Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / সুত্তনিপাতপাল়ি • Suttanipātapāḷi

৭. সেলসুত্তং

7. Selasuttaṃ

এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা অঙ্গুত্তরাপেসু চারিকং চরমানো মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং অড্ঢতেল়সেহি ভিক্খুসতেহি যেন আপণং নাম অঙ্গুত্তরাপানং নিগমো তদৰসরি। অস্সোসি খো কেণিযো জটিলো ‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো সক্যপুত্তো সক্যকুলা পব্বজিতো অঙ্গুত্তরাপেসু চারিকং চরমানো মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং অড্ঢতেল়সেহি ভিক্খুসতেহি আপণং অনুপ্পত্তো। তং খো পন ভৰন্তং গোতমং এৰং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘ইতিপি সো ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৰিজ্জাচরণসম্পন্নো সুগতো লোকৰিদূ অনুত্তরো পুরিসদম্মসারথি সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰা’তি 1। সো ইমং লোকং সদেৰকং সমারকং সব্রহ্মকং সস্সমণব্রাহ্মণিং পজং সদেৰমনুস্সং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা পৰেদেতি। সো ধম্মং দেসতি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পরিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং, কেৰলপরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং পকাসেতি। সাধু খো পন তথারূপানং অরহতং দস্সনং হোতী’’তি।

Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā aṅguttarāpesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi yena āpaṇaṃ nāma aṅguttarāpānaṃ nigamo tadavasari. Assosi kho keṇiyo jaṭilo ‘‘samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito aṅguttarāpesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi āpaṇaṃ anuppatto. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti 2. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ desati ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’ti.

অথ খো কেণিযো জটিলো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতা সদ্ধিং সম্মোদি। সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি। একমন্তং নিসিন্নং খো কেণিযং জটিলং ভগৰা ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি। অথ খো কেণিযো জটিলো ভগৰতা ধম্মিযা কথায সন্দস্সিতো সমাদপিতো সমুত্তেজিতো সম্পহংসিতো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অধিৰাসেতু মে ভৰং গোতমো স্ৰাতনায ভত্তং সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেনা’’তি। এৰং ৰুত্তে, ভগৰা কেণিযং জটিলং এতদৰোচ – ‘‘মহা খো, কেণিয, ভিক্খুসঙ্ঘো অড্ঢতেল়সানি ভিক্খুসতানি; ত্ৰঞ্চ ব্রাহ্মণেসু অভিপ্পসন্নো’’তি।

Atha kho keṇiyo jaṭilo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho keṇiyaṃ jaṭilaṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Atha kho keṇiyo jaṭilo bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘adhivāsetu me bhavaṃ gotamo svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā keṇiyaṃ jaṭilaṃ etadavoca – ‘‘mahā kho, keṇiya, bhikkhusaṅgho aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni; tvañca brāhmaṇesu abhippasanno’’ti.

দুতিযম্পি খো কেণিযো জটিলো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কিঞ্চাপি, ভো গোতম, মহা ভিক্খুসঙ্ঘো অড্ঢতেল়সানি ভিক্খুসতানি, অহঞ্চ ব্রাহ্মণেসু অভিপ্পসন্নো; অধিৰাসেতু মে ভৰং গোতমো স্ৰাতনায ভত্তং সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেনা’’তি। দুতিযম্পি খো ভগৰা কেণিযং জটিলং এতদৰোচ – ‘‘মহা খো, কেণিয, ভিক্খুসঙ্ঘো অড্ঢতেল়সানি ভিক্খুসতানি; ত্ৰঞ্চ ব্রাহ্মণেসু অভিপ্পসন্নো’’তি।

Dutiyampi kho keṇiyo jaṭilo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiñcāpi, bho gotama, mahā bhikkhusaṅgho aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni, ahañca brāhmaṇesu abhippasanno; adhivāsetu me bhavaṃ gotamo svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Dutiyampi kho bhagavā keṇiyaṃ jaṭilaṃ etadavoca – ‘‘mahā kho, keṇiya, bhikkhusaṅgho aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni; tvañca brāhmaṇesu abhippasanno’’ti.

