Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមានវត្ថុ-អដ្ឋកថា • Vimānavatthu-aṭṭhakathā

៩. បីតវិមានវណ្ណនា

9. Pītavimānavaṇṇanā

បីតវត្ថេ បីតធជេតិ បីតវិមានំ។ តស្ស កា ឧប្បត្តិ? ភគវតិ បរិនិព្ពុតេ រញ្ញា អជាតសត្តុនា អត្តនា បដិលទ្ធា ភគវតោ សរីរធាតុយោ គហេត្វា ថូបេ ច មហេ ច កតេ រាជគហវាសិនី អញ្ញតរា ឧបាសិកា បាតោវ កតសរីរបដិជគ្គនា ‘‘សត្ថុ ថូបំ បូជេស្សាមី’’តិ យថាលទ្ធានិ ចត្តារិ កោសាតកីបុប្ផានិ គហេត្វា សទ្ធាវេគេន សមុស្សាហិតមានសា មគ្គបរិស្សយំ អនុបធារេត្វាវ ថូបាភិមុខី គច្ឆតិ។ អថ នំ តរុណវច្ឆា គាវី អភិធាវន្តី វេគេន អាបតិត្វា សិង្គេន បហរិត្វា ជីវិតក្ខយំ បាបេសិ។ សា តាវទេវ តាវតិំសភវនេ និព្ពត្តន្តី សក្កស្ស ទេវរញ្ញោ ឧយ្យានកីឡាយ គច្ឆន្តស្ស បរិវារភូតានំ អឌ្ឍតិយានំ នាដកកោដីនំ មជ្ឈេ អត្តនោ សរីរបភាយ តា សព្ពា អភិភវន្តី សហ រថេន បាតុរហោសិ។ តំ ទិស្វា សក្កោ ទេវរាជា វិម្ហិតចិត្តោ អច្ឆរិយព្ភុតជាតោ ‘‘កីទិសេន នុ ខោ ឱឡារិកេន កម្មុនា អយំ ឯទិសិំ សុមហតិំ ទេវិទ្ធិមុបាគតា’’តិ តំ ឥមាហិ គាថាហិ បុច្ឆិ –

Pītavatthepītadhajeti pītavimānaṃ. Tassa kā uppatti? Bhagavati parinibbute raññā ajātasattunā attanā paṭiladdhā bhagavato sarīradhātuyo gahetvā thūpe ca mahe ca kate rājagahavāsinī aññatarā upāsikā pātova katasarīrapaṭijagganā ‘‘satthu thūpaṃ pūjessāmī’’ti yathāladdhāni cattāri kosātakīpupphāni gahetvā saddhāvegena samussāhitamānasā maggaparissayaṃ anupadhāretvāva thūpābhimukhī gacchati. Atha naṃ taruṇavacchā gāvī abhidhāvantī vegena āpatitvā siṅgena paharitvā jīvitakkhayaṃ pāpesi. Sā tāvadeva tāvatiṃsabhavane nibbattantī sakkassa devarañño uyyānakīḷāya gacchantassa parivārabhūtānaṃ aḍḍhatiyānaṃ nāṭakakoṭīnaṃ majjhe attano sarīrapabhāya tā sabbā abhibhavantī saha rathena pāturahosi. Taṃ disvā sakko devarājā vimhitacitto acchariyabbhutajāto ‘‘kīdisena nu kho oḷārikena kammunā ayaṃ edisiṃ sumahatiṃ deviddhimupāgatā’’ti taṃ imāhi gāthāhi pucchi –

៧៩៥.

795.

‘‘បីតវត្ថេ បីតធជេ, បីតាលង្ការភូសិតេ;

‘‘Pītavatthe pītadhaje, pītālaṅkārabhūsite;

បីតចន្ទនលិត្តង្គេ, បីតឧប្បលមាលិនី។

Pītacandanalittaṅge, pītauppalamālinī.

៧៩៦.

796.

‘‘បីតបាសាទសយនេ, បីតាសនេ បីតភាជនេ;

‘‘Pītapāsādasayane, pītāsane pītabhājane;

បីតឆត្តេ បីតរថេ, បីតស្សេ បីតពីជនេ។

Pītachatte pītarathe, pītasse pītabījane.

