មា បាណាតិបាតា វេរមណិ, វេរហេតុតាយ វេរសង្ខាតំ បាណាតិបាតាទិបាបធម្មំ មណតិ នីហរតីតិ វិរតិ ‘‘វេរមណី’’តិ វុច្ចតិ, វិរមតិ ឯតាយាតិ វា ‘‘វិរមណី’’តិ វត្តព្ពេ និរុត្តិនយេន ‘‘វេរមណី’’តិ សមាទានវិរតិ វុត្តា។ ឯស នយោ សេសេសុបិ។
106. Sāmaṇerasikkhāpadādīsu pāḷiyaṃ sikkhāpadānīti sikkhākoṭṭhāsā. Adhisīlasikkhānaṃ vā adhigamūpāyā. Pāṇoti paramatthato jīvitindriyaṃ. Tassa atipātanaṃ pabandhavasena pavattituṃ adatvā satthādīhi atikkamma abhibhavitvā pātanaṃ pāṇātipāto. Pāṇavadhoti attho. So pana atthato pāṇe pāṇasaññino jīvitindriyupacchedakaupakkamasamuṭṭhāpikā vadhakacetanāva. Tasmā pāṇātipātā veramaṇi, verahetutāya verasaṅkhātaṃ pāṇātipātādipāpadhammaṃ maṇati nīharatīti virati ‘‘veramaṇī’’ti vuccati, viramati etāyāti vā ‘‘viramaṇī’’ti vattabbe niruttinayena ‘‘veramaṇī’’ti samādānavirati vuttā. Esa nayo sesesupi.
អទិន្នស្ស អាទានំ អទិន្នាទានំ, ថេយ្យចេតនាវ។ អព្រហ្មចរិយន្តិ អសេដ្ឋចរិយំ, មគ្គេន មគ្គបដិបត្តិសមុដ្ឋាបិកា មេថុនចេតនា។ មុសាតិ អភូតវត្ថុ, តស្ស វាទោ អភូតតំ ញត្វាវ ភូតតោ វិញ្ញាបនចេតនា មុសាវាទោ។ បិដ្ឋបូវាទិនិព្ពត្តសុរា ចេវ បុប្ផាសវាទិភេទំ មេរយញ្ច សុរាមេរយំ។ តទេវ មទនីយដ្ឋេន មជ្ជញ្ចេវ បមាទការណដ្ឋេន បមាទដ្ឋានញ្ច, តំ យាយ ចេតនាយ បិវតិ, តស្ស ឯតំ អធិវចនំ។
Adinnassa ādānaṃ adinnādānaṃ, theyyacetanāva. Abrahmacariyanti aseṭṭhacariyaṃ, maggena maggapaṭipattisamuṭṭhāpikā methunacetanā. Musāti abhūtavatthu, tassa vādo abhūtataṃ ñatvāva bhūtato viññāpanacetanā musāvādo. Piṭṭhapūvādinibbattasurā ceva pupphāsavādibhedaṃ merayañca surāmerayaṃ. Tadeva madanīyaṭṭhena majjañceva pamādakāraṇaṭṭhena pamādaṭṭhānañca, taṃ yāya cetanāya pivati, tassa etaṃ adhivacanaṃ.
អរុណុគ្គមនតោ បដ្ឋាយ យាវ មជ្ឈន្ហិកា អយំ អរិយានំ ភោជនស្ស កាលោ នាម, តទញ្ញោ វិកាលោ។ ភុញ្ជិតព្ពដ្ឋេន ភោជនន្តិ ឥធ សព្ពំ យាវកាលិកំ វុច្ចតិ, តស្ស អជ្ឈោហរណំ ឥធ ឧត្តរបទលោបេន ‘‘ភោជន’’ន្តិ អធិប្បេតំ។ វិកាលេ ភោជនំ អជ្ឈោហរណំ វិកាលភោជនំ, វិកាលេ វា យាវកាលិកស្ស ភោជនំ អជ្ឈោហរណំ វិកាលភោជនន្តិបិ អត្ថោ គហេតព្ពោ, អត្ថតោ វិកាលេ យាវកាលិកអជ្ឈោហរណចេតនាវ។
Aruṇuggamanato paṭṭhāya yāva majjhanhikā ayaṃ ariyānaṃ bhojanassa kālo nāma, tadañño vikālo. Bhuñjitabbaṭṭhena bhojananti idha sabbaṃ yāvakālikaṃ vuccati, tassa ajjhoharaṇaṃ idha uttarapadalopena ‘‘bhojana’’nti adhippetaṃ. Vikāle bhojanaṃ ajjhoharaṇaṃ vikālabhojanaṃ, vikāle vā yāvakālikassa bhojanaṃ ajjhoharaṇaṃ vikālabhojanantipi attho gahetabbo, atthato vikāle yāvakālikaajjhoharaṇacetanāva.
