| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / চূল়নিদ্দেসপাল়ি • Cūḷaniddesapāḷi |
১৬. পিঙ্গিযমাণৰপুচ্ছানিদ্দেসো
16. Piṅgiyamāṇavapucchāniddeso
৮৯.
89.
জিণ্ণোহমস্মি অবলো ৰীতৰণ্ণো 1, [ইচ্চাযস্মা পিঙ্গিযো]
Jiṇṇohamasmiabalo vītavaṇṇo2, [iccāyasmā piṅgiyo]
নেত্তা ন সুদ্ধা সৰনং ন ফাসু।
Nettā na suddhā savanaṃ na phāsu;
মাহং নস্সং মোমুহো অন্তরাৰ 3, আচিক্খ ধম্মং যমহং ৰিজঞ্ঞং।
Māhaṃ nassaṃ momuho antarāva4, ācikkha dhammaṃ yamahaṃ vijaññaṃ;
জাতিজরায ইধ ৰিপ্পহানং॥
Jātijarāya idha vippahānaṃ.
জিণ্ণোহমস্মি অবলো ৰীতৰণ্ণোতি। জিণ্ণোহমস্মীতি জিণ্ণো ৰুড্ঢো মহল্লকো অদ্ধগতো ৰযোঅনুপ্পত্তো ৰীসৰস্সসতিকো জাতিযা। অবলোতি দুব্বলো অপ্পবলো অপ্পথামো। ৰীতৰণ্ণোতি ৰীতৰণ্ণো ৰিগতৰণ্ণো ৰিগচ্ছিতৰণ্ণো। যা সা পুরিমা সুভা ৰণ্ণনিভা সা অন্তরহিতা, আদীনৰো পাতুভূতোতি – জিণ্ণোহমস্মি অবলো ৰীতৰণ্ণো।
Jiṇṇohamasmiabalo vītavaṇṇoti. Jiṇṇohamasmīti jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto vīsavassasatiko jātiyā. Abaloti dubbalo appabalo appathāmo. Vītavaṇṇoti vītavaṇṇo vigatavaṇṇo vigacchitavaṇṇo. Yā sā purimā subhā vaṇṇanibhā sā antarahitā, ādīnavo pātubhūtoti – jiṇṇohamasmi abalo vītavaṇṇo.
ইচ্চাযস্মা পিঙ্গিযোতি। ইচ্চাতি পদসন্ধি…পে॰…। আযস্মাতি পিযৰচনং…পে॰…। পিঙ্গিযোতি তস্স ব্রাহ্মণস্স নামং…পে॰… অভিলাপোতি – ইচ্চাযস্মা পিঙ্গিযো।
Iccāyasmā piṅgiyoti. Iccāti padasandhi…pe…. Āyasmāti piyavacanaṃ…pe…. Piṅgiyoti tassa brāhmaṇassa nāmaṃ…pe… abhilāpoti – iccāyasmā piṅgiyo.
নেত্তা ন সুদ্ধা সৰনং ন ফাসূতি নেত্তা অসুদ্ধা অৰিসুদ্ধা অপরিসুদ্ধা অৰোদাতা। নো তথা চক্খুনা রূপে পস্সামীতি – নেত্তা ন সুদ্ধা। সৰনং ন ফাসূতি সোতং অসুদ্ধং অৰিসুদ্ধং অপরিসুদ্ধং অৰোদাতং। নো তথা সোতেন সদ্দং সুণোমীতি – নেত্তা ন সুদ্ধা সৰনং ন ফাসু।
Nettāna suddhā savanaṃ na phāsūti nettā asuddhā avisuddhā aparisuddhā avodātā. No tathā cakkhunā rūpe passāmīti – nettā na suddhā. Savanaṃ na phāsūti sotaṃ asuddhaṃ avisuddhaṃ aparisuddhaṃ avodātaṃ. No tathā sotena saddaṃ suṇomīti – nettā na suddhā savanaṃ na phāsu.
মাহং নস্সং মোমুহো অন্তরাৰাতি। মাহং নস্সন্তি মাহং নস্স মাহং ৰিনস্সং মাহং পনস্সং। মোমুহোতি মোহমুহো অৰিজ্জাগতো অঞ্ঞাণী অৰিভাৰী দুপ্পঞ্ঞো। অন্তরাৰাতি তুয্হং ধম্মং দিট্ঠিং পটিপদং মগ্গং অনঞ্ঞায অনধিগন্ত্ৰা অৰিদিত্ৰা অপ্পটিলভিত্ৰা অফস্সযিত্ৰা অসচ্ছিকরিত্ৰা অন্তরাযেৰ কালঙ্করেয্যন্তি – মাহং নস্সং মোমুহো অন্তরাৰ।
Māhaṃnassaṃ momuho antarāvāti. Māhaṃ nassanti māhaṃ nassa māhaṃ vinassaṃ māhaṃ panassaṃ. Momuhoti mohamuho avijjāgato aññāṇī avibhāvī duppañño. Antarāvāti tuyhaṃ dhammaṃ diṭṭhiṃ paṭipadaṃ maggaṃ anaññāya anadhigantvā aviditvā appaṭilabhitvā aphassayitvā asacchikaritvā antarāyeva kālaṅkareyyanti – māhaṃ nassaṃ momuho antarāva.