ততিযম্পি খো কেণিযো জটিলো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কিঞ্চাপি, ভো গোতম, মহা ভিক্খুসঙ্ঘো অড্ঢতেল়সানি ভিক্খুসতানি, অহঞ্চ ব্রাহ্মণেসু অভিপ্পসন্নো, অধিৰাসেতু 3 মে ভৰং গোতমো স্ৰাতনায ভত্তং সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেনা’’তি। অধিৰাসেসি ভগৰা তুণ্হীভাৰেন। অথ খো কেণিযো জটিলো ভগৰতো অধিৰাসনং ৰিদিত্ৰা উট্ঠাযাসনা যেন সকো অস্সমো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা মিত্তামচ্চে ঞাতিসালোহিতে আমন্তেসি – ‘‘সুণন্তু মে ভৰন্তো মিত্তামচ্চা ঞাতিসালোহিতা, সমণো মে গোতমো নিমন্তিতো স্ৰাতনায ভত্তং সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেন, যেন মে কাযৰেয্যাৰটিকং করেয্যাথা’’তি। ‘‘এৰং, ভো’’তি খো কেণিযস্স জটিলস্স মিত্তামচ্চা ঞাতিসালোহিতা কেণিযস্স জটিলস্স পটিস্সুত্ৰা অপ্পেকচ্চে উদ্ধনানি খণন্তি, অপ্পেকচ্চে কট্ঠানি ফালেন্তি, অপ্পেকচ্চে ভাজনানি ধোৰন্তি, অপ্পেকচ্চে উদকমণিকং পতিট্ঠাপেন্তি, অপ্পেকচ্চে আসনানি পঞ্ঞাপেন্তি। কেণিযো পন জটিলো সামংযেৰ মণ্ডলমাল়ং পটিযাদেতি।

Tatiyampi kho keṇiyo jaṭilo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiñcāpi, bho gotama, mahā bhikkhusaṅgho aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni, ahañca brāhmaṇesu abhippasanno, adhivāsetu 4 me bhavaṃ gotamo svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. Atha kho keṇiyo jaṭilo bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā yena sako assamo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mittāmacce ñātisālohite āmantesi – ‘‘suṇantu me bhavanto mittāmaccā ñātisālohitā, samaṇo me gotamo nimantito svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghena, yena me kāyaveyyāvaṭikaṃ kareyyāthā’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho keṇiyassa jaṭilassa mittāmaccā ñātisālohitā keṇiyassa jaṭilassa paṭissutvā appekacce uddhanāni khaṇanti, appekacce kaṭṭhāni phālenti, appekacce bhājanāni dhovanti, appekacce udakamaṇikaṃ patiṭṭhāpenti, appekacce āsanāni paññāpenti. Keṇiyo pana jaṭilo sāmaṃyeva maṇḍalamāḷaṃ paṭiyādeti.

তেন খো পন সমযেন সেলো ব্রাহ্মণো আপণে পটিৰসতি, তিণ্ণং ৰেদানং পারগূ সনিঘণ্ডুকেটুভানং সাক্খরপ্পভেদানং ইতিহাসপঞ্চমানং পদকো ৰেয্যাকরণো লোকাযতমহাপুরিসলক্খণেসু অনৰযো, তীণি চ মাণৰকসতানি মন্তে ৰাচেতি।

Tena kho pana samayena selo brāhmaṇo āpaṇe paṭivasati, tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo, tīṇi ca māṇavakasatāni mante vāceti.

তেন খো পন সমযেন কেণিযো জটিলো সেলে ব্রাহ্মণে অভিপ্পসন্নো হোতি। অথ খো সেলো ব্রাহ্মণো তীহি মাণৰকসতেহি পরিৰুতো জঙ্ঘাৰিহারং অনুচঙ্কমমানো অনুৰিচরমানো যেন কেণিযস্স জটিলস্স অস্সমো তেনুপসঙ্কমি। অদ্দসা খো সেলো ব্রাহ্মণো কেণিযস্স জটিলস্স অস্সমে 5 অপ্পেকচ্চে উদ্ধনানি খণন্তে…পে॰… অপ্পেকচ্চে আসনানি পঞ্ঞপেন্তে, কেণিযং পন জটিলং সামংযেৰ মণ্ডলমাল়ং পটিযাদেন্তং। দিস্ৰান কেণিযং জটিলং এতদৰোচ – ‘‘কিং নু খো ভোতো কেণিযস্স আৰাহো ৰা ভৰিস্সতি, ৰিৰাহো ৰা ভৰিস্সতি, মহাযঞ্ঞো ৰা পচ্চুপট্ঠিতো, রাজা ৰা মাগধো সেনিযো বিম্বিসারো নিমন্তিতো স্ৰাতনায সদ্ধিং বলকাযেনা’’তি?

