| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) |
១០. សង្ខារុបបត្តិសុត្តវណ្ណនា
10. Saṅkhārupapattisuttavaṇṇanā
១៦០. ឯវំ មេ សុតន្តិ សង្ខារុបបត្តិសុត្តំ។ តត្ថ សង្ខារុបបត្តិន្តិ សង្ខារានំយេវ ឧបបត្តិំ, ន សត្តស្ស, ន បោសស្ស, បុញ្ញាភិសង្ខារេន វា ភវូបគក្ខន្ធានំ ឧបបត្តិំ។
160.Evaṃme sutanti saṅkhārupapattisuttaṃ. Tattha saṅkhārupapattinti saṅkhārānaṃyeva upapattiṃ, na sattassa, na posassa, puññābhisaṅkhārena vā bhavūpagakkhandhānaṃ upapattiṃ.
១៦១. សទ្ធាយ សមន្នាគតោតិ សទ្ធាទយោ បញ្ច ធម្មា លោកិកា វដ្ដន្តិ។ ទហតីតិ ឋបេតិ។ អធិដ្ឋាតីតិ បតិដ្ឋាបេតិ។ សង្ខារា ច វិហារា ចាតិ សហ បត្ថនាយ សទ្ធាទយោវ បញ្ច ធម្មា។ តត្រុបបត្តិយាតិ តស្មិំ ឋានេ និព្ពត្តនត្ថាយ។ អយំ មគ្គោ អយំ បដិបទាតិ សហ បត្ថនាយ បញ្ច ធម្មាវ។ យស្ស ហិ បញ្ច ធម្មា អត្ថិ, ន បត្ថនា, តស្ស គតិ អនិពទ្ធា។ យស្ស បត្ថនា អត្ថិ, ន បញ្ច ធម្មា, តស្សបិ អនិពទ្ធា។ យេសំ ឧភយំ អត្ថិ, តេសំ គតិ និពទ្ធា។ យថា ហិ អាកាសេ ខិត្តទណ្ឌោ អគ្គេន វា មជ្ឈេន វា មូលេន វា និបតិស្សតីតិ និយមោ នត្ថិ, ឯវំ សត្តានំ បដិសន្ធិគ្គហណំ អនិយតំ។ តស្មា កុសលំ កម្មំ កត្វា ឯកស្មិំ ឋានេ បត្ថនំ កាតុំ វដ្ដតិ។
161.Saddhāya samannāgatoti saddhādayo pañca dhammā lokikā vaṭṭanti. Dahatīti ṭhapeti. Adhiṭṭhātīti patiṭṭhāpeti. Saṅkhārā ca vihārā cāti saha patthanāya saddhādayova pañca dhammā. Tatrupapattiyāti tasmiṃ ṭhāne nibbattanatthāya. Ayaṃ maggo ayaṃ paṭipadāti saha patthanāya pañca dhammāva. Yassa hi pañca dhammā atthi, na patthanā, tassa gati anibaddhā. Yassa patthanā atthi, na pañca dhammā, tassapi anibaddhā. Yesaṃ ubhayaṃ atthi, tesaṃ gati nibaddhā. Yathā hi ākāse khittadaṇḍo aggena vā majjhena vā mūlena vā nipatissatīti niyamo natthi, evaṃ sattānaṃ paṭisandhiggahaṇaṃ aniyataṃ. Tasmā kusalaṃ kammaṃ katvā ekasmiṃ ṭhāne patthanaṃ kātuṃ vaṭṭati.
១៦៥. អាមណ្ឌន្តិ អាមលកំ។ យថា តំ បរិសុទ្ធចក្ខុស្ស បុរិសស្ស សព្ពសោវ បាកដំ ហោតិ, ឯវំ តស្ស ព្រហ្មុនោ សទ្ធិំ តត្ថ និព្ពត្តសត្តេហិ សហស្សី លោកធាតុ។ ឯស នយោ សព្ពត្ថ។
165.Āmaṇḍanti āmalakaṃ. Yathā taṃ parisuddhacakkhussa purisassa sabbasova pākaṭaṃ hoti, evaṃ tassa brahmuno saddhiṃ tattha nibbattasattehi sahassī lokadhātu. Esa nayo sabbattha.
១៦៧. សុភោតិ សុន្ទរោ។ ជាតិមាតិ អាករសម្បន្នោ។ សុបរិកម្មកតោតិ ធោវនាទីហិ សុដ្ឋុកតបរិកម្មោ។ បណ្ឌុកម្ពលេ និក្ខិត្តោតិ រត្តកម្ពលេ ឋបិតោ។
167.Subhoti sundaro. Jātimāti ākarasampanno. Suparikammakatoti dhovanādīhi suṭṭhukataparikammo. Paṇḍukambale nikkhittoti rattakambale ṭhapito.