សាសនស្ស អននុលោមត្តា វិសូកំ បដាណីភូតំ ទស្សនំ វិសូកទស្សនំ, នច្ចគីតាទិទស្សនសវនានញ្ចេវ វដ្ដកយុទ្ធជូតកីឡាទិសព្ពកីឡានញ្ច នាមំ។ ទស្សនន្តិ ចេត្ថ បញ្ចន្នម្បិ វិញ្ញាណានំ យថាសកំ វិសយស្ស អាលោចនសភាវតាយ ទស្សន-សទ្ទេន សង្គហេតព្ពត្តា សវនម្បិ សង្គហិតំ។ នច្ចគីតវាទិត-សទ្ទេហិ ចេត្ថ អត្តនោ នច្ចនគាយនាទីនិបិ សង្គហិតានីតិ ទដ្ឋព្ពំ។
Sāsanassa ananulomattā visūkaṃ paṭāṇībhūtaṃ dassanaṃ visūkadassanaṃ, naccagītādidassanasavanānañceva vaṭṭakayuddhajūtakīḷādisabbakīḷānañca nāmaṃ. Dassananti cettha pañcannampi viññāṇānaṃ yathāsakaṃ visayassa ālocanasabhāvatāya dassana-saddena saṅgahetabbattā savanampi saṅgahitaṃ. Naccagītavādita-saddehi cettha attano naccanagāyanādīnipi saṅgahitānīti daṭṭhabbaṃ.
មាលាតិ ពទ្ធមពទ្ធំ វា អន្តមសោ សុត្តាទិមយម្បិ អលង្ការត្ថាយ បិឡន្ធិយមានំ ‘‘មាលា’’ត្វេវ វុច្ចតិ។ គន្ធន្តិ វាសចុណ្ណាទិវិលេបនតោ អញ្ញំ យំ កិញ្ចិ គន្ធជាតំ។ វិលេបនន្តិ បិសិត្វា គហិតំ ឆវិរាគករណញ្ចេវ គន្ធជាតញ្ច។ ធារណំ នាម បិឡន្ធនំ។ មណ្ឌនំ នាម ឩនដ្ឋានបូរណំ។ គន្ធវសេន, ឆវិរាគវសេន ច សាទិយនំ វិភូសនំ នាម។ មាលាទីសុ វា ធារណាទីនិ យថាក្កមំ យោជេតព្ពានិ។ តេសំ ធារណាទីនំ ឋានំ ការណំ វីតិក្កមចេតនា។
Mālāti baddhamabaddhaṃ vā antamaso suttādimayampi alaṅkāratthāya piḷandhiyamānaṃ ‘‘mālā’’tveva vuccati. Gandhanti vāsacuṇṇādivilepanato aññaṃ yaṃ kiñci gandhajātaṃ. Vilepananti pisitvā gahitaṃ chavirāgakaraṇañceva gandhajātañca. Dhāraṇaṃ nāma piḷandhanaṃ. Maṇḍanaṃ nāma ūnaṭṭhānapūraṇaṃ. Gandhavasena, chavirāgavasena ca sādiyanaṃ vibhūsanaṃ nāma. Mālādīsu vā dhāraṇādīni yathākkamaṃ yojetabbāni. Tesaṃ dhāraṇādīnaṃ ṭhānaṃ kāraṇaṃ vītikkamacetanā.
ឧច្ចាតិ ឧច្ច-សទ្ទេន សមានត្ថោ និបាតោ, ឧច្ចាសយនំ វុច្ចតិ បមាណាតិក្កន្តំ អាសន្ទាទិ។ មហាសយនំ អកប្បិយត្ថរណេហិ អត្ថតំ, សលោហិតវិតានញ្ច។ ឯតេសុ ហិ អាសនំ, សយនញ្ច ឧច្ចាសយនមហាសយន-សទ្ទេហិ គហិតានិ ឧត្តរបទលោបេន។ ជាតរូបរជតបដិគ្គហណាតិ ឯត្ថ រជត-សទ្ទេន ទារុមាសកាទិ សព្ពំ រូបិយំ សង្គហិតំ, មុត្តាមណិអាទយោបេត្ថ ធញ្ញខេត្តវត្ថាទយោ ច សង្គហិតាតិ ទដ្ឋព្ពា។ បដិគ្គហណ-សទ្ទេន បដិគ្គាហាបនសាទិយនានិ សង្គហិតានិ។ នាសនវត្ថូតិ បារាជិកដ្ឋានតាយ លិង្គនាសនាយ ការណំ។
Uccāti ucca-saddena samānattho nipāto, uccāsayanaṃ vuccati pamāṇātikkantaṃ āsandādi. Mahāsayanaṃ akappiyattharaṇehi atthataṃ, salohitavitānañca. Etesu hi āsanaṃ, sayanañca uccāsayanamahāsayana-saddehi gahitāni uttarapadalopena. Jātarūparajatapaṭiggahaṇāti ettha rajata-saddena dārumāsakādi sabbaṃ rūpiyaṃ saṅgahitaṃ, muttāmaṇiādayopettha dhaññakhettavatthādayo ca saṅgahitāti daṭṭhabbā. Paṭiggahaṇa-saddena paṭiggāhāpanasādiyanāni saṅgahitāni. Nāsanavatthūti pārājikaṭṭhānatāya liṅganāsanāya kāraṇaṃ.
