| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಜಾತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Jātaka-aṭṭhakathā |
[೨೮೦] ೧೦. ಪುಟದೂಸಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ
[280] 10. Puṭadūsakajātakavaṇṇanā
ಅದ್ಧಾ ಹಿ ನೂನ ಮಿಗರಾಜಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಪುಟದೂಸಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಕಿರೇಕೋ ಅಮಚ್ಚೋ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ದಾನಂ ದದಮಾನೋ ‘‘ಅನ್ತರಾಭತ್ತೇ ಉಯ್ಯಾನೇ ಚರಿತುಕಾಮಾ ಚರನ್ತೂ’’ತಿ ಆಹ। ಭಿಕ್ಖೂ ಉಯ್ಯಾನಚಾರಿಕಂ ಚರಿಂಸು। ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಉಯ್ಯಾನಪಾಲೋ ಪತ್ತಸಮ್ಪನ್ನಂ ರುಕ್ಖಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಮಹನ್ತಮಹನ್ತಾನಿ ಪಣ್ಣಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಪುಪ್ಫಾನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅಯಂ ಫಲಾನ’’ನ್ತಿ ಪುಟೇ ಕತ್ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಪಾತೇತಿ। ತಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ದಾರಕೋ ಪಾತಿತಪಾತಿತಂ ಪುಟಂ ವಿದ್ಧಂಸೇತಿ। ಭಿಕ್ಖೂ ತಮತ್ಥಂ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸುಂ। ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪೇಸ ಪುಟದೂಸಕೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।
Addhā hi nūna migarājāti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ puṭadūsakaṃ ārabbha kathesi. Sāvatthiyaṃ kireko amacco buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā uyyāne nisīdāpetvā dānaṃ dadamāno ‘‘antarābhatte uyyāne caritukāmā carantū’’ti āha. Bhikkhū uyyānacārikaṃ cariṃsu. Tasmiṃ khaṇe uyyānapālo pattasampannaṃ rukkhaṃ abhiruhitvā mahantamahantāni paṇṇāni gahetvā ‘‘ayaṃ pupphānaṃ bhavissati, ayaṃ phalāna’’nti puṭe katvā rukkhamūle pāteti. Tassa putto dārako pātitapātitaṃ puṭaṃ viddhaṃseti. Bhikkhū tamatthaṃ bhagavato ārocesuṃ. Satthā ‘‘na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa puṭadūsakoyevā’’ti vatvā atītaṃ āhari.
ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸಮಾನೋ ಏಕದಿವಸಂ ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ ಉಯ್ಯಾನಂ ಅಗಮಾಸಿ। ತತ್ಥ ಬಹೂ ವಾನರಾ ವಸನ್ತಿ। ಉಯ್ಯಾನಪಾಲೋ ಇಮಿನಾವ ನಿಯಾಮೇನ ಪತ್ತಪುಟೇ ಪಾತೇತಿ, ಜೇಟ್ಠವಾನರೋ ಪಾತಿತಪಾತಿತೇ ವಿದ್ಧಂಸೇತಿ। ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಉಯ್ಯಾನಪಾಲೇನ ಪಾತಿತಪಾತಿತಂ ಪುಟಂ ವಿದ್ಧಂಸೇತ್ವಾ ಮನಾಪತರಂ ಕಾತುಕಾಮೋ ಮಞ್ಞೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto bārāṇasiyaṃ ekasmiṃ brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto agāraṃ ajjhāvasamāno ekadivasaṃ kenacideva karaṇīyena uyyānaṃ agamāsi. Tattha bahū vānarā vasanti. Uyyānapālo imināva niyāmena pattapuṭe pāteti, jeṭṭhavānaro pātitapātite viddhaṃseti. Bodhisatto taṃ āmantetvā ‘‘uyyānapālena pātitapātitaṃ puṭaṃ viddhaṃsetvā manāpataraṃ kātukāmo maññe’’ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha –
೮೮.
88.
‘‘ಅದ್ಧಾ ಹಿ ನೂನ ಮಿಗರಾಜಾ, ಪುಟಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕೋವಿದೋ।
‘‘Addhā hi nūna migarājā, puṭakammassa kovido;
ತಥಾ ಹಿ ಪುಟಂ ದೂಸೇತಿ, ಅಞ್ಞಂ ನೂನ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ॥
Tathā hi puṭaṃ dūseti, aññaṃ nūna karissatī’’ti.
