| Library / Tipiṭaka / திபிடக • Tipiṭaka / மிலிந்த³பஞ்ஹபாளி • Milindapañhapāḷi |
13. ஸதிலக்க²ணபஞ்ஹோ
13. Satilakkhaṇapañho
13. ராஜா ஆஹ ‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, கிங்லக்க²ணா ஸதீ’’தி? ‘‘அபிலாபனலக்க²ணா, மஹாராஜ, ஸதி, உபக்³க³ண்ஹனலக்க²ணா சா’’தி. ‘‘கத²ங், ப⁴ந்தே, அபிலாபனலக்க²ணா ஸதீ’’தி? ‘‘ஸதி, மஹாராஜ, உப்பஜ்ஜமானா குஸலாகுஸலஸாவஜ்ஜானவஜ்ஜஹீனப்பணீதகண்ஹஸுக்கஸப்படிபா⁴க³த⁴ம்மே அபிலாபேதி ‘இமே சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா, இமே சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா, இமே சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³, இமானி பஞ்சிந்த்³ரியானி, இமானி பஞ்ச ப³லானி, இமே ஸத்த பொ³ஜ்ஜ²ங்கா³, அயங் அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³, அயங் ஸமதோ², அயங் விபஸ்ஸனா, அயங் விஜ்ஜா, அயங் விமுத்தீ’தி. ததோ யோகா³வசரோ ஸேவிதப்³பே³ த⁴ம்மே ஸேவதி, அஸேவிதப்³பே³ த⁴ம்மே ந ஸேவதி. ப⁴ஜிதப்³பே³ த⁴ம்மே ப⁴ஜதி அப⁴ஜித்தப்³பே³ த⁴ம்மே ந ப⁴ஜதி. ஏவங் கோ², மஹாராஜ, அபிலாபனலக்க²ணா ஸதீ’’தி.
13. Rājā āha ‘‘bhante nāgasena, kiṃlakkhaṇā satī’’ti? ‘‘Apilāpanalakkhaṇā, mahārāja, sati, upaggaṇhanalakkhaṇā cā’’ti. ‘‘Kathaṃ, bhante, apilāpanalakkhaṇā satī’’ti? ‘‘Sati, mahārāja, uppajjamānā kusalākusalasāvajjānavajjahīnappaṇītakaṇhasukkasappaṭibhāgadhamme apilāpeti ‘ime cattāro satipaṭṭhānā, ime cattāro sammappadhānā, ime cattāro iddhipādā, imāni pañcindriyāni, imāni pañca balāni, ime satta bojjhaṅgā, ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, ayaṃ samatho, ayaṃ vipassanā, ayaṃ vijjā, ayaṃ vimuttī’ti. Tato yogāvacaro sevitabbe dhamme sevati, asevitabbe dhamme na sevati. Bhajitabbe dhamme bhajati abhajittabbe dhamme na bhajati. Evaṃ kho, mahārāja, apilāpanalakkhaṇā satī’’ti.
‘‘ஓபம்மங் கரோஹீ’’தி. ‘‘யதா², மஹாராஜ, ரஞ்ஞோ சக்கவத்திஸ்ஸ ப⁴ண்டா³கா³ரிகோ ராஜானங் சக்கவத்திங் ஸாயங் பாதங் யஸங் ஸராபேதி ‘எத்தகா, தே³வ, தே ஹத்தீ², எத்தகா அஸ்ஸா, எத்தகா ரதா², எத்தகா பத்தீ, எத்தகங் ஹிரஞ்ஞங், எத்தகங் ஸுவண்ணங், எத்தகங் ஸாபதெய்யங், தங் தே³வோ ஸரதூ’தி ரஞ்ஞோ ஸாபதெய்யங் அபிலாபேதி. ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, ஸதி உப்பஜ்ஜமானா குஸலாகுஸலஸாவஜ்ஜானவஜ்ஜஹீனப்பணீதகண்ஹஸுக்கஸப்படிபா⁴க³த⁴ம்மே அபிலாபேதி ‘இமே சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா, இமே சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா, இமே சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³, இமானி பஞ்சிந்த்³ரியானி, இமானி பஞ்ச ப³லானி, இமே ஸத்த பொ³ஜ்ஜ²ங்கா³, அயங் அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³, அயங் ஸமதோ², அயங் விபஸ்ஸனா, அயங் விஜ்ஜா, அயங் விமுத்தீ’தி. ததோ யோகா³வசரோ ஸேவிதப்³பே³ த⁴ம்மே ஸேவதி, அஸேவிதப்³பே³ த⁴ம்மே ந ஸேவதி. ப⁴ஜிதப்³பே³ த⁴ம்மே ப⁴ஜதி, அப⁴ஜிதப்³பே³ த⁴ம்மே ந ப⁴ஜதி. ஏவங் கோ², மஹாராஜ, அபிலாபனலக்க²ணா ஸதீ’’தி.
‘‘Opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, rañño cakkavattissa bhaṇḍāgāriko rājānaṃ cakkavattiṃ sāyaṃ pātaṃ yasaṃ sarāpeti ‘ettakā, deva, te hatthī, ettakā assā, ettakā rathā, ettakā pattī, ettakaṃ hiraññaṃ, ettakaṃ suvaṇṇaṃ, ettakaṃ sāpateyyaṃ, taṃ devo saratū’ti rañño sāpateyyaṃ apilāpeti. Evameva kho, mahārāja, sati uppajjamānā kusalākusalasāvajjānavajjahīnappaṇītakaṇhasukkasappaṭibhāgadhamme apilāpeti ‘ime cattāro satipaṭṭhānā, ime cattāro sammappadhānā, ime cattāro iddhipādā, imāni pañcindriyāni, imāni pañca balāni, ime satta bojjhaṅgā, ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, ayaṃ samatho, ayaṃ vipassanā, ayaṃ vijjā, ayaṃ vimuttī’ti. Tato yogāvacaro sevitabbe dhamme sevati, asevitabbe dhamme na sevati. Bhajitabbe dhamme bhajati, abhajitabbe dhamme na bhajati. Evaṃ kho, mahārāja, apilāpanalakkhaṇā satī’’ti.
‘‘கத²ங், ப⁴ந்தே, உபக்³க³ண்ஹனலக்க²ணா ஸதீ’’தி? ‘‘ஸதி, மஹாராஜ, உப்பஜ்ஜமானா ஹிதாஹிதானங் த⁴ம்மானங் க³தியோ ஸமன்வேதி ‘இமே த⁴ம்மா ஹிதா, இமே த⁴ம்மா அஹிதா. இமே த⁴ம்மா உபகாரா, இமே த⁴ம்மா அனுபகாரா’தி. ததோ யோகா³வசரோ அஹிதே த⁴ம்மே அபனுதே³தி, ஹிதே த⁴ம்மே உபக்³க³ண்ஹாதி. அனுபகாரே த⁴ம்மே அபனுதே³தி, உபகாரே த⁴ம்மே உபக்³க³ண்ஹாதி. ஏவங் கோ², மஹாராஜ, உபக்³க³ண்ஹனலக்க²ணா ஸதீ’’தி.
‘‘Kathaṃ, bhante, upaggaṇhanalakkhaṇā satī’’ti? ‘‘Sati, mahārāja, uppajjamānā hitāhitānaṃ dhammānaṃ gatiyo samanveti ‘ime dhammā hitā, ime dhammā ahitā. Ime dhammā upakārā, ime dhammā anupakārā’ti. Tato yogāvacaro ahite dhamme apanudeti, hite dhamme upaggaṇhāti. Anupakāre dhamme apanudeti, upakāre dhamme upaggaṇhāti. Evaṃ kho, mahārāja, upaggaṇhanalakkhaṇā satī’’ti.
‘‘ஓபம்மங் கரோஹீ’’தி. ‘‘யதா², மஹாராஜ, ரஞ்ஞோ சக்கவத்திஸ்ஸ பரிணாயகரதனங் ரஞ்ஞோ ஹிதாஹிதே ஜானாதி ‘இமே ரஞ்ஞோ ஹிதா, இமே அஹிதா. இமே உபகாரா, இமே அனுபகாரா’தி. ததோ அஹிதே அபனுதே³தி, ஹிதே உபக்³க³ண்ஹாதி. அனுபகாரே அபனுதே³தி, உபகாரே உபக்³க³ண்ஹாதி. ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, ஸதி உப்பஜ்ஜமானா ஹிதாஹிதானங் த⁴ம்மானங் க³தியோ ஸமன்வேதி ‘இமே த⁴ம்மா ஹிதா, இமே த⁴ம்மா அஹிதா. இமே த⁴ம்மா உபகாரா, இமே த⁴ம்மா அனுபகாரா’தி. ததோ யோகா³வசரோ அஹிதே த⁴ம்மே அபனுதே³தி, ஹிதே த⁴ம்மே உபக்³க³ண்ஹா’தி. அனுபகாரே த⁴ம்மே அபனுதே³தி, உபகாரே த³ம்மே உபக்³க³ண்ஹாதி. ஏவங் கோ², மஹாராஜ, உபக்³க³ண்ஹனலக்க²ணா ஸதி. பா⁴ஸிதம்பேதங், மஹாராஜ, ப⁴க³வதா – ‘ஸதிஞ்ச க்²வாஹங், பி⁴க்க²வே, ஸப்³ப³த்தி²கங் வதா³மீ’’’தி.
‘‘Opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, rañño cakkavattissa pariṇāyakaratanaṃ rañño hitāhite jānāti ‘ime rañño hitā, ime ahitā. Ime upakārā, ime anupakārā’ti. Tato ahite apanudeti, hite upaggaṇhāti. Anupakāre apanudeti, upakāre upaggaṇhāti. Evameva kho, mahārāja, sati uppajjamānā hitāhitānaṃ dhammānaṃ gatiyo samanveti ‘ime dhammā hitā, ime dhammā ahitā. Ime dhammā upakārā, ime dhammā anupakārā’ti. Tato yogāvacaro ahite dhamme apanudeti, hite dhamme upaggaṇhā’ti. Anupakāre dhamme apanudeti, upakāre damme upaggaṇhāti. Evaṃ kho, mahārāja, upaggaṇhanalakkhaṇā sati. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā – ‘satiñca khvāhaṃ, bhikkhave, sabbatthikaṃ vadāmī’’’ti.
‘‘கல்லோஸி , ப⁴ந்தே நாக³ஸேனா’’தி.
‘‘Kallosi , bhante nāgasenā’’ti.
ஸதிலக்க²ணபஞ்ஹோ தேரஸமோ.
Satilakkhaṇapañho terasamo.
