| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā |
សន្ថតចតុក្កភេទកថាវណ្ណនា
Santhatacatukkabhedakathāvaṇṇanā
៦១-២. បដិបន្នកស្សាតិ អារទ្ធវិបស្សកស្ស។ ឧបាទិន្នកន្តិ កាយិន្ទ្រិយំ សន្ធាយ វុត្តំ។ ឧបាទិន្នកេន ផុសតីតិ ឧបាទិន្នកសរីរេន ផុសីយតីតិ កម្មសាធនេន អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ។ អថ វា ឯវំ ករោន្តោ ភិក្ខុ កិញ្ចិ ឧបាទិន្នកំ ឧបាទិន្នកេន ន ផុសតីតិ អត្ថោ។ លេសំ ឱឌ្ឌេស្សន្តីតិ លេសំ ឋបេស្សន្តិ, បរិកប្បេស្សន្តីតិ អត្ថោ។ សន្ថតាទិភេទេហិ ភិន្ទិត្វាតិ សន្ថតាទិវិសេសនេហិ វិសេសេត្វា។ សន្ថតាយាតិ សមុទាយេ ឯកទេសវោហារោ ទឌ្ឍស្ស បដស្ស ឆិទ្ទន្តិអាទីសុ វិយ។ យថា ហិ បដស្ស ឯកទេសោវ វត្ថតោ ទឌ្ឍោតិ វុច្ចតិ, តំ ឯកទេសវោហារំ សមុទាយេ បដេ ឧបចារតោ អារោបេត្វា បុន តំ សមុទាយំ ទឌ្ឍប្បទេសសង្ខាតឆិទ្ទសម្ពន្ធីភាវេន ‘‘ទឌ្ឍស្ស បដស្ស ឆិទ្ទ’’ន្តិ វោហរន្តិ, ឯវមិធាបិ ឥត្ថិយា មគ្គប្បទេសវោហារំ សមុទាយភូតាយ ឥត្ថិយា អារោបេត្វា បុន តំ ឥត្ថិំ សន្ថតមគ្គសម្ពន្ធិនិំ កត្វា សន្ថតាយ ឥត្ថិយា វច្ចមគ្គេនាតិអាទិ វុត្តំ។ សារត្ថទីបនិយំ (សារត្ថ. ដី. បារាជិកកណ្ឌ ២.៦១-៦២) បនេត្ថ ‘‘ឯកទេសេ សមុទាយវោហារោ’’តិ វុត្តំ, តំ ន យុត្តំ អវយវវោហារេន សមុទាយស្សេវ បតីយមានត្តា។ ឥតរថា ហិ សន្ថតាយ វច្ចមគ្គេនាតិ ឥត្ថិលិង្គតា មគ្គសម្ពន្ធិតា ច ន សិយា, ឯកទេសេ សមុទាយោបចារស្ស បន ឯកទេសោវ អត្ថោ សាខាយ ឆិជ្ជមានាយ រុក្ខោ ឆិជ្ជតីតិអាទីសុ វិយ។
61-2.Paṭipannakassāti āraddhavipassakassa. Upādinnakanti kāyindriyaṃ sandhāya vuttaṃ. Upādinnakena phusatīti upādinnakasarīrena phusīyatīti kammasādhanena attho daṭṭhabbo. Atha vā evaṃ karonto bhikkhu kiñci upādinnakaṃ upādinnakena na phusatīti attho. Lesaṃ oḍḍessantīti lesaṃ ṭhapessanti, parikappessantīti attho. Santhatādibhedehi bhinditvāti santhatādivisesanehi visesetvā. Santhatāyāti samudāye ekadesavohāro daḍḍhassa paṭassa chiddantiādīsu viya. Yathā hi paṭassa ekadesova vatthato daḍḍhoti vuccati, taṃ ekadesavohāraṃ samudāye paṭe upacārato āropetvā puna taṃ samudāyaṃ daḍḍhappadesasaṅkhātachiddasambandhībhāvena ‘‘daḍḍhassa paṭassa chidda’’nti voharanti, evamidhāpi itthiyā maggappadesavohāraṃ samudāyabhūtāya itthiyā āropetvā puna taṃ itthiṃ santhatamaggasambandhiniṃ katvā santhatāya itthiyā vaccamaggenātiādi vuttaṃ. Sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. pārājikakaṇḍa 2.61-62) panettha ‘‘ekadese samudāyavohāro’’ti vuttaṃ, taṃ na yuttaṃ avayavavohārena samudāyasseva patīyamānattā. Itarathā hi santhatāya vaccamaggenāti itthiliṅgatā maggasambandhitā ca na siyā, ekadese samudāyopacārassa pana ekadesova attho sākhāya chijjamānāya rukkho chijjatītiādīsu viya.