ತತ್ಥ ಮಿಗರಾಜಾತಿ ಮಕ್ಕಟಂ ವಣ್ಣೇನ್ತೋ ವದತಿ। ಪುಟಕಮ್ಮಸ್ಸಾತಿ ಮಾಲಾಪುಟಕರಣಸ್ಸ। ಕೋವಿದೋತಿ ಛೇಕೋ। ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ – ಅಯಂ ಮಿಗರಾಜಾ ಏಕಂಸೇನ ಪುಟಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕೋವಿದೋ ಮಞ್ಞೇ, ತಥಾ ಹಿ ಪಾತಿತಪಾತಿತಂ ಪುಟಂ ದೂಸೇತಿ, ಅಞ್ಞಂ ನೂನ ತತೋ ಮನಾಪತರಂ ಕರಿಸ್ಸತೀತಿ।
Tattha migarājāti makkaṭaṃ vaṇṇento vadati. Puṭakammassāti mālāpuṭakaraṇassa. Kovidoti cheko. Ayaṃ panettha saṅkhepattho – ayaṃ migarājā ekaṃsena puṭakammassa kovido maññe, tathā hi pātitapātitaṃ puṭaṃ dūseti, aññaṃ nūna tato manāpataraṃ karissatīti.
ತಂ ಸುತ್ವಾ ಮಕ್ಕಟೋ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –
Taṃ sutvā makkaṭo dutiyaṃ gāthamāha –
೮೯.
89.
‘‘ನ ಮೇ ಮಾತಾ ವಾ ಪಿತಾ ವಾ, ಪುಟಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕೋವಿದೋ।
‘‘Na me mātā vā pitā vā, puṭakammassa kovido;
ಕತಂ ಕತಂ ಖೋ ದೂಸೇಮ, ಏವಂ ಧಮ್ಮಮಿದಂ ಕುಲ’’ನ್ತಿ॥
Kataṃ kataṃ kho dūsema, evaṃ dhammamidaṃ kula’’nti.
ತಂ ಸುತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –
Taṃ sutvā bodhisatto tatiyaṃ gāthamāha –
೯೦.
90.
‘‘ಯೇಸಂ ವೋ ಏದಿಸೋ ಧಮ್ಮೋ, ಅಧಮ್ಮೋ ಪನ ಕೀದಿಸೋ।
‘‘Yesaṃ vo ediso dhammo, adhammo pana kīdiso;
ಮಾ ವೋ ಧಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮಂ ವಾ, ಅದ್ದಸಾಮ ಕುದಾಚನ’’ನ್ತಿ॥
Mā vo dhammaṃ adhammaṃ vā, addasāma kudācana’’nti.
ಏವಂ ವತ್ವಾ ಚ ಪನ ವಾನರಗಣಂ ಗರಹಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ।
Evaṃ vatvā ca pana vānaragaṇaṃ garahitvā pakkāmi.
ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ವಾನರೋ ಪುಟದೂಸಕದಾರಕೋ ಅಹೋಸಿ, ಪಣ್ಡಿತಪುರಿಸೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ।
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘tadā vānaro puṭadūsakadārako ahosi, paṇḍitapuriso pana ahameva ahosi’’nti.
ಪುಟದೂಸಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದಸಮಾ।
Puṭadūsakajātakavaṇṇanā dasamā.
ಉದಪಾನವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ।
Udapānavaggo tatiyo.
ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –
Tassuddānaṃ –
ಉದಪಾನವರಂ ವನಬ್ಯಗ್ಘ ಕಪಿ, ಸಿಖಿನೀ ಚ ಬಲಾಕ ರುಚಿರವರೋ।
Udapānavaraṃ vanabyaggha kapi, sikhinī ca balāka ruciravaro;
ಸುಜನಾಧಿಪ ರೋಮಕ ದೂಸ ಪುನ, ಸತಪತ್ತವರೋ ಪುಟಕಮ್ಮ ದಸಾತಿ॥
Sujanādhipa romaka dūsa puna, satapattavaro puṭakamma dasāti.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಜಾತಕಪಾಳಿ • Jātakapāḷi / ೨೮೦. ಪುಟದೂಸಕಜಾತಕಂ • 280. Puṭadūsakajātakaṃ