Tena kho pana samayena keṇiyo jaṭilo sele brāhmaṇe abhippasanno hoti. Atha kho selo brāhmaṇo tīhi māṇavakasatehi parivuto jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena keṇiyassa jaṭilassa assamo tenupasaṅkami. Addasā kho selo brāhmaṇo keṇiyassa jaṭilassa assame 6 appekacce uddhanāni khaṇante…pe… appekacce āsanāni paññapente, keṇiyaṃ pana jaṭilaṃ sāmaṃyeva maṇḍalamāḷaṃ paṭiyādentaṃ. Disvāna keṇiyaṃ jaṭilaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho bhoto keṇiyassa āvāho vā bhavissati, vivāho vā bhavissati, mahāyañño vā paccupaṭṭhito, rājā vā māgadho seniyo bimbisāro nimantito svātanāya saddhiṃ balakāyenā’’ti?

‘‘ন মে, ভো সেল, আৰাহো ৰা ভৰিস্সতি ৰিৰাহো ৰা, নাপি রাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসারো নিমন্তিতো স্ৰাতনায সদ্ধিং বলকাযেন; অপি চ খো মে মহাযঞ্ঞো পচ্চুপট্ঠিতো। অত্থি সমণো গোতমো সক্যপুত্তো সক্যকুলা পব্বজিতো অঙ্গুত্তরাপেসু চারিকং চরমানো মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং অড্ঢতেল়সেহি ভিক্খুসতেহি আপণং অনুপ্পত্তো। তং খো পন ভৰন্তং গোতমং…পে॰… বুদ্ধো ভগৰাতি। সো মে নিমন্তিতো স্ৰাতনায ভত্তং সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেনা’’তি। ‘‘বুদ্ধোতি, ভো কেণিয, ৰদেসি’’? ‘‘বুদ্ধোতি, ভো সেল, ৰদামি’’। ‘‘বুদ্ধোতি, ভো কেণিয, ৰদেসি’’? ‘‘বুদ্ধোতি, ভো সেল, ৰদামী’’তি।

‘‘Na me, bho sela, āvāho vā bhavissati vivāho vā, nāpi rājā māgadho seniyo bimbisāro nimantito svātanāya saddhiṃ balakāyena; api ca kho me mahāyañño paccupaṭṭhito. Atthi samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito aṅguttarāpesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi āpaṇaṃ anuppatto. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ…pe… buddho bhagavāti. So me nimantito svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. ‘‘Buddhoti, bho keṇiya, vadesi’’? ‘‘Buddhoti, bho sela, vadāmi’’. ‘‘Buddhoti, bho keṇiya, vadesi’’? ‘‘Buddhoti, bho sela, vadāmī’’ti.

অথ খো সেলস্স ব্রাহ্মণস্স এতদহোসি – ‘‘ঘোসোপি খো এসো দুল্লভো লোকস্মিং যদিদং বুদ্ধোতি। আগতানি খো পনম্হাকং মন্তেসু দ্ৰত্তিংসমহাপুরিসলক্খণানি, যেহি সমন্নাগতস্স মহাপুরিসস্স দ্ৰেৰ গতিযো ভৰন্তি অনঞ্ঞা। সচে অগারং অজ্ঝাৰসতি রাজা হোতি চক্কৰত্তি ধম্মিকো ধম্মরাজা চাতুরন্তো ৰিজিতাৰী জনপদত্থাৰরিযপ্পত্তো সত্তরতনসমন্নাগতো। তস্সিমানি সত্ত রতনানি ভৰন্তি, সেয্যথিদং – চক্করতনং, হত্থিরতনং, অস্সরতনং, মণিরতনং, ইত্থিরতনং, গহপতিরতনং, পরিণাযকরতনমেৰ সত্তমং। পরোসহস্সং খো পনস্স পুত্তা ভৰন্তি সূরা ৰীরঙ্গরূপা পরসেনপ্পমদ্দনা। সো ইমং পথৰিং সাগরপরিযন্তং অদণ্ডেন অসত্থেন ধম্মেন অভিৰিজিয অজ্ঝাৰসতি। সচে খো পন অগারস্মা অনগারিযং পব্বজতি, অরহং হোতি সম্মাসম্বুদ্ধো লোকে ৰিৰট্টচ্ছদো 7। কহং পন, ভো কেণিয, এতরহি সো ভৰং গোতমো ৰিহরতি অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো’’তি?

