| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਖੁਦ੍ਦਸਿਕ੍ਖਾ-ਮੂਲਸਿਕ੍ਖਾ • Khuddasikkhā-mūlasikkhā |
੪੬. ਸਂવਰਨਿਦ੍ਦੇਸવਣ੍ਣਨਾ
46. Saṃvaraniddesavaṇṇanā
੪੫੩. ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਾਦਿਭੇਦੇਹੀਤਿ (ਦੀ॰ ਨਿ॰ ੧.੨੧੩, ੪੫੪; ਮ॰ ਨਿ॰ ੧.੪੧੧; ਅ॰ ਨਿ॰ ੪.੧੯੮; ਧ॰ ਸ॰ ੧੩੫੨-੧੩੫੪; ਮਹਾਨਿ॰ ੧੯੬) ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਘਾਨਜਿવ੍ਹਾਕਾਯਮਨਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਛਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਰੂਪਸਦ੍ਦਾਦਿਗੋਚਰੇਤਿ ਰੂਪਸਦ੍ਦਗਨ੍ਧਰਸਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਧਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤੇਸੁ ਛਸੁ ਗੋਚਰੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਹਤ੍ਥਪਾਦਹਸਿਤਕਥਿਤવਿਲੋਕਿਤਾਦਿਭੇਦਂ ਸੁਭਾਕਾਰਂ ਗਹੇਤ੍વਾ ਅਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ। ‘‘ਅਨਤ੍ਥਂ ਮੇ ਅਚਰਿ, ਚਰਤਿ, ਚਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਰਿ॰ ਅਟ੍ਠ॰ ੩੨੯) ਨਯੇਨ ਪਟਿਘਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍વਾ ਅਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ। ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਨਿਮਿਤ੍ਤਂ વਾ ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਕਂ ਕਿਲੇਸવਤ੍ਥੁਭੂਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍વਾ ਦਿਟ੍ਠੇ ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਤਾਦਿਨਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤ੍વਾ ਅਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰਂ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਜ੍ਝਾਯ ਪਹਾਨਂ ਹੋਤਿ। ‘‘ਅਨਤ੍ਥਂ ਮੇ ਅਚਰਿ, ਤਂ ਕੁਤੇਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ વਾ ਮੇਤ੍ਤਾਭਾવਨਾਦਿવਸੇਨ વਾ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਾਦਪ੍ਪਹਾਨਂ ਹੋਤਿ। ਏવਮਿਦਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਕਿਲੇਸਾਨੁਬਨ੍ਧਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਗ੍ਗਾਹਪਰਿવਜ੍ਜਨਲਕ੍ਖਣਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂવਰਸੀਲਨ੍ਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ।
453.Cakkhusotādibhedehīti (dī. ni. 1.213, 454; ma. ni. 1.411; a. ni. 4.198; dha. sa. 1352-1354; mahāni. 196) cakkhusotaghānajivhākāyamanasaṅkhātehi chahi indriyehīti attho. Rūpasaddādigocareti rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbadhammasaṅkhātesu chasu gocaresūti attho. Ettha pana hatthapādahasitakathitavilokitādibhedaṃ subhākāraṃ gahetvā ayoniso manasi karontassa abhijjhā uppajjati. ‘‘Anatthaṃ me acari, carati, carissatī’’tiādinā (pari. aṭṭha. 329) nayena paṭighanimittaṃ gahetvā ayoniso manasi karontassa byāpādo uppajjati. Ettha pana itthipurisanimittaṃ vā subhanimittādikaṃ kilesavatthubhūtaṃ nimittaṃ aggaṇhitvā diṭṭhe diṭṭhamattādinā paṭipajjitvā asubhanimitte yoniso manasikāraṃ bahulīkarontassa abhijjhāya pahānaṃ hoti. ‘‘Anatthaṃ me acari, taṃ kutettha labbhā’’tiādinā vā mettābhāvanādivasena vā yoniso manasi karontassa byāpādappahānaṃ hoti. Evamidaṃ saṅkhepato rūpādīsu kilesānubandhanimittādiggāhaparivajjanalakkhaṇaṃ indriyasaṃvarasīlanti veditabbaṃ.
੪੫੪.
454.
ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨਿવਾਰੇਯ੍ਯ।
Niggaṇheyyāti nivāreyya;
‘‘ਯਾਨਿ ਸੋਤਾਨਿ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ। (ਅਜਿਤਾਤਿ ਭਗવਾ,)
‘‘Yāni sotāni lokasmiṃ; (Ajitāti bhagavā,)
ਸਤਿ ਤੇਸਂ ਨਿવਾਰਣਂ।
Sati tesaṃ nivāraṇaṃ;
ਸੋਤਾਨਂ ਸਂવਰਂ ਬ੍ਰੂਮਿ।
Sotānaṃ saṃvaraṃ brūmi;
ਪਞ੍ਞਾਯੇਤੇ ਪਿਧਿਯ੍ਯਰੇ’’ਤਿ –॥ (ਸੁ॰ ਨਿ॰ ੧੦੪੧)।
Paññāyete pidhiyyare’’ti –. (su. ni. 1041);
વੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਤਿਮਾ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ વਾ’’ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ। ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਸਾਤ੍ਥਕਸਪ੍ਪਾਯਗੋਚਰਅਸਮ੍ਮੋਹવਸੇਨ। ਸਂવਰવਿਨਿਚ੍ਛਯੋ।
Vuttattā ‘‘satimā sampajāno vā’’ti vuttaṃ. Ettha pana catubbidhaṃ sampajaññaṃ sātthakasappāyagocaraasammohavasena. Saṃvaravinicchayo.
ਸਂવਰਨਿਦ੍ਦੇਸવਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ।
Saṃvaraniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