আচিক্খ ধম্মং যমহং ৰিজঞ্ঞন্তি। ধম্মন্তি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পরিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং কেৰলপরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং, চত্তারো সতিপট্ঠানে, চত্তারো সম্মপ্পধানে, চত্তারো ইদ্ধিপাদে, পঞ্চিন্দ্রিযানি, পঞ্চ বলানি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গে, অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং, নিব্বানঞ্চ নিব্বানগামিনিঞ্চ পটিপদং আচিক্খাহি দেসেহি পঞ্ঞপেহি পট্ঠপেহি ৰিৰরাহি ৰিভজাহি উত্তানীকরোহি পকাসেহীতি – আচিক্খ ধম্মং। যমহং ৰিজঞ্ঞন্তি যমহং জানেয্যং আজানেয্যং ৰিজানেয্যং পটিৰিজানেয্যং পটিৰিজ্ঝেয্যং অধিগচ্ছেয্যং ফস্সেয্যং সচ্ছিকরেয্যন্তি – আচিক্খ ধম্মং যমহং ৰিজঞ্ঞং।
Ācikkha dhammaṃ yamahaṃ vijaññanti. Dhammanti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ, cattāro satipaṭṭhāne, cattāro sammappadhāne, cattāro iddhipāde, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅge, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, nibbānañca nibbānagāminiñca paṭipadaṃ ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti – ācikkha dhammaṃ. Yamahaṃ vijaññanti yamahaṃ jāneyyaṃ ājāneyyaṃ vijāneyyaṃ paṭivijāneyyaṃ paṭivijjheyyaṃ adhigaccheyyaṃ phasseyyaṃ sacchikareyyanti – ācikkha dhammaṃ yamahaṃ vijaññaṃ.
জাতিজরায ইধ ৰিপ্পহানন্তি ইধেৰ জাতিজরামরণস্স পহানং ৰূপসমং পটিনিস্সগ্গং পটিপ্পস্সদ্ধিং অমতং নিব্বানন্তি – জাতিজরায ইধ ৰিপ্পহানং। তেনাহ সো ব্রাহ্মণো –
Jātijarāya idha vippahānanti idheva jātijarāmaraṇassa pahānaṃ vūpasamaṃ paṭinissaggaṃ paṭippassaddhiṃ amataṃ nibbānanti – jātijarāya idha vippahānaṃ. Tenāha so brāhmaṇo –
‘‘জিণ্ণোহমস্মি অবলো ৰীতৰণ্ণো, [ইচ্চাযস্মা পিঙ্গিযো]
‘‘Jiṇṇohamasmi abalo vītavaṇṇo, [iccāyasmā piṅgiyo]
নেত্তা ন সুদ্ধা সৰনং ন ফাসু।
Nettā na suddhā savanaṃ na phāsu;
মাহং নস্সং মোমুহো অন্তরাৰ, আচিক্খ ধম্মং যমহং ৰিজঞ্ঞং।
Māhaṃ nassaṃ momuho antarāva, ācikkha dhammaṃ yamahaṃ vijaññaṃ;
জাতিজরায ইধ ৰিপ্পহান’’ন্তি॥
Jātijarāya idha vippahāna’’nti.
৯০.
90.
দিস্ৰান রূপেসু ৰিহঞ্ঞমানে, [পিঙ্গিযাতি ভগৰা]
Disvāna rūpesu vihaññamāne, [piṅgiyāti bhagavā]
রুপ্পন্তি রূপেসু জনা পমত্তা।
Ruppanti rūpesu janā pamattā;
তস্মা তুৰং পিঙ্গিয অপ্পমত্তো, জহস্সু রূপং অপুনব্ভৰায॥
Tasmā tuvaṃ piṅgiya appamatto, jahassu rūpaṃ apunabbhavāya.