Atha kho selassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘‘ghosopi kho eso dullabho lokasmiṃ yadidaṃ buddhoti. Āgatāni kho panamhākaṃ mantesu dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā. Sace agāraṃ ajjhāvasati rājā hoti cakkavatti dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti, seyyathidaṃ – cakkaratanaṃ, hatthiratanaṃ, assaratanaṃ, maṇiratanaṃ, itthiratanaṃ, gahapatiratanaṃ, pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado 8. Kahaṃ pana, bho keṇiya, etarahi so bhavaṃ gotamo viharati arahaṃ sammāsambuddho’’ti?

এৰং ৰুত্তে, কেণিযো জটিলো দক্খিণং বাহুং পগ্গহেত্ৰা সেলং ব্রাহ্মণং এতদৰোচ – ‘‘যেনেসা , ভো সেল, নীলৰনরাজী’’তি। অথ খো সেলো ব্রাহ্মণো তীহি মাণৰকসতেহি সদ্ধিং যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি। অথ খো সেলো ব্রাহ্মণো তে মাণৰকে আমন্তেসি – ‘‘অপ্পসদ্দা ভোন্তো আগচ্ছন্তু, পদে পদং নিক্খিপন্তা। দুরাসদা হি তে ভগৰন্তো 9 সীহাৰ একচরা। যদা চাহং, ভো, সমণেন গোতমেন সদ্ধিং মন্তেয্যুং, মা মে ভোন্তো অন্তরন্তরা কথং ওপাতেথ; কথাপরিযোসানং মে ভৰন্তো আগমেন্তূ’’তি।

Evaṃ vutte, keṇiyo jaṭilo dakkhiṇaṃ bāhuṃ paggahetvā selaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘yenesā , bho sela, nīlavanarājī’’ti. Atha kho selo brāhmaṇo tīhi māṇavakasatehi saddhiṃ yena bhagavā tenupasaṅkami. Atha kho selo brāhmaṇo te māṇavake āmantesi – ‘‘appasaddā bhonto āgacchantu, pade padaṃ nikkhipantā. Durāsadā hi te bhagavanto 10 sīhāva ekacarā. Yadā cāhaṃ, bho, samaṇena gotamena saddhiṃ manteyyuṃ, mā me bhonto antarantarā kathaṃ opātetha; kathāpariyosānaṃ me bhavanto āgamentū’’ti.

অথ খো সেলো ব্রাহ্মণো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতা সদ্ধিং সম্মোদি। সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি। একমন্তং নিসিন্নো খো সেলো ব্রাহ্মণো ভগৰতো কাযে দ্ৰত্তিংসমহাপুরিসলক্খণানি সমন্নেসি 11। অদ্দসা খো সেলো ব্রাহ্মণো ভগৰতো কাযে দ্ৰত্তিংসমহাপুরিসলক্খণানি যেভুয্যেন ঠপেত্ৰা দ্ৰে। দ্ৰীসু মহাপুরিসলক্খণেসু কঙ্খতি ৰিচিকিচ্ছতি নাধিমুচ্চতি ন সম্পসীদতি – কোসোহিতে চ ৰত্থগুয্হে, পহূতজিৰ্হতায চাতি।

Atha kho selo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho selo brāhmaṇo bhagavato kāye dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni samannesi 12. Addasā kho selo brāhmaṇo bhagavato kāye dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve. Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati – kosohite ca vatthaguyhe, pahūtajivhatāya cāti.

অথ খো ভগৰতো এতদহোসি – ‘‘পস্সতি খো মে অযং সেলো ব্রাহ্মণো দ্ৰত্তিংসমহাপুরিসলক্খণানি যেভুয্যেন ঠপেত্ৰা দ্ৰে। দ্ৰীসু মহাপুরিসলক্খণেসু কঙ্খতি ৰিচিকিচ্ছতি নাধিমুচ্চতি ন সম্পসীদতি – কোসোহিতে চ ৰত্থগুয্হে, পহূতজিৰ্হতায চা’’তি। অথ খো ভগৰা তথারূপং ইদ্ধাভিসঙ্খারং অভিসঙ্খাসি 13, যথা অদ্দস সেলো ব্রাহ্মণো ভগৰতো কোসোহিতং ৰত্থগুয্হং । অথ খো ভগৰা জিৰ্হং নিন্নামেত্ৰা উভোপি কণ্ণসোতানি অনুমসি পটিমসি, উভোপি নাসিকসোতানি অনুমসি পটিমসি, কেৰলম্পি নলাটমণ্ডলং জিৰ্হায ছাদেসি।

Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘passati kho me ayaṃ selo brāhmaṇo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve. Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati – kosohite ca vatthaguyhe, pahūtajivhatāya cā’’ti. Atha kho bhagavā tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāsi 14, yathā addasa selo brāhmaṇo bhagavato kosohitaṃ vatthaguyhaṃ . Atha kho bhagavā jivhaṃ ninnāmetvā ubhopi kaṇṇasotāni anumasi paṭimasi, ubhopi nāsikasotāni anumasi paṭimasi, kevalampi nalāṭamaṇḍalaṃ jivhāya chādesi.