១៦៨. សតសហស្សោតិ លោកធាតុសតសហស្សម្ហិ អាលោកផរណព្រហ្មា។ និក្ខន្តិ និក្ខេន កតំ បិឡន្ធនំ, និក្ខំ នាម បញ្ចសុវណ្ណំ, ឩនកនិក្ខេន កតំ បសាធនញ្ហិ ឃដ្ដនមជ្ជនក្ខមំ ន ហោតិ, អតិរេកេន កតំ ឃដ្ដនមជ្ជនំ ខមតិ, វណ្ណវន្តំ បន ន ហោតិ, ផរុសធាតុកំ ខាយតិ។ និក្ខេន កតំ ឃដ្ដនមជ្ជនញ្ចេវ ខមតិ, វណ្ណវន្តញ្ច ហោតិ។ ជម្ពោនទន្តិ ជម្ពុនទិយំ និព្ពត្តំ។ មហាជម្ពុរុក្ខស្ស ហិ ឯកេកា សាខា បណ្ណាស បណ្ណាស យោជនានិ វឌ្ឍិតា, តាសុ មហន្តា នទិយោ សន្ទន្តិ, តាសំ នទីនំ ឧភយតីរេសុ ជម្ពុបក្កានំ បតិតដ្ឋានេ សុវណ្ណង្កុរា ឧដ្ឋហន្តិ, តេ នទីជលេន វុយ្ហមានា អនុបុព្ពេន មហាសមុទ្ទំ បវិសន្តិ។ តំ សន្ធាយ ជម្ពោនទន្តិ វុត្តំ។ ទក្ខកម្មារបុត្តឧក្កាមុខសុកុសលសម្បហដ្ឋន្តិ ទក្ខេន សុកុសលេន កម្មារបុត្តេន ឧក្កាមុខេ បចិត្វា សម្បហដ្ឋំ។ ឧក្កាមុខេតិ ឧទ្ធនេ។ សម្បហដ្ឋន្តិ ធោតឃដ្ដិតមជ្ជិតំ។ វត្ថោបមេ (ម. និ. ១.៧៥-៧៦) ច ធាតុវិភង្គេ (ម. និ. ៣.៣៥៧-៣៦០) ច បិណ្ឌសោធនំ វុត្តំ។ ឥមស្មិំ សុត្តេ កតភណ្ឌសោធនំ វុត្តំ។
168.Satasahassoti lokadhātusatasahassamhi ālokapharaṇabrahmā. Nikkhanti nikkhena kataṃ piḷandhanaṃ, nikkhaṃ nāma pañcasuvaṇṇaṃ, ūnakanikkhena kataṃ pasādhanañhi ghaṭṭanamajjanakkhamaṃ na hoti, atirekena kataṃ ghaṭṭanamajjanaṃ khamati, vaṇṇavantaṃ pana na hoti, pharusadhātukaṃ khāyati. Nikkhena kataṃ ghaṭṭanamajjanañceva khamati, vaṇṇavantañca hoti. Jambonadanti jambunadiyaṃ nibbattaṃ. Mahājamburukkhassa hi ekekā sākhā paṇṇāsa paṇṇāsa yojanāni vaḍḍhitā, tāsu mahantā nadiyo sandanti, tāsaṃ nadīnaṃ ubhayatīresu jambupakkānaṃ patitaṭṭhāne suvaṇṇaṅkurā uṭṭhahanti, te nadījalena vuyhamānā anupubbena mahāsamuddaṃ pavisanti. Taṃ sandhāya jambonadanti vuttaṃ. Dakkhakammāraputtaukkāmukhasukusalasampahaṭṭhanti dakkhena sukusalena kammāraputtena ukkāmukhe pacitvā sampahaṭṭhaṃ. Ukkāmukheti uddhane. Sampahaṭṭhanti dhotaghaṭṭitamajjitaṃ. Vatthopame (ma. ni. 1.75-76) ca dhātuvibhaṅge (ma. ni. 3.357-360) ca piṇḍasodhanaṃ vuttaṃ. Imasmiṃ sutte katabhaṇḍasodhanaṃ vuttaṃ.
យំ បន សព្ពវារេសុ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វាតិ វុត្តំ, តត្ថ បញ្ចវិធំ ផរណំ ចេតោផរណំ កសិណផរណំ ទិព្ពចក្ខុផរណំ អាលោកផរណំ សរីរផរណន្តិ។ តត្ថ ចេតោផរណំ នាម លោកធាតុសហស្សេ សត្តានំ ចិត្តជាននំ។ កសិណផរណំ នាម លោកធាតុសហស្សេ កសិណបត្ថរណំ។ ទិព្ពចក្ខុផរណំ នាម អាលោកំ វឌ្ឍេត្វា ទិព្ពេន ចក្ខុនា សហស្សលោកធាតុទស្សនំ។ អាលោកផរណម្បិ ឯតទេវ។ សរីរផរណំ នាម លោកធាតុសហស្សេ សរីរបភាយ បត្ថរណំ។ សព្ពត្ថ ឥមានិ បញ្ច ផរណានិ អវិនាសេន្តេន កថេតព្ពន្តិ។
Yaṃ pana sabbavāresu pharitvā adhimuccitvāti vuttaṃ, tattha pañcavidhaṃ pharaṇaṃ cetopharaṇaṃ kasiṇapharaṇaṃ dibbacakkhupharaṇaṃ ālokapharaṇaṃ sarīrapharaṇanti. Tattha cetopharaṇaṃ nāma lokadhātusahasse sattānaṃ cittajānanaṃ. Kasiṇapharaṇaṃ nāma lokadhātusahasse kasiṇapattharaṇaṃ. Dibbacakkhupharaṇaṃ nāma ālokaṃ vaḍḍhetvā dibbena cakkhunā sahassalokadhātudassanaṃ. Ālokapharaṇampi etadeva. Sarīrapharaṇaṃ nāma lokadhātusahasse sarīrapabhāya pattharaṇaṃ. Sabbattha imāni pañca pharaṇāni avināsentena kathetabbanti.