দিস্ৰান রূপেসু ৰিহঞ্ঞমানেতি। রূপন্তি চত্তারো চ মহাভূতা চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদায রূপং। সত্তা রূপহেতু রূপপ্পচ্চযা রূপকারণা হঞ্ঞন্তি ৰিহঞ্ঞন্তি উপহঞ্ঞন্তি উপঘাতিযন্তি 5। রূপে সতি ৰিৰিধকম্মকারণা 6 কারেন্তি। কসাহিপি তাল়েন্তি, ৰেত্তেহিপি তাল়েন্তি, অড্ঢদণ্ডকেহিপি তাল়েন্তি, হত্থম্পি ছিন্দন্তি, পাদম্পি ছিন্দন্তি, হত্থপাদম্পি ছিন্দন্তি, কণ্ণম্পি ছিন্দন্তি, নাসম্পি ছিন্দন্তি, কণ্ণনাসম্পি ছিন্দন্তি, বিলঙ্গথালিকম্পি করোন্তি, সঙ্খমুণ্ডিকম্পি করোন্তি, রাহুমুখম্পি করোন্তি, জোতিমালিকম্পি করোন্তি, হত্থপজ্জোতিকম্পি করোন্তি, এরকৰত্তিকম্পি করোন্তি, চীরকৰাসিকম্পি করোন্তি, এণেয্যকম্পি করোন্তি, বল়িসমংসিকম্পি করোন্তি, কহাপণিকম্পি করোন্তি, খারাপতচ্ছিকম্পি 7 করোন্তি, পলিঘপরিৰত্তিকম্পি করোন্তি, পলালপীঠকম্পি করোন্তি, তত্তেনপি তেলেন ওসিঞ্চন্তি, সুনখেহিপি খাদাপেন্তি, জীৰন্তম্পি সূলে উত্তাসেন্তি, অসিনাপি সীসং ছিন্দন্তি। এৰং সত্তা রূপহেতু রূপপ্পচ্চযা রূপকারণা হঞ্ঞন্তি ৰিহঞ্ঞন্তি উপহঞ্ঞন্তি উপঘাতিযন্তি। এৰং হঞ্ঞমানে ৰিহঞ্ঞমানে উপহঞ্ঞমানে উপঘাতিযমানে দিস্ৰা পস্সিত্ৰা তুলযিত্ৰা তীরযিত্ৰা ৰিভাৰযিত্ৰা ৰিভূতং কত্ৰাতি – দিস্ৰান রূপেসু ৰিহঞ্ঞমানে।
Disvāna rūpesu vihaññamāneti. Rūpanti cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṃ upādāya rūpaṃ. Sattā rūpahetu rūpappaccayā rūpakāraṇā haññanti vihaññanti upahaññanti upaghātiyanti 8. Rūpe sati vividhakammakāraṇā 9 kārenti. Kasāhipi tāḷenti, vettehipi tāḷenti, aḍḍhadaṇḍakehipi tāḷenti, hatthampi chindanti, pādampi chindanti, hatthapādampi chindanti, kaṇṇampi chindanti, nāsampi chindanti, kaṇṇanāsampi chindanti, bilaṅgathālikampi karonti, saṅkhamuṇḍikampi karonti, rāhumukhampi karonti, jotimālikampi karonti, hatthapajjotikampi karonti, erakavattikampi karonti, cīrakavāsikampi karonti, eṇeyyakampi karonti, baḷisamaṃsikampi karonti, kahāpaṇikampi karonti, khārāpatacchikampi 10 karonti, palighaparivattikampi karonti, palālapīṭhakampi karonti, tattenapi telena osiñcanti, sunakhehipi khādāpenti, jīvantampi sūle uttāsenti, asināpi sīsaṃ chindanti. Evaṃ sattā rūpahetu rūpappaccayā rūpakāraṇā haññanti vihaññanti upahaññanti upaghātiyanti. Evaṃ haññamāne vihaññamāne upahaññamāne upaghātiyamāne disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvāti – disvāna rūpesu vihaññamāne.
পিঙ্গিযাতি ভগৰাতি। পিঙ্গিযাতি ভগৰা তং ব্রাহ্মণং নামেন আলপতি। ভগৰাতি গারৰাধিৰচনমেতং…পে॰… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং ভগৰাতি – পিঙ্গিযাতি ভগৰা।
Piṅgiyāti bhagavāti. Piṅgiyāti bhagavā taṃ brāhmaṇaṃ nāmena ālapati. Bhagavāti gāravādhivacanametaṃ…pe… sacchikā paññatti, yadidaṃ bhagavāti – piṅgiyāti bhagavā.
রুপ্পন্তি রূপেসু জনা পমত্তাতি। রুপ্পন্তীতি রুপ্পন্তি কুপ্পন্তি পীল়যন্তি 11 ঘট্টযন্তি, ব্যাধিতা দোমনস্সিতা হোন্তি। চক্খুরোগেন রুপ্পন্তি কুপ্পন্তি পীল়যন্তি ঘট্টযন্তি, ব্যাধিতা দোমনস্সিতা হোন্তি। সোতরোগেন…পে॰… কাযরোগেন…পে॰… ডংসমকসৰাতাতপসরীসপসম্ফস্সেহি রুপ্পন্তি কুপ্পন্তি পীল়যন্তি ঘট্টযন্তি, ব্যাধিতা দোমনস্সিতা হোন্তীতি – রুপ্পন্তি রূপেসু।
Ruppantirūpesu janā pamattāti. Ruppantīti ruppanti kuppanti pīḷayanti 12 ghaṭṭayanti, byādhitā domanassitā honti. Cakkhurogena ruppanti kuppanti pīḷayanti ghaṭṭayanti, byādhitā domanassitā honti. Sotarogena…pe… kāyarogena…pe… ḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassehi ruppanti kuppanti pīḷayanti ghaṭṭayanti, byādhitā domanassitā hontīti – ruppanti rūpesu.
