| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បដិសម្ភិទាមគ្គ-អដ្ឋកថា • Paṭisambhidāmagga-aṭṭhakathā |
សច្ឆិកាតព្ពនិទ្ទេសវណ្ណនា
Sacchikātabbaniddesavaṇṇanā
២៩. សច្ឆិកាតព្ពនិទ្ទេសេ ទស ឯកុត្តរវិស្សជ្ជនានិ បដិលាភសច្ឆិកិរិយាវសេន វុត្តានិ។ តត្ថ អកុប្បា ចេតោវិមុត្តីតិ អរហត្តផលវិមុត្តិ។ សា ហិ ន កុប្បតិ ន ចលតិ ន បរិហាយតីតិ អកុប្បា, សព្ពកិលេសេហិ ចិត្តស្ស វិមុត្តត្តា ចេតោវិមុត្តីតិ វុច្ចតិ។ វិជ្ជាតិ តិស្សោ វិជ្ជា។ វិមុត្តីតិ ទសុត្តរបរិយាយេន អរហត្តផលំ វុត្តំ, សង្គីតិបរិយាយេន បន ‘‘វិមុត្តីតិ ទ្វេ វិមុត្តិយោ ចិត្តស្ស ច អធិមុត្តិ និព្ពានញ្ចា’’តិ (ទី. និ. អដ្ឋ. ៣.៣០៤) វុត្តំ។ ឯត្ថ ច អដ្ឋ សមាបត្តិយោ នីវរណាទីហិ សុដ្ឋុ វិមុត្តត្តា វិមុត្តិ នាម, និព្ពានំ សព្ពសង្ខតតោ វិមុត្តត្តា វិមុត្តិ នាម។ តិស្សោ វិជ្ជាតិ បុព្ពេនិវាសានុស្សតិញាណំ វិជ្ជា សត្តានំ ចុតូបបាតេ ញាណំ វិជ្ជា អាសវានំ ខយេ ញាណំ វិជ្ជា។ តមវិជ្ឈនដ្ឋេន វិជ្ជា, វិទិតករណដ្ឋេនាបិ វិជ្ជា។ បុព្ពេនិវាសានុស្សតិញាណញ្ហិ ឧប្បជ្ជមានំ បុព្ពេនិវាសំ ឆាទេត្វា ឋិតំ តមំ វិជ្ឈតិ, បុព្ពេនិវាសញ្ច វិទិតំ ករោតីតិ វិជ្ជា។ ចុតូបបាតេ ញាណំ ចុតិបដិសន្ធិច្ឆាទកំ តមំ វិជ្ឈតិ, ចុតូបបាតញ្ច វិទិតំ ករោតីតិ វិជ្ជា។ អាសវានំ ខយេ ញាណំ ចតុសច្ចច្ឆាទកំ តមំ វិជ្ឈតិ, ចតុសច្ចធម្មេ ច វិទិតំ ករោតីតិ វិជ្ជា។ ចត្តារិ សាមញ្ញផលានីតិ សោតាបត្តិផលំ, សកទាគាមិផលំ, អនាគាមិផលំ, អរហត្តផលំ។ បាបធម្មេ សមេតិ វិនាសេតីតិ សមណោ, សមណស្ស ភាវោ សាមញ្ញំ។ ចតុន្នំ អរិយមគ្គានមេតំ នាមំ។ សាមញ្ញស្ស ផលានិ សាមញ្ញផលានិ។
29. Sacchikātabbaniddese dasa ekuttaravissajjanāni paṭilābhasacchikiriyāvasena vuttāni. Tattha akuppā cetovimuttīti arahattaphalavimutti. Sā hi na kuppati na calati na parihāyatīti akuppā, sabbakilesehi cittassa vimuttattā cetovimuttīti vuccati. Vijjāti tisso vijjā. Vimuttīti dasuttarapariyāyena arahattaphalaṃ vuttaṃ, saṅgītipariyāyena pana ‘‘vimuttīti dve vimuttiyo cittassa ca adhimutti nibbānañcā’’ti (dī. ni. aṭṭha. 3.304) vuttaṃ. Ettha ca aṭṭha samāpattiyo nīvaraṇādīhi suṭṭhu vimuttattā vimutti nāma, nibbānaṃ sabbasaṅkhatato vimuttattā vimutti nāma. Tisso vijjāti pubbenivāsānussatiñāṇaṃ vijjā sattānaṃ cutūpapāte ñāṇaṃ vijjā āsavānaṃ khaye ñāṇaṃ vijjā. Tamavijjhanaṭṭhena vijjā, viditakaraṇaṭṭhenāpi vijjā. Pubbenivāsānussatiñāṇañhi uppajjamānaṃ pubbenivāsaṃ chādetvā ṭhitaṃ tamaṃ vijjhati, pubbenivāsañca viditaṃ karotīti vijjā. Cutūpapāte ñāṇaṃ cutipaṭisandhicchādakaṃ tamaṃ vijjhati, cutūpapātañca viditaṃ karotīti vijjā. Āsavānaṃ khaye ñāṇaṃ catusaccacchādakaṃ tamaṃ vijjhati, catusaccadhamme ca viditaṃ karotīti vijjā. Cattāri sāmaññaphalānīti sotāpattiphalaṃ, sakadāgāmiphalaṃ, anāgāmiphalaṃ, arahattaphalaṃ. Pāpadhamme sameti vināsetīti samaṇo, samaṇassa bhāvo sāmaññaṃ. Catunnaṃ ariyamaggānametaṃ nāmaṃ. Sāmaññassa phalāni sāmaññaphalāni.
បញ្ច ធម្មក្ខន្ធាតិ សីលក្ខន្ធោ, សមាធិក្ខន្ធោ, បញ្ញាក្ខន្ធោ, វិមុត្តិក្ខន្ធោ, វិមុត្តិញាណទស្សនក្ខន្ធោ។ ធម្មក្ខន្ធាតិ ធម្មវិភាគា ធម្មកោដ្ឋាសា។ សីលក្ខន្ធាទីសុបិ ឯសេវ នយោ។ លោកិយលោកុត្តរា សីលសមាធិបញ្ញា ឯវ សីលសមាធិបញ្ញាក្ខន្ធា ។ សមុច្ឆេទបដិប្បស្សទ្ធិនិស្សរណវិមុត្តិយោ ឯវ វិមុត្តិក្ខន្ធោ។ តិវិធា វិមុត្តិបច្ចវេក្ខណា ឯវ វិមុត្តិញាណទស្សនក្ខន្ធោ។ សោ លោកិយោ ឯវ។ ជាននដ្ឋេន ញាណមេវ ទស្សនដ្ឋេន ទស្សនន្តិ ញាណទស្សនំ, វិមុត្តីនំ ញាណទស្សនំ វិមុត្តិញាណទស្សនន្តិ វុច្ចតិ។ វិក្ខម្ភនតទង្គវិមុត្តិយោ បន សមាធិបញ្ញាក្ខន្ធេហេវ សង្គហិតា។ ឥមេ បញ្ច ធម្មក្ខន្ធា សេក្ខានំ សេក្ខា, អសេក្ខានំ អសេក្ខាតិ វុត្តា។ ឯតេសុ ហិ លោកិយា ច និស្សរណវិមុត្តិ ច នេវសេក្ខានាសេក្ខា។ សេក្ខា ហោន្តាបិ សេក្ខានំ ឥមេ ឥតិ សេក្ខា, អសេក្ខានំ ឥមេ ឥតិ អសេក្ខាតិ វុច្ចន្តិ។ ‘‘សេក្ខេន វិមុត្តិក្ខន្ធេន សមន្នាគតោ ហោតី’’តិ ឯត្ថ បន និស្សរណវិមុត្តិយា អារម្មណករណវសេន សមន្នាគតោតិ វេទិតព្ពោ។ ឆ អភិញ្ញាតិ ឆ អធិកានិ ញាណានិ។ កតមា ឆ? ឥទ្ធិវិធញាណំ , ទិព្ពសោតធាតុញាណំ, បុព្ពេនិវាសានុស្សតិញាណំ, ចេតោបរិយញាណំ, ទិព្ពចក្ខុញាណំ, អាសវានំ ខយេ ញាណន្តិ ឥមា ឆ។
Pañca dhammakkhandhāti sīlakkhandho, samādhikkhandho, paññākkhandho, vimuttikkhandho, vimuttiñāṇadassanakkhandho. Dhammakkhandhāti dhammavibhāgā dhammakoṭṭhāsā. Sīlakkhandhādīsupi eseva nayo. Lokiyalokuttarā sīlasamādhipaññā eva sīlasamādhipaññākkhandhā . Samucchedapaṭippassaddhinissaraṇavimuttiyo eva vimuttikkhandho. Tividhā vimuttipaccavekkhaṇā eva vimuttiñāṇadassanakkhandho. So lokiyo eva. Jānanaṭṭhena ñāṇameva dassanaṭṭhena dassananti ñāṇadassanaṃ, vimuttīnaṃ ñāṇadassanaṃ vimuttiñāṇadassananti vuccati. Vikkhambhanatadaṅgavimuttiyo pana samādhipaññākkhandheheva saṅgahitā. Ime pañca dhammakkhandhā sekkhānaṃ sekkhā, asekkhānaṃ asekkhāti vuttā. Etesu hi lokiyā ca nissaraṇavimutti ca nevasekkhānāsekkhā. Sekkhā hontāpi sekkhānaṃ ime iti sekkhā, asekkhānaṃ ime iti asekkhāti vuccanti. ‘‘Sekkhena vimuttikkhandhena samannāgato hotī’’ti ettha pana nissaraṇavimuttiyā ārammaṇakaraṇavasena samannāgatoti veditabbo. Cha abhiññāti cha adhikāni ñāṇāni. Katamā cha? Iddhividhañāṇaṃ , dibbasotadhātuñāṇaṃ, pubbenivāsānussatiñāṇaṃ, cetopariyañāṇaṃ, dibbacakkhuñāṇaṃ, āsavānaṃ khaye ñāṇanti imā cha.
សត្ត ខីណាសវពលានីតិ ខីណា អាសវា អស្សាតិ ខីណាសវោ, ខីណាសវស្ស ពលានិ ខីណាសវពលានិ។ កតមានិ សត្ត? វុត្តានិ ភគវតា –
Satta khīṇāsavabalānīti khīṇā āsavā assāti khīṇāsavo, khīṇāsavassa balāni khīṇāsavabalāni. Katamāni satta? Vuttāni bhagavatā –
‘‘ឥធ, ភិក្ខវេ, ខីណាសវស្ស ភិក្ខុនោ អនិច្ចតោ សព្ពេ សង្ខារា យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ សុទិដ្ឋា ហោន្តិ។ យម្បិ, ភិក្ខវេ, ខីណាសវស្ស ភិក្ខុនោ អនិច្ចតោ សព្ពេ សង្ខារា យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ សុទិដ្ឋា ហោន្តិ, ឥទម្បិ, ភិក្ខវេ, ខីណាសវស្ស ភិក្ខុនោ ពលំ ហោតិ, យំ ពលំ អាគម្ម ខីណាសវោ ភិក្ខុ អាសវានំ ខយំ បដិជានាតិ ‘ខីណា មេ អាសវា’តិ។
‘‘Idha, bhikkhave, khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti. Yampi, bhikkhave, khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti, idampi, bhikkhave, khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti ‘khīṇā me āsavā’ti.
‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ខីណាសវស្ស ភិក្ខុនោ អង្គារកាសូបមា កាមាតិ យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ សុទិដ្ឋា ហោន្តិ។ យម្បិ, ភិក្ខវេ…បេ.… ឥទម្បិ ខីណាសវស្ស ភិក្ខុនោ ពលំ ហោតិ…បេ.…។
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, khīṇāsavassa bhikkhuno aṅgārakāsūpamā kāmāti yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti. Yampi, bhikkhave…pe… idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti…pe….
‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ខីណាសវស្ស ភិក្ខុនោ វិវេកនិន្នំ ចិត្តំ ហោតិ វិវេកបោណំ វិវេកបព្ភារំ វិវេកដ្ឋំ នេក្ខម្មាភិរតំ ព្យន្តីភូតំ សព្ពសោ អាសវដ្ឋានិយេហិ ធម្មេហិ។ យម្បិ, ភិក្ខវេ…បេ.… ឥទម្បិ ខីណាសវស្ស ភិក្ខុនោ ពលំ ហោតិ…បេ.…។
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, khīṇāsavassa bhikkhuno vivekaninnaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ vivekapabbhāraṃ vivekaṭṭhaṃ nekkhammābhirataṃ byantībhūtaṃ sabbaso āsavaṭṭhāniyehi dhammehi. Yampi, bhikkhave…pe… idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti…pe….
‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ខីណាសវស្ស ភិក្ខុនោ ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា ភាវិតា ហោន្តិ សុភាវិតា។ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ ភាវិតានិ ហោន្តិ សុភាវិតានិ។ សត្ត ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា ហោន្តិ សុភាវិតា។ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ ភាវិតោ ហោតិ សុភាវិតោ។ យម្បិ, ភិក្ខវេ, ខីណាសវស្ស ភិក្ខុនោ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ ភាវិតោ ហោតិ សុភាវិតោ, ឥទម្បិ ខីណាសវស្ស ភិក្ខុនោ ពលំ ហោតិ, យំ ពលំ អាគម្ម ខីណាសវោ ភិក្ខុ អាសវានំ ខយំ បដិជានាតិ ‘ខីណា មេ អាសវា’’’តិ (អ. និ. ១០.៩០; ទី. និ. ៣.៣៥៧; បដិ. ម. ២.៤៤)។
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā honti subhāvitā. Pañcindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni. Satta bojjhaṅgā bhāvitā honti subhāvitā. Ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito hoti subhāvito. Yampi, bhikkhave, khīṇāsavassa bhikkhuno ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito hoti subhāvito, idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti ‘khīṇā me āsavā’’’ti (a. ni. 10.90; dī. ni. 3.357; paṭi. ma. 2.44).
តត្ថ បឋមេន ពលេន ទុក្ខសច្ចបដិវេធោ, ទុតិយេន សមុទយសច្ចបដិវេធោ, តតិយេន និរោធសច្ចបដិវេធោ, ចតូហិ មគ្គសច្ចបដិវេធោ បកាសិតោ ហោតិ។
Tattha paṭhamena balena dukkhasaccapaṭivedho, dutiyena samudayasaccapaṭivedho, tatiyena nirodhasaccapaṭivedho, catūhi maggasaccapaṭivedho pakāsito hoti.
អដ្ឋ វិមោក្ខាតិ អារម្មណេ អធិមុច្ចនដ្ឋេន បច្ចនីកធម្មេហិ ច សុដ្ឋុ មុច្ចនដ្ឋេន វិមោក្ខា។ ‘‘កតមេ អដ្ឋ? រូបី រូបានិ បស្សតិ, អយំ បឋមោ វិមោក្ខោ។ អជ្ឈត្តំ អរូបសញ្ញី ពហិទ្ធា រូបានិ បស្សតិ, អយំ ទុតិយោ វិមោក្ខោ។ ‘សុភ’ន្តេវ អធិមុត្តោ ហោតិ, អយំ តតិយោ វិមោក្ខោ។ សព្ពសោ រូបសញ្ញានំ សមតិក្កមា បដិឃសញ្ញានំ អត្ថង្គមា នានត្តសញ្ញានំ អមនសិការា ‘អនន្តោ អាកាសោ’តិ អាកាសានញ្ចាយតនំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, អយំ ចតុត្ថោ វិមោក្ខោ។ សព្ពសោ អាកាសានញ្ចាយតនំ សមតិក្កម្ម ‘អនន្តំ វិញ្ញាណ’ន្តិ វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, អយំ បញ្ចមោ វិមោក្ខោ។ សព្ពសោ វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ សមតិក្កម្ម ‘នត្ថិ កិញ្ចី’តិ អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, អយំ ឆដ្ឋោ វិមោក្ខោ។ សព្ពសោ អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ សមតិក្កម្ម នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, អយំ សត្តមោ វិមោក្ខោ។ សព្ពសោ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ សមតិក្កម្ម សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, អយំ អដ្ឋមោ វិមោក្ខោ’’តិ (ទី. និ. ២.១៧៤; ៣.៣៥៨; អ. និ. ៨.៦៦)។
Aṭṭha vimokkhāti ārammaṇe adhimuccanaṭṭhena paccanīkadhammehi ca suṭṭhu muccanaṭṭhena vimokkhā. ‘‘Katame aṭṭha? Rūpī rūpāni passati, ayaṃ paṭhamo vimokkho. Ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati, ayaṃ dutiyo vimokkho. ‘Subha’nteva adhimutto hoti, ayaṃ tatiyo vimokkho. Sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati, ayaṃ catuttho vimokkho. Sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati, ayaṃ pañcamo vimokkho. Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati, ayaṃ chaṭṭho vimokkho. Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati, ayaṃ sattamo vimokkho. Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, ayaṃ aṭṭhamo vimokkho’’ti (dī. ni. 2.174; 3.358; a. ni. 8.66).
នវ អនុបុព្ពនិរោធាតិ នវ អនុបដិបាដិយា និរោធា។ ‘‘កតមេ នវ? បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស កាមសញ្ញា និរុទ្ធា ហោតិ, ទុតិយំ ឈានំ សមាបន្នស្ស វិតក្កវិចារា និរុទ្ធា ហោន្តិ, តតិយំ ឈានំ សមាបន្នស្ស បីតិ និរុទ្ធា ហោតិ, ចតុត្ថំ ឈានំ សមាបន្នស្ស អស្សាសបស្សាសា និរុទ្ធា ហោន្តិ, អាកាសានញ្ចាយតនំ សមាបន្នស្ស រូបសញ្ញា និរុទ្ធា ហោតិ, វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ សមាបន្នស្ស អាកាសានញ្ចាយតនសញ្ញា និរុទ្ធា ហោតិ, អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ សមាបន្នស្ស វិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញា និរុទ្ធា ហោតិ, នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ សមាបន្នស្ស អាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញា និរុទ្ធា ហោតិ, សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នស្ស សញ្ញា ច វេទនា ច និរុទ្ធា ហោន្តី’’តិ (អ. និ. ៩.៣១; ទី. និ. ៣.៣៤៤, ៣៥៩)។
Nava anupubbanirodhāti nava anupaṭipāṭiyā nirodhā. ‘‘Katame nava? Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa kāmasaññā niruddhā hoti, dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā niruddhā honti, tatiyaṃ jhānaṃ samāpannassa pīti niruddhā hoti, catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa assāsapassāsā niruddhā honti, ākāsānañcāyatanaṃ samāpannassa rūpasaññā niruddhā hoti, viññāṇañcāyatanaṃ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññā niruddhā hoti, ākiñcaññāyatanaṃ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññā niruddhā hoti, nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññā niruddhā hoti, saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca niruddhā hontī’’ti (a. ni. 9.31; dī. ni. 3.344, 359).
ទស អសេក្ខា ធម្មាតិ ឧបរិ សិក្ខិតព្ពាភាវតោ ន សិក្ខន្តីតិ អសេក្ខា។ អថ វា តីសុ សិក្ខាសុ សិក្ខន្តីតិ សេក្ខា, វុទ្ធិប្បត្តា សេក្ខាតិ អសេក្ខា, អរហន្តោ។ អសេក្ខានំ ឥមេ ឥតិ អសេក្ខា។ ‘‘កតមេ ទស? អសេក្ខា សម្មាទិដ្ឋិ, អសេក្ខោ សម្មាសង្កប្បោ, អសេក្ខា សម្មាវាចា, អសេក្ខោ សម្មាកម្មន្តោ, អសេក្ខោ សម្មាអាជីវោ, អសេក្ខោ សម្មាវាយាមោ, អសេក្ខា សម្មាសតិ, អសេក្ខោ សម្មាសមាធិ, អសេក្ខំ សម្មាញាណំ, អសេក្ខា សម្មាវិមុត្តី’’តិ (ទី. និ. ៣.៣៤៨, ៣៦០)។ អសេក្ខំ សម្មាញាណន្តិ អរហត្តផលបញ្ញំ ឋបេត្វា សេសលោកិយបញ្ញា។ សម្មាវិមុត្តីតិ អរហត្តផលវិមុត្តិ។ អដ្ឋកថាយំ (ទី. និ. អដ្ឋ. ៣.៣៤៨) បន វុត្តំ –
Dasa asekkhā dhammāti upari sikkhitabbābhāvato na sikkhantīti asekkhā. Atha vā tīsu sikkhāsu sikkhantīti sekkhā, vuddhippattā sekkhāti asekkhā, arahanto. Asekkhānaṃ ime iti asekkhā. ‘‘Katame dasa? Asekkhā sammādiṭṭhi, asekkho sammāsaṅkappo, asekkhā sammāvācā, asekkho sammākammanto, asekkho sammāājīvo, asekkho sammāvāyāmo, asekkhā sammāsati, asekkho sammāsamādhi, asekkhaṃ sammāñāṇaṃ, asekkhā sammāvimuttī’’ti (dī. ni. 3.348, 360). Asekkhaṃ sammāñāṇanti arahattaphalapaññaṃ ṭhapetvā sesalokiyapaññā. Sammāvimuttīti arahattaphalavimutti. Aṭṭhakathāyaṃ (dī. ni. aṭṭha. 3.348) pana vuttaṃ –
‘‘អសេក្ខា សម្មាទិដ្ឋីតិអាទយោ សព្ពេបិ ផលសម្បយុត្តធម្មា ឯវ។ ឯត្ថ ច សម្មាទិដ្ឋិ សម្មាញាណន្តិ ទ្វីសុ ឋានេសុ បញ្ញាវ កថិតា។ សម្មាវិមុត្តីតិ ឥមិនា បន បទេន វុត្តាវសេសា ផលសមាបត្តិធម្មា សង្គហិតា’’តិ។
‘‘Asekkhā sammādiṭṭhītiādayo sabbepi phalasampayuttadhammā eva. Ettha ca sammādiṭṭhi sammāñāṇanti dvīsu ṭhānesu paññāva kathitā. Sammāvimuttīti iminā pana padena vuttāvasesā phalasamāpattidhammā saṅgahitā’’ti.
សព្ពំ, ភិក្ខវេ, សច្ឆិកាតព្ពន្តិអាទីសុ អារម្មណសច្ឆិកិរិយា វេទិតព្ពា។ រូបំ បស្សន្តោ សច្ឆិករោតីតិអាទីសុ រូបាទីនិ លោកិយានិ បស្សិតព្ពាការេន បស្សន្តោ តានេវ រូបាទីនិ អារម្មណសច្ឆិកិរិយាយ សច្ឆិករោតិ, រូបាទីនិ វា បស្សិតព្ពាការេន បស្សន្តោ តេន ហេតុនា សច្ឆិកាតព្ពំ និព្ពានំ សច្ឆិករោតិ។ បស្សន្តោតិ ហិ បទំ ហេតុអត្ថេបិ អក្ខរចិន្តកា ឥច្ឆន្តិ។ អនញ្ញាតញ្ញស្សាមីតិន្ទ្រិយាទីនិ បន លោកុត្តរានិ បច្ចវេក្ខណវសេន បស្សន្តោ តានេវ អារម្មណសច្ឆិកិរិយាយ សច្ឆិករោតិ។ ‘‘អមតោគធំ និព្ពានំ បរិយោសានដ្ឋេន សច្ឆិករោតី’’តិ ឥទំ បរិញ្ញេយ្យបហាតព្ពសច្ឆិកាតព្ពភាវេតព្ពេសុ សច្ឆិកាតព្ពត្តា ឧជុកមេវ។ យេ យេ ធម្មា សច្ឆិកតា ហោន្តិ, តេ តេ ធម្មា ផស្សិតា ហោន្តីតិ អារម្មណសច្ឆិកិរិយាយ សច្ឆិកតា អារម្មណផស្សេន ផុដ្ឋា ហោន្តិ, បដិលាភសច្ឆិកិរិយាយ សច្ឆិកតា បដិលាភផស្សេន ផុដ្ឋា ហោន្តីតិ។
Sabbaṃ, bhikkhave, sacchikātabbantiādīsu ārammaṇasacchikiriyā veditabbā. Rūpaṃ passanto sacchikarotītiādīsu rūpādīni lokiyāni passitabbākārena passanto tāneva rūpādīni ārammaṇasacchikiriyāya sacchikaroti, rūpādīni vā passitabbākārena passanto tena hetunā sacchikātabbaṃ nibbānaṃ sacchikaroti. Passantoti hi padaṃ hetuatthepi akkharacintakā icchanti. Anaññātaññassāmītindriyādīni pana lokuttarāni paccavekkhaṇavasena passanto tāneva ārammaṇasacchikiriyāya sacchikaroti. ‘‘Amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena sacchikarotī’’ti idaṃ pariññeyyapahātabbasacchikātabbabhāvetabbesu sacchikātabbattā ujukameva. Ye ye dhammā sacchikatā honti, te te dhammā phassitā hontīti ārammaṇasacchikiriyāya sacchikatā ārammaṇaphassena phuṭṭhā honti, paṭilābhasacchikiriyāya sacchikatā paṭilābhaphassena phuṭṭhā hontīti.
សច្ឆិកាតព្ពនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Sacchikātabbaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ • Paṭisambhidāmaggapāḷi / ១. សុតមយញាណនិទ្ទេសោ • 1. Sutamayañāṇaniddeso
