| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಥೇರೀಗಾಥಾ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Therīgāthā-aṭṭhakathā |
೩. ಪುಣ್ಣಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ
3. Puṇṇātherīgāthāvaṇṇanā
ಪುಣ್ಣೇ ಪೂರಸ್ಸು ಧಮ್ಮೇಹೀತಿ ಪುಣ್ಣಾಯ ನಾಮ ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯ ಗಾಥಾ। ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನನ್ತೀ ಬುದ್ಧಸುಞ್ಞೇ ಲೋಕೇ ಚನ್ದಭಾಗಾಯ ನದಿಯಾ ತೀರೇ ಕಿನ್ನರಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ। ಏಕದಿವಸಂ ತತ್ಥ ಅಞ್ಞತರಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸಾ ನಳಮಾಲಾಯ ತಂ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ಸಾ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಸಂಸರನ್ತೀ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ। ಪುಣ್ಣಾತಿಸ್ಸಾ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ। ಸಾ ಉಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪನ್ನತಾಯ ವೀಸತಿವಸ್ಸಾನಿ ವಸಮಾನಾ ಮಹಾಪಜಾಪತಿಗೋತಮಿಯಾ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಮಾನಾ ಏವ ಹುತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಆರಭಿ। ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸಾ ಗನ್ಧಕುಟಿಯಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಏವ ಓಭಾಸಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ –
Puṇṇepūrassu dhammehīti puṇṇāya nāma sikkhamānāya gāthā. Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinantī buddhasuññe loke candabhāgāya nadiyā tīre kinnarayoniyaṃ nibbattā. Ekadivasaṃ tattha aññataraṃ paccekabuddhaṃ disvā pasannamānasā naḷamālāya taṃ pūjetvā añjaliṃ paggayha aṭṭhāsi. Sā tena puññakammena sugatīsuyeva saṃsarantī imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ gahapatimahāsālakule nibbatti. Puṇṇātissā nāmaṃ ahosi. Sā upanissayasampannatāya vīsativassāni vasamānā mahāpajāpatigotamiyā santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddhā pabbajitvā sikkhamānā eva hutvā vipassanaṃ ārabhi. Satthā tassā gandhakuṭiyaṃ nisinno eva obhāsaṃ vissajjetvā –
೩.
3.
‘‘ಪುಣ್ಣೇ ಪೂರಸ್ಸು ಧಮ್ಮೇಹಿ, ಚನ್ದೋ ಪನ್ನರಸೇರಿವ।
‘‘Puṇṇe pūrassu dhammehi, cando pannaraseriva;
ಪರಿಪುಣ್ಣಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ, ತಮೋಖನ್ಧಂ ಪದಾಲಯಾ’’ತಿ॥ – ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ।
Paripuṇṇāya paññāya, tamokhandhaṃ padālayā’’ti. – imaṃ gāthamāha;
ತತ್ಥ ಪುಣ್ಣೇತಿ ತಸ್ಸಾ ಆಲಪನಂ। ಪೂರಸ್ಸು ಧಮ್ಮೇಹೀತಿ ಸತ್ತತಿಂಸಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಧಮ್ಮೇಹಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಹೋಹಿ। ಚನ್ದೋ ಪನ್ನರಸೇರಿವಾತಿ ರ-ಕಾರೋ ಪದಸನ್ಧಿಕರೋ। ಪನ್ನರಸೇ ಪುಣ್ಣಮಾಸಿಯಂ ಸಬ್ಬಾಹಿ ಕಲಾಹಿ ಪರಿಪುಣ್ಣೋ ಚನ್ದೋ ವಿಯ। ಪರಿಪುಣ್ಣಾಯ ಪಞ್ಞಾಯಾತಿ ಸೋಳಸನ್ನಂ ಕಿಚ್ಚಾನಂ ಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ಪರಿಪುಣ್ಣಾಯ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ। ತಮೋಖನ್ಧಂ ಪದಾಲಯಾತಿ ಮೋಹಕ್ಖನ್ಧಂ ಅನವಸೇಸತೋ ಭಿನ್ದ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದ। ಮೋಹಕ್ಖನ್ಧಪದಾಲನೇನ ಸಹೇವ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಕಿಲೇಸಾ ಪದಾಲಿತಾ ಹೋನ್ತೀತಿ।
Tattha puṇṇeti tassā ālapanaṃ. Pūrassu dhammehīti sattatiṃsabodhipakkhiyadhammehi paripuṇṇā hohi. Cando pannaraserivāti ra-kāro padasandhikaro. Pannarase puṇṇamāsiyaṃ sabbāhi kalāhi paripuṇṇo cando viya. Paripuṇṇāya paññāyāti soḷasannaṃ kiccānaṃ pāripūriyā paripuṇṇāya arahattamaggapaññāya. Tamokhandhaṃ padālayāti mohakkhandhaṃ anavasesato bhinda samucchinda. Mohakkhandhapadālanena saheva sabbepi kilesā padālitā hontīti.
ಸಾ ತಂ ಗಾಥಂ ಸುತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ। ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ॰ ಥೇರೀ ೨.೧.೩೭-೪೫) –
Sā taṃ gāthaṃ sutvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. therī 2.1.37-45) –
‘‘ಚನ್ದಭಾಗಾನದೀತೀರೇ, ಅಹೋಸಿಂ ಕಿನ್ನರೀ ತದಾ।
‘‘Candabhāgānadītīre, ahosiṃ kinnarī tadā;
ಅದ್ದಸಂ ವಿರಜಂ ಬುದ್ಧಂ, ಸಯಮ್ಭುಂ ಅಪರಾಜಿತಂ॥
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, sayambhuṃ aparājitaṃ.
‘‘ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಾ ಸುಮನಾ, ವೇದಜಾತಾ ಕತಞ್ಜಲೀ।
‘‘Pasannacittā sumanā, vedajātā katañjalī;
ನಳಮಾಲಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಸಯಮ್ಭುಂ ಅಭಿಪೂಜಯಿಂ॥
Naḷamālaṃ gahetvāna, sayambhuṃ abhipūjayiṃ.
‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಸುಕತೇನ, ಚೇತನಾಪಣಿಧೀಹಿ ಚ।
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
ಜಹಿತ್ವಾ ಕಿನ್ನರೀದೇಹಂ, ಅಗಚ್ಛಿಂ ತಿದಸಂ ಗತಿಂ॥
Jahitvā kinnarīdehaṃ, agacchiṃ tidasaṃ gatiṃ.
‘‘ಛತ್ತಿಂಸದೇವರಾಜೂನಂ, ಮಹೇಸಿತ್ತಮಕಾರಯಿಂ।
‘‘Chattiṃsadevarājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ;
ದಸನ್ನಂ ಚಕ್ಕವತ್ತೀನಂ, ಮಹೇಸಿತ್ತಮಕಾರಯಿಂ।
Dasannaṃ cakkavattīnaṃ, mahesittamakārayiṃ;
ಸಂವೇಜೇತ್ವಾನ ಮೇ ಚಿತ್ತಂ, ಪಬ್ಬಜಿಂ ಅನಗಾರಿಯಂ॥
Saṃvejetvāna me cittaṃ, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ, ಭವಾ ಸಬ್ಬೇ ಸಮೂಹತಾ।
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
ಸಬ್ಬಾಸವಪರಿಕ್ಖೀಣಾ, ನತ್ಥಿ ದಾನಿ ಪುನಬ್ಭವೋ॥
Sabbāsavaparikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
‘‘ಚತುನ್ನವುತಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಪುಪ್ಫಮಭಿಪೂಜಯಿಂ।
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ pupphamabhipūjayiṃ;
ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಪುಪ್ಫಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ॥
Duggatiṃ nābhijānāmi, pupphapūjāyidaṃ phalaṃ.
‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ॰… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ॥
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಸಾ ಥೇರೀ ತಮೇವ ಗಾಥಂ ಉದಾನೇಸಿ। ಅಯಮೇವ ಚಸ್ಸಾ ಅಞ್ಞಾಬ್ಯಾಕರಣಗಾಥಾ ಅಹೋಸೀತಿ।
Arahattaṃ pana patvā sā therī tameva gāthaṃ udānesi. Ayameva cassā aññābyākaraṇagāthā ahosīti.
ಪುಣ್ಣಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Puṇṇātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಥೇರೀಗಾಥಾಪಾಳಿ • Therīgāthāpāḷi / ೩. ಪುಣ್ಣಾಥೇರೀಗಾಥಾ • 3. Puṇṇātherīgāthā