অথ ৰা, চক্খুস্মিং হীযমানে হাযমানে পরিহাযমানে ৰেমানে 13 ৰিগচ্ছমানে অন্তরধাযমানে রুপ্পন্তি…পে॰… দোমনস্সিতা হোন্তি। সোতস্মিং…পে॰… ঘানস্মিং… জিৰ্হায… কাযস্মিং… রূপস্মিং… সদ্দস্মিং… গন্ধস্মিং… রসস্মিং… ফোট্ঠব্বস্মিং… কুলস্মিং… গণস্মিং… আৰাসস্মিং… লাভস্মিং… যসস্মিং… পসংসায… সুখস্মিং… চীৰরস্মিং… পিণ্ডপাতস্মিং… সেনাসনস্মিং… গিলানপচ্চযভেসজ্জপরিক্খারস্মিং হীযমানে হাযমানে পরিহাযমানে ৰেমানে ৰিগচ্ছমানে অন্তরধাযমানে রুপ্পন্তি কুপ্পন্তি পীল়যন্তি ঘট্টযন্তি, ব্যাধিতা দোমনস্সিতা হোন্তীতি – এৰম্পি রুপ্পন্তি রূপেসু।
Atha vā, cakkhusmiṃ hīyamāne hāyamāne parihāyamāne vemāne 14 vigacchamāne antaradhāyamāne ruppanti…pe… domanassitā honti. Sotasmiṃ…pe… ghānasmiṃ… jivhāya… kāyasmiṃ… rūpasmiṃ… saddasmiṃ… gandhasmiṃ… rasasmiṃ… phoṭṭhabbasmiṃ… kulasmiṃ… gaṇasmiṃ… āvāsasmiṃ… lābhasmiṃ… yasasmiṃ… pasaṃsāya… sukhasmiṃ… cīvarasmiṃ… piṇḍapātasmiṃ… senāsanasmiṃ… gilānapaccayabhesajjaparikkhārasmiṃ hīyamāne hāyamāne parihāyamāne vemāne vigacchamāne antaradhāyamāne ruppanti kuppanti pīḷayanti ghaṭṭayanti, byādhitā domanassitā hontīti – evampi ruppanti rūpesu.
জনাতি খত্তিযা চ ব্রাহ্মণা চ ৰেস্সা চ সুদ্দা চ গহট্ঠা চ পব্বজিতা চ দেৰা চ মনুস্সা চ। পমত্তাতি পমাদো ৰত্তব্বো কাযদুচ্চরিতেন ৰা ৰচীদুচ্চরিতেন ৰা মনোদুচ্চরিতেন ৰা পঞ্চসু কামগুণেসু চিত্তস্স ৰোসগ্গো ৰোসগ্গানুপ্পদানং কুসলানং ৰা ধম্মানং ভাৰনায অসক্কচ্চকিরিযতা অসাতচ্চকিরিযতা অনট্ঠিতকিরিযতা ওলীনৰুত্তিতা নিক্খিত্তচ্ছন্দতা নিক্খিত্তধুরতা অনাসেৰনা অভাৰনা অবহুলীকম্মং 15 অনধিট্ঠানং অননুযোগো পমাদো। যো এৰরূপো পমাদো পমজ্জনা পমজ্জিতত্তং – অযং ৰুচ্চতি পমাদো। ইমিনা পমাদেন সমন্নাগতা জনা পমত্তাতি – রুপ্পন্তি রূপেসু জনা পমত্তা।
Janāti khattiyā ca brāhmaṇā ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca manussā ca. Pamattāti pamādo vattabbo kāyaduccaritena vā vacīduccaritena vā manoduccaritena vā pañcasu kāmaguṇesu cittassa vosaggo vosaggānuppadānaṃ kusalānaṃ vā dhammānaṃ bhāvanāya asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā nikkhittacchandatā nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṃ 16 anadhiṭṭhānaṃ ananuyogo pamādo. Yo evarūpo pamādo pamajjanā pamajjitattaṃ – ayaṃ vuccati pamādo. Iminā pamādena samannāgatā janā pamattāti – ruppanti rūpesu janā pamattā.
তস্মা তুৰং পিঙ্গিয অপ্পমত্তোতি। তস্মাতি তস্মা তংকারণা তংহেতু তপ্পচ্চযা তংনিদানা এৰং আদীনৰং সম্পস্সমানো রূপেসূতি – তস্মা তুৰং পিঙ্গিয। অপ্পমত্তোতি সক্কচ্চকারী সাতচ্চকারী…পে॰… অপ্পমাদো কুসলেসু ধম্মেসূতি – তস্মা তুৰং পিঙ্গিয অপ্পমত্তো।
Tasmā tuvaṃ piṅgiya appamattoti. Tasmāti tasmā taṃkāraṇā taṃhetu tappaccayā taṃnidānā evaṃ ādīnavaṃ sampassamāno rūpesūti – tasmā tuvaṃ piṅgiya. Appamattoti sakkaccakārī sātaccakārī…pe… appamādo kusalesu dhammesūti – tasmā tuvaṃ piṅgiya appamatto.