অথ খো সেলস্স ব্রাহ্মণস্স এতদহোসি – ‘‘সমন্নাগতো খো সমণো গোতমো দ্ৰত্তিংসমহাপুরিসলক্খণেহি পরিপুণ্ণেহি, নো অপুরিপুণ্ণেহি। নো চ খো নং জানামি বুদ্ধো ৰা নো ৰা। সুতং খো পন মেতং ব্রাহ্মণানং ৰুড্ঢানং মহল্লকানং আচরিযপাচরিযানং ভাসমানানং – ‘যে তে ভৰন্তি অরহন্তো সম্মাসম্বুদ্ধা, তে সকে ৰণ্ণে ভঞ্ঞমানে অত্তানং পাতুকরোন্তী’তি। যংনূনাহং সমণং গোতমং সম্মুখা সারুপ্পাহি গাথাহি অভিত্থৰেয্য’’ন্তি। অথ খো সেলো ব্রাহ্মণো ভগৰন্তং সম্মুখা সারুপ্পাহি গাথাহি অভিত্থৰি –

Atha kho selassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘‘samannāgato kho samaṇo gotamo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi paripuṇṇehi, no apuripuṇṇehi. No ca kho naṃ jānāmi buddho vā no vā. Sutaṃ kho pana metaṃ brāhmaṇānaṃ vuḍḍhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ – ‘ye te bhavanti arahanto sammāsambuddhā, te sake vaṇṇe bhaññamāne attānaṃ pātukarontī’ti. Yaṃnūnāhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyya’’nti. Atha kho selo brāhmaṇo bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –

৫৫৩.

553.

‘‘পরিপুণ্ণকাযো সুরুচি, সুজাতো চারুদস্সনো।

‘‘Paripuṇṇakāyo suruci, sujāto cārudassano;

সুৰণ্ণৰণ্ণোসি ভগৰা, সুসুক্কদাঠোসি ৰীরিযৰা॥

Suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā, susukkadāṭhosi vīriyavā.

৫৫৪.

554.

‘‘নরস্স হি সুজাতস্স, যে ভৰন্তি ৰিযঞ্জনা।

‘‘Narassa hi sujātassa, ye bhavanti viyañjanā;

সব্বে তে তৰ কাযস্মিং, মহাপুরিসলক্খণা॥

Sabbe te tava kāyasmiṃ, mahāpurisalakkhaṇā.

৫৫৫.

555.

‘‘পসন্ননেত্তো সুমুখো, ব্রহা উজু পতাপৰা।

‘‘Pasannanetto sumukho, brahā uju patāpavā;

মজ্ঝে সমণসঙ্ঘস্স, আদিচ্চোৰ ৰিরোচসি॥

Majjhe samaṇasaṅghassa, ādiccova virocasi.

৫৫৬.

556.

‘‘কল্যাণদস্সনো ভিক্খু, কঞ্চনসন্নিভত্তচো।

‘‘Kalyāṇadassano bhikkhu, kañcanasannibhattaco;

কিং তে সমণভাৰেন, এৰং উত্তমৰণ্ণিনো॥

Kiṃ te samaṇabhāvena, evaṃ uttamavaṇṇino.

৫৫৭.

557.

‘‘রাজা অরহসি ভৰিতুং, চক্কৰত্তী রথেসভো।

‘‘Rājā arahasi bhavituṃ, cakkavattī rathesabho;

চাতুরন্তো ৰিজিতাৰী, জম্বুসণ্ডস্স 15 ইস্সরো॥

Cāturanto vijitāvī, jambusaṇḍassa 16 issaro.

৫৫৮.

558.

‘‘খত্তিযা ভোগিরাজানো 17, অনুযন্তা 18 ভৰন্তু তে।

‘‘Khattiyā bhogirājāno 19, anuyantā 20 bhavantu te;

রাজাভিরাজা মনুজিন্দো, রজ্জং কারেহি গোতম’’॥

Rājābhirājā manujindo, rajjaṃ kārehi gotama’’.

