| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / সুত্তনিপাত-অট্ঠকথা • Suttanipāta-aṭṭhakathā |
১০. পুরাভেদসুত্তৰণ্ণনা
10. Purābhedasuttavaṇṇanā
৮৫৫. কথংদস্সীতি পুরাভেদসুত্তং। কা উপ্পত্তি? ইমস্স সুত্তস্স ইতো পরেসঞ্চ পঞ্চন্নং কলহৰিৰাদচূল়ব্যূহমহাব্যূহতুৰটকঅত্তদণ্ডসুত্তানং সম্মাপরিব্বাজনীযস্স উপ্পত্তিযং ৰুত্তনযেনেৰ সামঞ্ঞতো উপ্পত্তি ৰুত্তা। ৰিসেসতো পন যথেৰ তস্মিং মহাসমযে রাগচরিতদেৰতানং সপ্পাযৰসেন ধম্মং দেসেতুং নিম্মিতবুদ্ধেন অত্তানং পুচ্ছাপেত্ৰা সম্মাপরিব্বাজনীযসুত্তমভাসি, এৰং তস্মিংযেৰ মহাসমযে ‘‘কিং নু খো পুরা সরীরভেদা কত্তব্ব’’ন্তি উপ্পন্নচিত্তানং দেৰতানং চিত্তং ঞত্ৰা তাসং অনুগ্গহত্থং অড্ঢতেল়সভিক্খুসতপরিৰারং নিম্মিতবুদ্ধং আকাসেন আনেত্ৰা তেন অত্তানং পুচ্ছাপেত্ৰা ইমং সুত্তমভাসি।
855.Kathaṃdassīti purābhedasuttaṃ. Kā uppatti? Imassa suttassa ito paresañca pañcannaṃ kalahavivādacūḷabyūhamahābyūhatuvaṭakaattadaṇḍasuttānaṃ sammāparibbājanīyassa uppattiyaṃ vuttanayeneva sāmaññato uppatti vuttā. Visesato pana yatheva tasmiṃ mahāsamaye rāgacaritadevatānaṃ sappāyavasena dhammaṃ desetuṃ nimmitabuddhena attānaṃ pucchāpetvā sammāparibbājanīyasuttamabhāsi, evaṃ tasmiṃyeva mahāsamaye ‘‘kiṃ nu kho purā sarīrabhedā kattabba’’nti uppannacittānaṃ devatānaṃ cittaṃ ñatvā tāsaṃ anuggahatthaṃ aḍḍhateḷasabhikkhusataparivāraṃ nimmitabuddhaṃ ākāsena ānetvā tena attānaṃ pucchāpetvā imaṃ suttamabhāsi.
তত্থ পুচ্ছায তাৰ সো নিম্মিতো কথংদস্সীতি অধিপঞ্ঞং কথংসীলোতি অধিসীলং, উপসন্তোতি অধিচিত্তং পুচ্ছতি। সেসং পাকটমেৰ।
Tattha pucchāya tāva so nimmito kathaṃdassīti adhipaññaṃ kathaṃsīloti adhisīlaṃ, upasantoti adhicittaṃ pucchati. Sesaṃ pākaṭameva.
৮৫৬. ৰিস্সজ্জনে পন ভগৰা সরূপেন অধিপঞ্ঞাদীনি অৰিস্সজ্জেত্ৰাৰ অধিপঞ্ঞাদিপ্পভাৰেন যেসং কিলেসানং উপসমা ‘‘উপসন্তো’’তি ৰুচ্চতি, নানাদেৰতানং আসযানুলোমেন তেসং উপসমমেৰ দীপেন্তো ‘‘ৰীততণ্হো’’তিআদিকা গাথাযো অভাসি। তত্থ আদিতো অট্ঠন্নং গাথানং ‘‘তং ব্রূমি উপসন্তো’’তি ইমায গাথায সম্বন্ধো ৰেদিতব্বো। ততো পরাসং ‘‘স ৰে সন্তোতি ৰুচ্চতী’’তি ইমিনা সব্বপচ্ছিমেন পদেন।
856. Vissajjane pana bhagavā sarūpena adhipaññādīni avissajjetvāva adhipaññādippabhāvena yesaṃ kilesānaṃ upasamā ‘‘upasanto’’ti vuccati, nānādevatānaṃ āsayānulomena tesaṃ upasamameva dīpento ‘‘vītataṇho’’tiādikā gāthāyo abhāsi. Tattha ādito aṭṭhannaṃ gāthānaṃ ‘‘taṃ brūmi upasanto’’ti imāya gāthāya sambandho veditabbo. Tato parāsaṃ ‘‘sa ve santoti vuccatī’’ti iminā sabbapacchimena padena.