១០៧. បាឡិយំ សព្ពំ សង្ឃារាមំ អាវរណំ ករោន្តីតិ សព្ពសង្ឃារាមេ បវេសនិវារណំ ករោន្តិ។ សង្ឃារាមោ អាវរណំ កាតព្ពោតិ សង្ឃារាមោ អាវរណោ កាតព្ពោ, សង្ឃារាមេ វា អាវរណំ កាតព្ពន្តិ អត្ថោ។ តេនេវ ‘‘តត្ថ អាវរណំ កាតុ’’ន្តិ ភុម្មវសេន វុត្តំ។ អាហារំ អាវរណន្តិអាទីសុបិ ឯសេវ នយោ។ ‘‘យត្ថ វា វសតី’’តិ ឥមិនា សាមណេរស្ស វស្សគ្គេន លទ្ធំ វា សកសន្តកមេវ វា និពទ្ធវសនកសេនាសនំ វុត្តំ។ យត្ថ វា បដិក្កមតីតិ អាចរិយុបជ្ឈាយានំ វសនដ្ឋានំ វុត្តំ។ តេនាហ ‘‘អត្តនោ’’តិអាទិ។ អត្តនោតិ ហិ សយំ, អាចរិយស្ស, ឧបជ្ឈាយស្ស វាតិ អត្ថោ។ ទណ្ឌេន្តិ វិនេន្តិ ឯតេនាតិ ទណ្ឌោ, សោ ឯវ កត្តព្ពត្តា កម្មន្តិ ទណ្ឌកម្មំ, អាវរណាទិ។ ឧទកំ វា បវេសេតុន្តិ បោក្ខរណីអាទិឧទកេ បវេសេតុំ។
107. Pāḷiyaṃ sabbaṃ saṅghārāmaṃ āvaraṇaṃ karontīti sabbasaṅghārāme pavesanivāraṇaṃ karonti. Saṅghārāmo āvaraṇaṃ kātabboti saṅghārāmo āvaraṇo kātabbo, saṅghārāme vā āvaraṇaṃ kātabbanti attho. Teneva ‘‘tattha āvaraṇaṃ kātu’’nti bhummavasena vuttaṃ. Āhāraṃ āvaraṇantiādīsupi eseva nayo. ‘‘Yattha vā vasatī’’ti iminā sāmaṇerassa vassaggena laddhaṃ vā sakasantakameva vā nibaddhavasanakasenāsanaṃ vuttaṃ. Yattha vā paṭikkamatīti ācariyupajjhāyānaṃ vasanaṭṭhānaṃ vuttaṃ. Tenāha ‘‘attano’’tiādi. Attanoti hi sayaṃ, ācariyassa, upajjhāyassa vāti attho. Daṇḍenti vinenti etenāti daṇḍo, so eva kattabbattā kammanti daṇḍakammaṃ, āvaraṇādi. Udakaṃ vā pavesetunti pokkharaṇīādiudake pavesetuṃ.
សិក្ខាបទទណ្ឌកម្មវត្ថុកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Sikkhāpadadaṇḍakammavatthukathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi
៤២. សិក្ខាបទកថា • 42. Sikkhāpadakathā
៤៣. ទណ្ឌកម្មវត្ថុ • 43. Daṇḍakammavatthu
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / សិក្ខាបទទណ្ឌកម្មវត្ថុកថា • Sikkhāpadadaṇḍakammavatthukathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / សិក្ខាបទទណ្ឌកម្មវត្ថុកថាវណ្ណនា • Sikkhāpadadaṇḍakammavatthukathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / សិក្ខាបទទណ្ឌកម្មវត្ថុកថាវណ្ណនា • Sikkhāpadadaṇḍakammavatthukathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៤២. សិក្ខាបទទណ្ឌកម្មវត្ថុកថា • 42. Sikkhāpadadaṇḍakammavatthukathā
