| Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಜಾತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Jātaka-aṭṭhakathā |
[೧೮೯] ೯. ಸೀಹಚಮ್ಮಜಾತಕವಣ್ಣನಾ
[189] 9. Sīhacammajātakavaṇṇanā
ನೇತಂ ಸೀಹಸ್ಸ ನದಿತನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಕೋಕಾಲಿಕಞ್ಞೇವ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ಸೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಸರಭಞ್ಞಂ ಭಣಿತುಕಾಮೋ ಅಹೋಸಿ। ಸತ್ಥಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।
Netaṃ sīhassa naditanti idaṃ satthā jetavane viharanto kokālikaññeva ārabbha kathesi. So imasmiṃ kāle sarabhaññaṃ bhaṇitukāmo ahosi. Satthā taṃ pavattiṃ sutvā atītaṃ āhari.
ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಕಸ್ಸಕಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಕಸಿಕಮ್ಮೇನ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ। ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಏಕೋ ವಾಣಿಜೋ ಗದ್ರಭಭಾರಕೇನ ವೋಹಾರಂ ಕರೋನ್ತೋ ವಿಚರತಿ। ಸೋ ಗತಗತಟ್ಠಾನೇ ಗದ್ರಭಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಭಣ್ಡಿಕಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ಗದ್ರಭಂ ಸೀಹಚಮ್ಮೇನ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಸಾಲಿಯವಖೇತ್ತೇಸು ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ। ಖೇತ್ತರಕ್ಖಕಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಸೀಹೋ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ। ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸೋ ವಾಣಿಜೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಗಾಮದ್ವಾರೇ ನಿವಾಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಾತರಾಸಂ ಪಚಾಪೇನ್ತೋ ತತೋ ಗದ್ರಭಂ ಸೀಹಚಮ್ಮಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಯವಖೇತ್ತೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ। ಖೇತ್ತರಕ್ಖಕಾ ‘‘ಸೀಹೋ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆರೋಚೇಸುಂ। ಸಕಲಗಾಮವಾಸಿನೋ ಆವುಧಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಙ್ಖೇ ಧಮೇನ್ತಾ ಭೇರಿಯೋ ವಾದೇನ್ತಾ ಖೇತ್ತಸಮೀಪಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉನ್ನದಿಂಸು, ಗದ್ರಭೋ ಮರಣಭಯಭೀತೋ ಗದ್ರಭರವಂ ರವಿ। ಅಥಸ್ಸ ಗದ್ರಭಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kassakakule nibbattitvā vayappatto kasikammena jīvikaṃ kappesi. Tasmiṃ kāle eko vāṇijo gadrabhabhārakena vohāraṃ karonto vicarati. So gatagataṭṭhāne gadrabhassa piṭṭhito bhaṇḍikaṃ otāretvā gadrabhaṃ sīhacammena pārupitvā sāliyavakhettesu vissajjeti. Khettarakkhakā taṃ disvā ‘‘sīho’’ti saññāya upasaṅkamituṃ na sakkonti. Athekadivasaṃ so vāṇijo ekasmiṃ gāmadvāre nivāsaṃ gahetvā pātarāsaṃ pacāpento tato gadrabhaṃ sīhacammaṃ pārupitvā yavakhette vissajjesi. Khettarakkhakā ‘‘sīho’’ti saññāya taṃ upasaṅkamituṃ asakkontā gehaṃ gantvā ārocesuṃ. Sakalagāmavāsino āvudhāni gahetvā saṅkhe dhamentā bheriyo vādentā khettasamīpaṃ gantvā unnadiṃsu, gadrabho maraṇabhayabhīto gadrabharavaṃ ravi. Athassa gadrabhabhāvaṃ ñatvā bodhisatto paṭhamaṃ gāthamāha –
೭೭.
77.
‘‘ನೇತಂ ಸೀಹಸ್ಸ ನದಿತಂ, ನ ಬ್ಯಗ್ಘಸ್ಸ ನ ದೀಪಿನೋ।
‘‘Netaṃ sīhassa naditaṃ, na byagghassa na dīpino;
ಪಾರುತೋ ಸೀಹಚಮ್ಮೇನ, ಜಮ್ಮೋ ನದತಿ ಗದ್ರಭೋ’’ತಿ॥
Pāruto sīhacammena, jammo nadati gadrabho’’ti.