৫৫৯.

559.

‘‘রাজাহমস্মি সেলাতি, (ভগৰা) ধম্মরাজা অনুত্তরো।

‘‘Rājāhamasmi selāti, (bhagavā) dhammarājā anuttaro;

ধম্মেন চক্কং ৰত্তেমি, চক্কং অপ্পটিৰত্তিযং’’॥

Dhammena cakkaṃ vattemi, cakkaṃ appaṭivattiyaṃ’’.

৫৬০.

560.

‘‘সম্বুদ্ধো পটিজানাসি, (ইতি সেলো ব্রাহ্মণো) ধম্মরাজা অনুত্তরো।

‘‘Sambuddho paṭijānāsi, (iti selo brāhmaṇo) dhammarājā anuttaro;

‘ধম্মেন চক্কং ৰত্তেমি’, ইতি ভাসসি গোতম॥

‘Dhammena cakkaṃ vattemi’, iti bhāsasi gotama.

৫৬১.

561.

‘‘কো নু সেনাপতি ভোতো, সাৰকো সত্থুরন্ৰযো।

‘‘Ko nu senāpati bhoto, sāvako satthuranvayo;

কো তে তমনুৰত্তেতি, ধম্মচক্কং পৰত্তিতং’’॥

Ko te tamanuvatteti, dhammacakkaṃ pavattitaṃ’’.

৫৬২.

562.

‘‘মযা পৰত্তিতং চক্কং, (সেলাতি ভগৰা) ধম্মচক্কং অনুত্তরং।

‘‘Mayā pavattitaṃ cakkaṃ, (selāti bhagavā) dhammacakkaṃ anuttaraṃ;

সারিপুত্তো অনুৰত্তেতি, অনুজাতো তথাগতং॥

Sāriputto anuvatteti, anujāto tathāgataṃ.

৫৬৩.

563.

‘‘অভিঞ্ঞেয্যং অভিঞ্ঞাতং, ভাৰেতব্বঞ্চ ভাৰিতং।

‘‘Abhiññeyyaṃ abhiññātaṃ, bhāvetabbañca bhāvitaṃ;

পহাতব্বং পহীনং মে, তস্মা বুদ্ধোস্মি ব্রাহ্মণ॥

Pahātabbaṃ pahīnaṃ me, tasmā buddhosmi brāhmaṇa.

৫৬৪.

564.

‘‘ৰিনযস্সু মযি কঙ্খং, অধিমুচ্চস্সু ব্রাহ্মণ।

‘‘Vinayassu mayi kaṅkhaṃ, adhimuccassu brāhmaṇa;

দুল্লভং দস্সনং হোতি, সম্বুদ্ধানং অভিণ্হসো॥

Dullabhaṃ dassanaṃ hoti, sambuddhānaṃ abhiṇhaso.

৫৬৫.

565.

‘‘যেসং ৰে 21 দুল্লভো লোকে, পাতুভাৰো অভিণ্হসো।

‘‘Yesaṃ ve 22 dullabho loke, pātubhāvo abhiṇhaso;

সোহং ব্রাহ্মণ সম্বুদ্ধো, সল্লকত্তো অনুত্তরো॥

Sohaṃ brāhmaṇa sambuddho, sallakatto anuttaro.

৫৬৬.

566.

‘‘ব্রহ্মভূতো অতিতুলো, মারসেনপ্পমদ্দনো।

‘‘Brahmabhūto atitulo, mārasenappamaddano;

সব্বামিত্তে ৰসীকত্ৰা, মোদামি অকুতোভযো’’॥

Sabbāmitte vasīkatvā, modāmi akutobhayo’’.

৫৬৭.

567.

‘‘ইমং ভৰন্তো নিসামেথ, যথা ভাসতি চক্খুমা।

‘‘Imaṃ bhavanto nisāmetha, yathā bhāsati cakkhumā;

সল্লকত্তো মহাৰীরো, সীহোৰ নদতী ৰনে॥

Sallakatto mahāvīro, sīhova nadatī vane.

৫৬৮.

568.

‘‘ব্রহ্মভূতং অতিতুলং, মারসেনপ্পমদ্দনং।

‘‘Brahmabhūtaṃ atitulaṃ, mārasenappamaddanaṃ;

কো দিস্ৰা নপ্পসীদেয্য, অপি কণ্হাভিজাতিকো॥

Ko disvā nappasīdeyya, api kaṇhābhijātiko.

৫৬৯.

569.