៧៩៧.

797.

‘‘កិំ កម្មមករី ភទ្ទេ, បុព្ពេ មានុសកេ ភវេ;

‘‘Kiṃ kammamakarī bhadde, pubbe mānusake bhave;

ទេវតេ បុច្ឆិតាចិក្ខ, កិស្ស កម្មស្សិទំ ផល’’ន្តិ។

Devate pucchitācikkha, kissa kammassidaṃ phala’’nti.

សាបិស្ស ឥមាហិ គាថាហិ ព្យាកាសិ –

Sāpissa imāhi gāthāhi byākāsi –

៧៩៨.

798.

‘‘កោសាតកី នាម លតត្ថិ ភន្តេ, តិត្តិកា អនភិច្ឆិតា;

‘‘Kosātakī nāma latatthi bhante, tittikā anabhicchitā;

តស្សា ចត្តារិ បុប្ផានិ, ថូបំ អភិហរិំ អហំ។

Tassā cattāri pupphāni, thūpaṃ abhihariṃ ahaṃ.

៧៩៩.

799.

‘‘សត្ថុ សរីរមុទ្ទិស្ស, វិប្បសន្នេន ចេតសា;

‘‘Satthu sarīramuddissa, vippasannena cetasā;

នាស្ស មគ្គំ អវេក្ខិស្សំ, ន តគ្គមនសា សតី។

Nāssa maggaṃ avekkhissaṃ, na taggamanasā satī.

៨០០.

800.

‘‘តតោ មំ អវធី គាវី, ថូបំ អបត្តមានសំ;

‘‘Tato maṃ avadhī gāvī, thūpaṃ apattamānasaṃ;

តញ្ចាហំ អភិសញ្ចេយ្យំ, ភិយ្យោ នូន ឥតោ សិយា។

Tañcāhaṃ abhisañceyyaṃ, bhiyyo nūna ito siyā.

៨០១.

801.

‘‘តេន កម្មេន ទេវិន្ទ, មឃវា ទេវកុញ្ជរ;

‘‘Tena kammena devinda, maghavā devakuñjara;

បហាយ មានុសំ ទេហំ, តវ សហព្យមាគតា’’តិ។

Pahāya mānusaṃ dehaṃ, tava sahabyamāgatā’’ti.

៧៩៥-៦. តត្ថ បីតចន្ទនលិត្តង្គេតិ សុវណ្ណវណ្ណេន ចន្ទនេន អនុលិត្តសរីរេ។ បីតបាសាទសយនេតិ សព្ពសោវណ្ណមយេន បាសាទេន សុវណ្ណបរិក្ខិត្តេហិ សយនេហិ ច សមន្នាគតេ។ ឯវំ សព្ពត្ថ ហេដ្ឋា ឧបរិ ច បីតសទ្ទេន សុវណ្ណមេវ គហិតន្តិ ទដ្ឋព្ពំ។

795-6. Tattha pītacandanalittaṅgeti suvaṇṇavaṇṇena candanena anulittasarīre. Pītapāsādasayaneti sabbasovaṇṇamayena pāsādena suvaṇṇaparikkhittehi sayanehi ca samannāgate. Evaṃ sabbattha heṭṭhā upari ca pītasaddena suvaṇṇameva gahitanti daṭṭhabbaṃ.

៧៩៨. លតត្ថីតិ លតា អត្ថិ។ ភន្តេតិ សក្កំ ទេវរាជានំ គារវេន អាលបតិ។ អនភិច្ឆិតាតិ ន អភិកង្ខិតា។

798.Latatthīti latā atthi. Bhanteti sakkaṃ devarājānaṃ gāravena ālapati. Anabhicchitāti na abhikaṅkhitā.