ತತ್ಥ ಜಮ್ಮೋತಿ ಲಾಮಕೋ। ಗಾಮವಾಸಿನೋಪಿ ತಸ್ಸ ಗದ್ರಭಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತಂ ಅಟ್ಠೀನಿ ಭಞ್ಜನ್ತಾ ಪೋಥೇತ್ವಾ ಸೀಹಚಮ್ಮಂ ಆದಾಯ ಅಗಮಂಸು।
Tattha jammoti lāmako. Gāmavāsinopi tassa gadrabhabhāvaṃ ñatvā taṃ aṭṭhīni bhañjantā pothetvā sīhacammaṃ ādāya agamaṃsu.
ಅಥ ಸೋ ವಾಣಿಜೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಬ್ಯಸನಭಾವಪ್ಪತ್ತಂ ಗದ್ರಭಂ ದಿಸ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –
Atha so vāṇijo āgantvā taṃ byasanabhāvappattaṃ gadrabhaṃ disvā dutiyaṃ gāthamāha –
೭೮.
78.
‘‘ಚಿರಮ್ಪಿ ಖೋ ತಂ ಖಾದೇಯ್ಯ, ಗದ್ರಭೋ ಹರಿತಂ ಯವಂ।
‘‘Cirampi kho taṃ khādeyya, gadrabho haritaṃ yavaṃ;
ಪಾರುತೋ ಸೀಹಚಮ್ಮೇನ, ರವಮಾನೋವ ದೂಸಯೀ’’ತಿ॥
Pāruto sīhacammena, ravamānova dūsayī’’ti.
ತತ್ಥ ತನ್ತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ, ಅಯಂ ಗದ್ರಭೋ ಅತ್ತನೋ ಗದ್ರಭಭಾವಂ ಅಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಸೀಹಚಮ್ಮೇನ ಪಾರುತೋ ಚಿರಮ್ಪಿ ಕಾಲಂ ಹರಿತಂ ಯವಂ ಖಾದೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ರವಮಾನೋವ ದೂಸಯೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಪನ ಗದ್ರಭರವಂ ರವಮಾನೋವೇಸ ಅತ್ತಾನಂ ದೂಸಯಿ, ನತ್ಥೇತ್ಥ ಸೀಹಚಮ್ಮಸ್ಸ ದೋಸೋತಿ। ತಸ್ಮಿಂ ಏವಂ ಕಥೇನ್ತೇಯೇವ ಗದ್ರಭೋ ತತ್ಥೇವ ನಿಪನ್ನೋ ಮರಿ, ವಾಣಿಜೋಪಿ ತಂ ಪಹಾಯ ಪಕ್ಕಾಮಿ।
Tattha tanti nipātamattaṃ, ayaṃ gadrabho attano gadrabhabhāvaṃ ajānāpetvā sīhacammena pāruto cirampi kālaṃ haritaṃ yavaṃ khādeyyāti attho. Ravamānova dūsayīti attano pana gadrabharavaṃ ravamānovesa attānaṃ dūsayi, natthettha sīhacammassa dosoti. Tasmiṃ evaṃ kathenteyeva gadrabho tattheva nipanno mari, vāṇijopi taṃ pahāya pakkāmi.
ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ವಾಣಿಜೋ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಗದ್ರಭೋ ಕೋಕಾಲಿಕೋ, ಪಣ್ಡಿತಕಸ್ಸಕೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ।
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘tadā vāṇijo devadatto ahosi, gadrabho kokāliko, paṇḍitakassako pana ahameva ahosi’’nti.
ಸೀಹಚಮ್ಮಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ನವಮಾ।
Sīhacammajātakavaṇṇanā navamā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಜಾತಕಪಾಳಿ • Jātakapāḷi / ೧೮೯. ಸೀಹಚಮ್ಮಜಾತಕಂ • 189. Sīhacammajātakaṃ