জহস্সু রূপং অপুনব্ভৰাযাতি। রূপন্তি চত্তারো চ মহাভূতা চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদায রূপং। জহস্সু রূপন্তি জহস্সু রূপং, পজহস্সু রূপং, ৰিনোদেহি রূপং, ব্যন্তীকরোহি রূপং, অনভাৰং গমেহি রূপং। অপুনব্ভৰাযাতি যথা তে রূপং ইধেৰ নিরুজ্ঝেয্য, পুনপটিসন্ধিকো ভৰো ন নিব্বত্তেয্য কামধাতুযা ৰা রূপধাতুযা ৰা অরূপধাতুযা ৰা, কামভৰে ৰা রূপভৰে ৰা অরূপভৰে ৰা, সঞ্ঞাভৰে ৰা অসঞ্ঞাভৰে ৰা নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাভৰে ৰা, একৰোকারভৰে ৰা চতুৰোকারভৰে ৰা পঞ্চৰোকারভৰে ৰা, পুন গতিযা ৰা উপপত্তিযা ৰা পটিসন্ধিযা ৰা ভৰে ৰা সংসারে ৰা ৰট্টে ৰা ন জনেয্য ন সঞ্জনেয্য ন নিব্বত্তেয্য নাভিনিব্বত্তেয্য, ইধেৰ নিরুজ্ঝেয্য ৰূপসমেয্য অত্থং গচ্ছেয্য পটিপ্পস্সম্ভেয্যাতি – জহস্সু রূপং অপুনব্ভৰায। তেনাহ ভগৰা –
Jahassu rūpaṃ apunabbhavāyāti. Rūpanti cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṃ upādāya rūpaṃ. Jahassu rūpanti jahassu rūpaṃ, pajahassu rūpaṃ, vinodehi rūpaṃ, byantīkarohi rūpaṃ, anabhāvaṃ gamehi rūpaṃ. Apunabbhavāyāti yathā te rūpaṃ idheva nirujjheyya, punapaṭisandhiko bhavo na nibbatteyya kāmadhātuyā vā rūpadhātuyā vā arūpadhātuyā vā, kāmabhave vā rūpabhave vā arūpabhave vā, saññābhave vā asaññābhave vā nevasaññānāsaññābhave vā, ekavokārabhave vā catuvokārabhave vā pañcavokārabhave vā, puna gatiyā vā upapattiyā vā paṭisandhiyā vā bhave vā saṃsāre vā vaṭṭe vā na janeyya na sañjaneyya na nibbatteyya nābhinibbatteyya, idheva nirujjheyya vūpasameyya atthaṃ gaccheyya paṭippassambheyyāti – jahassu rūpaṃ apunabbhavāya. Tenāha bhagavā –
‘‘দিস্ৰান রূপেসু ৰিহঞ্ঞমানে, [পিঙ্গিযাতি ভগৰা]
‘‘Disvāna rūpesu vihaññamāne, [piṅgiyāti bhagavā]
রুপ্পন্তি রূপেসু জনা পমত্তা।
Ruppanti rūpesu janā pamattā;
তস্মা তুৰং পিঙ্গিয অপ্পমত্তো, জহস্সু রূপং অপুনব্ভৰাযা’’তি॥
Tasmā tuvaṃ piṅgiya appamatto, jahassu rūpaṃ apunabbhavāyā’’ti.
৯১.
91.
দিসা চতস্সো ৰিদিসা চতস্সো, উদ্ধং অধো দস দিসা ইমাযো।
Disā catasso vidisā catasso, uddhaṃ adho dasa disā imāyo;
ন তুয্হং অদিট্ঠং অস্সুতং অমুতং, অথো অৰিঞ্ঞাতং কিঞ্চি নমত্থি লোকে।
Na tuyhaṃ adiṭṭhaṃ assutaṃ amutaṃ, atho aviññātaṃ kiñci namatthi loke;
আচিক্খ ধম্মং যমহং ৰিজঞ্ঞং, জাতিজরায ইধ ৰিপ্পহানং॥
Ācikkha dhammaṃ yamahaṃ vijaññaṃ, jātijarāya idha vippahānaṃ.
দিসা চতস্সো ৰিদিসা চতস্সো, উদ্ধং অধো দস দিসা ইমাযোতি দস দিসা।
Disācatasso vidisā catasso, uddhaṃ adho dasa disā imāyoti dasa disā.