অনুপদৰণ্ণনানযেন চ – ৰীততণ্হো পুরা ভেদাতি যো সরীরভেদা পুব্বমেৰ পহীনতণ্হো। পুব্বমন্তমনিস্সিতোতি অতীতদ্ধাদিভেদং পুব্বন্তমনিস্সিতো। ৰেমজ্ঝেনুপসঙ্খেয্যোতি পচ্চুপ্পন্নেপি অদ্ধনি ‘‘রত্তো’’তিআদিনা নযেন ন উপসঙ্খাতব্বো। তস্স নত্থি পুরক্খতন্তি তস্স অরহতো দ্ৰিন্নং পুরেক্খারানং অভাৰা অনাগতে অদ্ধনি পুরক্খতম্পি নত্থি, তং ব্রূমি উপসন্তোতি এৰমেত্থ যোজনা ৰেদিতব্বা। এস নযো সব্বত্থ। ইতো পরং পন যোজনং অদস্সেত্ৰা অনুত্তানপদৰণ্ণনংযেৰ করিস্সাম।
Anupadavaṇṇanānayena ca – vītataṇho purā bhedāti yo sarīrabhedā pubbameva pahīnataṇho. Pubbamantamanissitoti atītaddhādibhedaṃ pubbantamanissito. Vemajjhenupasaṅkheyyoti paccuppannepi addhani ‘‘ratto’’tiādinā nayena na upasaṅkhātabbo. Tassa natthi purakkhatanti tassa arahato dvinnaṃ purekkhārānaṃ abhāvā anāgate addhani purakkhatampi natthi, taṃ brūmi upasantoti evamettha yojanā veditabbā. Esa nayo sabbattha. Ito paraṃ pana yojanaṃ adassetvā anuttānapadavaṇṇanaṃyeva karissāma.
৮৫৭. অসন্তাসীতি তেন তেন অলাভকেন অসন্তসন্তো। অৰিকত্থীতি সীলাদীহি অৰিকত্থনসীলো । অকুক্কুচোতি হত্থকুক্কুচাদিৰিরহিতো । মন্তভাণীতি মন্তায পরিগ্গহেত্ৰা ৰাচং ভাসিতা। অনুদ্ধতোতি উদ্ধচ্চৰিরহিতো। স ৰে ৰাচাযতোতি সো ৰাচায যতো সংযতো চতুদোসৰিরহিতং ৰাচং ভাসিতা হোতি।
857.Asantāsīti tena tena alābhakena asantasanto. Avikatthīti sīlādīhi avikatthanasīlo . Akukkucoti hatthakukkucādivirahito . Mantabhāṇīti mantāya pariggahetvā vācaṃ bhāsitā. Anuddhatoti uddhaccavirahito. Sa ve vācāyatoti so vācāya yato saṃyato catudosavirahitaṃ vācaṃ bhāsitā hoti.
৮৫৮. নিরাসত্তীতি নিত্তণ্হো। ৰিৰেকদস্সী ফস্সেসূতি পচ্চুপ্পন্নেসু চক্খুসম্ফস্সাদীসু অত্তাদিভাৰৰিৰেকং পস্সতি। দিট্ঠীসু চ ন নীযতীতি দ্ৰাসট্ঠিদিট্ঠীসু কাযচি দিট্ঠিযা ন নীযতি।
858.Nirāsattīti nittaṇho. Vivekadassī phassesūti paccuppannesu cakkhusamphassādīsu attādibhāvavivekaṃ passati. Diṭṭhīsu ca na nīyatīti dvāsaṭṭhidiṭṭhīsu kāyaci diṭṭhiyā na nīyati.
৮৫৯. পতিলীনোতি রাগাদীনং পহীনত্তা ততো অপগতো। অকুহকোতি অৰিম্হাপকো তীহি কুহনৰত্থূহি। অপিহালূতি অপিহনসীলো, পত্থনাতণ্হায রহিতোতি ৰুত্তং হোতি। অমচ্ছরীতি পঞ্চমচ্ছেরৰিরহিতো। অপ্পগব্ভোতি কাযপাগব্ভিযাদিৰিরহিতো। অজেগুচ্ছোতি সম্পন্নসীলাদিতায অজেগুচ্ছনীযো অসেচনকো মনাপো। পেসুণেয্যে চ নো যুতোতি দ্ৰীহি আকারেহি উপসংহরিতব্বে পিসুণকম্মে অযুত্তো।
859.Patilīnoti rāgādīnaṃ pahīnattā tato apagato. Akuhakoti avimhāpako tīhi kuhanavatthūhi. Apihālūti apihanasīlo, patthanātaṇhāya rahitoti vuttaṃ hoti. Amaccharīti pañcamaccheravirahito. Appagabbhoti kāyapāgabbhiyādivirahito. Ajegucchoti sampannasīlāditāya ajegucchanīyo asecanako manāpo. Pesuṇeyye ca no yutoti dvīhi ākārehi upasaṃharitabbe pisuṇakamme ayutto.
