| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បដិសម្ភិទាមគ្គ-អដ្ឋកថា • Paṭisambhidāmagga-aṭṭhakathā |
ហានភាគិយចតុក្កនិទ្ទេសវណ្ណនា
Hānabhāgiyacatukkaniddesavaṇṇanā
៣០. ឥទានិ យស្មា ហានភាគិយាទិតា ឯកេកស្សេវ សមាធិស្ស អវត្ថាភេទេន ហោតិ, តស្មា ហានភាគិយចតុក្កំ ឯកតោយេវ និទ្ទិដ្ឋំ។ តត្ថ បឋមស្ស ឈានស្ស លាភិន្តិ បឋមស្ស ឈានស្ស លាភិនោ ។ សាមិអត្ថេ ឧបយោគវចនំ។ លាភោ សច្ឆិកិរិយា អស្ស អត្ថីតិ លាភីតិ វុច្ចតិ។ កាមសហគតាតិ ឯត្ថ សហគតសទ្ទស្ស អារម្មណត្ថោ អធិប្បេតោ, វត្ថុកាមកិលេសកាមារម្មណាតិ អត្ថោ។ សញ្ញាមនសិការាតិ ជវនសញ្ញា ច តទាវជ្ជនមនសិការោ ច, សញ្ញាសម្បយុត្តមនសិការោបិ វដ្ដតិ។ សមុទាចរន្តីតិ បវត្តន្តិ។ ធម្មោតិ បឋមជ្ឈានធម្មោ។ ឈានា បរិហាយន្តោ តីហិ ការណេហិ បរិហាយតិ កិលេសសមុទាចារេន វា អសប្បាយកិរិយាយ វា អននុយោគេន វា។ កិលេសសមុទាចារេន បរិហាយន្តោ សីឃំ បរិហាយតិ, កម្មារាមតាភស្សារាមតានិទ្ទារាមតាសង្គណិការាមតានុយោគវសេន អសប្បាយកិរិយាយ បរិហាយន្តោ ទន្ធំ បរិហាយតិ, គេលញ្ញបច្ចយវេកល្លាទិនា បលិពោធេន អភិក្ខណំ អសមាបជ្ជន្តោ អននុយោគេន បរិហាយន្តោបិ ទន្ធំ បរិហាយតិ។ ឥធ បន ពលវការណមេវ ទស្សេន្តោ កិលេសសមុទាចារមេវាហ។ ទុតិយជ្ឈានាទីហិ បន បរិហាយន្តោ ហេដ្ឋិមហេដ្ឋិមជ្ឈាននិកន្តិសមុទាចារេនបិ បរិហាយតិ។ កិត្តាវតា បរិហីនោ ហោតីតិ? យទា ន សក្កោតិ សមាបជ្ជិតុំ, ឯត្តាវតា បរិហីនោ ហោតីតិ។ តទនុធម្មតាតិ អនុបវត្តោ ធម្មោ អនុធម្មោ, ឈានំ អធិកំ កត្វា បវត្តស្ស និកន្តិធម្មស្សេតំ អធិវចនំ។ អនុធម្មោ ឯវ អនុធម្មតា, តស្ស ឈានស្ស អនុធម្មតា តទនុធម្មតា។ សតីតិ និកន្តិ។ សន្តិដ្ឋតីតិ បតិដ្ឋាតិ ។ តំ បឋមជ្ឈានំ អនុវត្តមានា និកន្តិ បវត្តតីតិ វុត្តំ ហោតិ។ អវិតក្កសហគតាតិ ទុតិយជ្ឈានារម្មណា។ តញ្ហិ នត្ថេត្ថ វិតក្កោតិ អវិតក្កន្តិ វុច្ចតិ។ និព្ពិទាសហគតាតិ វិបស្សនារម្មណា។ សា ហិ សង្ខារេសុ និព្ពិន្ទនតោ និព្ពិទាតិ វុច្ចតិ។ ‘‘និព្ពិន្ទំ វិរជ្ជតី’’តិ (មហាវ. ២៣; សំ. និ. ៣.៦១) ហិ វុត្តំ។ វិរាគូបសំហិតាតិ អរិយមគ្គបដិសញ្ញុត្តា វិបស្សនា។ វិបស្សនា ហិ សិខាប្បត្តា មគ្គវុដ្ឋានំ បាបេតិ។ តស្មា វិបស្សនារម្មណា សញ្ញាមនសិការា ‘‘វិរាគូបសំហិតា’’តិ វុច្ចន្តិ, ‘‘វិរាគា វិមុច្ចតី’’តិ ហិ វុត្តំ។
30. Idāni yasmā hānabhāgiyāditā ekekasseva samādhissa avatthābhedena hoti, tasmā hānabhāgiyacatukkaṃ ekatoyeva niddiṭṭhaṃ. Tattha paṭhamassa jhānassa lābhinti paṭhamassa jhānassa lābhino . Sāmiatthe upayogavacanaṃ. Lābho sacchikiriyā assa atthīti lābhīti vuccati. Kāmasahagatāti ettha sahagatasaddassa ārammaṇattho adhippeto, vatthukāmakilesakāmārammaṇāti attho. Saññāmanasikārāti javanasaññā ca tadāvajjanamanasikāro ca, saññāsampayuttamanasikāropi vaṭṭati. Samudācarantīti pavattanti. Dhammoti paṭhamajjhānadhammo. Jhānā parihāyanto tīhi kāraṇehi parihāyati kilesasamudācārena vā asappāyakiriyāya vā ananuyogena vā. Kilesasamudācārena parihāyanto sīghaṃ parihāyati, kammārāmatābhassārāmatāniddārāmatāsaṅgaṇikārāmatānuyogavasena asappāyakiriyāya parihāyanto dandhaṃ parihāyati, gelaññapaccayavekallādinā palibodhena abhikkhaṇaṃ asamāpajjanto ananuyogena parihāyantopi dandhaṃ parihāyati. Idha pana balavakāraṇameva dassento kilesasamudācāramevāha. Dutiyajjhānādīhi pana parihāyanto heṭṭhimaheṭṭhimajjhānanikantisamudācārenapi parihāyati. Kittāvatā parihīno hotīti? Yadā na sakkoti samāpajjituṃ, ettāvatā parihīno hotīti. Tadanudhammatāti anupavatto dhammo anudhammo, jhānaṃ adhikaṃ katvā pavattassa nikantidhammassetaṃ adhivacanaṃ. Anudhammo eva anudhammatā, tassa jhānassa anudhammatā tadanudhammatā. Satīti nikanti. Santiṭṭhatīti patiṭṭhāti . Taṃ paṭhamajjhānaṃ anuvattamānā nikanti pavattatīti vuttaṃ hoti. Avitakkasahagatāti dutiyajjhānārammaṇā. Tañhi natthettha vitakkoti avitakkanti vuccati. Nibbidāsahagatāti vipassanārammaṇā. Sā hi saṅkhāresu nibbindanato nibbidāti vuccati. ‘‘Nibbindaṃ virajjatī’’ti (mahāva. 23; saṃ. ni. 3.61) hi vuttaṃ. Virāgūpasaṃhitāti ariyamaggapaṭisaññuttā vipassanā. Vipassanā hi sikhāppattā maggavuṭṭhānaṃ pāpeti. Tasmā vipassanārammaṇā saññāmanasikārā ‘‘virāgūpasaṃhitā’’ti vuccanti, ‘‘virāgā vimuccatī’’ti hi vuttaṃ.
វិតក្កសហគតាតិ វិតក្កវសេន បឋមជ្ឈានារម្មណា។ ឧបេក្ខាសុខសហគតាតិ តត្រមជ្ឈត្តុបេក្ខាយ ច សុខវេទនាយ ច វសេន តតិយជ្ឈានារម្មណា។ បីតិសុខសហគតាតិ បីតិយា ច សុខវេទនាយ ច វសេន ទុតិយជ្ឈានារម្មណា។ អទុក្ខមសុខសហគតាតិ ឧបេក្ខាវេទនាវសេន ចតុត្ថជ្ឈានារម្មណា។ សា ហិ វេទនា ន ទុក្ខា ន សុខាតិ អទុក្ខមសុខាតិ វុច្ចតិ , ម-ការោ បនេត្ថ បទសន្ធិវសេន វុត្តោ។ រូបសហគតាតិ រូបជ្ឈានារម្មណា។ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនេ ឋិតស្ស ហានភាគិយឋិតិភាគិយនិព្ពេធភាគិយត្តេសុ វិជ្ជមានេសុបិ វិសេសភាគិយត្តាភាវា នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ ន និទ្ទិដ្ឋំ។ សព្ពោបិ ចេស លោកិយោ សមាធិ បមាទវិហារិស្ស មុទិន្ទ្រិយស្ស ហានភាគិយោ ហោតិ, អប្បមាទវិហារិស្ស មុទិន្ទ្រិយស្ស ឋិតិភាគិយោ ហោតិ, តណ្ហាចរិតស្ស តិក្ខិន្ទ្រិយស្ស វិសេសភាគិយោ ហោតិ, ទិដ្ឋិចរិតស្ស តិក្ខិន្ទ្រិយស្ស និព្ពេធភាគិយោ ហោតីតិ វុច្ចតិ។
Vitakkasahagatāti vitakkavasena paṭhamajjhānārammaṇā. Upekkhāsukhasahagatāti tatramajjhattupekkhāya ca sukhavedanāya ca vasena tatiyajjhānārammaṇā. Pītisukhasahagatāti pītiyā ca sukhavedanāya ca vasena dutiyajjhānārammaṇā. Adukkhamasukhasahagatāti upekkhāvedanāvasena catutthajjhānārammaṇā. Sā hi vedanā na dukkhā na sukhāti adukkhamasukhāti vuccati , ma-kāro panettha padasandhivasena vutto. Rūpasahagatāti rūpajjhānārammaṇā. Nevasaññānāsaññāyatane ṭhitassa hānabhāgiyaṭhitibhāgiyanibbedhabhāgiyattesu vijjamānesupi visesabhāgiyattābhāvā nevasaññānāsaññāyatanaṃ na niddiṭṭhaṃ. Sabbopi cesa lokiyo samādhi pamādavihārissa mudindriyassa hānabhāgiyo hoti, appamādavihārissa mudindriyassa ṭhitibhāgiyo hoti, taṇhācaritassa tikkhindriyassa visesabhāgiyo hoti, diṭṭhicaritassa tikkhindriyassa nibbedhabhāgiyo hotīti vuccati.
ហានភាគិយចតុក្កនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Hānabhāgiyacatukkaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ • Paṭisambhidāmaggapāḷi / ១. សុតមយញាណនិទ្ទេសោ • 1. Sutamayañāṇaniddeso