ন তুয্হং অদিট্ঠং অস্সুতং অমুতং, অথো অৰিঞ্ঞাতং কিঞ্চি নমত্থি লোকেতি ন তুয্হং অদিট্ঠং অস্সুতং অমুতং অৰিঞ্ঞাতং কিঞ্চি অত্তত্থো ৰা পরত্থো ৰা উভযত্থো ৰা দিট্ঠধম্মিকো ৰা অত্থো সম্পরাযিকো ৰা অত্থো উত্তানো ৰা অত্থো গম্ভীরো ৰা অত্থো গূল়্হো ৰা অত্থো পটিচ্ছন্নো ৰা অত্থো নেয্যো ৰা অত্থো নীতো ৰা অত্থো অনৰজ্জো ৰা অত্থো নিক্কিলেসো ৰা অত্থো ৰোদানো ৰা অত্থো পরমত্থো ৰা নত্থি ন সতি ন সংৰিজ্জতি নুপলব্ভতীতি – ন তুয্হং অদিট্ঠং অস্সুতং অমুতং, অথো অৰিঞ্ঞাতং কিঞ্চি নমত্থি লোকে।
Na tuyhaṃ adiṭṭhaṃ assutaṃ amutaṃ, atho aviññātaṃ kiñci namatthi loketi na tuyhaṃ adiṭṭhaṃ assutaṃ amutaṃ aviññātaṃ kiñci attattho vā parattho vā ubhayattho vā diṭṭhadhammiko vā attho samparāyiko vā attho uttāno vā attho gambhīro vā attho gūḷho vā attho paṭicchanno vā attho neyyo vā attho nīto vā attho anavajjo vā attho nikkileso vā attho vodāno vā attho paramattho vā natthi na sati na saṃvijjati nupalabbhatīti – na tuyhaṃ adiṭṭhaṃ assutaṃ amutaṃ, atho aviññātaṃ kiñci namatthi loke.
আচিক্খ ধম্মং যমহং ৰিজঞ্ঞন্তি। ধম্মন্তি আদিকল্যাণং…পে॰… নিব্বানঞ্চ নিব্বানগামিনিঞ্চ পটিপদং আচিক্খাহি দেসেহি পঞ্ঞপেহি পট্ঠপেহি ৰিৰরাহি ৰিভজাহি উত্তানীকরোহি পকাসেহি। যমহং ৰিজঞ্ঞন্তি যমহং জানেয্যং আজানেয্যং ৰিজানেয্যং পটিৰিজানেয্যং পটিৰিজ্ঝেয্যং অধিগচ্ছেয্যং ফস্সেয্যং সচ্ছিকরেয্যন্তি – আচিক্খ ধম্মং যমহং ৰিজঞ্ঞং।
Ācikkha dhammaṃ yamahaṃ vijaññanti. Dhammanti ādikalyāṇaṃ…pe… nibbānañca nibbānagāminiñca paṭipadaṃ ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehi. Yamahaṃ vijaññanti yamahaṃ jāneyyaṃ ājāneyyaṃ vijāneyyaṃ paṭivijāneyyaṃ paṭivijjheyyaṃ adhigaccheyyaṃ phasseyyaṃ sacchikareyyanti – ācikkha dhammaṃ yamahaṃ vijaññaṃ.
জাতিজরায ইধ ৰিপ্পহানন্তি ইধেৰ জাতিজরামরণস্স পহানং ৰূপসমং পটিনিস্সগ্গং পটিপ্পস্সদ্ধিং অমতং নিব্বানন্তি – জাতিজরায ইধ ৰিপ্পহানং। তেনাহ সো ব্রাহ্মণো –
Jātijarāya idha vippahānanti idheva jātijarāmaraṇassa pahānaṃ vūpasamaṃ paṭinissaggaṃ paṭippassaddhiṃ amataṃ nibbānanti – jātijarāya idha vippahānaṃ. Tenāha so brāhmaṇo –
‘‘দিসা চতস্সো ৰিদিসা চতস্সো, উদ্ধং অধো দস দিসা ইমাযো।
‘‘Disā catasso vidisā catasso, uddhaṃ adho dasa disā imāyo;
ন তুয্হং অদিট্ঠং অস্সুতং অমুতং, অথো অৰিঞ্ঞাতং কিঞ্চি নমত্থি লোকে।
Na tuyhaṃ adiṭṭhaṃ assutaṃ amutaṃ, atho aviññātaṃ kiñci namatthi loke;
আচিক্খ ধম্মং যমহং ৰিজঞ্ঞং, জাতিজরায ইধ ৰিপ্পহান’’ন্তি॥
Ācikkha dhammaṃ yamahaṃ vijaññaṃ, jātijarāya idha vippahāna’’nti.
৯২.
92.
তণ্হাধিপন্নে মনুজে পেক্খমানো, [পিঙ্গিযাতি ভগৰা]
Taṇhādhipanne manuje pekkhamāno, [piṅgiyāti bhagavā]
সন্তাপজাতে জরসা পরেতে।
Santāpajāte jarasā parete;
তস্মা তুৰং পিঙ্গিয অপ্পমত্তো, জহস্সু তণ্হং অপুনব্ভৰায॥
Tasmā tuvaṃ piṅgiya appamatto, jahassutaṇhaṃ apunabbhavāya.
