| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / মিলিন্দপঞ্হপাল়ি • Milindapañhapāḷi |
৭. অরূপধম্মৰৰত্তনৰগ্গো
7. Arūpadhammavavattanavaggo
১. সতিউপ্পজ্জনপঞ্হো
1. Satiuppajjanapañho
১. রাজা আহ ‘‘ভন্তে নাগসেন, কতিহাকারেহি সতি উপ্পজ্জতী’’তি? ‘‘সত্তরসহাকারেহি, মহারাজ, সতি উপ্পজ্জতী’’তি। ‘‘কতমেহি সত্তরসহাকারেহী’’তি? ‘‘অভিজানতোপি, মহারাজ, সতি উপ্পজ্জতি, কটুমিকাযপি সতি উপ্পজ্জতি, ওল়ারিকৰিঞ্ঞাণতোপি সতি উপ্পজ্জতি, হিতৰিঞ্ঞাণতোপি সতি উপ্পজ্জতি, অহিতৰিঞ্ঞাণতোপি সতি উপ্পজ্জতি, সভাগনিমিত্ততোপি সতি উপ্পজ্জতি, ৰিসভাগনিমিত্ততোপি সতি উপ্পজ্জতি, কথাভিঞ্ঞাণতোপি সতি উপ্পজ্জতি, লক্খণতোপি সতি উপ্পজ্জতি, সারণতোপি সতি উপ্পজ্জতি, মুদ্দাতোপি সতি উপ্পজ্জতি, গণনাতোপি সতি উপ্পজ্জতি, ধারণতোপি সতি উপ্পজ্জতি, ভাৰনতোপি সতি উপ্পজ্জতি, পোত্থকনিবন্ধনতোপি সতি উপ্পজ্জতি, উপনিক্খেপতোপি সতি উপ্পজ্জতি, অনুভূততোপি সতি উপ্পজ্জতীতি।
1. Rājā āha ‘‘bhante nāgasena, katihākārehi sati uppajjatī’’ti? ‘‘Sattarasahākārehi, mahārāja, sati uppajjatī’’ti. ‘‘Katamehi sattarasahākārehī’’ti? ‘‘Abhijānatopi, mahārāja, sati uppajjati, kaṭumikāyapi sati uppajjati, oḷārikaviññāṇatopi sati uppajjati, hitaviññāṇatopi sati uppajjati, ahitaviññāṇatopi sati uppajjati, sabhāganimittatopi sati uppajjati, visabhāganimittatopi sati uppajjati, kathābhiññāṇatopi sati uppajjati, lakkhaṇatopi sati uppajjati, sāraṇatopi sati uppajjati, muddātopi sati uppajjati, gaṇanātopi sati uppajjati, dhāraṇatopi sati uppajjati, bhāvanatopi sati uppajjati, potthakanibandhanatopi sati uppajjati, upanikkhepatopi sati uppajjati, anubhūtatopi sati uppajjatīti.
‘‘কথং অভিজানতো সতি উপ্পজ্জতি? যথা, মহারাজ, আযস্মা চ আনন্দো খুজ্জুত্তরা চ উপাসিকা, যে ৰা পন অঞ্ঞেপি কেচি জাতিস্সরা জাতিং সরন্তি, এৰং অভিজানতো সতি উপ্পজ্জতি।
‘‘Kathaṃ abhijānato sati uppajjati? Yathā, mahārāja, āyasmā ca ānando khujjuttarā ca upāsikā, ye vā pana aññepi keci jātissarā jātiṃ saranti, evaṃ abhijānato sati uppajjati.
‘‘কথং কটুমিকায সতি উপ্পজ্জতি? যো পকতিযা মুট্ঠস্সতিকো, পরে চ তং সরাপনত্থং নিবন্ধন্তি, এৰং কটুমিকায সতি উপ্পজ্জতি।
‘‘Kathaṃ kaṭumikāya sati uppajjati? Yo pakatiyā muṭṭhassatiko, pare ca taṃ sarāpanatthaṃ nibandhanti, evaṃ kaṭumikāya sati uppajjati.
‘‘কথং ওল়ারিকৰিঞ্ঞাণতো সতি উপ্পজ্জতি? যদা রজ্জে ৰা অভিসিত্তো হোতি, সোতাপত্তিফলং ৰা পত্তো হোতি, এৰং ওল়ারিকৰিঞ্ঞাণতো সতি উপ্পজ্জতি।
‘‘Kathaṃ oḷārikaviññāṇato sati uppajjati? Yadā rajje vā abhisitto hoti, sotāpattiphalaṃ vā patto hoti, evaṃ oḷārikaviññāṇato sati uppajjati.