តិបិដកចូឡាភយត្ថេរោ បនាហ – ‘‘មណិឱបម្មេ កសិណផរណំ វិយ និក្ខោបម្មេ សរីរផរណំ វិយ ទិស្សតី’’តិ។ តស្ស វាទំ វិយ អដ្ឋកថា នាម នត្ថីតិ បដិក្ខិត្វា សរីរផរណំ ន សព្ពកាលិកំ, ចត្តារិមានិ ផរណានិ អវិនាសេត្វាវ កថេតព្ពន្តិ វុត្តំ។ អធិមុច្ចតីតិ បទំ ផរណបទស្សេវ វេវចនំ, អថ វា ផរតីតិ បត្ថរតិ។ អធិមុច្ចតីតិ ជានាតិ។
Tipiṭakacūḷābhayatthero panāha – ‘‘maṇiopamme kasiṇapharaṇaṃ viya nikkhopamme sarīrapharaṇaṃ viya dissatī’’ti. Tassa vādaṃ viya aṭṭhakathā nāma natthīti paṭikkhitvā sarīrapharaṇaṃ na sabbakālikaṃ, cattārimāni pharaṇāni avināsetvāva kathetabbanti vuttaṃ. Adhimuccatīti padaṃ pharaṇapadasseva vevacanaṃ, atha vā pharatīti pattharati. Adhimuccatīti jānāti.
១៦៩. អាភាតិអាទីសុ អាភាទយោ នាម បាដិយេក្កា ទេវា នត្ថិ, តយោ បរិត្តាភាទយោ ទេវា អាភា នាម, បរិត្តាសុភាទយោ ច។ សុភកិណ្ហាទយោ ច សុភា នាម។ វេហប្ផលាទិវារា បាកដាយេវ។
169.Ābhātiādīsu ābhādayo nāma pāṭiyekkā devā natthi, tayo parittābhādayo devā ābhā nāma, parittāsubhādayo ca. Subhakiṇhādayo ca subhā nāma. Vehapphalādivārā pākaṭāyeva.
ឥមេ តាវ បញ្ច ធម្មេ ភាវេត្វា កាមាវចរេសុ និព្ពត្តតុ។ ព្រហ្មលោកេ និព្ពត្តំ បន អាសវក្ខយញ្ច កថំ បាបុណាតីតិ? ឥមេ បញ្ច ធម្មា សីលំ, សោ ឥមស្មិំ សីលេ បតិដ្ឋាយ កសិណបរិកម្មំ កត្វា តា តា សមាបត្តិយោ ភាវេត្វា រូបីព្រហ្មលោកេ និព្ពត្តតិ, អរូបជ្ឈានានិ និព្ពត្តេត្វា អរូបីព្រហ្មលោកេ, សមាបត្តិបទដ្ឋានំ វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា អនាគាមិផលំ សច្ឆិកត្វា បញ្ចសុ សុទ្ធាវាសេសុ និព្ពត្តតិ។ ឧបរិមគ្គំ ភាវេត្វា អាសវក្ខយំ បាបុណាតីតិ។
Ime tāva pañca dhamme bhāvetvā kāmāvacaresu nibbattatu. Brahmaloke nibbattaṃ pana āsavakkhayañca kathaṃ pāpuṇātīti? Ime pañca dhammā sīlaṃ, so imasmiṃ sīle patiṭṭhāya kasiṇaparikammaṃ katvā tā tā samāpattiyo bhāvetvā rūpībrahmaloke nibbattati, arūpajjhānāni nibbattetvā arūpībrahmaloke, samāpattipadaṭṭhānaṃ vipassanaṃ vaḍḍhetvā anāgāmiphalaṃ sacchikatvā pañcasu suddhāvāsesu nibbattati. Uparimaggaṃ bhāvetvā āsavakkhayaṃ pāpuṇātīti.
បបញ្ចសូទនិយា មជ្ឈិមនិកាយដ្ឋកថាយ
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
សង្ខារុបបត្តិសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Saṅkhārupapattisuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
ទុតិយវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Dutiyavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ • Majjhimanikāya / ១០. សង្ខារុបបត្តិសុត្តំ • 10. Saṅkhārupapattisuttaṃ
ដីកា • Tīkā / សុត្តបិដក (ដីកា) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / មជ្ឈិមនិកាយ (ដីកា) • Majjhimanikāya (ṭīkā) / ១០. សង្ខារុបបត្តិសុត្តវណ្ណនា • 10. Saṅkhārupapattisuttavaṇṇanā