៧៩៩. សរីរន្តិ សរីរភូតំ ធាតុំ។ អវយវេ ចាយំ សមុទាយវោហារោ យថា ‘‘បដោ ឌឌ្ឍោ, សមុទ្ទោ ទិដ្ឋោ’’តិ ច។ អស្សាតិ គោរូបស្ស។ មគ្គន្តិ អាគមនមគ្គំ។ ន អវេក្ខិស្សន្តិ ន ឱលោកយិំ។ កស្មា? ន តគ្គមនសា សតីតិ, តស្សំ គាវិយំ គតមនា ឋបិតមនា ន ហោន្តី, អញ្ញទត្ថុ ភគវតោ ថូបគតមនា ឯវ សមានាតិ អត្ថោ។ ‘‘តទង្គមនសា សតី’’តិ ច បាឋោ, តទង្គេ តស្ស ភគវតោ ធាតុយា អង្គេ មនោ ឯតិស្សាតិ តទង្គមនសា។ ឯវំភូតា អហំ តទា តស្សា មគ្គំ នាវេក្ខិស្សន្តិ ទស្សេតិ។

799.Sarīranti sarīrabhūtaṃ dhātuṃ. Avayave cāyaṃ samudāyavohāro yathā ‘‘paṭo ḍaḍḍho, samuddo diṭṭho’’ti ca. Assāti gorūpassa. Magganti āgamanamaggaṃ. Na avekkhissanti na olokayiṃ. Kasmā? Na taggamanasā satīti, tassaṃ gāviyaṃ gatamanā ṭhapitamanā na hontī, aññadatthu bhagavato thūpagatamanā eva samānāti attho. ‘‘Tadaṅgamanasā satī’’ti ca pāṭho, tadaṅge tassa bhagavato dhātuyā aṅge mano etissāti tadaṅgamanasā. Evaṃbhūtā ahaṃ tadā tassā maggaṃ nāvekkhissanti dasseti.

៨០០. ថូបំ អបត្តមានសន្តិ ថូបំ ចេតិយំ អសម្បត្តអជ្ឈាសយំ, មនសិ ភវោតិ ហិ មានសោ, អជ្ឈាសយោ មនោរថោ។ ‘‘ថូបំ ឧបគន្ត្វា បុប្ផេហិ បូជេស្សាមី’’តិ ឧប្បន្នមនោរថស្ស អសម្បុណ្ណតាយ ឯវំ វុត្តំ។ ថូបំ ចេតិយំ បន បុប្ផេហិ បូជនចិត្តំ សិទ្ធមេវ, យេន សា ទេវលោកេ ឧប្បន្ន។ តញ្ចាហំ អភិសញ្ចេយ្យន្តិ តញ្ចេ អហំ អភិសញ្ចិនេយ្យំ, បុប្ផបូជនេន ហិ បុញ្ញំ អហំ ថូបំ អភិគន្ត្វា យថាធិប្បាយំ បូជនេន សម្មទេវ ចិនេយ្យំ ឧបចិនេយ្យន្តិ អត្ថោ។ ភិយ្យោ នូន ឥតោ សិយាតិ ឥតោ យថាលទ្ធសម្បត្តិតោបិ ភិយ្យោ ឧបរិ ឧត្តរិតរា សម្បត្តិ សិយាតិ មញ្ញេតិ អត្ថោ។

800.Thūpaṃ apattamānasanti thūpaṃ cetiyaṃ asampattaajjhāsayaṃ, manasi bhavoti hi mānaso, ajjhāsayo manoratho. ‘‘Thūpaṃ upagantvā pupphehi pūjessāmī’’ti uppannamanorathassa asampuṇṇatāya evaṃ vuttaṃ. Thūpaṃ cetiyaṃ pana pupphehi pūjanacittaṃ siddhameva, yena sā devaloke uppanna. Tañcāhaṃ abhisañceyyanti tañce ahaṃ abhisañcineyyaṃ, pupphapūjanena hi puññaṃ ahaṃ thūpaṃ abhigantvā yathādhippāyaṃ pūjanena sammadeva cineyyaṃ upacineyyanti attho. Bhiyyo nūna ito siyāti ito yathāladdhasampattitopi bhiyyo upari uttaritarā sampatti siyāti maññeti attho.

៨០១. មឃវា ទេវកុញ្ជរាតិ អាលបនំ។ តត្ថ ទេវកុញ្ជរាតិ សព្ពពលបរក្កមាទិវិសេសេហិ ទេវេសុ កុញ្ជរសទិសោ។ សហព្យន្តិ សហភាវំ។

801.Maghavādevakuñjarāti ālapanaṃ. Tattha devakuñjarāti sabbabalaparakkamādivisesehi devesu kuñjarasadiso. Sahabyanti sahabhāvaṃ.