វត្ថាទីនិ មគ្គស្ស អន្តោ អប្បវេសេត្វា ពហិយេវ វេឋនំ សន្ធាយ ‘‘បលិវេឋេត្វា’’តិ វុត្តំ។ សមុទាយេ អវយវូបចារេនេវ ភិក្ខុបិ សន្ថតោ នាមាតិអាទិ វុត្តំ។ យត្តកេ បវិដ្ឋេតិ តិលពីជមត្តេ បវិដ្ឋេ។ អក្ខិនាសាទីនំ សន្ថតត្តេបិ យថាវត្ថុកមេវាតិ អាហ ថុល្លច្ចយក្ខេត្តេ ថុល្លច្ចយន្តិអាទិ។ ខាណុំ ឃដ្ដេន្តស្ស ទុក្កដន្តិ ឥត្ថិនិមិត្តស្ស អន្តោ ខាណុំ បវេសេត្វា សមតលំ, អតិរិត្តំ វា ឋិតំ ខាណុំ សចេ ឃដ្ដេតិ, ឃដ្ដេន្តស្ស ទុក្កដំ បវេសាភាវតោ។ សចេ បន ឦសកំ អន្តោ អល្លោកាសេ បវេសេត្វា ឋិតំ អនុបាទិន្នមេវ ខាណុសីសំ អង្គជាតេន ឆុបតិ, បារាជិកមេវ។ តស្ស តលន្តិ វេឡុនឡាទិកស្ស អន្តោតលំ។ ពហិទ្ធា ខាណុកេតិ អន្តោ បវេសិតវេឡុបព្ពាទិកស្ស ពហិ និក្ខន្តសីសំ សន្ធាយ វុត្តំ។ យថា ច ឥត្ថិនិមិត្តេតិអាទីសុ យថា ឥត្ថិយា បស្សាវមគ្គេ ខាណុំ កត្វា ឃដ្ដនាទិកំ វុត្តំ, ឯវំ សព្ពត្ថ វច្ចមគ្គាទីសុបិ លក្ខណំ វេទិតព្ពន្តិ អត្ថោ។
Vatthādīni maggassa anto appavesetvā bahiyeva veṭhanaṃ sandhāya ‘‘paliveṭhetvā’’ti vuttaṃ. Samudāye avayavūpacāreneva bhikkhupi santhato nāmātiādi vuttaṃ. Yattake paviṭṭheti tilabījamatte paviṭṭhe. Akkhināsādīnaṃ santhatattepi yathāvatthukamevāti āha thullaccayakkhette thullaccayantiādi. Khāṇuṃ ghaṭṭentassa dukkaṭanti itthinimittassa anto khāṇuṃ pavesetvā samatalaṃ, atirittaṃ vā ṭhitaṃ khāṇuṃ sace ghaṭṭeti, ghaṭṭentassa dukkaṭaṃ pavesābhāvato. Sace pana īsakaṃ anto allokāse pavesetvā ṭhitaṃ anupādinnameva khāṇusīsaṃ aṅgajātena chupati, pārājikameva. Tassa talanti veḷunaḷādikassa antotalaṃ. Bahiddhā khāṇuketi anto pavesitaveḷupabbādikassa bahi nikkhantasīsaṃ sandhāya vuttaṃ. Yathā ca itthinimittetiādīsu yathā itthiyā passāvamagge khāṇuṃ katvā ghaṭṭanādikaṃ vuttaṃ, evaṃ sabbattha vaccamaggādīsupi lakkhaṇaṃ veditabbanti attho.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ១. បឋមបារាជិកំ • 1. Paṭhamapārājikaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ១. បឋមបារាជិកំ • 1. Paṭhamapārājikaṃ
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / សន្ថតចតុក្កភេទកថាវណ្ណនា • Santhatacatukkabhedakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / សន្ថតចតុក្កភេទកកថាវណ្ណនា • Santhatacatukkabhedakakathāvaṇṇanā
