| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā |
សវិភង្គសិក្ខាបទវណ្ណនា
Savibhaṅgasikkhāpadavaṇṇanā
១៩៧. បកតិមនុស្សេហិ ឧត្តរិតរានំ ពុទ្ធាទិឧត្តមបុរិសានំ អធិគមធម្មោ ឧត្តរិមនុស្សធម្មោតិ អាហ ឧត្តរិមនុស្សានន្តិអាទិ។ បាឡិយំ (បារា. ១៩៨) ‘‘អត្ថិ ច មេ ឯតេ ធម្មា មយី’’តិ ឯត្ថ មេតិ ឥទំ បទបូរណមត្តំ។ អធិគន្តព្ពតោ អធិគមសង្ខាតស្ស ឈានាទិនោ បុច្ឆា អធិគមបុច្ឆា, សា ច ឈានាទីសុ សាមញ្ញតោ បវត្តាតិ ឥទានិ តត្ថ បឋមជ្ឈានំ វា ទុតិយាទីសុ អញ្ញតរំ វា តត្ថាបិ កសិណាទិអារម្មណេសុ កតរមារម្មណំ ឈានំ វា លោកុត្តរេសុ ច សោតាបត្តិមគ្គំ វា សកទាគាមិមគ្គាទីសុ អញ្ញតរំ វា តត្ថាបិ សុញ្ញតវិមោក្ខំ វា អប្បណិហិតវិមោក្ខាទីសុ អញ្ញតរំ វាតិ ឯវំ បច្ចេកំ ភេទនិទ្ធារណវសេន បុច្ឆនាការំ ទស្សេតុំ បាឡិយំ (បារា. ១៩៨) ‘‘បុន កតមេសំ ត្វំ ធម្មានំ លាភី’’តិ អយំ បុច្ឆា ទស្សិតាតិ ទដ្ឋព្ពា, តេនាហ បឋមមគ្គាទីសូតិអាទិ។ យាយ អនុក្កមបដិបត្តិយា លោកុត្តរោ អធិគមោ អាគច្ឆតិ, សា បុព្ពភាគបដិបត្តិ អាគមនបដិបទា។ ន សុជ្ឈតីតិ បុច្ឆិយមានោ បដិបត្តិក្កមំ ឧល្លង្ឃិត្វា កថេតិ។ អបនេតព្ពោតិ តយា វុត្តក្កមេនាយំ ន សក្កា អធិគន្តុន្តិ អធិគតមានតោ អបនេតព្ពោ។ សន្និហិតេសុ កប្បិយេសុបិ ចតូសុ បច្ចយេសុ អលគ្គត្តា ‘‘អាកាសេ បាណិសមេន ចេតសា’’តិ វុត្តំ។ វុត្តសទិសំ ព្យាករណំ ហោតីតិ យោជនា។ ខីណាសវបដិបត្តិសទិសា បដិបទា ហោតិ សុវិក្ខម្ភិតកិលេសត្តា។ ឥទញ្ច អរហត្តំ បដិជានន្តស្ស វសេន វុត្តំ, តេនាហ ខីណាសវស្ស នាមាតិអាទិ។ ឯវំ សុវិក្ខម្ភិតកិលេសស្ស វត្តនសេក្ខធម្មបដិជាននំ ឥមិនា ភយុប្បាទនេន, អម្ពិលាទិទស្សនេ ខេឡុប្បាទាទិនា ច ន សក្កា វីមំសិតុំ, តស្មា តស្ស វចនេនេវ តំ សទ្ធាតព្ពំ។ អយំ ភិក្ខុ សម្បន្នព្យាករណោតិ ឥទំ ន កេវលំ អភាយនកមេវ សន្ធាយ វុត្តំ ឯកច្ចស្ស សូរជាតិកស្ស បុថុជ្ជនស្សាបិ អភាយនតោ, រជ្ជនីយារម្មណានំ ពទរសាឡវាទិអម្ពិលមទ្ទនាទីនំ ឧបនយនេបិ ខេឡុប្បាទាទិតណ្ហាបវត្តរហិតំ សព្ពថា សុសោធិតមេវ សន្ធាយ វុត្តន្តិ គហេតព្ពំ។
197. Pakatimanussehi uttaritarānaṃ buddhādiuttamapurisānaṃ adhigamadhammo uttarimanussadhammoti āha uttarimanussānantiādi. Pāḷiyaṃ (pārā. 198) ‘‘atthi ca me ete dhammā mayī’’ti ettha meti idaṃ padapūraṇamattaṃ. Adhigantabbato adhigamasaṅkhātassa jhānādino pucchā adhigamapucchā, sā ca jhānādīsu sāmaññato pavattāti idāni tattha paṭhamajjhānaṃ vā dutiyādīsu aññataraṃ vā tatthāpi kasiṇādiārammaṇesu kataramārammaṇaṃ jhānaṃ vā lokuttaresu ca sotāpattimaggaṃ vā sakadāgāmimaggādīsu aññataraṃ vā tatthāpi suññatavimokkhaṃ vā appaṇihitavimokkhādīsu aññataraṃ vāti evaṃ paccekaṃ bhedaniddhāraṇavasena pucchanākāraṃ dassetuṃ pāḷiyaṃ (pārā. 198) ‘‘puna katamesaṃ tvaṃ dhammānaṃ lābhī’’ti ayaṃ pucchā dassitāti daṭṭhabbā, tenāha paṭhamamaggādīsūtiādi. Yāya anukkamapaṭipattiyā lokuttaro adhigamo āgacchati, sā pubbabhāgapaṭipatti āgamanapaṭipadā. Na sujjhatīti pucchiyamāno paṭipattikkamaṃ ullaṅghitvā katheti. Apanetabboti tayā vuttakkamenāyaṃ na sakkā adhigantunti adhigatamānato apanetabbo. Sannihitesu kappiyesupi catūsu paccayesu alaggattā ‘‘ākāse pāṇisamena cetasā’’ti vuttaṃ. Vuttasadisaṃ byākaraṇaṃ hotīti yojanā. Khīṇāsavapaṭipattisadisā paṭipadā hoti suvikkhambhitakilesattā. Idañca arahattaṃ paṭijānantassa vasena vuttaṃ, tenāha khīṇāsavassa nāmātiādi. Evaṃ suvikkhambhitakilesassa vattanasekkhadhammapaṭijānanaṃ iminā bhayuppādanena, ambilādidassane kheḷuppādādinā ca na sakkā vīmaṃsituṃ, tasmā tassa vacaneneva taṃ saddhātabbaṃ. Ayaṃ bhikkhu sampannabyākaraṇoti idaṃ na kevalaṃ abhāyanakameva sandhāya vuttaṃ ekaccassa sūrajātikassa puthujjanassāpi abhāyanato, rajjanīyārammaṇānaṃ badarasāḷavādiambilamaddanādīnaṃ upanayanepi kheḷuppādāditaṇhāpavattarahitaṃ sabbathā susodhitameva sandhāya vuttanti gahetabbaṃ.
អសន្តគុណសម្ភាវនលក្ខណា បាបិច្ឆាតិ អាហ យា សា ឥធេកច្ចោតិអាទិ។ អាទិ-សទ្ទេន អស្សទ្ធោតិអាទិបាឋំ សង្គណ្ហាតិ។ សាមញ្ញំ ទុប្បរាមដ្ឋន្តិ សមណធម្មសង្ខាតំ សាមញ្ញំ ខណ្ឌសីលាទិតាយ ទុប្បរាមដ្ឋំ ទុដ្ឋុ គហិតំ និរយាយ និរយទុក្ខាយ តំ បុគ្គលំ តត្ថ និរយេ ឧបកឌ្ឍតិ និព្ពត្តាបេតីតិ អត្ថោ។ សិថិលោតិ ឱលីយិត្វា ករណេន សិថិលគាហេន កតោ, សថេន វា សាឋេយ្យេន អាទិណ្ណោ សិថិលោ។ បរិព្ពជោតិ សមណភាវោ។ ភិយ្យោតិ បុព្ពេ វិជ្ជមានានំ រាគរជាទីនំ ឧបរិ អបរម្បិ រជំ អាកិរតីតិ អត្ថោ។ ភិក្ខុភាវោតិ អធម្មិកបដិញ្ញាមត្តសិទ្ធោ ភិក្ខុភាវោ។ អជានមេវាតិ ឯត្ថ ឯវ-សទ្ទោ អវធារណេ អជានន្តោ ឯវាតិ, ‘‘អជានមេវ’’ន្តិបិ បាឋោ, តត្ថ បន ឯវំ ជានាមិ ឯវំ បស្សាមីតិ យោជេតព្ពំ។
Asantaguṇasambhāvanalakkhaṇā pāpicchāti āha yā sā idhekaccotiādi. Ādi-saddena assaddhotiādipāṭhaṃ saṅgaṇhāti. Sāmaññaṃ dupparāmaṭṭhanti samaṇadhammasaṅkhātaṃ sāmaññaṃ khaṇḍasīlāditāya dupparāmaṭṭhaṃ duṭṭhu gahitaṃ nirayāya nirayadukkhāya taṃ puggalaṃ tattha niraye upakaḍḍhati nibbattāpetīti attho. Sithiloti olīyitvā karaṇena sithilagāhena kato, sathena vā sāṭheyyena ādiṇṇo sithilo. Paribbajoti samaṇabhāvo. Bhiyyoti pubbe vijjamānānaṃ rāgarajādīnaṃ upari aparampi rajaṃ ākiratīti attho. Bhikkhubhāvoti adhammikapaṭiññāmattasiddho bhikkhubhāvo. Ajānamevāti ettha eva-saddo avadhāraṇe ajānanto evāti, ‘‘ajānameva’’ntipi pāṭho, tattha pana evaṃ jānāmi evaṃ passāmīti yojetabbaṃ.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ៤. ចតុត្ថបារាជិកំ • 4. Catutthapārājikaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ៤. ចតុត្ថបារាជិកំ • 4. Catutthapārājikaṃ
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / សវិភង្គសិក្ខាបទវណ្ណនា • Savibhaṅgasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / សវិភង្គសិក្ខាបទវណ្ណនា • Savibhaṅgasikkhāpadavaṇṇanā