‘‘কথং হিতৰিঞ্ঞাণতো সতি উপ্পজ্জতি? যম্হি সুখাপিতো, ‘অমুকস্মিং এৰং সুখাপিতো’তি সরতি, এৰং হিতৰিঞ্ঞাণতো সতি উপ্পজ্জতি।
‘‘Kathaṃ hitaviññāṇato sati uppajjati? Yamhi sukhāpito, ‘amukasmiṃ evaṃ sukhāpito’ti sarati, evaṃ hitaviññāṇato sati uppajjati.
‘‘কথং অহিতৰিঞ্ঞাণতো সতি উপ্পজ্জতি? যম্হি দুক্খাপিতো, ‘অমুকস্মিং এৰং দুক্খাপিতো’তি সরতি, এৰং অহিতৰিঞ্ঞাণতো সতি উপ্পজ্জতি।
‘‘Kathaṃ ahitaviññāṇato sati uppajjati? Yamhi dukkhāpito, ‘amukasmiṃ evaṃ dukkhāpito’ti sarati, evaṃ ahitaviññāṇato sati uppajjati.
‘‘কথং সভাগনিমিত্ততো সতি উপ্পজ্জতি? সদিসং পুগ্গলং দিস্ৰা মাতরং ৰা পিতরং ৰা ভাতরং ৰা ভগিনিং ৰা সরতি, ওট্ঠং ৰা গোণং ৰা গদ্রভং ৰা দিস্ৰা অঞ্ঞং তাদিসং ওট্ঠং ৰা গোণং ৰা গদ্রভং ৰা সরতি, এৰং সভাগনিমিত্ততো সতি উপ্পজ্জতি।
‘‘Kathaṃ sabhāganimittato sati uppajjati? Sadisaṃ puggalaṃ disvā mātaraṃ vā pitaraṃ vā bhātaraṃ vā bhaginiṃ vā sarati, oṭṭhaṃ vā goṇaṃ vā gadrabhaṃ vā disvā aññaṃ tādisaṃ oṭṭhaṃ vā goṇaṃ vā gadrabhaṃ vā sarati, evaṃ sabhāganimittato sati uppajjati.
‘‘কথং ৰিসভাগনিমত্ততো সতি উপ্পজ্জতি? অসুকস্স নাম ৰণ্ণো এদিসো, সদ্দো এদিসো, গন্ধো এদিসো, রসো এদিসো, ফোট্ঠব্বো এদিসোতি সরতি, এৰম্পি ৰিসভাগনিমিত্ততোপি ংসতি উপ্পজ্জতি।
‘‘Kathaṃ visabhāganimattato sati uppajjati? Asukassa nāma vaṇṇo ediso, saddo ediso, gandho ediso, raso ediso, phoṭṭhabbo edisoti sarati, evampi visabhāganimittatopi ṃsati uppajjati.
‘‘কথং কথাভিঞ্ঞাণতো সতি উপ্পজ্জতি? যো পকতিযা মুট্ঠস্সতিকো হোতি, তং পরে সরাপেন্তি, তেন সো সরতি, এৰং কথাভিঞ্ঞাণতো সতি উপ্পজ্জতি।
‘‘Kathaṃ kathābhiññāṇato sati uppajjati? Yo pakatiyā muṭṭhassatiko hoti, taṃ pare sarāpenti, tena so sarati, evaṃ kathābhiññāṇato sati uppajjati.
‘‘কথং লক্খণতো সতি উপ্পজ্জতি? যো পকতিযা বলীবদ্দানং অঙ্গেন জানাতি, লক্খণেন জানাতি, এৰং লক্খণতো সতি উপ্পজ্জতি।
‘‘Kathaṃ lakkhaṇato sati uppajjati? Yo pakatiyā balībaddānaṃ aṅgena jānāti, lakkhaṇena jānāti, evaṃ lakkhaṇato sati uppajjati.
‘‘কথং সারণতো সতি উপ্পজ্জতি? যো পকতিযা মুট্ঠস্সতিকো হোতি, যো তং ‘সরাহি ভো, সরাহি ভো’তি পুনপ্পুনং সরাপেতি, এৰং সারণতো সতি উপ্পজ্জতি।
‘‘Kathaṃ sāraṇato sati uppajjati? Yo pakatiyā muṭṭhassatiko hoti, yo taṃ ‘sarāhi bho, sarāhi bho’ti punappunaṃ sarāpeti, evaṃ sāraṇato sati uppajjati.
