| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរគាថា-អដ្ឋកថា • Theragāthā-aṭṭhakathā |
៩. រក្ខិតត្ថេរគាថាវណ្ណនា
9. Rakkhitattheragāthāvaṇṇanā
សព្ពោ រាគោ បហីនោ មេតិ អាយស្មតោ រក្ខិតត្ថេរស្ស គាថា។ កា ឧប្បត្តិ? អយំ កិរ បទុមុត្តរស្ស ភគវតោ កាលេ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ ឯកទិវសំ សត្ថុ ធម្មទេសនំ សុត្វា បសន្នមានសោ ទេសនាញាណំ អារព្ភ ថោមនំ អកាសិ។ សត្ថា តស្ស ចិត្តប្បសាទំ ឱលោកេត្វា ‘‘អយំ ឥតោ សតសហស្សកប្បមត្ថកេ គោតមស្ស នាម សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស រក្ខិតោ នាម សាវកោ ភវិស្សតី’’តិ ព្យាកាសិ ។ សោ តំ សុត្វា ភិយ្យោសោមត្តាយ បសន្នមានសោ អបរាបរំ បុញ្ញានិ កត្វា ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ ទេវទហនិគមេ សាកិយរាជកុលេ និព្ពត្តិ, រក្ខិតោតិស្ស នាមំ អហោសិ។ សោ យេ សាកិយកោលិយរាជូហិ ភគវតោ បរិវារត្ថាយ ទិន្នា បញ្ចសតរាជកុមារា បព្ពជិតា, តេសំ អញ្ញតរោ។ តេ បន រាជកុមារា ន សំវេគេន បព្ពជិតត្តា ឧក្កណ្ឋាភិភូតា យទា សត្ថារា កុណាលទហតីរំ នេត្វា កុណាលជាតកទេសនាយ (ជា. ២.២១.កុណាលជាតក) ឥត្ថីនំ ទោសវិភាវនេន កាមេសុ អាទីនវំ បកាសេត្វា កម្មដ្ឋានេ និយោជិតា, តទា អយម្បិ កម្មដ្ឋានំ អនុយុញ្ជន្តោ វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា អរហត្តំ បាបុណិ។ តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ១.១៤.១-៩) –
Sabborāgo pahīno meti āyasmato rakkhitattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayaṃ kira padumuttarassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso desanāñāṇaṃ ārabbha thomanaṃ akāsi. Satthā tassa cittappasādaṃ oloketvā ‘‘ayaṃ ito satasahassakappamatthake gotamassa nāma sammāsambuddhassa rakkhito nāma sāvako bhavissatī’’ti byākāsi . So taṃ sutvā bhiyyosomattāya pasannamānaso aparāparaṃ puññāni katvā devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde devadahanigame sākiyarājakule nibbatti, rakkhitotissa nāmaṃ ahosi. So ye sākiyakoliyarājūhi bhagavato parivāratthāya dinnā pañcasatarājakumārā pabbajitā, tesaṃ aññataro. Te pana rājakumārā na saṃvegena pabbajitattā ukkaṇṭhābhibhūtā yadā satthārā kuṇāladahatīraṃ netvā kuṇālajātakadesanāya (jā. 2.21.kuṇālajātaka) itthīnaṃ dosavibhāvanena kāmesu ādīnavaṃ pakāsetvā kammaṭṭhāne niyojitā, tadā ayampi kammaṭṭhānaṃ anuyuñjanto vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.14.1-9) –
‘‘បទុមុត្តរោ នាម ជិនោ, លោកជេដ្ឋោ នរាសភោ;
‘‘Padumuttaro nāma jino, lokajeṭṭho narāsabho;
មហតោ ជនកាយស្ស, ទេសេតិ អមតំ បទំ។
Mahato janakāyassa, deseti amataṃ padaṃ.
‘‘តស្សាហំ វចនំ សុត្វា, វាចាសភិមុទីរិតំ;
‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, vācāsabhimudīritaṃ;
អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វាន, ឯកគ្គោ អាសហំ តទា។
Añjaliṃ paggahetvāna, ekaggo āsahaṃ tadā.
‘‘យថា សមុទ្ទោ ឧទធីនមគ្គោ, នេរូ នគានំ បវរោ សិលុច្ចយោ;
‘‘Yathā samuddo udadhīnamaggo, nerū nagānaṃ pavaro siluccayo;
តថេវ យេ ចិត្តវសេន វត្តរេ, ន ពុទ្ធញាណស្ស កលំ ឧបេន្តិ តេ។
Tatheva ye cittavasena vattare, na buddhañāṇassa kalaṃ upenti te.
‘‘ធម្មវិធិំ ឋបេត្វាន, ពុទ្ធោ ការុណិកោ ឥសិ;
‘‘Dhammavidhiṃ ṭhapetvāna, buddho kāruṇiko isi;
ភិក្ខុសង្ឃេ និសីទិត្វា, ឥមា គាថា អភាសថ។
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha.
‘‘យោ សោ ញាណំ បកិត្តេសិ, ពុទ្ធម្ហិ លោកនាយកេ;
‘‘Yo so ñāṇaṃ pakittesi, buddhamhi lokanāyake;
កប្បានំ សតសហស្សំ, ទុគ្គតិំ ន គមិស្សតិ។
Kappānaṃ satasahassaṃ, duggatiṃ na gamissati.
‘‘កិលេសេ ឈាបយិត្វាន, ឯកគ្គោ សុសមាហិតោ;
‘‘Kilese jhāpayitvāna, ekaggo susamāhito;
សោភិតោ នាម នាមេន, ហេស្សតិ សត្ថុ សាវកោ។
Sobhito nāma nāmena, hessati satthu sāvako.
‘‘បញ្ញាសេ កប្បសហស្សេ, សត្តេវាសុំ យសុគ្គតា;
‘‘Paññāse kappasahasse, sattevāsuṃ yasuggatā;
សត្តរតនសម្បន្នា, ចក្កវត្តី មហព្ពលា។
Sattaratanasampannā, cakkavattī mahabbalā.
‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ.… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
អរហត្តំ បន បត្វា អត្តនោ បហីនកិលេសេ បច្ចវេក្ខន្តោ ‘‘សព្ពោ រាគោ’’តិ គាថំ អភាសិ។
Arahattaṃ pana patvā attano pahīnakilese paccavekkhanto ‘‘sabbo rāgo’’ti gāthaṃ abhāsi.
៧៩. តត្ថ ‘‘សព្ពោ រាគោ’’តិ កាមរាគាទិប្បភេទោ សព្ពោបិ រាគោ។ បហីនោតិ អរិយមគ្គភាវនាយ សមុច្ឆេទប្បហានវសេន បហីនោ។ សព្ពោ ទោសោតិ អាឃាតវត្ថុកាទិភាវេន អនេកភេទភិន្នោ សព្ពោបិ ព្យាបាទោ។ សមូហតោតិ មគ្គេន សមុគ្ឃាដិតោ។ សព្ពោ មេ វិគតោ មោហោតិ ‘‘ទុក្ខេ អញ្ញាណ’’ន្តិអាទិនា (ធ. ស. ១០៦៧; វិភ. ៩០៩) វត្ថុភេទេន អដ្ឋភេទោ, សំកិលេសវត្ថុវិភាគេន អនេកវិភាគោ សព្ពោបិ មោហោ មគ្គេន វិទ្ធំសិតត្តា មយ្ហំ វិគតោ។ សីតិភូតោស្មិ និព្ពុតោតិ ឯវំ មូលកិលេសប្បហានេន តទេកដ្ឋតាយ សំកិលេសានំ សម្មទេវ បដិប្បស្សទ្ធត្តា អនវសេសកិលេសទរថបរិឡាហាភាវតោ សីតិភាវំ បត្តោ, តតោ ឯវ សព្ពសោ កិលេសបរិនិព្ពានេន បរិនិព្ពុតោ អហំ អស្មិ ភវាមីតិ អញ្ញំ ព្យាកាសិ។
79. Tattha ‘‘sabbo rāgo’’ti kāmarāgādippabhedo sabbopi rāgo. Pahīnoti ariyamaggabhāvanāya samucchedappahānavasena pahīno. Sabbo dosoti āghātavatthukādibhāvena anekabhedabhinno sabbopi byāpādo. Samūhatoti maggena samugghāṭito. Sabbo me vigato mohoti ‘‘dukkhe aññāṇa’’ntiādinā (dha. sa. 1067; vibha. 909) vatthubhedena aṭṭhabhedo, saṃkilesavatthuvibhāgena anekavibhāgo sabbopi moho maggena viddhaṃsitattā mayhaṃ vigato. Sītibhūtosmi nibbutoti evaṃ mūlakilesappahānena tadekaṭṭhatāya saṃkilesānaṃ sammadeva paṭippassaddhattā anavasesakilesadarathapariḷāhābhāvato sītibhāvaṃ patto, tato eva sabbaso kilesaparinibbānena parinibbuto ahaṃ asmi bhavāmīti aññaṃ byākāsi.
រក្ខិតត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Rakkhitattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរគាថាបាឡិ • Theragāthāpāḷi / ៩. រក្ខិតត្ថេរគាថា • 9. Rakkhitattheragāthā