তণ্হাধিপন্নে মনুজে পেক্খমানোতি। তণ্হাতি রূপতণ্হা…পে॰… ধম্মতণ্হা। তণ্হাধিপন্নেতি তণ্হাধিপন্নে 17 তণ্হানুগে তণ্হানুগতে তণ্হানুসটে তণ্হায পন্নে পটিপন্নে অভিভূতে পরিযাদিন্নচিত্তে। মনুজেতি সত্তাধিৰচনং। পেক্খমানোতি পেক্খমানো দক্খমানো ওলোকযমানো নিজ্ঝাযমানো উপপরিক্খমানোতি – তণ্হাধিপন্নে মনুজে পেক্খমানো। পিঙ্গিযাতি ভগৰাতি। পিঙ্গিযাতি ভগৰা তং ব্রাহ্মণং নামেন আলপতি। ভগৰাতি গারৰাধিৰচনমেতং…পে॰… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং ভগৰাতি – পিঙ্গিযাতি ভগৰা।
Taṇhādhipanne manuje pekkhamānoti. Taṇhāti rūpataṇhā…pe… dhammataṇhā. Taṇhādhipanneti taṇhādhipanne 18 taṇhānuge taṇhānugate taṇhānusaṭe taṇhāya panne paṭipanne abhibhūte pariyādinnacitte. Manujeti sattādhivacanaṃ. Pekkhamānoti pekkhamāno dakkhamāno olokayamāno nijjhāyamāno upaparikkhamānoti – taṇhādhipanne manuje pekkhamāno. Piṅgiyāti bhagavāti. Piṅgiyāti bhagavā taṃ brāhmaṇaṃ nāmena ālapati. Bhagavāti gāravādhivacanametaṃ…pe… sacchikā paññatti, yadidaṃ bhagavāti – piṅgiyāti bhagavā.
সন্তাপজাতে জরসা পরেতেতি। সন্তাপজাতেতি জাতিযা সন্তাপজাতে, জরায সন্তাপজাতে, ব্যাধিনা সন্তাপজাতে, মরণেন সন্তাপজাতে, সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসেহি সন্তাপজাতে, নেরযিকেন দুক্খেন সন্তাপজাতে…পে॰… দিট্ঠিব্যসনেন দুক্খেন সন্তাপজাতে ঈতিজাতে উপদ্দৰজাতে উপসগ্গজাতেতি – সন্তাপজাতে। জরসা পরেতেতি জরায ফুট্ঠে পরেতে সমোহিতে সমন্নাগতে। জাতিযা অনুগতে জরায অনুসটে ব্যাধিনা অভিভূতে মরণেন অব্ভাহতে অতাণে অলেণে অসরণে অসরণীভূতেতি – সন্তাপজাতে জরসা পরেতে।
Santāpajāte jarasā pareteti. Santāpajāteti jātiyā santāpajāte, jarāya santāpajāte, byādhinā santāpajāte, maraṇena santāpajāte, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi santāpajāte, nerayikena dukkhena santāpajāte…pe… diṭṭhibyasanena dukkhena santāpajāte ītijāte upaddavajāte upasaggajāteti – santāpajāte. Jarasā pareteti jarāya phuṭṭhe parete samohite samannāgate. Jātiyā anugate jarāya anusaṭe byādhinā abhibhūte maraṇena abbhāhate atāṇe aleṇe asaraṇe asaraṇībhūteti – santāpajāte jarasā parete.
তস্মা তুৰং পিঙ্গিয অপ্পমত্তোতি। তস্মাতি তস্মা তংকারণা তংহেতু তপ্পচ্চযা তংনিদানা এৰং আদীনৰং সম্পস্সমানো তণ্হাযাতি – তস্মা তুৰং পিঙ্গিয। অপ্পমত্তোতি সক্কচ্চকারী…পে॰… অপ্পমাদো কুসলেসু ধম্মেসূতি – তস্মা তুৰং পিঙ্গিয অপ্পমত্তো।
Tasmā tuvaṃ piṅgiya appamattoti. Tasmāti tasmā taṃkāraṇā taṃhetu tappaccayā taṃnidānā evaṃ ādīnavaṃ sampassamāno taṇhāyāti – tasmā tuvaṃ piṅgiya. Appamattoti sakkaccakārī…pe… appamādo kusalesu dhammesūti – tasmā tuvaṃ piṅgiya appamatto.