‘‘যো মং ইচ্ছতি অন্ৰেতু, যো ৰা নিচ্ছতি গচ্ছতু।

‘‘Yo maṃ icchati anvetu, yo vā nicchati gacchatu;

ইধাহং পব্বজিস্সামি, ৰরপঞ্ঞস্স সন্তিকে’’॥

Idhāhaṃ pabbajissāmi, varapaññassa santike’’.

৫৭০.

570.

‘‘এৰঞ্চে 23 রুচ্চতি ভোতো, সম্মাসম্বুদ্ধসাসনে 24

‘‘Evañce 25 ruccati bhoto, sammāsambuddhasāsane 26;

মযম্পি পব্বজিস্সাম, ৰরপঞ্ঞস্স সন্তিকে’’॥

Mayampi pabbajissāma, varapaññassa santike’’.

৫৭১.

571.

‘‘ব্রাহ্মণা তিসতা ইমে, যাচন্তি পঞ্জলীকতা।

‘‘Brāhmaṇā tisatā ime, yācanti pañjalīkatā;

ব্রহ্মচরিযং চরিস্সাম, ভগৰা তৰ সন্তিকে’’॥

Brahmacariyaṃ carissāma, bhagavā tava santike’’.

৫৭২.

572.

‘‘স্ৰাক্খাতং ব্রহ্মচরিযং, (সেলাতি ভগৰা) সন্দিট্ঠিকমকালিকং।

‘‘Svākkhātaṃ brahmacariyaṃ, (selāti bhagavā) sandiṭṭhikamakālikaṃ;

যত্থ অমোঘা পব্বজ্জা, অপ্পমত্তস্স সিক্খতো’’তি॥

Yattha amoghā pabbajjā, appamattassa sikkhato’’ti.

অলত্থ খো সেলো ব্রাহ্মণো সপরিসো ভগৰতো সন্তিকে পব্বজ্জং, অলত্থ উপসম্পদং। অথ খো কেণিযো জটিলো তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন সকে অস্সমে পণীতং খাদনীযং ভোজনীযং পটিযাদাপেত্ৰা ভগৰতো কালং আরোচাপেসি – ‘‘কালো, ভো গোতম, নিট্ঠিতং ভত্ত’’ন্তি । অথ খো ভগৰা পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায যেন কেণিযস্স জটিলস্স অস্সমো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেন।

Alattha kho selo brāhmaṇo sapariso bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Atha kho keṇiyo jaṭilo tassā rattiyā accayena sake assame paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṃ ārocāpesi – ‘‘kālo, bho gotama, niṭṭhitaṃ bhatta’’nti . Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena keṇiyassa jaṭilassa assamo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṃ bhikkhusaṅghena.

অথ খো কেণিযো জটিলো বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পণীতেন খাদনীযেন ভোজনীযেন সহত্থা সন্তপ্পেসি সম্পৰারেসি। অথ খো কেণিযো জটিলো ভগৰন্তং ভুত্তাৰিং ওনীতপত্তপাণিং অঞ্ঞতরং নীচং আসনং গহেত্ৰা একমন্তং নিসীদি। একমন্তং নিসিন্নং খো কেণিযং জটিলং ভগৰা ইমাহি গাথাহি অনুমোদি –

Atha kho keṇiyo jaṭilo buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi. Atha kho keṇiyo jaṭilo bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho keṇiyaṃ jaṭilaṃ bhagavā imāhi gāthāhi anumodi –

৫৭৩.

573.

‘‘অগ্গিহুত্তমুখা যঞ্ঞা, সাৰিত্তী ছন্দসো মুখং।

‘‘Aggihuttamukhā yaññā, sāvittī chandaso mukhaṃ;

রাজা মুখং মনুস্সানং, নদীনং সাগরো মুখং॥

Rājā mukhaṃ manussānaṃ, nadīnaṃ sāgaro mukhaṃ.

৫৭৪.

574.

‘‘নক্খত্তানং মুখং চন্দো, আদিচ্চো তপতং মুখং।

‘‘Nakkhattānaṃ mukhaṃ cando, ādicco tapataṃ mukhaṃ;

পুঞ্ঞং আকঙ্খমানানং, সঙ্ঘো ৰে যজতং মুখ’’ন্তি॥

Puññaṃ ākaṅkhamānānaṃ, saṅgho ve yajataṃ mukha’’nti.