৮৬০. সাতিযেসু অনস্সাৰীতি সাতৰত্থূসু কামগুণেসু তণ্হাসন্থৰৰিরহিতো। সণ্হোতি সণ্হেহি কাযকম্মাদীহি সমন্নাগতো। পটিভানৰাতি পরিযত্তিপরিপুচ্ছাধিগমপটিভানেহি সমন্নাগতো। ন সদ্ধোতি সামং অধিগতধম্মং ন কস্সচি সদ্দহতি। ন ৰিরজ্জতীতি খযা রাগস্স ৰিরত্তত্তা ইদানি ন ৰিরজ্জতি।
860.Sātiyesu anassāvīti sātavatthūsu kāmaguṇesu taṇhāsanthavavirahito. Saṇhoti saṇhehi kāyakammādīhi samannāgato. Paṭibhānavāti pariyattiparipucchādhigamapaṭibhānehi samannāgato. Na saddhoti sāmaṃ adhigatadhammaṃ na kassaci saddahati. Na virajjatīti khayā rāgassa virattattā idāni na virajjati.
৮৬১. লাভকম্যা ন সিক্খতীতি ন লাভপত্থনায সুত্তন্তাদীনি সিক্খতি। অৰিরুদ্ধো চ তণ্হায, রসেসু নানুগিজ্ঝতীতি ৰিরোধাভাৰেন চ অৰিরুদ্ধো হুত্ৰা তণ্হায মূলরসাদীসু গেধং নাপজ্জতি।
861.Lābhakamyā na sikkhatīti na lābhapatthanāya suttantādīni sikkhati. Aviruddho ca taṇhāya, rasesu nānugijjhatīti virodhābhāvena ca aviruddho hutvā taṇhāya mūlarasādīsu gedhaṃ nāpajjati.
৮৬২. উপেক্খকোতি ছল়ঙ্গুপেক্খায সমন্নাগতো। সতোতি কাযানুপস্সনাদিসতিযুত্তো।
862.Upekkhakoti chaḷaṅgupekkhāya samannāgato. Satoti kāyānupassanādisatiyutto.
৮৬৩. নিস্সযনাতি তণ্হাদিট্ঠিনিস্সযা। ঞত্ৰা ধম্মন্তি অনিচ্চাদীহি আকারেহি ধম্মং জানিত্ৰা। অনিস্সিতোতি এৰং তেহি নিস্সযেহি অনিস্সিতো। তেন অঞ্ঞত্র ধম্মঞাণা নত্থি নিস্সযানং অভাৰোতি দীপেতি ভৰায ৰিভৰায ৰাতি সস্সতায উচ্ছেদায ৰা।
863.Nissayanāti taṇhādiṭṭhinissayā. Ñatvā dhammanti aniccādīhi ākārehi dhammaṃ jānitvā. Anissitoti evaṃ tehi nissayehi anissito. Tena aññatra dhammañāṇā natthi nissayānaṃ abhāvoti dīpeti bhavāya vibhavāya vāti sassatāya ucchedāya vā.
৮৬৪. তং ব্রূমি উপসন্তোতি তং এৰরূপং একেকগাথায ৰুত্তং উপসন্তোতি কথেমি। অতরী সো ৰিসত্তিকন্তি সো ইমং ৰিসতাদিভাৰেন ৰিসত্তিকাসঙ্খাতং মহাতণ্হং অতরি।
864.Taṃbrūmi upasantoti taṃ evarūpaṃ ekekagāthāya vuttaṃ upasantoti kathemi. Atarī so visattikanti so imaṃ visatādibhāvena visattikāsaṅkhātaṃ mahātaṇhaṃ atari.
৮৬৫. ইদানি তমেৰ উপসন্তং পসংসন্তো আহ ‘‘ন তস্স পুত্তা’’তি এৰমাদি। তত্থ পুত্তা অত্রজাদযো চত্তারো। এত্থ চ পুত্তপরিগ্গহাদযো পুত্তাদিনামেন ৰুত্তাতি ৰেদিতব্বা। তে হিস্স ন ৰিজ্জন্তি, তেসং ৰা অভাৰেন পুত্তাদযো ন ৰিজ্জন্তীতি।
865. Idāni tameva upasantaṃ pasaṃsanto āha ‘‘na tassa puttā’’ti evamādi. Tattha puttā atrajādayo cattāro. Ettha ca puttapariggahādayo puttādināmena vuttāti veditabbā. Te hissa na vijjanti, tesaṃ vā abhāvena puttādayo na vijjantīti.
৮৬৬. যেন নং ৰজ্জুং পুথুজ্জনা, অথো সমণব্রাহ্মণাতি যেন তং রাগাদিনা ৰজ্জেন পুথুজ্জনা সব্বেপি দেৰমনুস্সা ইতো বহিদ্ধা সমণব্রাহ্মণা চ রত্তো ৰা দুট্ঠো ৰাতি, ৰদেয্যুং। তং তস্স অপুরক্খতন্তি তং রাগাদিৰজ্জং তস্স অরহতো অপুরক্খতং তস্মা ৰাদেসু নেজতীতি তং কারণা নিন্দাৰচনেসু ন কম্পতি।
866.Yena naṃ vajjuṃ puthujjanā, atho samaṇabrāhmaṇāti yena taṃ rāgādinā vajjena puthujjanā sabbepi devamanussā ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇā ca ratto vā duṭṭho vāti, vadeyyuṃ. Taṃ tassa apurakkhatanti taṃ rāgādivajjaṃ tassa arahato apurakkhataṃ tasmā vādesu nejatīti taṃ kāraṇā nindāvacanesu na kampati.
৮৬৭. ন উস্সেসু ৰদতেতি ৰিসিট্ঠেসু অত্তানং অন্তোকত্ৰা ‘‘অহং ৰিসিট্ঠো’’তি অতিমানৰসেন ন ৰদতি। এস নযো ইতরেসু দ্ৰীসু। কপ্পং নেতি অকপ্পিযোতি সো এৰরূপো দুৰিধম্পি কপ্পং ন এতি। কস্মা? যস্মা অকপ্পিযো, পহীনকপ্পোতি ৰুত্তং হোতি।
867.Na ussesu vadateti visiṭṭhesu attānaṃ antokatvā ‘‘ahaṃ visiṭṭho’’ti atimānavasena na vadati. Esa nayo itaresu dvīsu. Kappaṃ neti akappiyoti so evarūpo duvidhampi kappaṃ na eti. Kasmā? Yasmā akappiyo, pahīnakappoti vuttaṃ hoti.
৮৬৮. সকন্তি ময্হন্তি পরিগ্গহিতং। অসতা চ ন সোচতীতি অৰিজ্জমানাদিনা অসতা চ ন সোচতি। ধম্মেসু চ ন গচ্ছতীতি সব্বেসু ধম্মেসু ছন্দাদিৰসেন ন গচ্ছতি। স ৰে সন্তোতি ৰুচ্চতীতি সো এৰরূপো নরুত্তমো ‘‘সন্তো’’তি ৰুচ্চতীতি অরহত্তনিকূটেন দেসনং নিট্ঠাপেসি। দেসনাপরিযোসানে কোটিসতসহস্সদেৰতানং অরহত্তপ্পত্তি অহোসি, সোতাপন্নাদীনং গণনা নত্থীতি।
868.Sakanti mayhanti pariggahitaṃ. Asatā ca na socatīti avijjamānādinā asatā ca na socati. Dhammesu ca na gacchatīti sabbesu dhammesu chandādivasena na gacchati. Sa ve santoti vuccatīti so evarūpo naruttamo ‘‘santo’’ti vuccatīti arahattanikūṭena desanaṃ niṭṭhāpesi. Desanāpariyosāne koṭisatasahassadevatānaṃ arahattappatti ahosi, sotāpannādīnaṃ gaṇanā natthīti.
পরমত্থজোতিকায খুদ্দক-অট্ঠকথায
Paramatthajotikāya khuddaka-aṭṭhakathāya
সুত্তনিপাত-অট্ঠকথায পুরাভেদসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা।
Suttanipāta-aṭṭhakathāya purābhedasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / সুত্তনিপাতপাল়ি • Suttanipātapāḷi / ১০. পুরাভেদসুত্তং • 10. Purābhedasuttaṃ