জহস্সু তণ্হং অপুনব্ভৰাযাতি। তণ্হাতি রূপতণ্হা…পে॰… ধম্মতণ্হা। জহস্সু তণ্হন্তি জহস্সু তণ্হং পজহস্সু তণ্হং ৰিনোদেহি তণ্হং ব্যন্তীকরোহি তণ্হং অনভাৰং গমেহি তণ্হং। অপুনব্ভৰাযাতি যথা তে…পে॰… পুনপটিসন্ধিকো ভৰো ন নিব্বত্তেয্য কামধাতুযা ৰা রূপধাতুযা ৰা অরূপধাতুযা ৰা, কামভৰে ৰা রূপভৰে ৰা অরূপভৰে ৰা, সঞ্ঞাভৰে ৰা অসঞ্ঞাভৰে ৰা নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাভৰে ৰা, একৰোকারভৰে ৰা চতুৰোকারভৰে ৰা পঞ্চৰোকারভৰে ৰা, পুনগতিযা ৰা উপপত্তিযা ৰা পটিসন্ধিযা ৰা ভৰে ৰা সংসারে ৰা ৰট্টে ৰা ন জনেয্য ন সঞ্জনেয্য ন নিব্বত্তেয্য নাভিনিব্বত্তেয্য, ইধেৰ নিরুজ্ঝেয্য ৰূপসমেয্য অত্থং গচ্ছেয্য পটিপ্পস্সম্ভেয্যাতি – জহস্সু তণ্হং অপুনব্ভৰায। তেনাহ ভগৰা –
Jahassu taṇhaṃ apunabbhavāyāti. Taṇhāti rūpataṇhā…pe… dhammataṇhā. Jahassu taṇhanti jahassu taṇhaṃ pajahassu taṇhaṃ vinodehi taṇhaṃ byantīkarohi taṇhaṃ anabhāvaṃ gamehi taṇhaṃ. Apunabbhavāyāti yathā te…pe… punapaṭisandhiko bhavo na nibbatteyya kāmadhātuyā vā rūpadhātuyā vā arūpadhātuyā vā, kāmabhave vā rūpabhave vā arūpabhave vā, saññābhave vā asaññābhave vā nevasaññānāsaññābhave vā, ekavokārabhave vā catuvokārabhave vā pañcavokārabhave vā, punagatiyā vā upapattiyā vā paṭisandhiyā vā bhave vā saṃsāre vā vaṭṭe vā na janeyya na sañjaneyya na nibbatteyya nābhinibbatteyya, idheva nirujjheyya vūpasameyya atthaṃ gaccheyya paṭippassambheyyāti – jahassu taṇhaṃ apunabbhavāya. Tenāha bhagavā –
‘‘তণ্হাধিপন্নে মনুজে পেক্খমানো, [পিঙ্গিযাতি ভগৰা]
‘‘Taṇhādhipanne manuje pekkhamāno, [piṅgiyāti bhagavā]
সন্তাপজাতে জরসা পরেতে।
Santāpajāte jarasā parete;
তস্মা তুৰং পিঙ্গিয অপ্পমত্তো, জহস্সু তণ্হং অপুনব্ভৰাযা’’তি॥
Tasmā tuvaṃ piṅgiya appamatto, jahassu taṇhaṃ apunabbhavāyā’’ti.
সহ গাথাপরিযোসানা যে তে ব্রাহ্মণেন সদ্ধিং একচ্ছন্দা একপযোগা একাধিপ্পাযা একৰাসনৰাসিতা, তেসং অনেকপাণসহস্সানং ৰিরজং ৰীতমলং ধম্মচক্খুং উদপাদি – ‘‘যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং সব্বং তং নিরোধধম্ম’’ন্তি। তস্স চ ব্রাহ্মণস্স ৰিরজং ৰীতমলং ধম্মচক্খুং উদপাদি – ‘‘যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং সব্বং তং নিরোধধম্ম’’ন্তি। সহ ধম্মচক্খুস্স পটিলাভা অজিনজটাৰাকচীরতিদণ্ডকমণ্ডলুকেসা চ মস্সূ চ অন্তরহিতা ভণ্ডুকাসাযৰত্থৰসনো সঙ্ঘাটিপত্তচীৰরধরো অন্ৰত্থপটিপত্তিযা পঞ্জলিকো ভগৰন্তং নমস্সমানো নিসিন্নো হোতি – ‘‘সত্থা মে ভন্তে ভগৰা, সাৰকোহমস্মী’’তি।
Saha gāthāpariyosānā ye te brāhmaṇena saddhiṃ ekacchandā ekapayogā ekādhippāyā ekavāsanavāsitā, tesaṃ anekapāṇasahassānaṃ virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti. Tassa ca brāhmaṇassa virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti. Saha dhammacakkhussa paṭilābhā ajinajaṭāvākacīratidaṇḍakamaṇḍalukesā ca massū ca antarahitā bhaṇḍukāsāyavatthavasano saṅghāṭipattacīvaradharo anvatthapaṭipattiyā pañjaliko bhagavantaṃ namassamāno nisinno hoti – ‘‘satthā me bhante bhagavā, sāvakohamasmī’’ti.
Footnotes:
Related texts:
অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / খুদ্দকনিকায (অট্ঠকথা) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / চূল়নিদ্দেস-অট্ঠকথা • Cūḷaniddesa-aṭṭhakathā / ১৬. পিঙ্গিযমাণৰসুত্তনিদ্দেসৰণ্ণনা • 16. Piṅgiyamāṇavasuttaniddesavaṇṇanā
