| Library / Tipiṭaka / තිපිටක • Tipiṭaka / ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා • Khuddasikkhā-mūlasikkhā |
46. සංවරනිද්දෙසවණ්ණනා
46. Saṃvaraniddesavaṇṇanā
453. චක්ඛුසොතාදිභෙදෙහීති (දී. නි. 1.213, 454; ම. නි. 1.411; අ. නි. 4.198; ධ. ස. 1352-1354; මහානි. 196) චක්ඛුසොතඝානජිව්හාකායමනසඞ්ඛාතෙහි ඡහි ඉන්ද්රියෙහීති අත්ථො. රූපසද්දාදිගොචරෙති රූපසද්දගන්ධරසඵොට්ඨබ්බධම්මසඞ්ඛාතෙසු ඡසු ගොචරෙසූති අත්ථො. එත්ථ පන හත්ථපාදහසිතකථිතවිලොකිතාදිභෙදං සුභාකාරං ගහෙත්වා අයොනිසො මනසි කරොන්තස්ස අභිජ්ඣා උප්පජ්ජති. ‘‘අනත්ථං මෙ අචරි, චරති, චරිස්සතී’’තිආදිනා (පරි. අට්ඨ. 329) නයෙන පටිඝනිමිත්තං ගහෙත්වා අයොනිසො මනසි කරොන්තස්ස බ්යාපාදො උප්පජ්ජති. එත්ථ පන ඉත්ථිපුරිසනිමිත්තං වා සුභනිමිත්තාදිකං කිලෙසවත්ථුභූතං නිමිත්තං අග්ගණ්හිත්වා දිට්ඨෙ දිට්ඨමත්තාදිනා පටිපජ්ජිත්වා අසුභනිමිත්තෙ යොනිසො මනසිකාරං බහුලීකරොන්තස්ස අභිජ්ඣාය පහානං හොති. ‘‘අනත්ථං මෙ අචරි, තං කුතෙත්ථ ලබ්භා’’තිආදිනා වා මෙත්තාභාවනාදිවසෙන වා යොනිසො මනසි කරොන්තස්ස බ්යාපාදප්පහානං හොති. එවමිදං සඞ්ඛෙපතො රූපාදීසු කිලෙසානුබන්ධනිමිත්තාදිග්ගාහපරිවජ්ජනලක්ඛණං ඉන්ද්රියසංවරසීලන්ති වෙදිතබ්බං.
453.Cakkhusotādibhedehīti (dī. ni. 1.213, 454; ma. ni. 1.411; a. ni. 4.198; dha. sa. 1352-1354; mahāni. 196) cakkhusotaghānajivhākāyamanasaṅkhātehi chahi indriyehīti attho. Rūpasaddādigocareti rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbadhammasaṅkhātesu chasu gocaresūti attho. Ettha pana hatthapādahasitakathitavilokitādibhedaṃ subhākāraṃ gahetvā ayoniso manasi karontassa abhijjhā uppajjati. ‘‘Anatthaṃ me acari, carati, carissatī’’tiādinā (pari. aṭṭha. 329) nayena paṭighanimittaṃ gahetvā ayoniso manasi karontassa byāpādo uppajjati. Ettha pana itthipurisanimittaṃ vā subhanimittādikaṃ kilesavatthubhūtaṃ nimittaṃ aggaṇhitvā diṭṭhe diṭṭhamattādinā paṭipajjitvā asubhanimitte yoniso manasikāraṃ bahulīkarontassa abhijjhāya pahānaṃ hoti. ‘‘Anatthaṃ me acari, taṃ kutettha labbhā’’tiādinā vā mettābhāvanādivasena vā yoniso manasi karontassa byāpādappahānaṃ hoti. Evamidaṃ saṅkhepato rūpādīsu kilesānubandhanimittādiggāhaparivajjanalakkhaṇaṃ indriyasaṃvarasīlanti veditabbaṃ.
454.
454.
නිග්ගණ්හෙය්යාති නිවාරෙය්ය;
Niggaṇheyyāti nivāreyya;
‘‘යානි සොතානි ලොකස්මිං; (අජිතාති භගවා,)
‘‘Yāni sotāni lokasmiṃ; (Ajitāti bhagavā,)
සති තෙසං නිවාරණං;
Sati tesaṃ nivāraṇaṃ;
සොතානං සංවරං බ්රූමි;
Sotānaṃ saṃvaraṃ brūmi;
පඤ්ඤායෙතෙ පිධිය්යරෙ’’ති –. (සු. නි. 1041);
Paññāyete pidhiyyare’’ti –. (su. ni. 1041);
වුත්තත්තා ‘‘සතිමා සම්පජානො වා’’ති වුත්තං. එත්ථ පන චතුබ්බිධං සම්පජඤ්ඤං සාත්ථකසප්පායගොචරඅසම්මොහවසෙන. සංවරවිනිච්ඡයො.
Vuttattā ‘‘satimā sampajāno vā’’ti vuttaṃ. Ettha pana catubbidhaṃ sampajaññaṃ sātthakasappāyagocaraasammohavasena. Saṃvaravinicchayo.
සංවරනිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
Saṃvaraniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