៨០២.

802.

‘‘ឥទំ សុត្វា តិទសាធិបតិ, មឃវា ទេវកុញ្ជរោ;

‘‘Idaṃ sutvā tidasādhipati, maghavā devakuñjaro;

តាវតិំសេ បសាទេន្តោ, មាតលិំ ឯតទព្រវី’’តិ។ –

Tāvatiṃse pasādento, mātaliṃ etadabravī’’ti. –

ឥទំ ធម្មសង្គាហកវចនំ។ តតោ សក្កោ មាតលិបមុខស្ស ទេវគណស្ស ឥមាហិ គាថាហិ ធម្មំ ទេសេសិ –

Idaṃ dhammasaṅgāhakavacanaṃ. Tato sakko mātalipamukhassa devagaṇassa imāhi gāthāhi dhammaṃ desesi –

៨០៣.

803.

‘‘បស្ស មាតលិ អច្ឆេរំ, ចិត្តំ កម្មផលំ ឥទំ;

‘‘Passa mātali accheraṃ, cittaṃ kammaphalaṃ idaṃ;

អប្បកម្បិ កតំ ទេយ្យំ, បុញ្ញំ ហោតិ មហប្ផលំ។

Appakampi kataṃ deyyaṃ, puññaṃ hoti mahapphalaṃ.

៨០៤.

804.

‘‘នត្ថិ ចិត្តេ បសន្នម្ហិ, អប្បកា នាម ទក្ខិណា;

‘‘Natthi citte pasannamhi, appakā nāma dakkhiṇā;

តថាគតេ វា សម្ពុទ្ធេ, អថ វា តស្ស សាវកេ។

Tathāgate vā sambuddhe, atha vā tassa sāvake.

៨០៥.

805.

‘‘ឯហិ មាតលិ អម្ហេបិ, ភិយ្យោ ភិយ្យោ មហេមសេ;

‘‘Ehi mātali amhepi, bhiyyo bhiyyo mahemase;

តថាគតស្ស ធាតុយោ, សុខោ បុញ្ញានមុច្ចយោ។

Tathāgatassa dhātuyo, sukho puññānamuccayo.

៨០៦.

806.

‘‘តិដ្ឋន្តេ និព្ពុតេ ចាបិ, សមេ ចិត្តេ សមំ ផលំ;

‘‘Tiṭṭhante nibbute cāpi, same citte samaṃ phalaṃ;

ចេតោបណិធិហេតុហិ, សត្តា គច្ឆន្តិ សុគ្គតិំ។

Cetopaṇidhihetuhi, sattā gacchanti suggatiṃ.

៨០៧.

807.

‘‘ពហូនំ វត អត្ថាយ, ឧប្បជ្ជន្តិ តថាគតា;

‘‘Bahūnaṃ vata atthāya, uppajjanti tathāgatā;

យត្ថ ការំ ករិត្វាន, សគ្គំ គច្ឆន្តិ ទាយកា’’តិ។

Yattha kāraṃ karitvāna, saggaṃ gacchanti dāyakā’’ti.

៨០២. តត្ថ បសាទេន្តោតិ បសន្នេ ករោន្តោ, រតនត្តយេ សទ្ធំ ឧប្បាទេន្តោតិ អត្ថោ។

802. Tattha pasādentoti pasanne karonto, ratanattaye saddhaṃ uppādentoti attho.

៨០៣. ចិត្តន្តិ វិចិត្តំ អចិន្តេយ្យំ។ កម្មផលន្តិ ទេយ្យធម្មស្ស អនុឡារត្តេបិ ខេត្តសម្បត្តិយា ច ចិត្តសម្បត្តិយា ច ឧឡារស្ស បុញ្ញកម្មស្ស ផលំ បស្សាតិ យោជនា។ អប្បកម្បិ កតំ ទេយ្យំ, បុញ្ញំ ហោតិ មហប្ផលន្តិ ឯត្ថ កតន្តិ ការវសេន សក្ការវសេន អាយតនេ វិនិយុត្តំ។ ទេយ្យន្តិ ទាតព្ពវត្ថុំ។ បុញ្ញន្តិ តថាបវត្តំ បុញ្ញកម្មំ។

