| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
សន្ថតចតុក្កភេទកថាវណ្ណនា
Santhatacatukkabhedakathāvaṇṇanā
៦១-២. បដិបន្នកស្សាតិ អារទ្ធវិបស្សកស្ស។ ឧបាទិន្នកន្តិ កាយិន្ទ្រិយំ សន្ធាយ វុត្តំ។ ឧបាទិន្នកេន ផុសតីតិ ឧបាទិន្នកេន ផុសីយតិ ឃដ្ដីយតីតិ ឯវំ កម្មនិ យ-ការលោបេន អត្ថោ វេទិតព្ពោ។ អថ វា ឯវំ ករោន្តោ កិញ្ចិ ឧបាទិន្នកំ ឧបាទិន្នកេន ន ផុសតិ ន ឃដ្ដេតីតិ ឯវមេត្ថ អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ។ លេសំ ឱឌ្ឌេស្សន្តីតិ លេសំ សមុដ្ឋាបេស្សន្តិ, បរិកប្បេស្សន្តីតិ វុត្តំ ហោតិ។ សន្ថតាទិភេទេហិ ភិន្ទិត្វាតិ សន្ថតាទិវិសេសនេហិ វិសេសេត្វា, សន្ថតាទីហិ ចតូហិ យោជេត្វាតិ វុត្តំ ហោតិ។
61-2.Paṭipannakassāti āraddhavipassakassa. Upādinnakanti kāyindriyaṃ sandhāya vuttaṃ. Upādinnakena phusatīti upādinnakena phusīyati ghaṭṭīyatīti evaṃ kammani ya-kāralopena attho veditabbo. Atha vā evaṃ karonto kiñci upādinnakaṃ upādinnakena na phusati na ghaṭṭetīti evamettha attho daṭṭhabbo. Lesaṃ oḍḍessantīti lesaṃ samuṭṭhāpessanti, parikappessantīti vuttaṃ hoti. Santhatādibhedehi bhinditvāti santhatādivisesanehi visesetvā, santhatādīhi catūhi yojetvāti vuttaṃ hoti.
សន្ថតាយាតិ ឯកទេសេ សមុទាយវោហារោ ‘‘បដោ ទឌ្ឍោ’’តិអាទីសុ វិយ។ តថា ហិ បដស្ស ឯកទេសេបិ ទឌ្ឍេ ‘‘បដោ ទឌ្ឍោ’’តិ វោហរន្តិ , ឯវំ ឥត្ថិយា វច្ចមគ្គាទីសុ កិស្មិញ្ចិ មគ្គេ សន្ថតេ ឥត្ថី ‘‘សន្ថតា’’តិ វុច្ចតិ។ តេនាហ ‘‘សន្ថតា នាមា’’តិអាទិ។ វត្ថាទីនិ អន្តោ អប្បវេសេត្វា ពហិ ឋបេត្វា ពន្ធនំ សន្ធាយ ‘‘បលិវេឋេត្វា’’តិ វុត្តំ។ ឯកទេសេ សមុទាយវោហារវសេនេវ ភិក្ខុបិ ‘‘សន្ថតោ’’តិ វុច្ចតីតិ អាហ ‘‘សន្ថតោ នាមា’’តិអាទិ។ យត្តកេ បវិដ្ឋេតិ តិលផលមត្តេ បវិដ្ឋេ។ អក្ខិអាទិម្ហិ សន្ថតេបិ យថាវត្ថុកមេវាតិ អាហ ‘‘ថុល្លច្ចយក្ខេត្តេ ថុល្លច្ចយំ, ទុក្កដក្ខេត្តេ ទុក្កដមេវ ហោតី’’តិ។
Santhatāyāti ekadese samudāyavohāro ‘‘paṭo daḍḍho’’tiādīsu viya. Tathā hi paṭassa ekadesepi daḍḍhe ‘‘paṭo daḍḍho’’ti voharanti , evaṃ itthiyā vaccamaggādīsu kismiñci magge santhate itthī ‘‘santhatā’’ti vuccati. Tenāha ‘‘santhatā nāmā’’tiādi. Vatthādīni anto appavesetvā bahi ṭhapetvā bandhanaṃ sandhāya ‘‘paliveṭhetvā’’ti vuttaṃ. Ekadese samudāyavohāravaseneva bhikkhupi ‘‘santhato’’ti vuccatīti āha ‘‘santhato nāmā’’tiādi. Yattake paviṭṭheti tilaphalamatte paviṭṭhe. Akkhiādimhi santhatepi yathāvatthukamevāti āha ‘‘thullaccayakkhette thullaccayaṃ, dukkaṭakkhette dukkaṭameva hotī’’ti.
ខាណុំ ឃដ្ដេន្តស្ស ទុក្កដន្តិ ឥត្ថិនិមិត្តស្ស អន្តោ ខាណុំ បវេសេត្វា សមតលំ អតិរិត្តំ វា ខាណុំ ឃដ្ដេន្តស្ស ទុក្កដំ បវេសាភាវតោ។ សចេ បន ឦសកំ អន្តោ បវិសិត្វា ឋិតំ ខាណុកមេវ អង្គជាតេន ឆុបតិ, បារាជិកមេវ។ តស្ស តលន្តិ វេឡុនឡាទិកស្ស អន្តោតលំ។ វិនីតវត្ថូសុ ‘‘តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ សីវថិកំ គន្ត្វា ឆិន្នសីសំ បស្សិត្វា វដ្ដកតេ មុខេ អច្ឆុបន្តំ អង្គជាតំ បវេសេសិ។ តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ.… អនាបត្តិ ភិក្ខុ បារាជិកស្ស, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ វុត្តត្តា តស្ស សុត្តស្ស អនុលោមតោ ‘‘អាកាសគតមេវ កត្វា បវេសេត្វា នីហរតិ, ទុក្កដ’’ន្តិ (បារា. ៧៣) វុត្តំ។ ពហិទ្ធា ខាណុកេតិ អន្តោបវេសិតវេណុបព្ពាទិកស្ស ពហិ និក្ខន្តខាណុកេ។ មេថុនរាគេន ឥន្ទ្រិយពទ្ធអានិន្ទ្រិយពទ្ធសន្តានេសុ យត្ថ កត្ថចិ ឧបក្កមន្តស្ស ន សក្កា អនាបត្តិយា ភវិតុន្តិ ‘‘ទុក្កដមេវា’’តិ វុត្តំ។ តេនេវ វិនីតវត្ថុម្ហិ អដ្ឋិកេសុ ឧបក្កមន្តស្ស ទុក្កដំ វុត្តំ។
Khāṇuṃ ghaṭṭentassa dukkaṭanti itthinimittassa anto khāṇuṃ pavesetvā samatalaṃ atirittaṃ vā khāṇuṃ ghaṭṭentassa dukkaṭaṃ pavesābhāvato. Sace pana īsakaṃ anto pavisitvā ṭhitaṃ khāṇukameva aṅgajātena chupati, pārājikameva. Tassa talanti veḷunaḷādikassa antotalaṃ. Vinītavatthūsu ‘‘tena kho pana samayena aññataro bhikkhu sīvathikaṃ gantvā chinnasīsaṃ passitvā vaṭṭakate mukhe acchupantaṃ aṅgajātaṃ pavesesi. Tassa kukkuccaṃ ahosi…pe… anāpatti bhikkhu pārājikassa, āpatti dukkaṭassā’’ti vuttattā tassa suttassa anulomato ‘‘ākāsagatameva katvā pavesetvā nīharati, dukkaṭa’’nti (pārā. 73) vuttaṃ. Bahiddhā khāṇuketi antopavesitaveṇupabbādikassa bahi nikkhantakhāṇuke. Methunarāgena indriyabaddhaānindriyabaddhasantānesu yattha katthaci upakkamantassa na sakkā anāpattiyā bhavitunti ‘‘dukkaṭamevā’’ti vuttaṃ. Teneva vinītavatthumhi aṭṭhikesu upakkamantassa dukkaṭaṃ vuttaṃ.
សន្ថតចតុក្កភេទកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Santhatacatukkabhedakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ១. បឋមបារាជិកំ • 1. Paṭhamapārājikaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ១. បឋមបារាជិកំ • 1. Paṭhamapārājikaṃ
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / សន្ថតចតុក្កភេទកកថាវណ្ណនា • Santhatacatukkabhedakakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / សន្ថតចតុក្កភេទកថាវណ្ណនា • Santhatacatukkabhedakathāvaṇṇanā