‘‘কথং মুদ্দাতো সতি উপ্পজ্জতি? লিপিযা সিক্খিতত্তা জানাতি ‘ইমস্স অক্খরস্স অনন্তরং ইমং অক্খরং কাতব্ব’ন্তি এৰং মুদ্দাতো সতি উপ্পজ্জতি।
‘‘Kathaṃ muddāto sati uppajjati? Lipiyā sikkhitattā jānāti ‘imassa akkharassa anantaraṃ imaṃ akkharaṃ kātabba’nti evaṃ muddāto sati uppajjati.
‘‘কথং গণনাতো সতি উপ্পজ্জতি? গণনায সিক্খিতত্তা গণকা বহুম্পি গণেন্তি, এৰং গণনাতো সতি উপ্পজ্জতি।
‘‘Kathaṃ gaṇanāto sati uppajjati? Gaṇanāya sikkhitattā gaṇakā bahumpi gaṇenti, evaṃ gaṇanāto sati uppajjati.
‘‘কথং ধারণতো সতি উপ্পজ্জতি? ধারণায সিক্খিতত্তা ধারণকা বহুম্পি ধারেন্তি , এৰং ধারণতো সতি উপ্পজ্জতি।
‘‘Kathaṃ dhāraṇato sati uppajjati? Dhāraṇāya sikkhitattā dhāraṇakā bahumpi dhārenti , evaṃ dhāraṇato sati uppajjati.
‘‘কথং ভাৰনাতো সতি উপ্পজ্জতি? ইধ ভিক্খু অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি, সেয্যথীদং, একম্পি জাতিং দ্ৰেপি জাতিযো…পে॰… ইতি সাকারং সউদ্দেসং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরতি, এৰং ভাৰনাতো সতি উপ্পজ্জতি।
‘‘Kathaṃ bhāvanāto sati uppajjati? Idha bhikkhu anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathīdaṃ, ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, evaṃ bhāvanāto sati uppajjati.
‘‘কথং পোত্থকনিবন্ধনতো সতি উপ্পজ্জতি? রাজানো অনুসাসনিযং অস্সরন্তা 1 এতং পোত্থকং আহরথাতি, তেন পোত্থকেন অনুস্সরন্তি, এৰং পোত্থকনিবন্ধনতো সতি উপ্পজ্জতি।
‘‘Kathaṃ potthakanibandhanato sati uppajjati? Rājāno anusāsaniyaṃ assarantā 2 etaṃ potthakaṃ āharathāti, tena potthakena anussaranti, evaṃ potthakanibandhanato sati uppajjati.
‘‘কথং উপনিক্খেপতো সতি উপ্পজ্জতি? উপনিক্খিত্তং ভণ্ডং দিস্ৰা সরতি, এৰং উপনিক্খেপতো সতি উপ্পজ্জতি।
‘‘Kathaṃ upanikkhepato sati uppajjati? Upanikkhittaṃ bhaṇḍaṃ disvā sarati, evaṃ upanikkhepato sati uppajjati.
‘‘কথং অনুভূততো সতি উপ্পজ্জতি? দিট্ঠত্তা রূপং সরতি, সুতত্তা সদ্দং সরতি, ঘাযিতত্তা গন্ধং সরতি, সাযিতত্তা রসং সরতি, ফুট্ঠত্তা ফোট্ঠব্বং সরতি, ৰিঞ্ঞাতত্তা ধম্মং সরতি, এৰং অনুভূততো সতি উপ্পজ্জতি। ইমেহি খো, মহারাজ, সত্তরসহাকারেহি সতি উপ্পজ্জতী’’তি।
‘‘Kathaṃ anubhūtato sati uppajjati? Diṭṭhattā rūpaṃ sarati, sutattā saddaṃ sarati, ghāyitattā gandhaṃ sarati, sāyitattā rasaṃ sarati, phuṭṭhattā phoṭṭhabbaṃ sarati, viññātattā dhammaṃ sarati, evaṃ anubhūtato sati uppajjati. Imehi kho, mahārāja, sattarasahākārehi sati uppajjatī’’ti.
‘‘কল্লোসি, ভন্তে নাগসেনা’’তি।
‘‘Kallosi, bhante nāgasenā’’ti.
সতিউপ্পজ্জনপঞ্হো পঠমো।
Satiuppajjanapañho paṭhamo.
Footnotes:
