| Library / Tipiṭaka / ติปิฎก • Tipiṭaka / จริยาปิฎกปาฬิ • Cariyāpiṭakapāḷi |
๖. รุรุราชจริยา
6. Rururājacariyā
๔๘.
48.
‘‘ปุนาปรํ ยทา โหมิ, สุตตฺตกนกสนฺนิโภ;
‘‘Punāparaṃ yadā homi, sutattakanakasannibho;
มิคราชา รุรุนาม, ปรมสีลสมาหิโตฯ
Migarājā rurunāma, paramasīlasamāhito.
๔๙.
49.
‘‘รเมฺม ปเทเส รมณีเย, วิวิเตฺต อมนุสฺสเก;
‘‘Ramme padese ramaṇīye, vivitte amanussake;
ตตฺถ วาสํ อุปคญฺฉิํ, คงฺคากูเล มโนรเมฯ
Tattha vāsaṃ upagañchiṃ, gaṅgākūle manorame.
๕๐.
50.
‘‘อถ อุปริ คงฺคาย, ธนิเกหิ ปริปีฬิโต;
‘‘Atha upari gaṅgāya, dhanikehi paripīḷito;
ปุริโส คงฺคาย ปปติ, ‘ชีวามิ วา มรามิ วา’ฯ
Puriso gaṅgāya papati, ‘jīvāmi vā marāmi vā’.
๕๑.
51.
‘‘รตฺตินฺทิวํ โส คงฺคาย, วุยฺหมาโน มโหทเก;
‘‘Rattindivaṃ so gaṅgāya, vuyhamāno mahodake;
รวโนฺต กรุณํ รวํ, มเชฺฌ คงฺคาย คจฺฉติฯ
Ravanto karuṇaṃ ravaṃ, majjhe gaṅgāya gacchati.
๕๒.
52.
‘‘ตสฺสาหํ สทฺทํ สุตฺวาน, กรุณํ ปริเทวโต;
‘‘Tassāhaṃ saddaṃ sutvāna, karuṇaṃ paridevato;
คงฺคาย ตีเร ฐตฺวาน, อปุจฺฉิํ ‘โกสิ ตฺวํ นโร’ฯ
Gaṅgāya tīre ṭhatvāna, apucchiṃ ‘kosi tvaṃ naro’.
๕๓.
53.
‘‘โส เม ปุโฎฺฐ จ พฺยากาสิ, อตฺตโน กรณํ ตทา;
‘‘So me puṭṭho ca byākāsi, attano karaṇaṃ tadā;
‘ธนิเกหิ ภีโต ตสิโต, ปกฺขโนฺทหํ มหานทิํ’ฯ
‘Dhanikehi bhīto tasito, pakkhandohaṃ mahānadiṃ’.
๕๔.
54.
‘‘ตสฺส กตฺวาน การุญฺญํ, จชิตฺวา มม ชีวิตํ;
‘‘Tassa katvāna kāruññaṃ, cajitvā mama jīvitaṃ;
ปวิสิตฺวา นีหริํ ตสฺส, อนฺธการมฺหิ รตฺติยาฯ
Pavisitvā nīhariṃ tassa, andhakāramhi rattiyā.
๕๕.
55.
‘‘อสฺสตฺถกาลมญฺญาย, ตสฺสาหํ อิทมพฺรวิํ;
‘‘Assatthakālamaññāya, tassāhaṃ idamabraviṃ;
‘เอกํ ตํ วรํ ยาจามิ, มา มํ กสฺสจิ ปาวท’ฯ
‘Ekaṃ taṃ varaṃ yācāmi, mā maṃ kassaci pāvada’.
๕๖.
56.
‘‘นครํ คนฺตฺวาน อาจิกฺขิ, ปุจฺฉิโต ธนเหตุโก;
‘‘Nagaraṃ gantvāna ācikkhi, pucchito dhanahetuko;
ราชานํ โส คเหตฺวาน, อุปคญฺฉิ มมนฺติกํฯ
Rājānaṃ so gahetvāna, upagañchi mamantikaṃ.
๕๗.
57.
‘‘ยาวตา กรณํ สพฺพํ, รโญฺญ อาโรจิตํ มยา;
‘‘Yāvatā karaṇaṃ sabbaṃ, rañño ārocitaṃ mayā;
ราชา สุตฺวาน วจนํ, อุสุํ ตสฺส ปกปฺปยิ;
Rājā sutvāna vacanaṃ, usuṃ tassa pakappayi;
๕๘.
58.
‘‘ตมหํ อนุรกฺขโนฺต, นิมฺมินิํ มม อตฺตนา;
‘‘Tamahaṃ anurakkhanto, nimminiṃ mama attanā;
‘ติฎฺฐเตโส มหาราช, กามกาโร ภวามิ เต’ฯ
‘Tiṭṭhateso mahārāja, kāmakāro bhavāmi te’.
๕๙.
59.
‘‘อนุรกฺขิํ มม สีลํ, นารกฺขิํ มม ชีวิตํ;
‘‘Anurakkhiṃ mama sīlaṃ, nārakkhiṃ mama jīvitaṃ;
สีลวา หิ ตทา อาสิํ, โพธิยาเยว การณา’’ติฯ
Sīlavā hi tadā āsiṃ, bodhiyāyeva kāraṇā’’ti.
รุรุราชจริยํ ฉฎฺฐํฯ
Rururājacariyaṃ chaṭṭhaṃ.
Footnotes:
Related texts:
อฎฺฐกถา • Aṭṭhakathā / สุตฺตปิฎก (อฎฺฐกถา) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ขุทฺทกนิกาย (อฎฺฐกถา) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / จริยาปิฎก-อฎฺฐกถา • Cariyāpiṭaka-aṭṭhakathā / ๖. รุรุมิคราชจริยาวณฺณนา • 6. Rurumigarājacariyāvaṇṇanā