803.Cittanti vicittaṃ acinteyyaṃ. Kammaphalanti deyyadhammassa anuḷārattepi khettasampattiyā ca cittasampattiyā ca uḷārassa puññakammassa phalaṃ passāti yojanā. Appakampi kataṃ deyyaṃ, puññaṃ hoti mahapphalanti ettha katanti kāravasena sakkāravasena āyatane viniyuttaṃ. Deyyanti dātabbavatthuṃ. Puññanti tathāpavattaṃ puññakammaṃ.

៨០៤. ឥទានិ យត្ថ អប្បកម្បិ កតំ បុញ្ញំ មហប្ផលំ ហោតិ, តំ បាកដំ កត្វា ទស្សេន្តោ ‘‘នត្ថិ ចិត្តេ បសន្នម្ហី’’តិ គាថមាហ។ តំ សុវិញ្ញេយ្យមេវ។

804. Idāni yattha appakampi kataṃ puññaṃ mahapphalaṃ hoti, taṃ pākaṭaṃ katvā dassento ‘‘natthi citte pasannamhī’’ti gāthamāha. Taṃ suviññeyyameva.

៨០៥-៦. អម្ហេបីតិ មយម្បិ។ មហេមសេតិ មហាមសេ បូជាមសេ។ ចេតោបណិធិហេតុ ហីតិ អត្តនោ ចិត្តស្ស សម្មទេវ ឋបននិមិត្តំ, អត្តសម្មាបណិធានេនាតិ អត្ថោ។ តេនាហ ភគវា –

805-6.Amhepīti mayampi. Mahemaseti mahāmase pūjāmase. Cetopaṇidhihetu hīti attano cittassa sammadeva ṭhapananimittaṃ, attasammāpaṇidhānenāti attho. Tenāha bhagavā –

‘‘ន តំ មាតាបិតា កយិរា, អញ្ញេ វាបិ ច ញាតកា;

‘‘Na taṃ mātāpitā kayirā, aññe vāpi ca ñātakā;

សម្មា បណិហិតំ ចិត្តំ, សេយ្យសោ នំ តតោ ករេ’’តិ។ (ធ. ប. ៤៣);

Sammā paṇihitaṃ cittaṃ, seyyaso naṃ tato kare’’ti. (dha. pa. 43);

ឯវញ្ច បន វត្វា សក្កោ ទេវានមិន្ទោ ឧយ្យានកីឡាយ ឧស្សាហំ បដិប្បស្សម្ភេត្វា តតោវ បដិនិវត្តិត្វា អត្តនា អភិណ្ហំ បូជនេយ្យដ្ឋានភូតេ ចូឡាមណិចេតិយេ សត្តាហំ បូជំ អកាសិ។ អថ អបរេន សមយេន ទេវចារិកំ គតស្ស អាយស្មតោ នារទត្ថេរស្ស តំ បវត្តិំ គាថាហេវ កថេសិ, ថេរោ ធម្មសង្គាហកានំ អារោចេសិ, តេ តថា នំ សង្គហំ អារោបេសុន្តិ។

Evañca pana vatvā sakko devānamindo uyyānakīḷāya ussāhaṃ paṭippassambhetvā tatova paṭinivattitvā attanā abhiṇhaṃ pūjaneyyaṭṭhānabhūte cūḷāmaṇicetiye sattāhaṃ pūjaṃ akāsi. Atha aparena samayena devacārikaṃ gatassa āyasmato nāradattherassa taṃ pavattiṃ gāthāheva kathesi, thero dhammasaṅgāhakānaṃ ārocesi, te tathā naṃ saṅgahaṃ āropesunti.

បីតវិមានវណ្ណនា និដ្ឋិតា។

Pītavimānavaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / វិមានវត្ថុបាឡិ • Vimānavatthupāḷi / ៩. បីតវិមានវត្ថុ • 9. Pītavimānavatthu


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact