| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ (ਟੀਕਾ) • Majjhimanikāya (ṭīkā) |
੮. ਸਮਣਮੁਣ੍ਡਿਕਾਪੁਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ
8. Samaṇamuṇḍikāputtasuttavaṇṇanā
੨੬੦. ਉਗ੍ਗਹਿਤੁਨ੍ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਿਤੁਂ। ਉਗ੍ਗਾਹੇਤੁਨ੍ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਤੁਂ, ਪਾਠਤੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਯਥਾਉਗ੍ਗਹਿਤਮਤ੍ਥਂ ਤਬ੍ਬਿਭਾવਨਤ੍ਥਾਯ ਉਚ੍ਚਾਰਣવਸੇਨ ਪਰੇਸਂ ਗਾਹੇਤੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਸਮਯਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਂ। ਸਾ ਹਿ ਸਂਯੋਜਨਭਾવਤੋ ਸਮੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਏਤਿ ਪવਤ੍ਤਤਿ, ਦਲ਼੍ਹਗ੍ਗਹਣਭਾવਤੋ વਾ ਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਅਯਨ੍ਤਿ ਪવਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਾ ਯਥਾਭਿਨਿવੇਸਂ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਮਯੋਤਿ વੁਚ੍ਚਤਿ। ਦਿਟ੍ਠਿਸਂਯੋਜਨੇਨ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾ ਅਤਿવਿਯ ਬਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ। ਸੂਰਿਯਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਮਨਤੋ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ ਅਯਂ ਏਤ੍ਤਕੋ ਕਾਲੋ ਰਤ੍ਤਨ੍ਧਕਾਰવਿਧਮਨਤੋ ਦਿવਾ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਮਜ੍ਝਿਮਪਹਾਰਸਞ੍ਞਿਤੋ ਕਾਲੋ ਸਮੁਜ੍ਜਲਿਤਪਭਾਤੇਜਦਹਨਭਾવੇਨ ਦਿવਾ ਨਾਮ। ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦਿવਸਸ੍ਸਪਿ ਦਿવਾਭੂਤੇ’’ਤਿ। ਪਟਿਸਂਹਰਿਤ੍વਾਤਿ ਨਿવਤ੍ਤੇਤ੍વਾ। ਏવਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਂਹਰਣਂ ਨਾਮ ਗੋਚਰਕ੍ਖੇਤ੍ਤੇ ਠਪਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਝਾਨਰਤਿਸੇવਨવਸੇਨ ਏਕੀਭਾવਂ ਗਤੋ’’ਤਿ। ਏਤੇਨ ਕਾਯવਿવੇਕਪੁਬ੍ਬਕਂ ਚਿਤ੍ਤવਿવੇਕਮਾਹ। ਸੀਲਾਦਿਗੁਣવਿਸੇਸਯੋਗਤੋ ਮਨਸਾ ਸਮ੍ਭਾવਨੀਯਾ, ਤੇ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਲਾਦਿਗੁਣੇਹਿ વਿਞ੍ਞੂਨਂ ਮਨਾਪਾ ਹੋਨ੍ਤਿ (ਕਿਲੇਸਅਨਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਪਸਾਦਾਯਤ੍ਤਤ੍ਤਾ,) ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ ‘‘ਮਨવਡ੍ਢਨਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ। ਤਤ੍ਥ ਉਨ੍ਨਮਤੀਤਿ ਉਦਗ੍ਗਂ ਹੋਤਿ। વਡ੍ਢਤੀਤਿ ਸਦ੍ਧਾવਸੇਨ વਡ੍ਢਤਿ। ਤੇਨਾਹ ਭਗવਾ – ‘‘ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਮ੍ਪਹਂ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਬਹੂਪਕਾਰਂ વਦਾਮੀ’’ਤਿ (ਇਤਿવੁ॰ ੧੦੪; ਸਂ॰ ਨਿ॰ ੫.੧੮੪)।