অথ খো ভগৰা কেণিযং জটিলং ইমাহি গাথাহি অনুমোদিত্ৰা উট্ঠাযাসনা পক্কামি। অথ খো আযস্মা সেলো সপরিসো একো ৰূপকট্ঠো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৰিহরন্তো নচিরস্সে …পে॰… অঞ্ঞতরো খো পনাপস্মা সেলো সপরিসো অরহতং অহোসি।

Atha kho bhagavā keṇiyaṃ jaṭilaṃ imāhi gāthāhi anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho āyasmā selo sapariso eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasse …pe… aññataro kho panāpasmā selo sapariso arahataṃ ahosi.

অথ খো আযস্মা সেলো সপরিসো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং চীৰরং কত্ৰা যেন ভগৰা তেনঞ্জলিং পণামেত্ৰা ভগৰন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –

Atha kho āyasmā selo sapariso yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

৫৭৫.

575.

‘‘যং তং সরণমাগম্হ 27, ইতো অট্ঠমি চক্খুম।

‘‘Yaṃ taṃ saraṇamāgamha 28, ito aṭṭhami cakkhuma;

সত্তরত্তেন ভগৰা, দন্তম্হ তৰ সাসনে॥

Sattarattena bhagavā, dantamha tava sāsane.

৫৭৬.

576.

‘‘তুৰং বুদ্ধো তুৰং সত্থা, তুৰং মারাভিভূ মুনি।

‘‘Tuvaṃ buddho tuvaṃ satthā, tuvaṃ mārābhibhū muni;

তুৰং অনুসযে ছেত্ৰা, তিণ্ণো তারেসিমং পজং॥

Tuvaṃ anusaye chetvā, tiṇṇo tāresimaṃ pajaṃ.

৫৭৭.

577.

‘‘উপধী তে সমতিক্কন্তা, আসৰা তে পদালিতা।

‘‘Upadhī te samatikkantā, āsavā te padālitā;

সীহোসি 29 অনুপাদানো, পহীনভযভেরৰো॥

Sīhosi 30 anupādāno, pahīnabhayabheravo.

৫৭৮.

578.

‘‘ভিক্খৰো তিসতা ইমে, তিট্ঠন্তি পঞ্জলীকতা।

‘‘Bhikkhavo tisatā ime, tiṭṭhanti pañjalīkatā;

পাদে ৰীর পসারেহি, নাগা ৰন্দন্তু সত্থুনো’’তি॥

Pāde vīra pasārehi, nāgā vandantu satthuno’’ti.

সেলসুত্তং সত্তমং নিট্ঠিতং।

Selasuttaṃ sattamaṃ niṭṭhitaṃ.







Footnotes:
1. ভগৰা (স্যা॰ পী॰)
2. bhagavā (syā. pī.)
3. অধিৰাসেত্ৰেৰ (সী॰)
4. adhivāsetveva (sī.)
5. কেণিস্সমিযে জটিলে (সী॰ পী॰)
6. keṇissamiye jaṭile (sī. pī.)
7. ৰিৰত্তচ্ছদ্দো (সী॰ পী॰)
8. vivattacchaddo (sī. pī.)
9. ভৰন্তো (স্যা॰ ক॰)
10. bhavanto (syā. ka.)
11. সম্মন্নেসি (সী॰ স্যা॰)
12. sammannesi (sī. syā.)
13. অভিসঙ্খারেসি (স্যা॰ ক॰)
14. abhisaṅkhāresi (syā. ka.)
15. জম্বুমণ্ডস্স (ক॰)
16. jambumaṇḍassa (ka.)
17. ভোজরাজানো (সী॰ স্যা॰)
18. অনুযুত্তা (সী॰)
19. bhojarājāno (sī. syā.)
20. anuyuttā (sī.)
21. যেসং ৰো (পী॰), যস্স ৰে (স্যা॰)
22. yesaṃ vo (pī.), yassa ve (syā.)
23. এতঞ্চে (সী॰ পী॰)
24. সম্মাসম্বুদ্ধসাসনং (সী॰ স্যা॰ কং॰ পী॰)
25. etañce (sī. pī.)
26. sammāsambuddhasāsanaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)
27. মাগম্ম (সী॰ স্যা॰ ক॰)
28. māgamma (sī. syā. ka.)
29. সীহোৰ (ম॰ নি॰ ২.৪০১)
30. sīhova (ma. ni. 2.401)



Related texts:



অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / খুদ্দকনিকায (অট্ঠকথা) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / সুত্তনিপাত-অট্ঠকথা • Suttanipāta-aṭṭhakathā / ৭. সেলসুত্তৰণ্ণনা • 7. Selasuttavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact