| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā |
រាជភដវត្ថុកថា
Rājabhaṭavatthukathā
៩០. រាជភដវត្ថុស្មិំ – បច្ចន្តំ ឧច្ចិនថាតិ បច្ចន្តំ វឌ្ឍេថ។ ចោរេ បលាបេត្វា ចោរភយេន វុដ្ឋិតេ គាមេ អាវាសាបេត្វា អារក្ខំ ទត្វា កសិកម្មាទីនិ បវត្តាបេថាតិ វុត្តំ ហោតិ។ រាជា បន សោតាបន្នត្តា ‘‘ចោរេ ឃាតេថ, ហនថា’’តិ ន អាណាបេតិ។ ឧបជ្ឈាយស្ស ទេវ សីសំ ឆិន្ទិតព្ពន្តិអាទិ សព្ពំ ‘‘បព្ពជ្ជាយ ឧបជ្ឈាយោ សេដ្ឋោ, តតោ អាចរិយោ, តតោ គណោ’’តិ ចិន្តេត្វា ឥទំ វោហារេ អឌ្ឌវិនិច្ឆយេ អាគតន្តិ អាហំសុ។ ន ភិក្ខវេ រាជភដោ បព្ពាជេតព្ពោតិ ឯត្ថ អមច្ចោ វា ហោតុ មហាមត្តោ វា សេវកោ វា កិញ្ចិ ឋានន្តរំ បត្តោ វា អប្បត្តោ វា, យោ កោចិ រញ្ញោ ភត្តវេតនភដោ, សព្ពោ រាជភដោតិ សង្ខ្យំ គច្ឆតិ, សោ ន បព្ពាជេតព្ពោ។ តស្ស បន បុត្តនត្តភាតុកា យេ រាជតោ ភត្តវេតនំ ន គណ្ហន្តិ, តេ បព្ពាជេតុំ វដ្ដតិ។ យោ បន រាជតោ លទ្ធំ និពទ្ធភោគំ វា មាសសំវច្ឆរបរិព្ពយំ វា រញ្ញោយេវ និយ្យាតេតិ, បុត្តភាតុកេ វា តំ ឋានំ សម្បដិច្ឆាបេត្វា រាជានំ ‘‘ន ទានាហំ ទេវស្ស ភដោ’’តិ អាបុច្ឆតិ, យេន វា យំ កម្មការណា វេតនំ គហិតំ, តំ កម្មំ កតំ ហោតិ, យោ វា បព្ពជស្សូតិ រញ្ញា អនុញ្ញាតោ ហោតិ, តម្បិ បព្ពាជេតុំ វដ្ដតិ។
90. Rājabhaṭavatthusmiṃ – paccantaṃ uccinathāti paccantaṃ vaḍḍhetha. Core palāpetvā corabhayena vuṭṭhite gāme āvāsāpetvā ārakkhaṃ datvā kasikammādīni pavattāpethāti vuttaṃ hoti. Rājā pana sotāpannattā ‘‘core ghātetha, hanathā’’ti na āṇāpeti. Upajjhāyassa deva sīsaṃchinditabbantiādi sabbaṃ ‘‘pabbajjāya upajjhāyo seṭṭho, tato ācariyo, tato gaṇo’’ti cintetvā idaṃ vohāre aḍḍavinicchaye āgatanti āhaṃsu. Na bhikkhave rājabhaṭo pabbājetabboti ettha amacco vā hotu mahāmatto vā sevako vā kiñci ṭhānantaraṃ patto vā appatto vā, yo koci rañño bhattavetanabhaṭo, sabbo rājabhaṭoti saṅkhyaṃ gacchati, so na pabbājetabbo. Tassa pana puttanattabhātukā ye rājato bhattavetanaṃ na gaṇhanti, te pabbājetuṃ vaṭṭati. Yo pana rājato laddhaṃ nibaddhabhogaṃ vā māsasaṃvaccharaparibbayaṃ vā raññoyeva niyyāteti, puttabhātuke vā taṃ ṭhānaṃ sampaṭicchāpetvā rājānaṃ ‘‘na dānāhaṃ devassa bhaṭo’’ti āpucchati, yena vā yaṃ kammakāraṇā vetanaṃ gahitaṃ, taṃ kammaṃ kataṃ hoti, yo vā pabbajassūti raññā anuññāto hoti, tampi pabbājetuṃ vaṭṭati.
រាជភដវត្ថុកថា និដ្ឋិតា។
Rājabhaṭavatthukathā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ២៧. រាជភដវត្ថុ • 27. Rājabhaṭavatthu
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / រាជភដាទិវត្ថុកថាវណ្ណនា • Rājabhaṭādivatthukathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / រាជភដវត្ថុកថាវណ្ណនា • Rājabhaṭavatthukathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ២៧. រាជភដវត្ថុកថា • 27. Rājabhaṭavatthukathā