260.Uggahitunti sikkhituṃ. Uggāhetunti sikkhāpetuṃ, pāṭhato attanā yathāuggahitamatthaṃ tabbibhāvanatthāya uccāraṇavasena paresaṃ gāhetunti attho. Samayanti diṭṭhiṃ. Sā hi saṃyojanabhāvato sameti sambandhā eti pavattati, daḷhaggahaṇabhāvato vā saṃyuttā ayanti pavattanti sattā yathābhinivesaṃ etenāti samayoti vuccati. Diṭṭhisaṃyojanena hi sattā ativiya bajjhantīti. Sūriyassa uggamanato atthaṅgamā ayaṃ ettako kālo rattandhakāravidhamanato divā nāma, tassa pana majjhimapahārasaññito kālo samujjalitapabhātejadahanabhāvena divā nāma. Tenāha ‘‘divasassapi divābhūte’’ti. Paṭisaṃharitvāti nivattetvā. Evaṃ cittassa paṭisaṃharaṇaṃ nāma gocarakkhette ṭhapananti āha ‘‘jhānaratisevanavasena ekībhāvaṃ gato’’ti. Etena kāyavivekapubbakaṃ cittavivekamāha. Sīlādiguṇavisesayogato manasā sambhāvanīyā, te pana yasmā attano sīlādiguṇehi viññūnaṃ manāpā honti (kilesaaniggahassa pañcapasādāyattattā,) tasmā āha ‘‘manavaḍḍhanakāna’’ntiādi. Tattha unnamatīti udaggaṃ hoti. Vaḍḍhatīti saddhāvasena vaḍḍhati. Tenāha bhagavā – ‘‘anussaraṇampahaṃ, bhikkhave, tesaṃ bhikkhūnaṃ bahūpakāraṃ vadāmī’’ti (itivu. 104; saṃ. ni. 5.184).
੨੬੧. ਪਞ੍ਞਪੇਮੀਤਿ ਪਜਾਨਨਭਾવੇਨ ਞਾਪੇਮਿ ਤਥਾ વવਤ੍ਥਪੇਮਿ। ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦਸ੍ਸੇਮਿ ਠਪੇਮੀ’’ਤਿ। ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪੁਣ੍ਣਕੁਸਲਧਮ੍ਮਂ, ਉਤ੍ਤਮਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਮਭਾવਂ ਸੇਟ੍ਠਭਾવਂ ਪਤ੍ਤਕੁਸਲਧਮ੍ਮਂ। ਅਯੋਜ੍ਝਨ੍ਤਿ વਾਦਯੁਦ੍ਧੇਨ ਅਯੋਧਨੀਯਂ, વਾਦਯੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤੁ, ਤੇਨ ਪਰਾਜਯੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤੇਨਾਹ ‘‘વਾਦਯੁਦ੍ਧੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ। ਸਂવਰਪ੍ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਸੁ ਸਂવਰੇਸੁ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਸਂવਰੇਨ ਸਂવਰਲਕ੍ਖਣਂ ਪਹਾਨਂ। ਪਟਿਸੇવਨਪ੍ਪਹਾਨਂ વਾਤਿ વਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਰਿવਜ੍ਜਨਪ੍ਪਹਾਨਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ। ਸੇਸਪਦੇਸੂਤਿ ‘‘ਨ ਭਾਸਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਪਦੇਸੁ। ਏਸੇવ ਨਯੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਅਭਾਸਨਮਤ੍ਤਮੇવ વਦਤੀ’’ਤਿ ਏવਮਾਦਿਂ ਅਤਿਦਿਸਤਿ।
261.Paññapemīti pajānanabhāvena ñāpemi tathā vavatthapemi. Tenāha ‘‘dassemi ṭhapemī’’ti. Paripuṇṇakusalanti sabbaso puṇṇakusaladhammaṃ, uttamakusalanti uttamabhāvaṃ seṭṭhabhāvaṃ pattakusaladhammaṃ. Ayojjhanti vādayuddhena ayodhanīyaṃ, vādayuddhaṃ hotu, tena parājayo na hotīti dasseti, tenāha ‘‘vādayuddhenā’’tiādi. Saṃvarappahānanti pañcasu saṃvaresu yena kenaci saṃvarena saṃvaralakkhaṇaṃ pahānaṃ. Paṭisevanappahānaṃ vāti vā-saddena parivajjanappahānādiṃ saṅgaṇhāti. Sesapadesūti ‘‘na bhāsatī’’tiādīsu padesu. Eseva nayoti iminā ‘‘abhāsanamattameva vadatī’’ti evamādiṃ atidisati.
ਨਾਭਿਨਨ੍ਦੀਤਿ ਨ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿ। ਸਾਸਨੇ ਤਿਣ੍ਣਂ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾਜੀવਸ੍ਸ વਿવਜ੍ਜਨਂ વਣ੍ਣੀਯਤਿ, ਅਯਞ੍ਚ ਏવਂ ਕਥੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਅਨੁਲੋਮਂ વਿਯ વਦਤਿ, વਦਨ੍ਤੋ ਚ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਧਮ੍ਮੇ ਚਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਸਾਦਂ ਨ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਸਨ੍ਨਕਾਰਮ੍ਪਿ વਦਤੀਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਤਸ੍ਸ વਾਦਂ ਨ ਪਟਿਸੇਧੇਤਿ।
Nābhinandīti na sampaṭicchi. Sāsane tiṇṇaṃ duccaritānaṃ micchājīvassa vivajjanaṃ vaṇṇīyati, ayañca evaṃ katheti, tasmā sāsanassa anulomaṃ viya vadati, vadanto ca sammāsambuddhe dhamme cassa appasādaṃ na dasseti, tasmā pasannakārampi vadatīti maññamāno tassa vādaṃ na paṭisedheti.
੨੬੨. ਯਥਾ ਤਸ੍ਸ વਚਨਂ, ਏવਂ ਸਨ੍ਤੇਤਿ ਯਥਾ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ વਚਨਂ, ਏવਂ ਸਮਣਭਾવੇ ਸਨ੍ਤੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨੇ। ਮਯਂ ਪਨ ਏવਂ ਨ વਦਾਮਾਤਿ ਏਤੇਨ ਸਮਣਭਾવੋ ਨਾਮ ਏવਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ। ਯੋ ਹਿ ਧਮ੍ਮੋ ਯਾਦਿਸੋ, ਤਥੇવ ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ। વਿਸੇਸਞਾਣਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਕਾਯવਿਸੇਸવਿਸਯਞਾਣਂ ਤਸ੍ਸ ਤਦਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਯਤੋ ਪਰਕਾਯੇ ਉਪਕ੍ਕਮਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਤਤ੍ਥ વਿਸੇਸਞਾਣਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥੇવਾਤਿ। ਯਸ੍ਮਾ ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਨਿવਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਫਨ੍ਦਿਤਮਤ੍ਤਾ’’ਤਿ। ਕਿਲੇਸਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੇਨੇવਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਅਸਹਨਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੇਨੇવ। ਦੁਤਿਯવਾਰੇਪਿ ਏਸੇવ ਨਯੋ। ਜਿਘਚ੍ਛਾਪਿਪਾਸਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਸਹਨਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਨੇવ। વਿਕੂਜਿਤਮਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ વਿਰੂਪਂ ਕੂਜਿਤਂ વਿਕੂਜਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿવਾਸਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਂ ਉਪਯਂ, ਤਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਰੋਦਨਹਸਨਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਚਿਤ੍ਤਸਹਗਤਨ੍ਤਿ ਦੋਸਸਹਗਤਂ ਲੋਭਸਹਗਤਞ੍ਚਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ। ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ। ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ ਪਨ ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪવਤ੍ਤਤੀਤਿ વਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇવ ਨਤ੍ਥਿ। ਸਰਿਤ੍વਾਤਿ ਯਾવ ਨ ਸਤਿਸਣ੍ਠਾਪਨਾ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਾવ ਸੁਪਿਨਨ੍ਤੇ ਅਨੁਭੂਤਂ વਿਯ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਰਿਤ੍વਾ ਰੋਦਨ੍ਤਿ। ਹਸਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇવ ਨਯੋ। ਅਯਞ੍ਚ ਨਯੋ ਯੇ ਲਦ੍ਧਸੁਖਾਰਮ੍ਮਣਾ ਹੁਤ੍વਾ ਗਹਿਤਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਤੋਪਿ ਸੁਖੇਨੇવ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ વਸੇਨ વੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ। ਪਾਯਨ੍ਤਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜਨਪਦਦੇਸਰੂਪੇਨ ਪਾਯਨ੍ਤਿਯਾ। ਅਯਮ੍ਪੀਤਿ ਆਜੀવੋਪਿ ਮਾਤੁ ਅਞ੍ਞવਿਹਿਤਕਾਲੇ ਚ ਲੋਕਸ੍ਸਾਦવਸੇਨ ਕਿਲੇਸਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੇਨੇવ ਹੋਤਿ।
262.Yathātassa vacanaṃ, evaṃ santeti yathā tassa paribbājakassa vacanaṃ, evaṃ samaṇabhāve sante labbhamāne. Mayaṃ pana evaṃ na vadāmāti etena samaṇabhāvo nāma evaṃ na hotīti dasseti. Yo hi dhammo yādiso, tatheva taṃ buddhā dīpenti. Visesañāṇaṃ na hotīti kāyavisesavisayañāṇaṃ tassa tadā natthi, yato parakāye upakkamaṃ kareyyāti dasseti, tassa pana tattha visesañāṇampi natthevāti. Yasmā kāyapaṭibaddhaṃ kāyakammaṃ, tasmā taṃ nivattento āha ‘‘aññatra phanditamattā’’ti. Kilesasahagatacittenevāti dukkhasamphassassa asahananimittena domanassasahagatacitteneva. Dutiyavārepi eseva nayo. Jighacchāpipāsadukkhassa asahananimittena domanasseneva. Vikūjitamattāti ettha virūpaṃ kūjitaṃ vikūjitaṃ pubbenivāsasannissayaṃ upayaṃ, taṃ panettha rodanahasanasamuṭṭhāpakacittasahagatanti dosasahagataṃ lobhasahagatañcāti daṭṭhabbaṃ. Cittanti kusalacittaṃ. Akusalacittaṃ pana atītārammaṇaṃ pavattatīti vattabbameva natthi. Saritvāti yāva na satisaṇṭhāpanā dhammā uppajjanti, tāva supinante anubhūtaṃ viya dukkhaṃ saritvā rodanti. Hasantīti etthāpi eseva nayo. Ayañca nayo ye laddhasukhārammaṇā hutvā gahitapaṭisandhikā mātukucchitopi sukheneva nikkhamanti, tesaṃ vasena vuttoti daṭṭhabbo. Pāyantiyāti attano janapadadesarūpena pāyantiyā. Ayampīti ājīvopi mātu aññavihitakāle ca lokassādavasena kilesasahagatacitteneva hoti.
੨੬੩. ਸਮਧਿਗਯ੍ਹਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਅਧਿਗਤਭਾવੇਨ ਗਹੇਤ੍વਾ ਅਭਿਭવਿਤ੍વਾ વਿਸੇਸੇਤ੍વਾ વਿਸਿਟ੍ਠੋ ਹੁਤ੍વਾ। ਖੀਣਾਸવਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕવਸੇਨ ਖੀਣਾਸવਂ ਸਨ੍ਧਾਯ। ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਖੀਣਾਸવਮ੍ਪਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਕੁਸਲਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ ਸੇਕ੍ਖਭੂਮਿਯਂ ਠਿਤਤ੍ਤਾ। ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇવ ਨਯੋ।
263.Samadhigayhāti sammā adhigatabhāvena gahetvā abhibhavitvā visesetvā visiṭṭho hutvā. Khīṇāsavaṃ sandhāyāti byatirekavasena khīṇāsavaṃ sandhāya. Ayañhettha attho – khīṇāsavampi sotāpannakusalaṃ paññapeti sekkhabhūmiyaṃ ṭhitattā. Sesapadesupi eseva nayo.
ਤੀਣਿ ਪਦਾਨਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਨ ਕਾਯੇਨ ਪਾਪਕਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਪਾਪਕਂ વਾਚਂ ਭਾਸਤਿ, ਨ ਪਾਪਕਂ ਆਜੀવਂ ਆਜੀવਤੀਤਿ ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਪਦਾਨਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕੁਸਲਸੀਲਮੂਲਕਾ ਚ ਅਕੁਸਲਸੀਲਮੂਲਕਾ ਚਾਤਿ ਦ੍વੇ ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕਾ ਠਪਿਤਾ। ਏਕਂ ਪਦਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਨ ਪਾਪਕਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਤੀਤਿ ਇਮਂ ਏਕਪਦਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕੁਸਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਮੂਲਕਾ ਅਕੁਸਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਮੂਲਕਾ ਚਾਤਿ ਇਮੇ ਦ੍વੇ ਪਚ੍ਛਿਮਚਤੁਕ੍ਕਾ ਠਪਿਤਾ।
Tīṇi padāni nissāyāti na kāyena pāpakaṃ kammaṃ karoti, na pāpakaṃ vācaṃ bhāsati, na pāpakaṃ ājīvaṃ ājīvatīti imāni tīṇi padāni nissāya kusalasīlamūlakā ca akusalasīlamūlakā cāti dve paṭhamacatukkā ṭhapitā. Ekaṃ padaṃ nissāyāti na pāpakaṃ saṅkappaṃ saṅkappetīti imaṃ ekapadaṃ nissāya kusalasaṅkappamūlakā akusalasaṅkappamūlakā cāti ime dve pacchimacatukkā ṭhapitā.
੨੬੪. વਿਚਿਕਿਚ੍ਛੁਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤਦ੍વਯਮ੍ਪਿ વਟ੍ਟਤਿ ਬਲવਤਾ ਮੋਹੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ। ਤਥਾ ਹਿ ਤਾਨਿ ‘‘ਮੋਮੂਹਚਿਤ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ વੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ।
264.Vicikicchuddhaccasahagatacittadvayampi vaṭṭati balavatā mohena samannāgatattā. Tathā hi tāni ‘‘momūhacittānī’’ti vuccanti.
ਕੁਹਿਨ੍ਤਿ ਕਿਂਨਿਮਿਤ੍ਤਂ। ਕਤਰਂਠਾਨਂ ਪਾਪੁਣਿਤ੍વਾਤਿ ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ ਆਗਮ੍ਮ। ਏਤ੍ਥੇਤੇਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਕਾਯવਚੀਮਨੋਸੁਚਰਿਤਭਾવਨਾਸਾਜੀવਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਂ । ਸਾ ਪਨ ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਯਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇਨ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਭੁਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ। ਯਸ੍ਮਾ ਆਜੀવਟ੍ਠਮਕਂ ਅવਸਿਟ੍ਠਞ੍ਚ ਸੀਲਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂવਰਸੀਲਸ੍ਸ ਚ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਾਧਿਗਮੇਨ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਿਦ੍ਧੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖ…ਪੇ॰… ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ। ‘‘ਸੁਖਸੀਲੋ ਦੁਕ੍ਖਸੀਲੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ વਿਯ ਪਕਤਿਅਤ੍ਥਸੀਲਸਦ੍ਦਂ ਗਹੇਤ੍વਾ વੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਕੁਸਲਸੀਲ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ।
Kuhinti kiṃnimittaṃ. Kataraṃṭhānaṃ pāpuṇitvāti kiṃ kāraṇaṃ āgamma. Ettheteti etthāti kāyavacīmanosucaritabhāvanāsājīvanipphattiyaṃ . Sā pana heṭṭhimakoṭiyā sotāpattiphalena dīpetabbāti āha ‘‘sotāpattiphale bhumma’’nti. Yasmā ājīvaṭṭhamakaṃ avasiṭṭhañca sīlaṃ pātimokkhasaṃvarasīlassa ca pārisuddhipātimokkhādhigamena sotāpattiphalappattiyā siddho hotīti āha – ‘‘pātimokkha…pe… nirujjhatī’’ti. ‘‘Sukhasīlo dukkhasīlo’’tiādīsu viya pakatiatthasīlasaddaṃ gahetvā vuttaṃ ‘‘akusalasīla’’ntiādi.
੨੬੫. ਕਾਮਾવਚਰਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਮੇવ વੁਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਸਮਾਦਾਨવਿਰਤਿਪੁਬ੍ਬਕਸ੍ਸ ਸੀਲਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ। ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਏਤੇਨ ਹਿ ਕੁਸਲਸੀਲਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿ।
265.Kāmāvacarakusalacittameva vuttaṃ sampattasamādānaviratipubbakassa sīlassa adhippetattā. Tenāha – ‘‘etena hi kusalasīlaṃ samuṭṭhātī’’ti.
ਸੀਲવਾਤਿ ਏਤ੍ਥ વਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਾਸਂਸਤ੍ਥੋવ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ। ਯੋ ਸੀਲਮਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ, ਨ ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਸੁ, ਸੋ ਸੀਲਮਯਧਮ੍ਮਪੂਰਿਤਤਾਯ ਸੀਲਮਯੋ। ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਲਮੇਤ੍ਤਾવਤਾ’’ਤਿਆਦਿ। ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਯਸ੍ਸਂ ਚੇਤੋવਿਮੁਤ੍ਤਿਯਂ ਪਞ੍ਞਾવਿਮੁਤ੍ਤਿਯਞ੍ਚ। ਤਦੁਭਯਞ੍ਚ ਯਸ੍ਮਾ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲੇ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ વੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਫਲੇ ਭੁਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ। ਅਸੇਸਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਸੁਖવਿਪਾਕਭਾવਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਤੋ।
Sīlavāti ettha vā-saddo pāsaṃsatthova veditabboti āha ‘‘sīlasampanno hotī’’ti. Yo sīlamatte patiṭṭhito, na samādhipaññāsu, so sīlamayadhammapūritatāya sīlamayo. Tenāha ‘‘alamettāvatā’’tiādi. Yatthāti yassaṃ cetovimuttiyaṃ paññāvimuttiyañca. Tadubhayañca yasmā arahattaphale saṅgahitaṃ, tasmā vuttaṃ ‘‘arahattaphale bhumma’’nti. Asesaṃ nirujjhati sukhavipākabhāvassa sabbaso paṭippassambhanato.
੨੬੬. ਕਾਮਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾ। ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇવ ਨਯੋ। ਇਤਰਾ ਦ੍વੇਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦવਿਹਿਂਸਾਸਞ੍ਞਾ।
266. Kāmapaṭisaṃyuttā saññā kāmasaññā. Sesesupi eseva nayo. Itarā dveti byāpādavihiṃsāsaññā.
ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਪਠਮਜ੍ਝਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਸਹਗਤਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ। ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਯਥਾવੁਤ੍ਤੇ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇ। ਏਤ੍ਥ ਚ ਉਜੁવਿਪਚ੍ਚਨੀਕੇਨ ਪਟਿਪਕ੍ਖਪ੍ਪਹਾਨਂ ਸਾਤਿਸਯਨ੍ਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਗ੍ਗਹਣਂ। ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਪਰਿਸੇਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀ’’ਤਿ। ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਞ੍ਞਾਨਂ ਕਾਮਾવਚਰਚਿਤ੍ਤਸਹਗਤਤਾ ਤਸ੍ਸ ਸੀਲਸ੍ਸ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤਾ ਚ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਨਯੇਨ વੇਦਿਤਬ੍ਬਾ।
Anāgāmiphalapaṭhamajjhānanti anāgāmiphalasahagataṃ paṭhamajjhānaṃ. Etthāti yathāvutte paṭhamajjhāne. Ettha ca ujuvipaccanīkena paṭipakkhappahānaṃ sātisayanti paṭhamajjhānaggahaṇaṃ. Tenāha ‘‘aparisesā nirujjhantī’’ti. Nekkhammasaññānaṃ kāmāvacaracittasahagatatā tassa sīlassa samuṭṭhānatā ca sampayuttanayena veditabbā.
੨੬੭. ਕੁਸਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਿਰੋਧਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਿਕਅਰਹਤ੍ਤਫਲਅਕੁਸਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਿਰੋਧ- ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਿਕਅਨਾਗਾਮਿਫਲਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਮਣੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ। ਸੇਸਂ ਸੁવਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇવ।
267. Kusalasaṅkappanirodhadutiyajjhānikaarahattaphalaakusalasaṅkappanirodha- paṭhamajjhānikaanāgāmiphalaggahaṇena samaṇo dassito. Sesaṃ suviññeyyameva.
ਸਮਣਮੁਣ੍ਡਿਕਾਪੁਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ।
Samaṇamuṇḍikāputtasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā.
Related texts:
ਤਿਪਿਟਕ (ਮੂਲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ • Suttapiṭaka / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ • Majjhimanikāya / ੮. ਸਮਣਮੁਣ੍ਡਿਕਸੁਤ੍ਤਂ • 8. Samaṇamuṇḍikasuttaṃ
ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Aṭṭhakathā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) / ੮. ਸਮਣਮੁਣ੍ਡਿਕਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 8. Samaṇamuṇḍikasuttavaṇṇanā
